
1,272
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Adi diferansiyel denklemler ve riemann yapısı
Bu tez çalışmasında birinci ve ikinci mertebeden adi differansiyel denklemle- rin tanımladığı manifoldların eğrilik özellikleri Riemann geometrisi anlamında ince- lenmiş ve adi diferansiyel denklemlerin eşdeğerlik problemi denklemlerin tanımladığı Riemann manifoldları üzerinde denklemleri temsil eden eşçatıların O(n, R)-değerli eş- değerlik problemi olarak ele alınmıştır. Bu amaçla birinci ve ikinci mertebeden adi di- feransiyel denklemler sırasıyla uygun jet uzayları içinde birer manifold olarak ele alınarak denklemleri temsil eden dış diferansiyel sistemlerin elemanları ile bu manifoldlar üzerinde Riemann metrikleri tanımlanmıştır.
Likiditenin hisse senedi fiyatlarına etkisi
Bu tezde piyasadaki yüksek ya da düşük likiditenin hisse senedi fiyatları üzerindeki etkisi adi diferansiyel denklemlerden oluşan bir diferansiyel denklem sistemi türetilerek çalışılmıştır ve bu tez çalışması Caginalp ve Merdan tarafından 2007' de yayınlanan çalışmalarındaki modelin bir genişletmesidir. Bu model iki yatırımcı grup ve tek hisse senedi ihtiva eden bir finansal piyasayı göz önüne almaktadır. Bu tez çalışmasının amacı ise aynı finansal piyasa modelinde fiyatın yönü ve değere dayalı yatırımcı stratejisinin yanında likiditeye dayalı yatırımcı stratejisinin de hisse senedi fiyatlarına etkisini gözlemektir. Hisse senedi fiyatının zaman içindeki gelişimi her iki model için aynı örnek çalışılarak nümerik simülasyonlarla karşılaştırılmıştır.Anahtar Kelimeler: Hisse senedi fiyatlaması için adi diferansiyel denklem, dinamik sistemlerle matematiksel finans yaklaşımı, hisse senedi fiyatlama teorisi, likidite, hisse senedi akışı.
Modüler formlara bilgisayar ile yaklaşım
Bu Tez çalışmasında modüler grup ve denklik altgruplarının özellikleri verilmektedir. Modüler formların tanımı ve özellikleri anlatılmaktadır. Modüler formlar uzayı için bu uzayın tam olarak sınıflandırılması yapılmıştır. Modülr semboller ve Manin semboller anlatılıp bu sembollerin modüle formlar ile alakaları açıklanmıştır. Bu sınıflandırma kullanılarak bilgisayarda hesaplamaarın nasıl yapılması gerektiği açıklanmış ve örnekler verilmiştir. Bu tez verilen bir modüler form uzayı için baz nasıl inşa inşa edilir sorusunu yanıtlamaktadır. Bahsedilen konularla eş zamanlı olarak SAGE aslı William Stein tarafından geliştirilen açık kaynak cebir programı hakkında bilgi verilip, modüler form uzayları üzerinde hesaplamalar yapıp bunların yorumları yapılmıştır.
Genel gecikmeli bir diferensiyel denklemin Hopf çatallanma analizi
Bu tez çalışmasında dinamik sistemler için büyük öneme sahip olan bir genel gecikmeli diferensiyel denklem için ? gecikme parametresi, çatallanma parametresi olarak seçilerek Hopf çatallanma analizinin yapılması amaçlanmıştır. Bu analizi yapmak için E. Hopf'un teorisine bir alternatif sunan [26] numaralı referansta bahsedilen teori uygulanmıştır. Bu analize ek olarak, Poincaré Normal Form ve Center Manifold Teoremi kullanılarak ?_0 çatallanma değerinde periyodik çözümün yönü, kararlılığı ve periyodu hesaplanmıştır. Bu incelemeden elde edilen sonuçlar yapılan nümerik çalışmalar ile desteklenmiştir.
Toplam sürecinin baskakov tipindeki korovkin teorisine uygulanması
Bu tezde, Bell tarafından ortaya konan toplanabilme metodunu kullanarak, sürekli fonksiyonlara ve türevlerine, pozitif lineer operatörler sınıfından daha geniş bir sınıf ile yaklaşılmaya çalışılacaktır. Sonuçlarımız sadece Baskakov'un düşüncelerini değil, aynı zamanda pozitif lineer operatörlere dayanan Korovkin teorisini de geliştirecektir. Son olarak böyle bir çalışmaya neden ihtiyaç duyduğumuzu daha somut bir şekilde gösterebilmek için seçtiğimiz özel bir operatör dizisinin, sürekli bir fonksiyonun türevine toplanabilme metoduyla yaklaşabildiği, ancak klasik manada yakınsayamadığı, grafikleri çizilerek gösterilecektir.
Yerel sınır sartlı yerel olmayan problemlerin 1 boyuttan 2 ve 3 boyuta genişletilmesi
Peridinamik (PD), sürekli ortamlar mekaniğinin yerel olmayan bir genişlemesi olmakla birlikte, yönetici operatörü olarak integral temelli konvolüsyonu ihtiva eder. R^n'de, perdinamik teorinin yönetici operatörü, klasik (yerel) operatörün sınırlı bir fonksiyonudur [2]. 1D'de, Aksoylu ve diğerleri [1] peridinamik formulasyonunu, Hilbert bazlarını temel alan bir konvolüsyon operatörünü kullanarak sınırlı bir bölge için genelleştirdiler. Burada Hilbert bazları sonsuz bir toplam vermektedir. Böylelikle, yerel sınır koşulları, klasik operatörün sınır şartlarına uygun olarak bulunan Hilbert bazları yardımıyla, yerel olmayan teorilere uygulanabilmiş oldu. Sonsuz toplamın integral gösterimi, uygun bir nümerik hesaplamaya izin verdiği için oldukça kullanışlıdır. Bu tezde, [1]'nin sonuçları 2D ve 3D'ye genişletilmiş ve anti-periyodik ve periyodik sınır koşullarını sağlayan yönetici operatörlerin integral gösterimleri bulunmuştur. Neumann ve Dirichlet sınır koşullarının integral gösterimi karmaşıktır. Bunun yerine, 1D'de, anti-periyodik ve periyodik sınır koşulları ve fonksiyonun çift ve tek parçaları kullanılarak Neumann ve Dirichlet sınır koşulları bulundu [1]. Burada, 'basit' (simple) denilen konvolüsyonlar kullanıldı. Bu tezde, bu yapılar 2D ve 3D'ye genişletildi. Ek olarak, yönetici fonksiyonların açık formları verildi.
