Yüzbaşı İhsan'ın Kavāʿid-i İmla ve Tahrîri'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi

Osmanlı Türkçesi üzerine şimdiye kadar birçok araştırma yapılmış ve birçok kişi de bu konuya ilişkin görüşlerini açıklamıştır. Tanzimat dönemiyle birlikte bu araştırmaların hız kazandığı ve günümüzde de devam ettiği görülmektedir. Bahriye Nezareti Tercüme Kalemi'nde Müsevvid Kadıköylü Mehmet İhsan Efendi'nin yazmış olduğu "Kavāʿid-i İmla ve Tahrįr" isimli kitap da, Osmanlı Türkçesinin imla ve yazmaya ilişkin kaideleri öğrencilere anlatmak amacıyla kaleme alınmış eserlerden bir tanesidir. Kitapta dönemin Türkçesinin imla ve yazmaya yönelik kuralları sıralanarak örneklerle açıklanmış ve öğrencilerin kuralları kavramaları için çeşitli alıştırmalar verilmiştir. Çalışmamızın temeli, bu eserin transkripsiyonlu çevirisini yaparak eserde geçen dil bilgisi terimlerini tespit etmek ve bu terimleri bir dizin ile açıklayarak, eserdeki dil bilgisi öğretimini ortaya koymaktan ibarettir. Bu bağlamda, dönemin eğitim kurumlarında Türkçe eğitimi ve öğretiminin nasıl yapıldığı, bu işte en önemli araç olan dil bilgisi kitaplarının genel özelliklerinin neler olduğu ortaya konulmaya gayret edilmiştir. Bu çalışma ile "Kavāʿid-i İmla ve Tahrįr" adlı eserin, dönemin dil bilgisi kitapları içerisindeki yeri tayin edilmeye çalışılmış ve eserin dil bilgisi öğretim yöntemi ortaya konulmuştur. Ayrıca Yüzbaşı İhsan'ın hayatı ve üslubu hakkında bilgiler verilmiştir. Araştırma, tarama yöntemi ile hazırlanmış, bu doğrultuda dönemin gramer çalışmaları da incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: İmla, Tahrįr, Dil Bilgisi, Yüzbaşı İhsan, Türkçe Öğretimi