Zorunlu göçün doğurduğu temel sorunlar ve göç politikaları: Kubadlı (Karabağ) örneği

Azerbaycan dünyada kendi sınırları içerisinde en çok göç yaşanan ülkelerden biridir. Ermenilerin yerel halka karşı gerçekleştirdiği katliamlarda yüzlerce insan evlerinden ve yurtlarından edilmiş, binlerce çocuk anne babasını kaybetmiştir. 1990 sonrasında Azerbaycan'ın toplam 12 bölgesi Ermeniler tarafından işgal edilmiştir. Söz konusu bölgelerde yaşayan bir milyondan fazla Azerbaycanlı da Ermeniler tarafından göçe mecbur edilmiştir. Ermeniler tarafından zorunlu göçe maruz kalan Azerbaycan Türkleri uzun süre hayatlarını çadır şehirciklerde, çok zor koşullarda devam ettirmişlerdir. Tüm bunlar yetmiyormuş gibi, 1994'te imzalanan ateşkes antlaşmasının sonrasında bile Ermeniler kendilerince bir temas hattı yaratmış ve işgal ettikleri bölgelerden sivil yaşam yerlerine, çocuklara, çiftçilere ateş ederek Azerbaycan tarafının hem sivil hem de ekonomik kayıplar vermesine neden olmuştur. İşgal ettiği toprakların yanı sıra Ermenistan hükümeti sonraki senelerde Azerbaycan'a karşı yeni toprak iddialarında bulunmuştur. Bölgede kan dökülmesinin durdurulması ve barışın sağlanması için oluşturulan Minsk üçlüsü Rusya, Amerika ve Fransa bu konuda tamamen başarısız olmuşlardır. Bu çalışmada Karabağ Savaşı'nın başlaması ardından gerçekleşen zorunlu göç süreci ile birlikte yaşanan zorluklar ve devletin bu sorunlara yönelik uyguladığı politikaları ele alınmaktadır. Tez yazım aşamasında öncelikle literatür taranılmış ve elde edilen veriler kaydedilmiştir. Konuya dair uluslararası örgütler ile yerel örgütlerin elinde bulundurdukları arşivlere ait belge ve raporlara bakılmıştır. Kubadlı'da yaşanan zorunlu göçün ortaya çıkardığı sorunlar genel bakıldığında hastalıklar, yeni yerleşim alanına adaptasyon sürecinde yaşanan şok, yerel yönetimlere ve bölgele uyum sağlama, ekonomik problemler başlıca sorunlardır. Bunlara çözüm olarak sağlık imkânlar sağlatılarak psikolojik destek verilmesi, ekonomik yardımlar ve sosyal çözümler getirilmesi olmuştur. Anahtar Kelimeler: Azerbaycan, Karabağ sorunu, zorunlu göç