Maksimum-çarpım operatörlerinin toplam süreci
Bu tezde, Bell tarafından tanımlanan genel bir toplam süreci kullanılarak sürekli fonksiyonlara pozitif fakat daha zayıf lineerlik koşulunu sağlayan maksimum-çarpım operatörleriyle yaklaşım özellikleri incelenmiştir. Bu sayede, klasik yaklaşımın gerçeklenmediği durumlara da cevaplar aranmış, alternatif yaklaşım metodları elde edilmiştir. Burada elde edilen sonuçların klasik yakınsaklık, aritmetik ortalama yakınsaklık, hemen hemen yakınsaklık gibi bilinen pek çok regüler toplanabilme metodlarını içerdiği gösterilmistir. Son olarak bu yaklaşımın hata tahmini hesaplanmış ve örneklerle desteklenmiştir. AnahtarKelimeler:Toplam süreci, Maksimum-Çarpım operatörleri, Hata tahmini
Dereceli kümeler teorisinde temel teoremlerin sezgisel genişlemeleri ve başlangıç değer problemlerine bazı uygulamaları
Bu tez çalışmasında, dereceli kümeler teorisinde önemli olan bazı tanım ve teoremler sezgisel dereceli kümelere genişletilerek, birinci mertebeden sezgisel dereceli başlangıç değer problemlerinin çözümlerinin varlık ve tekliği Hukuhara ve kuvvetli genelleştirilmiş Hukuhara türevleri altında incelenmiştir. Bunun için öncelikle dereceli sayılar için verilen karakterizasyon teoremleri sezgisel dereceli sayılara genişletilerek bu sayıların α ve β kesitleri incelenmiştir. Sezgisel dereceli sayıların Minkowski toplamı ve skalerle çarpımı α ve β kesitler yardımıyla tanımlandıktan sonra sezgisel dereceli sayılar uzayının bu iki işlem altında kapalı oldugu ispatlanmıştır. Bu işlemler yardımıyla sezgisel dereceli sayıların Hukuhara ve genelleştirilmiş Hukuhara farklarının bazı özellikleri ifade edilip ispatlanmıştır. Hausdorff metriği yardımıyla, sezgisel dereceli sayılar uzayında D∞ metrigi tanımlandıktan sonra bu metriğin bazı temel özellikleri verilmiştir ve sezgisel dereceli sayılar uzayının D∞ metriği altında tam oldugu ispat edilmiştir. Bu teorem yardımıyla sürekli sezgisel dereceli sayı değerli fonksiyonlar uzayında Ds metriği tanımlanmıştır ve bu uzayın Ds metrigi altında tam oldugu ispatlanmıştır. Dereceli kümeler için tanımlanmış olan Hukuhara türevi, kuvvetli genelleştirilmiş Hukuhara türevi ve Aumann integrali kavramları sezgisel dereceli kümelere genişletilerek, bu kavramların bazı temel özellikleri α ve β kesitler yardımıyla ifade edilip ispatlanmıştır. Sezgisel dereceli sayılar için tanımlanan Hukuhara türevi ve Aumann integrali kavramları arasındaki ilişki, analizin temel teoremleri yardımıyla ifade edilip ispatlanmıştır. Bu tanım ve teoremler kullanılarak Hukuhara ve kuvvetli genelleştirilmiş Hukuhara türevleri altında birinci mertebeden sezgisel dereceli başlangıç değer problemerinin çözümlerinin varlık ve tekliği, Banach sabit nokta teoremi yardımıyla ispatlanmıştır. Son olarak Zadeh'in genişleme ilkesi yardımıyla ikinci mertebeden lineer sezgisel dereceli başlangıç değer problemlerinin çözümlerini veren bir teorem ifade edilip ispatlanmıştır ve elde ettigimiz sonuçlar nümerik örneklerle desteklenmiştir.
Lineer indirgeme dizilerinin bazı ters toplamlarının hesaplanması
Bu tezde, $U_{0}=0$, $U_{1}=1$ ve $V_{0}=2$, $V_{1}=p$ başlangıç koşulları olmak üzere her $n\ge{2}$ için \begin{equation*} U_{n}=pU_{n-1}+rU_{n-2}\text{ ve }V_{n}=pV_{n-1}+rV_{n-2}, \end{equation*}% kuralları ile tanımlanan ikinci basamaktan lineer homojen indirgeme dizileri $\lbrace U_{n}\rbrace$ ve $\lbrace V_{n}\rbrace$ ile çalışacağız. Bu dizilerin terimlerini ihtiva eden aşağıdaki ters toplamları hesaplayacağız: \begin{equation*} \sum\limits_{k=0}^{n}(-r)^{k}\frac{V_{k+d+1}}{U_{k+d}U_{k+d+1}U_{k+d+2}}\text{ \ \ \ \ ,\ \ \ \ }\sum\limits_{k=0}^{n}(-r)^{k}\frac{U_{k-d}}{U_{k+d}U_{k+d+1}U_{k+d+2}} \end{equation*} ve $X_{n}$, $U_{n}$ ya da $V_{n}$ olmak üzere \begin{equation*} \sum\limits_{k=0}^{n}(-r)^{k}\frac{U_{k+c}U_{k+c+1}\ldots U_{k+c+m-1}}{ X_{k+d}X_{k+d+1}\ldots X_{k+d+m+1}}. \end{equation*}
BCH, QC-MDPC, gabidulin kodlarının kriptografik uygulamaları ve bazı kod tabanlı kuantum sonrası algoritmaların performans analizleri
Bu tezde, NIST'in düzenlediği Kuantum Sonrası Kriptografi Standartlaştırma çağrısı kapsamında aday gösterilen kod tabanlı kuantum sonrası algoritmalardan bazıları incelenmiş ve 128-bit, 192-bit, 256-bit güvenlik seviyeleri için belirli bilgisayarlarda çalıştırılarak performansları ölçülmüştür. Bu kapsamda öne çıkan HQC ve BIKE algoritmaları incelenmiştir. Bunun yanı sıra HQC ile temel özellikleri benzer olan RQC aday algoritması da ele alınmıştır. Bu amaçla algoritmalarda kullanılan BCH, QC-MDPC ve Gabidulin kod aileleri incelenmiş ve örneklendirilmiştir. Ayrıca, BCH kod ailesini kullanan HQC algoritmasının çalışma adımları örnek üzerinde gerçeklenmiştir.
Lucas küplerinde bazı baskınlık tipi değişmezleri
Ara bağlantı ağlarının çalışılma sebeblerinden biri çoğul bilgisayarların iletişim ihtiyaçlarıdır. Ara bağlantı ağları matematiksel olarak, köşe kümesi $V(G)$ ve kenar kümesi $E(G)$ olan bir $G=(V(G),E(G))$ çizgesi şeklinde gösterilmektedir. $V(G)$ kümesi işlemcileri, $E(G)$ kümesi ise iletişim ağlarını temsil eder. Bağlantı ağı modelleri konusunda esas olarak alabileceğimiz $n$ boyutlu hiperküp $Q_n$ çizgesidir. Hiperküpün köşeleri uzunluğu $n$ olan bütün ikili diziler ile gösterilirken, bir biti farklı olan köşeleri eşleştirerek kenar kümesi elde edilir. $n$ boyutlu Fibonacci küpü $\Gamma_n$, $Q_n$ çizgesinin köşe kümesinden ardışık bir içeren tüm köşeleri çıkararak, Lucas küpü $ \Lambda_n$ ise $\Gamma_n$ çizgesindeki başında ve sonunda aynı anda bir olan köşelerin çıkarılması ile oluşturulmuştur . Literatürde Lucas küpleri ile bazı baskınlık tipi değişmezleri çalışılmıştır ve baskınlık sayıları bilinmektedir. Bunun yanında şimdiye kadar çalışılmamış olan baskınlık sayıları da yer almaktadır. İşaretli baskınlık sayısı ve eşli baskınlık sayısı ve Roman tipi baskınlık problemi daha önce Lucas küplerinde çalışılmamıştır. Bu tezde, Eşli baskınlık sayısı, İşaretli baskınlık sayısı, Roman baskınlık sayısı, zayıf Roman baskınlık sayısı ve çift Roman baskınlık sayısı olmak üzere beş farklı Lucas küplerinde yeni baskınlık tipi değişmezleri ele alınmaktadır. Tam sayı lineer programlama problemlerinden faydalanılarak Lucas küplerinde bu baskınlık sayıları $n\leq 9$, $n\leq 10$ veya $n\leq 11$ olacak şekilde hesaplanmış ve $n\leq 13$ e kadar en iyi alt ve üst sınırlar bulunmuştur.
Bazı operatör uzaylarının bölüm uzayları ve temsilleri
Bu çalışma matematikte oldukça öneme sahip bölüm uzayları üzerinedir. Bu konu üzerine belirlenen iki hedeften birincisi olarak vektör uzayları, normlu uzaylar ve Banach cebirleri bağlamında bölüm uzayları ile ilgili gerekli tanımlar, teoremler ve sonuçlar toplanarak sistematik olarak verildi. İkinci olarak Banach örgüleri arasında tanımlı regüler operatörlerin L-zayıf ve M-zayıf kompakt operatörler ile oluşturulan bölümleri elde edildi ve sıralı uzayların kendine has olan bazı özellikleri elde edildi. Ayrıca L-zayıf kompakt operatörler ile oluşturulan bölümler için bir temsil de sunuldu.
