Ziraat Bankası genel müdürlük binasının yeniden kullanım sürecinin değerlendirilmesi

Kültür varlığı tarihi yapılar zaman içerisinde değişen yaşam standartları ve kullanıcı gereksinimleri ile beraber kendilerine ait mimari, tarihi kimliklerini kaybederek işlevsiz ve kullanılamaz bir duruma gelebilmektedirler. Bunun sonucunda yapıların bazen özgün işlevlerinin tamamen dışında bazen de özgün işlevlerini destekleyecek birtakım alt işlevler alarak yeniden günümüz yaşamına uyarlanması durumu ile yaygın olarak karşılaşılmaktadır. Bu süreç boyunca, yapının hem tarihi hem de mimari kimliğine zarar vermeyecek bir şekilde uygun bir işlev ile yeniden kullanıma açılması önem arz etmektedir. Tarihi yapıların potansiyellerinin doğru bir şekilde analiz edilmemesi ve bu nedenle uygun görülen yeni işlevin mevcut tarihi yapı ile uyumsuz olması durumu oluştuğunda yapıların fiziki ve diğer karakteristik özelliklerinin korunmasında sorunlarla karşılaşılmaktadır. Uyarlanabilir yeniden kullanım süreci ile birlikte yeni bir işlev ile yeniden canlandırılan tarihi yapılara, müze işlevinin uygun görülmesi sıklıkla karşılaşılan bir durumdur. Bu durumda korunmaya değer nitelikteki bu tür birer kültür varlığı olan yapıların müze işlevine ait olan mimari gereklilikleri ve standartları sağlayabilmesi için de belirli mekânsal, teknik ve altyapısal müdahaleleri geçirmiş olması gerekmektedir. Birinci Ulusal Mimarlık Dönemi mimari ekolü cumhuriyetimizin kuruluşu ile beraber, bir süre daha varlığını korumuştur. Bu dönemin ilk yıllarında ulusal ve milli bir bilinç oluşturma gayesi mimari yapılaşma ortamında da benimsenmiş ve dönemi temsil eden birçok kamusal yapı bu ekole bağlı olarak inşa edilmiştir. Ancak zamanla değişen yaşam standartları ve günümüz ihtiyaçları sonucunda bu yapıların çok büyük bir kısmı özgün işlevlerini yerine getiremez duruma gelmeye başlamıştır. Günümüzde ise, işlevini kaybederek kullanılamaz duruma gelen bu tür yapıların yeniden işlevlendirilerek günümüz yaşamına kazandırılması çalışmalarında belirgin artışlar gözlenmektedir. Ancak yeni işleve göre uyarlanan bu tür yapıların üzerinde uygulanmış olan müdahalelerin uygunluğu ve yol açmış olduğu tahribatlar yeteri ölçüde analiz edilmemiş durumdadır. Burada takdim edilen tez çalışması 20. Yüzyıl Erken Cumhuriyet Dönemi mimarlık mirasının önemli bir yapısı olan Ziraat Bankası Genel Müdürlük Binası'nın uyarlanabilir yeniden kullanım süreci çerçevesinde geçirmiş olduğu koruma, restorasyon ve yeniden işlevlendirme müdahalelerinin değerlendirilmesini kapsamakta olup, özellikle 2016 Koruma ve Onarım Projesi kapsamında yeni müze kullanımı uygulamalarını konu almaktadır. Bu kapsamda tez çalışmasının hedefi, örnek olarak seçilen yapı üzerinden, yeniden kullanım sürecinin irdelenmesi ve uygulanması gereken en doğru yaklaşım seçeneklerinin belirlenmesi ve gelecekte benzer biçimde yeniden işlevlendirmeye konu olacak miras yapılarına yön verecek bir yöntem geliştirilmesidir. Çalışma kapsamında elde edilen veriler, Erken Cumhuriyet Dönemi mimarlık mirası ve yeniden kullanım sürecini konu alan literatür taramalarından, tarihi yapının restorasyon sürecinde birebir temasta bulunan mimarlar ile yapılan görüşmelerden ve yapının koruma, onarım sürecine ait mimari raporlar kullanılarak elde edilmiştir.