Zoysia çimi çeşit adaylarının gölge dayanımının belirlenmesi

Zoysia çimleri (Zoysia spp.) tropikal, subtropikal ve geçiş iklim kuşağında ev bahçeleri, parklar, golf ve diğer spor sahalarında yaygın kullanılan sıcak iklim çim bitkileridir. Gölge dayanımı yeşil alanlarda kullanılacak çim tür ve çeşitlerinde arzu edilen en önemli özelliklerden birisidir. Bu nedenlerle gölgeye daha toleranslı Zoysia çim çeşitlerine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu çalışmanın amacı yerli 27 adet hibrit Zoysia çim çeşit adaylarının 6 adet ticari şahitle ile birlikte gölge dayanımlarını belirlemektir. Araştırma Akdeniz Üniversitesi, Ziraat Fakültesi çim bitkileri araştırma ve uygulama alanında tesadüf blokları bölünmüş parseller deneme deseni düzeninde üç tekerrürlü olarak yürütülmüştür. Gölge stresi oluşturmak için koyu yeşil renkli %70'lik gölgeleme materyali (net-file) kullanılmıştır. Kontrol uygulaması olarak, gölgeleme örtüsü bulunmayan açıkta büyümekte olan çim parselleri kullanılmıştır. Araştırma süresince iki haftada bir genel çim kalitesi, klorofil ve NDVI değerleri ve ayrıca sürgün yoğunluğu ve kök yırtılma direncine ilişkin veriler alınmıştır. Gölge stresi altında klorofil değerlerinin bazı çeşitlerde %48' e varan oranda azaldığı ve bazılarında ise %97'ye varan oranda artış gösterdiği saptanmıştır. Gölge stresinin çeşitlere bağlı olarak değişmekle birlikte genel çim kalitesini, sürgün yoğunluğunu ve kök direncini azalttığı ortaya koymuştur. Gölge stresi altında sürgün yoğunluğunun ve kök yırtılma direncinin sırasıyla ortalama %42 ve %14 oranında azaldığı bulunmuştur. Gölge stresinin genel çim kalitesini şahit çeşitlerde %75-%9 ve MJ46 ile MJ73 hariç hibrit çeşit adaylarında ise %69-%9 oranında düşürdüğü saptanmıştır. Çalışma sonucunda ticari şahit çeşitlere eşdeğer ve üstün gölge performansına sahip 10 adet yerli hibrit (MJ46, MJ100, MJ13, MJ30, MJ73, MJ79, MJ92, MJ59, MJ67 ve MJ26) tespit edilmiştir. Belirlenen bu çeşit adaylarının gölge stresi altında hala kabul edilebilir çim kalitesi ve kontrollerine yakın sürgün yoğunlukları ve kök dirençleri ile gölge alanlarda kullanım için iyi bir potansiyel sunacakları ve tescile konu olabilecekleri öngörülmüştür.