Ortalama eğrilik tipi denklemleri sağlayan alt manifoldlar
Diferensiyel geometride, sabit ortalama eğrilikli yüzeyler, ``aynı hacme sahip tüm kompakt yüzeyler arasında, en küçük alana sahip yüzeylerin bulunması'' olarak tanımlı olan izoperimetrik problemin çözümüdür. Minimal yüzeyler için benzer problem ``aynı sınıra sahip tüm yüzeyler arasında en küçük alana sahip olanların karakterize edilmesi'' şeklindedir. Bu çalışmada ortalama eğrilik tipinde bir denklem olan singüler minimal yüzey denklemini sağlayan yüzeyler ele alındı. Bu tür yüzeyler, bilinen minimal yüzeyleri genelleştirirler ve potansiyel $\alpha$-enerji adı verilen varyasyonel bir integralin kritik noktalarıdırlar. Diğer bir ifadeyle, potansiyel $\alpha$-enerjiyi minimize ederler ve en düşük yerçekim merkezine sahip olan yüzey modellerini oluştururlar. Bu nedenle fizik ve mimaride büyük bir öneme sahiptirler. Ayrıca, yerçekim kuvveti etkisi altında potansiyel enerjiyi minimize eden katenerlerin, 2 ve daha yüksek boyutlardaki benzerlerini karakterize ederler. Buna göre bu çalışmada ele alınan başlıca problemler: $(n+1)-$boyutlu Öklid uzayında singüler minimal öteleme hiperyüzeylerin sınıflandırılması, belirli yarı--simetrik metrik (sırasıyla, metrik olmayan) konneksiyonlara sahip singüler minimal yüzeylerin sınıflandırılması ve $3-$boyutlu Öklid ve Lorentz--Minkowski uzaylarında belirli yarı--simetrik metrik (sırasıyla, metrik olmayan) konneksiyonlara sahip minimal olan singüler minimal yüzeylerin sınıflandırılması şeklinde ifade edilebilir. Bu problemlerin çözümleriyle, bu yüzeyler sınıfına ait yeni yüzey örneklerini literatüre kazandırmak bu tez çalışmasının temel amacıdır.
Yüzeylerin kesirli mertebeden değişmezleri üzerine
Diferansiyel geometri teorilerinde kesirli analiz tekniklerinin kullanılması özellikle son senelerde oldukça ilgi gören bir çalışma alanı olmuştur. Tez kapsamında ilk olarak kesirli mertebeden basit yüzey kavramı ortaya atılmıştır. Bu kavram üzerinden kesirli mertebeden basit yüzeyler kesirli mertebeden ikinci temel formları cinsinden karakterize edilmiştir. Açık bir şekilde kesirli mertebeden ikinci temel form katsayıları özdeş olarak sıfır olan kesirli mertebeden bir basit yüzeyin geometrik olarak bir düzlem temsil ettiği elde edilmiştir. Son kısımda farklı α değerleri için örnekler çözülmüştür. Bu klasik sonuçla da örtüşmektedir.
Hamilton sistemlerin yapay sinir ağlarıyla yaklaşık çözümü
Bu çalışmada basit mekanik sistemlerin zamana bağlı değişimlerini açıklayan adi diferansiyel denklemlerin çözümlerine derin öğrenme algoritmaları ile yaklaşım yapılmıştır. Beş bölümden oluşan tezin birinci bölümünde konunun tarihi gelişimi ifade edilmiş ve çalışmanın amacı açıklanmıştır. İkinci bölümde çalışmada geçen temel kavramlar açıklanmıştır. Üçüncü bölümde diferansiyel denklemlerin yapay sinir ağları ile çözümü incelenmiştir. Dördüncü bölümde Hamilton sistemler ve simplektik dönüşümler açıklanmıştır. Çalışmada basit Hamilton sistemler için simplektik Euler, Störmer-Verlet gibi iteratif bir metotla çözülüp elde edilen veri noktaları arttırılarak ve enerji koruyan kayıp fonksiyonu kullanılarak veri odaklı yapay sinir ağları ile çözüme yaklaşım sağlanmıştır. Beşinci bölümde önerilen yöntem basit harmonik osilatör, lineer olmayan osilatör ve Lotka-Volterra denklemlerine uygulanmış ve iteratif metotlar ile karşılaştırılmıştır.
Non-klasik iletim koşulları ve bir sınır koşulunda özdeğer parametresi içeren geciken argümanlı bir Sturm-Liouvılle probleminin özdeğer ve özfonksiyonları
Bu tezde sınır koşullarının birinde özdeğer parametresi içeren geciken argümanlı bir diferansiyel denklem ve non-klasik iletim koşulları ihtiva eden süreksiz bir Sturm-Liouville probleminin özdeğer ve özfonksiyonları için asimtotik formüller elde edilecektir. İletim koşullarındaki katsayılar belli değerler aldığında problem sürekli bir probleme dönüşür.
Smoluchowski denklemi ile endeks dalgalanmalarını değerlendirme
Bist30-Bist100 hisse senetlerinin ve son zamanlarda popülerliği artan kripto yatırım araçlarından Bitcoinin belirli zaman aralığında dalgalanma hareketlerinin tahmin edilebilirliği Geometrik Brownian Denklemi ve Smoluchowski Denklemi vasıtasıyla yapılan araştırmalar sentezlenerek incelenecektir. Araştırmadan elde edilen bulgular diğer araştırmacılara ve yatırımcıların gelecekteki fiyat tahminlerini anlama ve yorumlama konusunda fayda sağlamayı amaçlamaktadır.
Kronik inflamasyon modelleri
Dünya Sağlık Örgütü'ne göre Dünyada ölümün en büyük nedeni iskemik kalp hastalığıdır. Vücudumuzun kan damarları sistemini olumsuz etkileyen hastalıklara kardiyovasküler hastalıklar denir.Kan-damar hastalıklarının çoğu kronik hastalıkları yansıtmaktadır. İskemik kalp hastalığından ölüm vakalarının %90'ı kardiyak aritmiler nedeniyle oluştuğu söylenmiştir. Ayrıca, tüm felç hastalarının üçte birinin kardiyak aritmisi olan hastalarda meydana geldiği ifade edilmektedir. Böylece görüyoruz ki, ateroskleroz, pıhtı oluşumu ve kardiyak aritmi süreçleri son derece önemlidir. Bu üç süreç olarak adlandırılan aynı zamanda arka planda matematiksel olarak Reaksiyon-Difüzyon denklemleri olarak karşımıza çıkmaktadır. Genel inflamasyon modelimizle,çeşitli dokulardaki kronik inflamasyonu tedavi etmek için kullanılan farklı tedavi tekniklerinin başarısını ve başarısızlığını keşfetmek için Reaksiyon-Difüzyon denklemlerin oluşturduğu aralıklar ile sonucunun yorumunu yapabiliriz. Bu nedenle, erken tanı ve teşhisin önemi üzerinde durabiliriz. Hayat kurtarmada zamanın ve maddi tasarrufun önemini burada ele alıp değerlendireceğiz.
Sonlu cisimler üzerinde tanımlı bazı özel tipteki indirgenemez polinomların karşılıkları ve kriptografik uygulamaları
Sonlu cisimler üzerinde tanımlı polinomların indirgenemezliği ve indirgenemez polinomların üretilmesi hem teorik açıdan hem de özellikle kriptografi ve kodlama teorisi gibi uygulamada kullanımı açısından önemli bir rol oynar. Literatürde, indirgenemez polinomların inşa edilmesi için bazı yöntemler olmasının yanı sıra,indirgenemez polinomların kullanıldığı bir çok şifreleme şeması da bulunmaktadır. Bu tez çalışmasında ulaşılmak istenen hedeflerden birincisi, karşılık gelme metodu olarak adlandırılan sonlu cisimler üzerinde tanımlı belirli tipteki indirgenemez polinomlardan yine sonlu cisimler üzerinde tanımlı indirgenemez polinomlar üretmektir. Diğeri ise, üretilen indirgenemez polinomları ve benzerlerini kullanarak sonlu cisimler üzerinde tanımlı lineer yineleme bağıntılarının değişmelilik yasası özelliğine dayanan yeni bir şifreleme şeması önermektir. Bu bağlamda, ilk olarak \F_{q^2} sonlu cismi üzerinde ele alınan k tek olmak üzere k-inci dereceden belirli tipteki indirgenemez bir polinoma karşılık gelen \F_q sonlu cismi üzerinde yine k-inci dereceden indirgenemez bir polinom üretilmiştir. Çift taraflı olarak çalışan bu önermenin elde edilebilmesi için \F_{q^2} sonlu cismi üzerinde tanımlanan indirgenemez polinomun kökleri ve bazı cebirsel özellikler kullanılarak \F_q sonlu cismi üzerinde lineer denklem sistemleri elde edilmiş ve bu sistemlerin çözümleri vasıtasıyla \F_q sonlu cismi üzerindeki indirgenemez polinomun katsayıları belirlenmiştir. Ayrıca, elde edilen bu sonucun literatürdeki benzer çalışmaları kapsadığı gösterilmiştir. Daha sonra, sonlu cisimler üzerinde tanımlı üretilen indirgenemez polinomları ve benzerlerini kullanarak kriptografide bir uygulama olarak, k > 2 için \F_q sonlu cismi üzerinde k-inci dereceden lineer yineleme bağıntısının değişmelilik yasasına dayanan yeni bir şifreleme şeması önerilmiştir. Bu şifreleme şeması, e-posta gibi durumlarda kullanışlı olan alıcının çevrimiçi olmak zorunda olmadığı bir geçici-statik şifreleme şemasıdır. Önerilen şifreleme şemasının güvenliği, bazı LFSR problemlerini çözmenin zorluğuna dayanmaktadır. Aynı zamanda, bu şifreleme şeması semantik anlamda güvenlik özelliğine de sahiptir. Bunun yanı sıra, önerilen şifreleme şemasının, şifreleme ve şifre çözme prosedürlerinden gelen \F_q sonlu cismi üzerinde herhangi bir çarpma maliyeti yoktur. Önerilen şifreleme şemasının benzer yapıdaki algoritmalarla kıyaslaması k = 3 için detaylıca yapılmıştır. Son olarak, k > 2 için önerilen şema ile aynı güvenliğe sahip, Lucas ve Fibonacci dizilerinin değişmelilik yasası kullanılarak k = 2 için benzer bir şifreleme şeması önerilmiştir.
