Zihinden işlemler konusunda 1-5. sınıf matematik ders kitaplarının incelenmesi ve öğretmenlerin görüşleri

Bu araştırmanın amacı, zihinden işlemler konusunun matematik ders kitaplarında nasıl işlendiğini araştırmak ve zihinden işlemler konusunun öğretimi ve matematik ders kitaplarında işlenişi ile ilgili ilkokul ve ortaokul matematik öğretmenlerinin görüşlerini almaktır. Nitel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı bu çalışma iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada literatür incelenerek zihinden işlemler konusunun işlenişinde ders kitaplarında bulunması gereken kriterler araştırmacı tarafından belirlenmiş ve bu kriterlere göre ders kitabı incelemesi yapılmıştır. 2021-2022 eğitim öğretim yılında okullara gönderilen ilkokul 1,2,3,4 ve ortaokul 5.sınıfa ait toplam 11 matematik ders kitabında zihinden işlemler konusu ile ilgili kısımlar belirlenmiş ve incelenmiştir. İkinci aşamada 5'i ilkokul 4'ü ortaokul matematik öğretmeni ile birebir görüşmeler yapılmıştır. Ders kitapları incelemelerinden elde edilen sonuçlara göre 1,2,3,4 ve 5. sınıf matematik ders kitaplarında zihinden işlemler konusunun işlenişinde farklı yayınevlerine ait ders kitaplarında belirgin farklılıklar olduğu görülmüştür. Aynı sınıf seviyesinde yayınlanmış ders kitaplarında zihinden işlemler kazanımına ait çalışma sayısı ve kazanımın işlenişinde kullanılan yöntem açısından farklılıklar olduğu görülmüştür. Aynı zamanda bazı ders kitaplarında zihinden işlemler konusunun işlenişinde bulunması gereken kriterler göz önünde bulundurulurken bazı ders kitaplarında aranan kriterlere uygun çalışmalara yer verilmediği görülmüştür. Öğretmen görüşmelerinden elde edilen bulgulara göre hem ilkokul öğretmenlerinin hem ortaokul matematik öğretmenlerinin zihinden işlemler konusunun öğretilmesini okuldaki derslerde ve günlük hayat becerilerinde pratiklik kazandırması açısından yararlı bulduğu görülmüştür. Fakat öğretmenler, zihinden işlemler konusunun hem öğretilmesinde hem de öğrenilmesinde zorlanılan bir konu olduğunu, bunun en büyük sebeplerinden birinin de öğrencilerin bireysel farklılıkları olduğunu belirtmişlerdir. Zihinden işlemler konusunun kaçıncı sınıf seviyesinde başlaması gerektiğine dair öğretmenler arasında farklı görüşler mevcuttur. İlkokul öğretmenleri en erken 2. sınıf seviyesinde bu konunun işlenmeye başlaması gerektiğini savunurken ortaokul matematik öğretmenlerinin çoğu sayılar ve işlemler kazanımının öğretimi ile yani 1.sınıftan itibaren bu konunun öğretilmeye başlaması gerektiğini belirtmiştir. İlkokul ve ortaokul matematik öğretmenlerinin çoğunun görüşüne göre ders kitaplarında yer alan zihinden işlem çalışmaları kısmen yeterli ya da yeterli değildir. Anahtar Kelimeler: Matematik, Ders Kitabı, Zihinden Hesaplama, Öğretmen