Yüzeysuyu metabolizma bileşenlerinin düzce Melen akarsuyu'nda incelenmesi

Bu çalışmada akarsuların verimi ile işlevsel özeliklerini belirlemeye yardımcı olan son senelerin önemli araştırma konusu akarsu metabolizma bileşenlerine göre Düzce Melen Akarsuyunun incelemesi yapılmıştır. Araştırma bu su havzasındaki su kaynaklarının kalitesini görmek ve yönetmek açışından önemlidir. Aynı zamanda çalışma yapılan akarsuyu kaynaklarına gelebilecek olan kirletici yükleri tanımlamayı, akarsuyu kaynağının kalitesini ortaya çıkarmayı, ileriki zamanlarda yapılacak çalışmalara veri oluşturmayı, uygulanabilir bir yaklaşım geliştirmeyi ve alınması gereken önlemlerin neler olduğu konusunda karar vericilere yol göstermeyi amaçlamaktadır. Düzce Melen Akarsuyunun 10 farklı kolundaki noktalarda "tek istasyon yöntemi" uygulanarak yapılan araştırmada ''brüt birincil üretim (GPP)'', ''ekosistem solunumu (ER)'' ve ''net ekosistem üretimi (NEP)'' değerleri farklı atmosferik alışveriş katsayısına (K) göre sonuçlandırılmış ve akarsu metabolizma bileşenleri istatiksel olarak özetlenmiştir. Bu çalışma kapsamında arazi çalışmaları için seçilen 10 farklı noktada Temmuz 2020 – Eylül 2021 tarihleri arasında 13 ay boyunca ayda en az 2 gün olmak üzere 5 dakikalık aralıklar ile su sıcaklığı (Tsu) ve çözünmüş oksijen parametresi ölçümleri ve debi ölçer cihazı kullanılarak akarsuyun hız, derinlik ve debi ölçümleri yapılmıştır. Arazi çalışmaları sonucunda ulaşılmış veriler ile birbirinden farklı 7 yöntem Rivermet© programında uygulanarak akarsu metabolizma bileşenlerinin hesabı yapılmıştır. Çalışma yapılan noktalar baz alındığında akarsuyun hızı, derinliği ve debisi sürekli değişiklik gösterebildiği için ''K'' katsayısında da değişiklik meydana getirdiği ve ''K'' katsayısının akarsu metabolizma bileşenleri hesabında direkt olarak etkili olduğu görülmüştür. Bu yüzden GPP, ER ve NEP sonuçlarında çevresel etkenler, zaman ve konuma göre artış ve azalışlar olduğu görülmektedir. Hesaplamaları yapılan veriler doğrultusunda ortalama GPP/ER değerleri 0.04-0.47 grO2m-2gün-1 aralığında olduğu hesaplanmıştır. Yapılan araştırmalar akarsu ekosisteminin heterotrofik (GPP/ER<1) hâlde olduğunu göstermektedir.