Parçalı sabit argümanlı bir biyolojik modelin lyapunov kararlılığı
Mühendislik, fizik, mekanik, kimya, biyoloji ve benzer alanlarda çözüme kavuşması gereken birçok somut problemin matematiksel olarak modellenmesi diferansiyel denklemler aracılığı ile yapılmaktadır. Ele alınan bir matematiksel model, nüfus artışı, biyolojik bir modelin davranışı, salgın hastalıklar, kimyasal tepkimedeki bir kimyasal maddenin miktarı ve bu miktarın zamana bağlı değişimi gibi olayların matematiksel ifadesidir. Matematiksel bir modelin amacı, süreci incelemek ve gelecek senaryoların tahmin edilmesini sağlamaktır. Örneğin, salgın hastalık modellerinin analizi hastalığın mevcut durumunun anlaşılmasını ve kontrol altına alınması için gerekli koşulların elde edilmesini sağlamaktadır. Böylece hastalığın müdahale önlemlerinin kullanımı ve tıbbi kaynakların yönetimi büyük ölçüde etkilenir. Bu nedenle matematiksel modellemeler kritik öneme sahiptir. Ele alınan sistemde değişim hızı, bilinmeyen fonksiyonun geçmiş zamandaki değerlerine bağlı olarak ortaya çıkıyorsa bu sistem gecikmeli diferansiyel denklemler yardımıyla modellenmektedir. Gecikmeli diferansiyel denklemler biyoloji, tıp, fen, mühendislik, mekanik gibi alanlarda sıklıkla yer almaktadır. Gecikme miktarlarının çok küçük olması bile sistemde çok büyük farklılıklara neden olabileceğinden problemlerin modellenmesinde gecikme miktarları ihmal edilmeden gecikmeli diferansiyel denklemlerin kullanılması gerçekliğe daha yakın sonuçlar vermektedir. Bu tez çalışmasının konusu olan parçalı sabit argümanlı diferansiyel denklemler, gecikmeli diferansiyel denklemler sınıfında yer almaktadır. Son zamanlarda parçalı sabit argümanlı diferansiyel denklemler teorisi ve bu teorinin uygulamaları ile ilgili birçok çalışma yapılmıştır. Dolayısyla bu tip diferansiyel denklemler uygulama açısından da oldukça önem arz etmektedir. Bu çalışmada ele alınan model bir salgın hastalık (SIR) modelidir. Literatürde yer alan çalışmalarda toplumdaki salgın hastalık modelleri SI, SIR, SIS, SIRS, SEIR, MSEIR gibi epidemik modeller ile oluşturulmuştur. Bu tez çalışmasında yer alan salgın hastalık, enfekte olan bir hastanın temasta olduğu kişiler için hastalık iii kuluçka süresi düşünülerek gecikmeli diferansiyel denklemler sınıfında yer alan genelleştirilmiş parçalı sabit argümanlı diferansiyel denklemler ile modellenmiştir. Genelleştirilmiş parçalı sabit argüman içeren bir epidemi modeli için çözümlerin kararlılığı ikinci Lyapunov yöntemi uygulanarak araştırılmıştır.
Üçgensel bulanık sayılarla tünel yüksekliği optimizasyonu
Bu tez çalışmasında, bulanık yöntemler kullanılarak, temel bir tünelin yükseklik fonksiyonunun bağımsız değişkeninde veya katsayılarında oluşabilecek belirsizliğe karşı maksimum değerindeki değişim incelenmiştir. İki şeritli bir otoyol için kullanılacak bir tünelin h(x)=ax^{2}+bx+c şeklinde ikinci dereceden bir yükseklik fonksiyonu ele alınmıştır. Problemin çözümü iki kısımda incelenmiştir; ilk kısımda tünelin genişliğini belirten x bağımsız değişkeni üzerinde ve ikinci kısımda fonksiyonun katsayıları üzerinde bulanıklaştırma yöntemleri uygulanarak maksimum yükseklik değerleri elde edilmiştir. Tezin Araştırma Bulguları bölümünün ilk kısmında, tünel yükseklik fonksiyonunun bağımsız değişkenindeki belirsizliğe bağlı olarak, üç farklı yöntem üzerinden maksimum yükseklik hesaplanmıştır. Her üç yöntemde de x bağımsız değişkeni, ~x=tfn(x-Delta_{1}, x, x+Delta_{2}) üçgensel bulanık sayısı ile bulanıklaştırılmıştır. Bu yeni üçgen bulanık değişkenine fonksiyonda karşılık gelen ~h(x) değerleri üçgensel olmayan bulanık sayı oluşturmaktadır. Anlamlı hale getirmek için ~h(x) değerleri üzerinde durulaştırma yapılmıştır. Birinci yöntemde, üçgensel olmayan ~h(x) değerine sendroid yöntemi ile durulaştırma uygulanmıştır. Diğer yöntemlerde, ~h(x) üzerinde doğrusallaştırma yapılıp, üçgensel bulanık sayıya dönüştürüldükten sonra ikinci yöntemde sendroid yöntemi ve üçüncü yöntemde işaretli uzaklık yöntemi ile durulaştırma yapılmıştır. Her bir yöntemde, durulaştırma sonrası baştaki x değişkeni ve Delta_{1}, Delta_{2} parametrelerine bağlı yeni H(x) yükseklik fonksiyonu elde edilmiştir. Başlangıçtaki problemimiz, maxH(x) problemine dönüşmüştür. Son olarak, her üç yöntemde de bazı Delta_{1} ve Delta_{2} parametre değerlerine karşılık gelen x* optimum çözümleri ve H_{max} değerleri bulunarak tablolarda karşılaştırılmıştır. Her bir tabloda, x değişkenindeki belirsizlik derecesine bağlı olarak farklı bulanık yöntemlerle elde edilen sonuçlar ile klasik çözümdeki değişim gözlemlenmiştir. Araştırma Bulguları bölümünün ikinci kısmında, h(x) fonksiyonunun a, b ve c katsayılarında oluşabilecek belirsizliğe bağlı olarak probleme çözüm aranmıştır. Bu katsayılar ~a,~b ve ~c şeklinde üçgensel bulanık sayılarla bulanıklaştırılmıştır. Fonksiyonda bu yeni bulanık katsayılara karşılık gelen ~h(x) de yine üçgensel bulanık sayı oluşturmaktadır. ~h(x) in durulaştırma kısmında sendroid yöntemi ile işaretli uzaklık yöntemi kullanılarak H(x) fonksiyonu elde edilmiştir. Gerçekleştirilen işlemler neticesinde başlangıçtaki maxh(x) problemi, maxH(x) problemine dönüşmüştür. Her iki yöntemde de tüm Delta parametrelerinin bazı değerleri üzerinden maxH(x) probleminin çözümü tablo şeklinde sunulmuştur. a, b ve c katsayılarındaki belirsizlik derecelerine bağlı olarak, klasik çözümdeki değişimler tablolar üzerinde gözlemlenmiştir.
