Zararların mahsubunun vergi uygulamasının etkinliği açısından analizi ve değerlendirilmesi

ÖZETGerçek kişi ve kurumların faaliyetlerini devam ettirebilmesi, yatırım,üretim, istihdam, uluslararası rekabet gücü elde edilebilmesi, ihracatyapabilmesi, etkinlik, verimlilik ve sürekliliğin sağlanması ve devamettirilebilmesi için vergi yükünü azaltmaya, karlılık ve sermaye gücünüarttırmaya yönelik indirim veya mahsup uygulamalarından birisi de zararmahsubu uygulamasıdır.Gelir Vergisi Kanunu'nun 88'inci maddesinde gelirin toplanmasında gelirkaynaklarının bir kısmından hâsıl olan zararların, diğer kaynakların kazanç veiratlarına mahsup edileceği hüküm altına alınmıştır. GVK'nun 80'incimaddesinde yazılı diğer kazanç ve iratlardan doğan zararların, diğer kazançunsurlarından mahsubu hariç tutulmuştur. Menkul ve gayrimenkul sermayeiratlarında, sermayede meydana gelen azalmalar zarar kabul edilmemektedir.Gelir vergisine paralel düzenlemeler ile Kurumlar Vergisi Kanunu'nun9'uncu maddesinde belirtilen usul ve şartlara göre, geçmiş yıl zararlarınınkurum kazancından indirimine izin verilmiştir. Mahsup işlemi sonunda,kapatılamayan zarar kısmı müteakip 5 yılın gelirlerinden indirilmekte, busürede indirilemeyen giderler, izleyen yıllara nakledilememektedir. KVK'nun9'uncu maddesine göre; devir ve tam bölünme yoluyla infisah eden şirketlerinzararlarının; son beş yıla ilişkin kurumlar vergisi beyannamelerinin kanunûsüresinde verilmiş olması, devralınan kurumun faaliyetine devir veyabölünmenin meydana geldiği hesap döneminden itibaren en az beş yılsüreyle devam edilmesi zorunluluğu bulunmaktadır. Ayrıca, gelir ve kurumlarvergisinin hesaplanmasında; yurt dışı faaliyet zararlarının belirli sınırlama veçerçevesinde Türkiye'de elde edilen kazanç ve iratlardanşartlarindirilebilmesi mümkündür. Türkiye'de gelir ve kurumlar vergisinden istisnaedilen kazançlarla ilgili yurt dışı zararların, yurt içindeki kazanç ve iratlardanmahsup edilmesi mümkün değildir.171Vergi yükünü azaltan, yatırımları cazip hale getirebilmenin tamamlayıcıunsurlarından olan, rekabet gücünü artıran, vergisel teşvik ve avantajsağlayan, zararların mahsubu vergi sistemine konularak, verginin daha etkinolmasını sağlamak amaçlanmaktadır.