Zorunlu uzaktan öğretimin yönetimi hakkında branş öğretmenlerinin görüşleri: COVID-19 süreci örneği

Bu çalışmada, Covid-19 pandemisinde zorunlu uzaktan öğretim sürecinin yönetimi hakkında öğretmen görüşleri eğitim programları ve öğretim açısından incelenerek literatüre katkı sağlanması hedeflenmiştir. Uygun örneklem yöntemiyle Adıyaman'ın Kahta ilçesinde bir devlet okulunda çalışan 16 branş öğretmeninden yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla toplanan veriler betimsel ve içerik analizine tabi tutulmuştur. Araştırmanın bulgularına göre katılımcılar dersin hedeflerini gerçekleştirmek amacıyla materyaller kullanmış, konu ile ilgili soru çözümleri yapmış, EBA'yı kullanmış, ödevlendirmeler yapmış ve dijital beceriler anlamında kendini geliştirmişlerdir. Etkileşim eksikliği, derse ilgisizlik gibi engellere yönelik öğrencilerin hazırbulunuşluğuna, yeteneğine, seviyesine uygun ödevlendirmeler yapılmıştır. Devamlı öğrencilerin kazanımları gerçekleştirmede başarılı olduğu; devamsızların yetersiz kaldığı saptanmıştır. İçeriklerin öğrenciye aktarılmasında materyaller çeşitlendirilmiş, yakın çevreden örnekler verilmiş ve ders ilgi çekecek şekilde planlanmıştır. Yabancı dil derslerinde diyalog gerektiren ve matematik dersinde işlem gerektiren konularda zorluk yaşanmıştır. Bilgisayarın derse hazırlık aşamasında da yoğun kullanımı katılımcıların hazırlığa harcadığı süreyi göreceli ve yetkinlikleriyle orantılı olarak kısaltmıştır. Uzaktan eğitimde bir canlı ders süresi yeterli bulunmuştur. Etkileşimli kitap, video, ders kitabı, soru bankası gibi materyallerin dikkat çektiği, ulaşılması kolay olduğu, konuyu somutlaştırdığı için tercih edilmiştir. Öğretim yöntem ve tekniklerinden en çok düz anlatım, gösteri, soru-cevap ve beyin fırtınası tercih edilmiştir. Uzaktan eğitimde bilgisayar ekran büyüklüğü, materyalleri yansıtma kolaylığı için; telefon zaman/mekân rahatlığı için; tablet yazma ve çizme kolaylığı açısından tercih edilmiştir. İlgi çekmek ve etkin katılım sağlamak amacıyla düzenli olarak WhatsApp üzerinden iletişim kurulmuş, veliler aranmış, öğrenciler güdülenmiş ve materyaller çeşitlendirilmiştir. Katılımcılar anlaşılmayan konuları teşhis etmek amacıyla ders dışında doğruyu bulmaya yönlendirme ve hatalarını düzeltme açısından öğrencilere dönüt vermişlerdir. Sınıf yönetimi açısından gürültü gibi rahatsız edici faktörler olmadığından ve istekli öğrenciler derse girdiğinden zorlanılmamıştır. Katılımcılar konuları pekiştirme ve derse hazırlıklı gelmeleri amacıyla öğrencileri ödevlendirmişlerdir. Öğrenme kalitesi öğrencilerin informal eğitim ve akran yoluyla öğrenmeden geri kalması sebebiyle yetersiz görülse de derse katılanlar açısından yeterli ve faydalı olmuştur. Katılımcılar bu süreçte genellikle üniversite sınavına hazırlık, derse katılıma teşvik ve ders çalışma planı hazırlama gibi eğitsel rehberlik yapmışlardır. Yazılı sınav, quiz, sözlü gibi ölçme-değerlendirme çalışmaları veya alternatif ölçme-değerlendirme yöntemleri kullanılmamıştır. Katılımcılar bölgesel anlamda fırsat eşitliği olmadığını vurgulamışlardır. EBA materyal açısından zengin olsa da içeriğin çeşitlenmesi beklenmektedir. Katılımcıların çoğu dijital ortamda yetkin olmadığından ve altyapısal sorunlardan dolayı okulun bilişim öğretmeninden yardım almışlardır. Katılımcılar uzaktan eğitimin vazgeçilmez olduğunu, kar tatili vb. özel günlerde tamamlayıcı nitelikte olduğunu/olacağını ve ileride hibrit bir şekilde devam edeceğini düşünmektedirler. Anahtar Kelimeler: Eğitim Programları ve Öğretim Bileşenleri, Uzaktan Eğitim, Zorunlu Uzaktan Öğretim, Öğretmen Görüşleri