Genelleştirilmiş metrik uzaylarda yakınsaklık tipleri
Sunulan bu yüksek lisans tez çalışması, genelleştirilmiş metrik uzaylarda yakınsaklık kavramlarının sistematik bir biçimde ele alınmasını ve teorik olarak bu alana katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Bu bağlamda, sunulan yüksek lisans tez çalışması beş ana bölümden oluşacak biçimde planlanmıştır. İlk olarak giriş kısmında, istatistiksel ve ideal yakınsaklık gibi bazı yakınsaklık kavramlarının metrik uzaylar üzerinde kullanım alanları, özellikleri ve tarihsel sürecinden bahsedilmiştir. Kaynak özetleri kısmı olan ikinci bölümde ise, tezde çalışılmış olan problemlerin tarihsel gelişimi ve son dönemde yapılan çalışmalar detaylı olarak incelenmiştir. Diziler, Yakınsaklık ve Metrik Uzaylar olarak isimlendirilen üçüncü bölümde ise tüm çalışılan konularla ilgili klasik anlamda tanımlanan metrik uzaylar ve bu uzaylarda bilinen temel yakınsaklık kavramları, genelleştirilmiş metrik uzayların tanımı, bu yapıların temel özellikleri, oluşturdukları topolojiler ve yakınsaklık kavramı bağlamında taşıdıkları farklılıklar, kuaterniyon değerli genelleştirilmiş metrik uzaylar, çift diziler ve bu dizilerin yakınsaklık özellikleri ve tüm bu konularla ile ilgili son yıllarda yapılan çalışmalara yer verilmiştir. Bununla birlikte, sonuçlarımızda kullanacağımız bazı temel teoremler sunulmuştur. Araştırma Bulguları ve Tartışma olarak isimlendirilen diğer bölüm iki alt kısma ayrılmıştır. Dördüncü bölümün ilk alt kısmında, genelleştirilmiş metrik uzaylarda istatistiksel yakınsaklık ve ideal yakınsaklık ile ilgili bazı sonuçlar verilmiştir. Bu bölümün diğer alt kısmında ise görüntü kümesi kuaterniyonlar seçilerek kuaterniyon değerli genelleştirilmiş metrik uzaylar tanıtılmıştır. Bu doğrultuda, kuaterniyonların yapısal özelliklerinden yararlanılarak daha geniş bir metrik kavramı inşa edilmiş ve bu yapıların yakınsaklık teorisiyle ilişkileri araştırılmıştır. Bu doğrultuda, kuaterniyon değerli genelleştirilmiş metrik uzaylarda çift diziler için istatistiksel yakınsaklık ve ideal yakınsaklık ile ilgili bazı sonuçlar ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu bağlamda, kuaterniyonların sağladığı yapısal zenginlik ile çift dizilerin yakınsaklık davranışlarının daha genel bir çerçevede incelenmesi sağlanmıştır. Çalışmanın amacı, yalnızca mevcut literatürdeki sonuçları genişletmek değil, aynı zamanda yeni bir teorik zemin oluşturarak farklı matematiksel yapılarda yakınsaklık kavramına ilişkin daha bütüncül bir anlayış geliştirmektir. Sunulan bu tez çalışmasının son bölümü Sonuç ve Öneriler kısmıdır. Beşinci bölüm olan bu kısımda bir önceki bölümde verilen ana sonuçlar kısa olarak tartışılmış ve bu sonuçların devamı ile ilgili bir takım öneriler ve problemler verilmiştir.
Çeşitli cebirsel yapılar üzerinde türev ve türevin etkileri
Bu tez çalışması, türev kavramının cebirsel yapılarda, özellikle asal halkalar ve asal yakın halkalar üzerindeki genelleştirilmiş versiyonlarını ele almakta ve bu dönüşümlerin ilgili yapılar üzerindeki etkilerini sistematik biçimde analiz etmektedir. Çalışmada ilk olarak konunun anlaşılmasını sağlayacak temel kavramlar ele alınmıştır. Sonrasında, asal halkalar üzerinde tanımlanmış olan Jordan türev, simetrik Jordan bi-türev, simetrik sol Jordan bi-türev dönüşümlerinin literatürde yer alan önemli çalışmalarına yer verilmiştir. Araştırmanın özgün katkılarından biri, türev kavramının klasik halka teorisinin ötesine taşınarak, daha az aksiyomlara sahip cebirsel yapılar olan yakın halkalar bağlamında da tanımlanmış olduğunu göstermesidir. Bu çalışmada yakın halkalar ve asal yakın halkalar üzerinde tanımlanmış türevin özellikleri teorem ve ispatlarıyla detaylı olarak incelenmiş olup, yakın halkalarda tanımlanan türevsel dönüşümlerin varlık koşulları ve merkezileştirici dönüşümler ile olan ilişkileri matematiksel olarak ortaya konmuştur. Yakın halkaların klasik halkalardan farklı yönleri vurgulanarak, bu yapıların cebirsel analizde sunduğu esneklik teorik boyutta değerlendirilmiştir. Tezin asıl bölümünü oluşturan kısmında, asal halkalar üzerinde bir skew simetrik Jordan bi-türev dönüşümü tanımlanmıştır. Tanımlanan türevsel dönüşümün halka üzerinde sağladığı kriterler ayrıntılı olarak incelenmiştir. Son aşamada ise, yine asal halkalar üzerinde bir simetrik Jordan bi- (α, β) türev tanımlanmış, benzer kriterler bu türev dönüşümünde de ispatlarıyla yer almıştır. Sonuç olarak bu tez, türevsel dönüşümlerin asal ve asal yakın halkalar üzerindeki yapısal etkilerini çok yönlü olarak inceleyerek, cebirsel yapıların karakterizasyonuna dair kapsamlı ve kuramsal açıdan güçlü bir çerçeve sunmaktadır. Anahtar Kelimeler: Asal halka, yakın halka, Jordan türev, skew simetrik Jordan bi- türev, simetrik Jordan bi- (α, β) türev
Potaniyeli kompleks parametreye baglı matris sturm-liouville denklemleri için spektral problemler
Fizik ve mühendislik alanlarına çok fazla uygulamalarının var olmasından dolayı Sturm-Liouville operatörleri diferansiyel operatörlerin spektral teorisinde önemli yer tutmaktadır ve daima bilim insanlarının ilgi odağındadır. Üzerinden yüzyıllar geçse ˘ de bu teori yeni problemlerin ortaya çıkması ile sürekli gelişim sağlamaktadır. ˘ Özellikle, geçen yüzyılın ikinci yarısında spektral analizin ters problemleri evrim denklemleri de denen bazı lineer olmayan matematiksel fizik denklemlerinin çözümlenmesinde kullanıldıktan sonra Sturm-Liouville teorisine ilgi daha da artmıştır. Sturm-Liouville operatörlerinin spektral teorisinde ters problemler lineer operatörün spektrum, spektral fonksiyon, saçılma verileri gibi spektral karakteristiklerine göre belirlenmesi problemleridir. Klasik Sturm-Liouville operatörü için ters problemlerle ilgili ilk sonuçlar G.Borg, N.Levinson, B.M.Levitan, I.M.Gelfand, M.G.Gasymov, V.A. Marchenko, L.D. Faddeev gibi matematikçiler tarafından elde edilmiş ve günümüzde gelişmiş bir teori haline gelmiştir. Matris şeklinde Sturm-Liouvile denklemleri veya Sturm-Liouville denklem sistemleri için ters problemler teorisi de yarı eksen ve tüm eksen durumları için Z.S. Agranovich'in çalışmalarıyla başlamış olup skaler durumla paralel olarak gelişmeye başlamıştır. Fakat sonlu aralık üzerinde matris Sturm-Liouville operatörleri için ters problemler üzerine çok az sayıda çalışmalar bulunmaktadır. Özellikle de potansiyelin spektral parametreye bağlı olması durumlarında matris ¸seklinde Sturm-Liouville operatör demetleri ile ilgili ters problemler hemen hemen hiç çalışılmamı¸s bir durumdadır ve skaler durumla karşılaştırıldıgında açıkta kalan çok problem vardır. ˘ Bu yüksek lisans tezinde sonlu aralık üzerinde matris ¸seklinde ikinci ve dördüncü dereceden Sturm-Liouville demetleri için ayrılabilir sınır koşullarına sahip spektral problemler ele alınacaktır. Öncelikle düz problem, yani Sturm-Liouville sınır değer ˘ probleminin spektral özellikleri, özdeğer ve özfonksiyonların asimptotik davranımları ˘ incelenecek sonrasında ise spektral verilere ve iki spektruma göre ters problemler, yani matris Sturm-Liouville demetinin katsayılarının belirlenmesi problemleri ele alınacaktır. Bu çalışmada matris Sturm-Liouville demetinin matris katsayıları sırası ile alt ve üst üçgensel biçimlere sahip matris fonksiyonlar olarak ele alınacaktır ve ters problemler Gelfand-Levitan yöntemi ile incelenecektir. Sonlu aralıkta matris Sturm-Liouville demeti üzerine son yıllarda yapılan iki çalışma vardır ve bu çalışmalarda da ters problemler Gelfand-Levitan metodu ile değil spektral dönüşüm metodu ile araştırılmıştır. Bu tezde ulaşılmak istenen hedef matris Sturm-Liouville operatörü için ters problemin çözümünde güçlü bir araç olan Gelfand-Levitan metodunu matris Sturm-Liouville denkleminin ikinci dereceden demeti için de geliştirmek ve uygulamaktır. Bu sonuca ulaşıldıgı takdirde halen açık problem olan ˘ bazı yüksek dereceden Sturm-Liouville polinomsal demetleri için düz ve ters spektral problemler matris şeklinde ikinci dereceden Sturm-Liouville demetine indirgenerek çözülebilecektir.
