Zihin kuramı ve yürütücü işlevler arasındaki ilişkinin yapısal eşitlik modeli ile incelenmesi

Bu çalışmanın amacı zihin kuramı, yürütücü işlevler, sosyal zekâ ve duygusal zekâ arasındaki ilişkileri incelemektir. Araştırmanın katılımcı grubunu Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesinde çeşitli bölümlerde öğrenim görmekte olan, 18-25 yaş aralığında, 36'sı kadın 26'sı erkek toplam 62 öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcıların yaş ortalaması 21.98'dir. Çalışmada zihin kuramı becerileri için Dokuz Eylül Zihin Teorisi Ölçeği (DEZTÖ) ve Gözlerden Zihin Okuma Testi (GZOT) kullanılmıştır. Yürütücü işlev becerileri Stroop Testi TBAG Formu (STR), Wisconsin Kart Eşleme Testi (WCST), Iowa Kumar Testi (IKT), Wechsler Bellek Ölçeği-III Harf-Sayı Dizisi Alt Testi (HSD) ve Wechsler Yetişkin Zeka Testi IV-Matrix Reasoning Alt Testi (WAIS-IV MR) ile değerlendirilmiştir. Ayrıca Tromso Sosyal Zekâ Ölçeği, Rotterdam Duygusal Zekâ Ölçeği ve Beck Depresyon Ölçeği kullanılmıştır. Elde edilen veriler; Bağımsız Örneklemler t-Testi, MannWhitney U Testi, Pearson ve Spearman Korelasyon Analizi ve Yapısal Eşitlik Modeli ile incelenmiştir. Analiz sonuçlarına göre, zihin kuramı becerileri cinsiyete göre farklılaşmamaktadır. Aynı zamanda zihin kuramı testleri ile WCST arasında ilişki bulunamazken HSD ve WAIS-IV MR ile ilişki bulunmuştur. STR, DEZTÖ ile ilişkili iken GZOT ile ilişkili değildir. Bunlarla birlikte zihin kuramı testleri ile IKT arasında bazı puanlar açısından ilişki bulunmuştur. Yapısal Eşitlik Modeli sonuçlarına göre ise çalışma belleği ve akıl yürütme GZOT'u anlamlı olarak yordamaktadır. Aynı zamanda, seçici dikkat ve karar verme DEZTÖ'yü anlamlı olarak yordamaktadır. Ayrıca çalışma belleği, akıl yürütme ve karar verme zihin kuramını anlamlı olarak yordamaktadır. Zihin kuramı ile sosyal zekâ ve duygusal zekâ arasında ilişki bulunmaktadır.Bulgular literatür ışığında tartışılmış ve çalışmanın sınırlılıkları ile yeni çalışmalar için önerilere yer verilmiştir.