Zâhide Hâtûn Şirvânî edebî şahsiyeti ve şiirleri

Bu çalışmanın konusunu oluşturan Zâhide Ḫâtûn Şirvânî, Urdu Edebiyatının ilk kadın yazarlarındandır. Şiirlerinde adının ilk harflerini, Z.H.Ş (ز-خ-ش )'ı kullanan Zâhide Ḫâtûn özellikle XX. yüzyılın başlarında Müslüman toplumlarda eser veren pek çok kadın yazar gibi erkek ismini kendine mahlas olarak seçmiş ve ilk şiirlerinde "Nuzhat" mahlasını kullanmıştır. Henüz 28 gibi çok genç yaşta hayatını kaybetmesine rağmen sosyal ve siyasal sorunları irdelediği şiirleri yaşadığı döneme ışık tutmaktadır. Özellikle kadınlara yönelik yazdığı şiirlerinde kadınlara eğitimli olmaları, yaptıkları işi doğru yapmaları ve İslâmi konularda öğütler vermektedir. Osmanlı Devletinin toprak bütünlüğünde çöküşlerin olduğu ve Batılı güçler tarafından "hasta adam" ilan edilen Osmanlı'nın dört bir yandan kuşatılarak parçalanmaya çalışıldığı bir dönemde yaşamış olan Zâhide Ḫâtûn genç yaşına rağmen Osmanlı'nın yaşadığı bu zorlu süreçle ilgilenmiş ve çevresindekileri de Osmanlı'ya yardım hususunda birlik olmaya çağırmıştır. Nitekim bu konu şiirlerinde de akis bulmuş ve Türklerle hemderd olduğu pek çok şiir yazmıştır. Üç bölümden oluşan bu tezde birinci bölümde Zâhide Ḫâtûn Şirvânî'nin yaşadığı dönemde Hindistan'ın genel siyasî durumu, ikinci bölümde Zâhide Ḫâtûn'un hayatı ve üçüncü bölümde Zâhide Ḫâtûn'un şiirleri incelenecek ve özellikle Türklerle ilgili yazdığı şiirler ışığında Zâhide Ḫâtûn nezdinde kıta insanının Türklere bakış açısı ortaya çıkarılmaya çalışılacaktır. Anahtar Kelimeler: Zâhide Ḫâtûn Şirvânî, Hint alt kıtası, Aligarh, Osmanlı Devleti, Trablusgarp Savaşı.