Berezin yarıçap eşitsizlikleri ve Selberg operatörleri
Bu yüksek lisans tez çalışması, üretici çekirdekler ve bu yapılar aracılığıyla tanımlanan Berezin sembollerine ilişkin eşitsizliklerin incelenmesi ve uygulamalarına odaklanmaktadır. Tezde, konveks fonksiyonlar bağlamında norm eşitsizlikleri ile birlikte Buzano, Bessel, Bombieri, Jensen, Young gibi klasik ve güncel bilinen eşitsizlikler temel alınarak, üretici çekirdekli Hilbert fonksiyon uzaylarında tanımlı operatörlerin Berezin normu ve Berezin yarıçapı üzerine yeni eşitsizlikler türetilmiştir. Ayrıca, üretici çekirdekli Hilbert uzaylarında tanımlanan Selberg operatörleri aracılığıyla bazı operatör çarpımları ve toplamlarına ilişkin Berezin normu ve Berezin yarıçapına dair özgün üst sınırlar geliştirilmiştir. Çalışma, beş ana bölümden oluşacak şekilde yapılandırılmıştır. Giriş bölümünde Berezin sayısı ve Berezin yarıçapı kavramlarının matematiksel özellikleri, tarihçesi ve kullanım alanları ele alınmıştır. İkinci bölümde, ilgili problemlerin tarihsel gelişimi ve literatürdeki son çalışmalara dair kapsamlı bir derleme sunulmuştur. Üçüncü bölümde ise, çalışmanın temelini oluşturan ön teoremler, tanımlar, notasyonlar ve ilgili eşitsizlikler ayrıntılı olarak incelenmiş; Berezin dönüşümü, Berezin yarıçapı ve Selberg eşitsizlikleriyle ilgili güncel çalışmalar değerlendirilmiş ve tezde kullanılacak temel önermeler ortaya konmuştur. Dördüncü bölüm, "Araştırma Bulguları ve Tartışma" başlığı altında iki alt bölüme ayrılmıştır. Birinci alt bölümde, fonksiyonel Hilbert uzaylarındaki doğrusal operatörlerin Berezin yarıçapı ve normları için çeşitli yeni üst sınırlar ispatlanmıştır. İkinci alt bölümde ise, mevcut Berezin yarıçapı eşitsizlikleri genişletilerek sınırlı doğrusal operatörlerin ve operatör çarpımlarının üst sınırları ele alınmıştır. Tezin en kritik kısmını oluşturan Selberg operatörü ile ilgili alt bölümlerde, Selberg operatörü ve ona bağlı iki farklı operatörün çarpımının Berezin normu ve yarıçapı için üst tahminler geliştirilmiş; ayrıca Selberg operatörlü toplamların Berezin sayısı eşitsizliklerine ilişkin yeni sınırlar ortaya konmuştur. Bu sayede, Selberg operatörünün bir daraltma olduğu bilgisi kullanılarak Selberg eşitsizliği iyileştirilmiş ve daha geniş durumlarda uygulanabilecek yeni versiyonları formüle edilmiştir. Böylelikle üretici çekirdekli Hilbert uzayında Selberg operatörleri ile ilgili Berezin norm, yarıçap ve sayısı eşitsizliklerine farklı ve güncel bir bakış açısı kazandırılmıştır. Son olarak beşinci bölümde, elde edilen ana sonuçlar özetlenmiş, bu sonuçların anlamı tartışılmış ve ileriye dönük araştırmalar için öneriler ile çözülmeyi bekleyen bazı problemler dile getirilmiştir.
Başlangıç değer problemlerinin çekirdek üreten metot ve grup koruma metodu ile çözümleri
Bu tez yedi bölümden oluşmaktadır. İlk bolümde temel tanımlar verildi. İkinci bölümde literatürde var olan çekirdek üreten uzaylar ve bu uzaylarda üretilen çekirdek fonksiyonlar ele alındı. Üçüncü bolümde başlangıç değer problemlerinin çözümü için üretilen çekirdek fonksiyonlar elde edildi. Dördüncü bolümde çekirdek üreten W_2^3 uzayında çözümler bulundu. Besinci bolümde ana sonuçlar elde edildi. Altıncı bolümde grup koruma metodu probleme uygulandı. Yedinci bölümde sonuç ve tartışma verildi.
Matris dönüşümleri ve 𝜶. dereceden 𝝀−istatistiksel yakınsaklık
Bu çalışma beş bölümden oluşmuştur. Birinci bölümde, konunun tarihi geçmişi verilmiştir. İkinci bölümde, temel tanım ve teoremler verilmiştir. Üçüncü bölümde, dizilerin bazı sınıfları arasında matris dönüşümleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde, bir dizinin 𝜆, 𝑁𝑞̅−istatistiksel yakınsaklığı incelenmiş ve 𝐴 nın 𝐶(𝜇) operatörü ve Cesáro operatörü olması durumunda elde edilen sonuçlar verilmiştir. Beşinci bölümde, 0<𝛼≤1 için 𝛼. dereceden (𝜆,𝐴)−istatistiksel yakınsaklık ve 𝛼. dereceden kuvvetli (𝜆,𝐴)−toplanabilirlik gibi yeni kavramlar tanımlanmış ve bu kavramlar arasındaki ilişkiler incelenmiştir.
