Z kuşağı bireylerinin toplumsal cinsiyet bağlamında modaya ilişkin görüşlerinin incelenmesi

Bu tez çalışmasında, Eskişehir'de ikamet eden ve 1996-2010 yılları arasında doğan Z kuşağı bireylerinin toplumsal cinsiyet bağlamında modaya ilişkin görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Z kuşağı bireylerinin, kapsayıcılık ve çeşitliliğe verdikleri önem doğrultusunda, cinsiyet akışkanlığı, cinsiyetsiz moda, cinsiyet ayrımı gözetmeyen moda gibi kavramları benimseme eğiliminde olduklarına ve modayı kendilerini ifade etme aracı olarak gördüklerine dair küresel literatürde çalışmalar bulunmasının yanında, güncel moda eğilimleri arasında da ikili cinsiyet sistemine dayalı kalıpları aşmaya yönelik yaklaşımlar yer almaktadır. Bu durumun gündelik yaşam pratiklerine nasıl yansıdığı, Eskişehir örnekleminde, Z kuşağı bireylerinin bu yaklaşımı nasıl deneyimlediği ve farklı sosyo-kültürel bağlamlarda nasıl karşıladığı soruları önemini korumaktadır. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni kullanılan araştırmada, kartopu örnekleme türü kullanılarak ulaşılan 14 katılımcı ile yüz yüze, yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler içerik analizi ile incelenmiştir. İçerik analizi sonucunda "modanın tanımlanması" ve "(toplumsal) cinsiyetli giyim" olmak üzere iki tema ortaya çıkmıştır. Araştırmanın bulgularında, katılımcıların %42'si giyimde toplumsal cinsiyet ayrımını reddettiği, %28,5'i normatif olanın sürdürülmesi gerektiğini düşündüğü ve %28,5'i de bu konuda kararsız bir yaklaşım benimsediği görülmüştür. Z kuşağının geleneksel cinsiyet rollerini bazı durumlarda sorgulayarak modayı bir ifade ve bireysellik alanı olarak gördüğü, ancak sosyal çevre ve toplumsal koşulların bu ifade imkanlarını sınırlandırabildiği bulgulanmıştır. Araştırmanın toplumsal cinsiyet çalışmalarına ve moda tasarım alanına ampirik veri sağlayacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda elde edilen bulgular, genç nüfusu hedefleyen moda tasarımcıları ve moda ürünleri üreten firmalar için yeni tasarım fikri geliştirmede yol gösterici niteliktedir. Ülkemizde moda ve toplumsal cinsiyet bağlamında gerçekleştirilen araştırmaların sınırlı sayıda olması nedeniyle, tezin bu alandaki boşluğu doldurmaya katkı sağlayacağı öngörülmektedir.