Zaman serisi ve bulanık tahmin yöntemleri temelli stok planlaması: Yay sektöründe bir uygulama

Pazar kavramının daha küçük bir hal aldığı günümüz koşullarında, geleceğe hazır olabilmek işletmeler açısından önemlidir. Bu hazırlık taleplerin karşılanmasının yanı sıra rakiplerle mücadele etmede de önemli bir araçtır. İşletmeler, rol aldıkları pazarın durumunu iyi analiz edip; bu analiz sonucunda ortaya çıkan problemleri kendi tecrübe ve kabiliyetleri ile aşabilmek için çözümler üretmeleri gerekmektedir. Bu problemlerden biri gelecekte talebin ne olacağı ve uygun stok planlamasının nasıl yapılacağıdır. Bu çalışmada, yay sektöründe üretim yapan bir işletmenin talep tahmini, ekonometrik modeller ve bulanık zaman serisi modelleri kullanılarak yapılmıştır. Çeşitli hammaddelerden çeşitli ürünler üretme kabiliyetine sahip işletmelerin talep tahmini neticesinde elde edilen sonuçlara dayanan stok politikalarının uygulanması sonucunda yaratılabilecek maliyet avantajlarını yay sektörü özelinde uygulayan çalışmalara rastlanmamıştır. Bu sebeple çalışma yay sektöründe yapılmıştır. Box-Jenkins zaman serisi modelleri EViews 13, bulanık zaman serileri ise MS Excel programları kullanılarak uygulanmıştır. İşletme farklı hammaddelerden farklı çapta yay üretme kabiliyetine sahip olduğundan önce hammaddeler arasında, sonra seçilen hammaddenin çapları arasında ABC Analizi uygulanmıştır. Hammadde belirlendikten sonra çalışma iki kola ayrılarak ARIMA modeli ve bulanık zaman serisi modelleriyle talep tahminleri yapılmıştır. ARIMA(1,1,8) modeli, diğer modeller arasında en düşük ortalama mutlak hata yüzdesine sahip olmuştur. Bulanık zaman serisi modellerinin de uygulanmasının ardından ortalama mutlak hata yüzdelerine göre Chen (2002) tarafından önerilen yöntem tahminde en düşük hataya sahip olan yöntem olarak belirlenmiştir. Tahmin, bu model kullanılarak gerçekleştirilmiş ve sonraki 12 aylık dönem için aylık tahminler yapılmıştır. Tahminlerden hareketle işletmenin maliyetlerini minimize edecek ekonomik sipariş miktarı hesaplanmıştır. Hesaplanan ekonomik sipariş miktarı işletmenin uygulamakta olduğu stok politikasına nazaran maliyet avantajı sağlamıştır.