Mittag-Leffler çekirdekli kesirli diferansiyel denklemlerin Laplace ve sumudu dönüşümleri ile çözümleri
Kesirli analizin önemli operatörlerinden olan Riemann-Liouville ve Caputo operatörleri ile tekil olmayan Mittag-Leffler çekirdekli Atangana-Baleanu kesirli operatörü arasındaki ilişkiye bakılarak bu türevleri içeren kesirli diferansiyel denklemlerin Laplace ve Sumudu dönüşümleri yardımıyla çözümleri verilmiştir. Ayrıca uygun başlangıç koşulları verilen sabit katsayılı lineer adi diferansiyel denklemler ile kısmi diferansiyel denklemlere de bu dönüşümler uygulanmıştır. Dönüşümlerin birbirine olan benzer ve üstün yönlerinden bahsedilmiştir. Tez 8 bölümden oluşmaktadır. İkinci bölümde, kesirli analizde kullanılan temel tanım ve teoremlerden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde temel fonksiyonlardan Gamma, Beta ve Mittag-Leffler fonksiyonu tanıtılmıştır. Dördüncü bölümde Riemann-Liouville, Caputo, Caputo-Fabrizio ve Atangana- Baleanu kesirli türevleri tanıtılmıştır. Beşinci bölümde Laplace ve Sumudu dönüşümlerinden bahsedilmiştir. Altıncı bölümde adi, kısmi ve kesirli türev içeren diferansiyel denklemlere Laplace ve Sumudu dönüşümü uygulama örnekleri verilmiştir. Yedinci bölümde bazı lineer kesirli diferansiyel denklemlere Sumudu dönüşümü uygulanmış ve grafikleri yorumlanmıştır. Sekizinci bölümde sonuçlardan bahsedilmiştir. Anahtar Kelimeler: Atangana-Baleanu kesirli türevi, Kesirli Diferansiyel Denklemler, Laplace dönüşümü, Mittag-Leffler çekirdeği, Tekil olmayan çekirdek, Sumudu dönüşümü
İntegral dönüşümleri ile elde edilen transfer fonksiyonlar
Elektrik elektronik ve kontrol mühendisliğinde herhangi bir sistemin davranışını veya karakteristik özelliğini anlamak için o sistemi matematiksel denklemlerle ifade etmek gerekir. Fakat bu matematiksel ifadeler çoğu zaman anlaşılması zor ve karmaşık bir yapıdadır. Bu ifadeler hakkında fikir yürütmek için bunların daha sade bir forma dönüştürülmesi gerekir. İşte bu noktada matematiksel olarak bazı dönüşümlere ihtiyaç duyulur. Bunlardan en çok kullanılanı Laplace dönüşümüdür. Fakat son yıllarda Sumudu dönüşümünün bulunması farklı bir bakış açısı getirmiştir. İster istemez "Sumudu dönüşümü Laplace dönüşümüne alternatif mi olacak?" sorusu akla geliyor. Laplace ile Sumudu arasında bir ilişkinin varlığı beraberinde bazı farklılıkları da getirmiştir. Örneğin tek olan bir fonksiyonunun Laplace dönüşümü alındığında fonksiyon çift oluyor. Ancak tek fonksiyonların Sumudu dönüşümü tektir. Çift fonksiyonların Sumudu dönüşümü de yine çifttir. Sumudu dönüşümünün kendisi bir lineer dönüşüm olduğundan dolayı fonksiyonların lineerlik özelliğini bozmaz. Bu çalışmada elektrik elektronik mühendisliğinde kullanılan devrelerin/sistemlerin transfer fonksiyonlarının elde edilişi, kararlılık analizleri, sistemin davranışları hem Laplace dönüşümü ile hem de Sumudu dönüşümü ile yapılmıştır. MATLAB/Simulink programında simülasyonları gerçekleştirilmiştir. Sistemin çıkış grafikleri her iki dönüşüm ile gerçekleştirilmiş ve karşılaştırılmıştır. İkinci bölümde sistemler ve sınıflandırılmaları verilerek üçüncü bölümde kontrol sistemleri ele alınmıştır. Dördüncü bölümde elektrik elektronik sistemlerin matematiksel modellerinin elde edilişi anlatılarak, beşinci ve altıncı bölümde transfer fonksiyonları için gerekli olan Laplace ve ters Laplace dönüşümünden bahsedilmiştir. Yedinci bölümde transfer fonksiyonları anlatılarak elektrik elektronik sistemlerin transfer fonksiyonlarının Laplace dönüşümü ile elde edilişi üzerinde durulmuştur. Sekizinci bölümde kontrol sistemlerinin kararlılık analizlerinden bahsedilmiştir. Dokuzuncu bölümde Sumudu dönüşümü ile elektrik elektronik devrelerin/sistemlerin transfer fonksiyonlarının elde edilişi anlatılarak Laplace dönüşümü ile karşılaştırılmıştır. Her iki dönüşüm ile transfer fonksiyonu elde edilen devrelerin/sistemlerin simülasyonları MATLAB/Simulink programında gerçekleştirilmiştir. Daha sonra çeşitli girişler uygulanarak çıkış grafikleri ve bode diyagramları elde edilmiştir. Hem Laplace hem de Sumudu ile elde edilen grafikler karşılaştırılmış ve yorumlanmıştır. Ayrıca her iki dönüşüm ile elde edilen transfer fonksiyonlarının kararlılık analizi yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kararlılık analizi, Kontrol sistemleri, Laplace ve Sumudu ilişkisi, Routh-Hurwitz kriteri, Sumudu dönüşümü, Sumudu ile transfer fonksiyonu bulma
Kesirli fark operatörü ile tanımlanan dizilerin istatistiksel yakınsaklığı
Bu tez altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, istatistiksel yakınsaklık kavramının ortaya çıkış tarihçesine değinilerek, yazarların bu konuyla ilgili tespitleri, bazı uzaylara uygulanması ve genelleştirilmesi ile ilgili kısa bilgiler verilmiştir. Daha sonra, fark dizi uzayı ve genelleştirilmesi, lacunary yakınsaklık, Cesáro toplanabilirlik, Orlicz fonksiyonu ve genelleştirilmiş kesirli fark operatörü ile ilgili tarihçeler verilmiştir. İkinci bölümde, tezde kullanılmak üzere bazı tanım, teoremler ve bunlar arasındaki bağıntılar verilmiştir. Üçüncü bölümde, istatistiksel yakınsaklık tanımı, doğal yoğunluk ve özellikleri, bir dizinin Cesàro toplanabilirliği ve bazı temel özellikleri ve bunlar arasındaki ilişkilere değinilmiştir. Daha sonra, lacunary dizisi, lacunary yakınsaklık ile Cesàro toplanabilme arasındaki ilişkiler, ∆^m-istatistiksel yakınsaklık ile Cesáro toplanabilirliği ve bazı kapsama bağıntıları incelenmiştir. İstatistiksel yakınsak ile ilgili ileriki bölümlerde kullanılacak temel tanım ve teoremler verilmiştir. Dördüncü bölümde, Orlicz fonksiyonun tanımı verilerek Orlicz fonksiyonun yardımıyla tanımlanan c(∆^m,M,p),c_0 (∆^m,M,p),〖 l〗_∞ (∆^m,M,p), S(∆^m,M,p) ve S_0 (∆^m,M,p) fark dizi uzayları verilerek bu uzaylar arasındaki bazı topolojik özellikler verilmiştir. Beşinci bölümde, kesirli mertebeden ∆^α fark dizi uzayı verilerek, bazı uygulamaları, f modülüs fonksiyonuna göre istatistiksel yakınsaklığı ve Cesàro toplanabilirliği, kesirli fark dizilerinin lacunary istatistiksel yakınsaklığı ve Orlicz fonksiyonları ile tanımlanan genelleştirilmiş kesirli mertebeden ∆^α fark dizi uzayları incelenmiştir. Altıncı ve son bölümde, kesirli fark dizilerinin ∆_v^α -lacunary istatistiksel yakınsaklığı, modülüs fonksiyonuna göre kesirli mertebeden fark dizilerinin ∆_v^α-lacunary istatistiksel yakınsaklığı ve ∆_v^α-Cesàro toplanabilir fark dizi uzayları ve Orlicz fonksiyonları tarafından tanımlanan kesirli fark dizilerin genelleştirilmiş lacunary fark dizi uzayları ve istatistiksel yakınsaklığı incelenmiştir.
Ortaokul öğrencilerinin matematiksel üstbiliş farkındalıkları ve problem kurma öz-yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Üstbiliş, öğrencilerin kendi düşünme süreçleri ve bilişleri hakkında bilgi sahibi olmaları ve bu yapıyı düzenleyebilmelerine ilişkin becerileridir. Üstbiliş problem çözme sürecinde belirli bir zihinsel süreci keşfetme veya seçme yöntemi olduğundan matematik problemi kurmada ve başarı üzerinde de önemli etkileri bulunmaktadır. Bu araştırmada ortaokul öğrencilerinin matematiksel üstbiliş farkındalıkları ve matematik problemi kurma öz-yeterlik düzeyleri incelenmiş, cinsiyet, sınıf, ailenin sosyo-ekonomik durumu, anne-baba eğitim düzeyi ve matematik başarıları açısından anlamlı bir farklılık gösterip göstermediği belirlenmiştir. Ayrıca matematiksel üstbiliş farkındalığı ve matematik problemi kurma öz-yeterliğinin matematik başarısını yordama gücü ortaya konmuştur. Çalışma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modelinde tasarlanmıştır. Çalışma bir devlet okulunda 5., 6., 7., ve 8. Sınıflarda okuyan ortaokul öğrencileri arasından uygun örnekleme yöntemiyle seçilen 462 (246 Kız, 216 Erkek) öğrenci üzerinde yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu" ile birlikte öğrencilerin matematik problemi kurma öz-yeterliklerini belirlemek için "Problem Kurma Öz-yeterlik Ölçeği" ve matematiksel üstbiliş farkındalıklarını ortaya koymak için "Matematiksel Üstbiliş Farkındalık Ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizinde bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi, pearson momentler çarpımı korelasyon analizi ve çoklu regresyon analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre öğrencilerin matematiksel üstbiliş farkındalıkları ve problem kurma öz-yeterliklerinin yeterli ve yüksek düzeyde olduğu bulunmuştur. Öğrencilerin matematiksel üstbiliş farkındalıklarının ve problem kurma öz-yeterliklerinin cinsiyet ve matematik başarısı açısından anlamlı bir farklılık gösterdiği ancak sınıf, ailenin sosyo-ekonomik durumu, anne-baba eğitim düzeyine göre anlamlı bir farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Öğrencilerin matematiksel üstbiliş farkındalıkları, problem kurma öz-yeterlikleri ve matematik başarıları arasında orta düzeyde pozitif bir ilişki bulunmuştur. Öğrencilerin matematiksel üstbiliş farkındalıkları ve problem kurma öz-yeterliklerinin yaklaşık olarak %35 düzeyinde matematik başarısını yordadığı tespit edilmiştir. Bu nedenle eğitim sürecinde matematiksel üstbiliş farkındalığı ve problem kurma öz-yeterliliğine önem verilerek öğrencilerin seviyelerine uygun matematiksel üstbiliş farkındalığı ve problem kurma öz-yeterliklerini destekleyici öğretim etkinliklerinin yapılması önerilmektedir.
