Zayıflama diyeti ve Omega-3 yağ asidinin Polikistik Over Sendromlu bireylerde vücut ağırlığı ve bazı biyokimyasal bulgular üzerine etkisi

Bu çalışma, zayıflama diyeti ve omega-3 yağ asidinin polikistik over sendromlu bireylerde vücut ağırlığı ve bazı biyokimyasal bulgular üzerine etkisini araştırmak için planlanmış ve yürütülmüştür. Çalışma, yaşları 20-30 yıl arasında olan, düzenli fiziksel aktivite yapmayan, doktor tarafından yeni PCOS tanısı almış ve herhangi bir kronik hastalığı olmayan, beden kütle indeksi (BKİ) 25.0-35.0 kg/m2 arasında olan 22 birey üzerinde yürütülmüştür. Hastalara kişisel özellikleri, genel ve beslenme alışkanlıkları ile hastalıklarına ilişkin bilgileri saptamak için bir anket formu uygulanmıştır. Hastaların başlangıçtaki beslenme durumlarını saptamak ve 4. hafta sonunda diyete uyumlarını belirlemek amacıyla 24 saatlik besin tüketim kaydı alınmış, sonuçlar Diyetle Referans Alım Düzeyi (DRI) önerisine göre değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan hastaların antropometrik ölçümleri ile bazı kan biyokimyasal parametreleri çalışmanın başlangıcında, 4. ve 8. hafta sonunda değerlendirilmiştir. Araştırmaya katılan bireyler, üç gruba ayrılmıştır. Birinci gruba (n=8) sadece metformin grubu ilaç tedavisi (2×1 850 mg/gün), ikinci gruba (n=8) ilaç tedavisine ek olarak başlangıç ağırlığının %5'ini kaybetmeye yönelik zayıflama diyeti, üçüncü gruba (n=6) ise, ilaç ve zayıflama diyetinin yanı sıra omega-3 yağ asidi ilavesi (1000mg/gün EPA-DHA) yapılmıştır. Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalaması 27.4±4.87 yıldır. Hastaların çalışmanın başlangıcındaki beslenme durumları değerlendirildiğinde, her üç grubun enerji, karbonhidrat, protein, posa, kolesterol, vitamin ve mineral tüketimlerinin benzer olduğu belirlenmiştir. Her üç grubun başlangıçtaki toplam yağ tüketiminin DRI önerileri üzerinde olduğu ve 2. grup ile 3. grup arasındaki farkın istatistiksel olarak önemli olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Başlangıçtaki n-6:n-3 yağ asidi oranının medyan değerleri 1. grupta 4.1, 2. grupta 4.4, 3. grupta 5.8 olarak saptanmıştır. Çalışmanın 4. haftasında hastaların beslenme durumları tekrar değerlendirildiğinde, zayıflama diyet tedavisi uygulanan hastaların günlük enerji tüketim medyan değeri 2. grupta 1427 kkal, 3. grupta da 1389 kkal olarak belirlenmiştir ve hastaların çalışmanın başlangıcında araştırmacı tarafından önerilen zayıflama diyet tedavisine ve örüntülere uydukları gözlenmiştir. Sadece ilaç tedavisi uygulanan 1. gruptaki hastaların ise, 1912 kkal olarak belirlenmiş, enerjinin karbonhidrattan gelen oranı %44, proteinden gelen oranı %13, toplam yağdan gelen oranı da %43.5 olarak saptanmıştır. Çalışmanın 4. haftasında, 1. grup hastaların başlangıca göre enerji ve yağ tüketimlerini artırdıkları, karbonhidrat tüketimlerini ise azalttıkları belirlenmiştir. Çalışmanın 4. hafta sonunda, 1. grup ile hem 2. hem de 3. grup arasında günlük enerji, protein, toplam yağ tüketim miktarları ile karbonhidratın, proteinin ve yağın toplam enerjiden gelen oranı açısından aralarında istatistiksel olarak önemli farklılıkların olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Grupların çalışma başlangıcına göre 8. hafta sonundaki antropometrik ölçümlerindeki değişimler değerlendirilmiştir. Birinci grupta çalışmanın sonunda antropometrik ölçümler açısından istatistiksel açıdan önemli bir farklılık bulunmazken, 2. grupta vücut ağırlığı, BKİ, bel çevresi ve kalça çevresi ölçümleri ile vücut yağ oranı, vücut yağ kütlesi, yağsız doku kütlesi, yağsız doku kütle indeksindeki azalma istatistiksel açıdan önemli bulunmuştur (p<0.05). İlaç ve omega-3 yağ asidi ilave edilmiş zayıflama diyet tedavisi uygulanan 3. gruptaki hastalarda ise, vücut ağırlığı, BKİ, bel çevresi, kalça çevresi ölçümleri, bel/kalça oranı, vücut yağ oranı, vücut yağ kütlesi, yağsız doku kütlesi, yağsız doku kütle indeksindeki azalma ile yağsız doku oranındaki artma istatistiksel açıdan önemli bulunmuştur (p<0.05). Zayıflama diyet tedavisi uygulanan 2. ve 3. gruptaki hastalar için, çalışmanın başlangıcında konulan %5'lik ağırlık kaybı hedefine ulaşma durumu değerlendirildiğinde, 2. grupta %4.5, 3. grupta %7.1 oranında ağırlık kaybı saptanırken, 1. grupta %2.1 ağırlık artışı belirlenmiştir. Grupların 8. hafta sonundaki bazı biyokimyasal bulgularındaki değişimler değerlendirildiğinde ise, sadece ilaç tedavisi uygulanan 1. gruptaki hastaların kan biyokimyasal bulgularında istatistiksel açıdan önemli bir farklılık bulunmamıştır (p>0.05). Hem 2. gruptaki hastaların hem de 3. gruptaki hastaların 8. hafta sonunda serum açlık insülin düzeyleri ile HOMA-IR değerlerinin azaldığı ve bu farkın istatistiksel açıdan önemli olduğu belirlenmiştir (p<0.05). Ayrıca, çalışma sonunda, başlangıca göre 3. gruptaki hastaların serum total kolesterol ve HDL-kolesterol düzeylerindeki azalma da istatistiksel açıdan önemli bulunmuştur (p<0.05).Anahtar Kelimeler: PCOS, metformin, zayıflama diyeti, omega-3 yağ asidi