3-parçalı Trán graflarda bir kenar silinmesiyle oluşan uzaklık işaretsiz Laplacian enerji değişimi
Euler tarafından yapılan çalışmayla veya en yaygın bilinen haliyle Könisberg Köprü Problemi ile başlayan graf teorinin oldukça yaygın kullanım alanları vardır. Fizik, kimya, bilgisayar bilimleri, ekonomi, mühendislik gibi birçok alanda modellemeler yapılarak kullanılmasının yanısıra en kısa yol problemi, dört renk problemi, pazarlamacı problemi, tesisat problemi gibi problemlerin çözümünde yine graflar kullanılmaktadır. Graflarda noktaların birbirleri ile uzaklıkları, dereceleri gözönüne alınarak iletim matrisi, uzaklık matrisi, uzaklık işaretsiz Laplacian matris, genelleştirilmiş uzaklık matrisi gibi birçok matris tanımlanmıştır. Bu ve benzeri matrislerin özdeğerleri kullanılarak tanımlanan enerji çeşitleri de graflar tarafından modellenen yapıların farklı özelliklerini incelemektedir. Grafların uygulama alanları olduğu gibi teorik çalışma konuları da vardır. En yaygın teorik çalışma konusu enerji konusudur. Graflarda enerji kavramı 1978 yılında Ivan Gutman tarafından tanımlanmıştır. Daha sonra çeşitli enerji türleri de literatüre kazandırılmıştır. Bunlardan biri de bu tezin ana konusu olan ve Alhevaz ve arkadaşları tarafından 2018 yılında tanımlanan uzaklık işaretsiz Laplacian enerjidir. Literatürde yaygın olarak çalışılan konulardan biri ise graftan bir kenar silinmesi sonucu oluşan enerji değişimidir. İlk olarak Day ve So tarafından çalışılmaya başlanan bu konu farklı enerji türleri için, farklı graf türleri için çalışılmış olup halen de çalışılmaya devam etmektedir. Bu tez dört ana bölümden oluşur. Birinci bölümde graf teorinin nasıl başladığı, graf teorinin uygulamaları, uzaklık matrisi uzaklık işaretsiz Laplacian matrisi ve kenar silinmesi hakkında kısa bir bilgi verilmiştir. Aynı zamanda bu bölümde tez çalışmamızda bize yardımcı olacak temel tanımlar yer almaktadır. İkinci bölümde kaynak araştırmasına yer verilmiştir. Üçüncü bölüm ana sonuçlarımız olup öncelikle k-parçalı Kp,...,p tam grafı için, daha sonra 3-parçalı Kp,p,p+1 ve Kp,p,p−1 tam grafları için bir kenar silinmesiyle oluşan uzaklık işaretsiz Laplacian enerji değişimi incelenmektedir. Son bölümde ise sonuçlar ve öneriler yer almaktadır.
r−parçalı tam graflarda bir kenar silinmesiyle Seidel enerji değişimi ve normalize edilmiş Seidel Laplacian
Graflar, nokta ve kenarlardan oluşan yapılardır. Kenarlar grafların noktalarını birleştirecek şekilde modellenir. Graf modellemesine en iyi örnek, moleküldeki atomların nokta ve atomlar arasındaki bağların kenar olarak gösterilmesidir. Böylece moleküllerin özellikleri graflar kullanılarak incelenmektedir. Graflardaki nokta ve kenar ilişkisine bağlı olarak komşuluk matrisi, Laplacian matris, uzaklık mat- risi, Seidel matrisi gibi birçok matris tanımlanmıştır. Bu tanımlanan matrislerin özdeğerleri, literatürde yer alan ve hâlâ çalışılmaya devam eden graf enerjisini bulmak için kullanılmaktadır. Bir grafın enerjisi ilk olarak Gutman (1978) tarafından tanımlanmıştır. Bir G grafının komşuluk matrisinin özdeğerlerinin mutlak değerce toplamları grafın enerjisini vermektedir. Moleküler graf enerjisi olarak da bilinir. Moleküllerin π−elektron enerjisini modellemek için geliştirilmiştir. Graflarda bir çok matris tanımlandığı gibi enerji çeşidi de tanımlanmıştır. Tezde çalışılan enerji çeşidi, ilk olarak Haemers (2012) tarafından tanımlanmış olan Seidel enerjisidir. Literatürde yoğun bir şekilde çalışılan konulardan biri de graftan bir kenar (veya nokta) silindiğinde grafın enerji değişimidir. Tezimizin ana konusu da Seidel enerji için bu konu etrafında şekillendirilmiştir. İlk bölümde graf teori hakkında genel bilgi ve grafların kullanım alanları hakkında bilgi verilmiştir. Ayrıca bu bölümde kullanılan temel tanımlara da yer verilmiştir. İkinci bölümde kaynak araştırması yapılarak literatür bilgilerine yer verilmiştir. Üçüncü bölümde r−parçalı Kp,··· ,p, Kp,p,··· ,p,p+1 ve Kp,p,··· ,p,p−1 tam grafları için bir kenar silindiğinde Seidel enerji değişimi incelenmiştir. Dördüncü bölümde, normalize edilmiş Seidel Laplacian matrisi tanımlanarak bu matrisin özdeğer incelemesi yapılmıştır. Ayrıca normalize edilmiş Seidel Laplacian enerji tanımlanmış olup, bu enerji için alt ve üst sınırlar elde edilmiştir. Son bölüm olan beşinci bölümde ise bu tez çalışmasındaki, sonuç ve önerilere yer verilmiştir.
Kesirli black-scholes denkleminin çözümü için bir hibrit yöntem
Bu tez çalışmasında, kesirli mertebeden türeve sahip Black-Scholes (BS) opsiyon fiyatlama denkleminin Conformable Laplace Ayrışım Yöntemi (CLAY) ile çözümüne yer verilmiştir. Black-Scholes denklemi önemli bir finansal modellemenin matematiksel denklemidir. Black-Scholes denklemi ile, opsiyon ve opsiyon dayanak varlığından oluşan bir portföy yaratmak ve bu portföyü küçük zaman aralıklarında dayanak varlığın piyasa fiyatına duyarsız hale getirmek amaçlanır. Conformable Laplace ayrışım yöntemi , conformable Laplace dönüşümü ile Adomian ayrıştırma yöntemini birleştirmektedir. Çalışmamızda öncelikli olarak Black-Scholes denkleminin conformable Laplace ayrışım yöntemi ile çözümü için genel bir algoritma verilmiştir. Ardından; önerilen algoritma iki farklı örneğe uygulanmış, elde edilen sonuçlar analiz edilip, grafikler yardımıyla yorumlanmıştır. Elde edilen sonuçlardan Conformable Laplace ayrışım yönteminin kesirli mertebeden Black-Scholes denkleminin çözümü için; güçlü, güvenilir ve kullanımı kolay bir yöntem olduğu görülmüştür.
Kesirli mertebeden integral ve integro diferansiyel denklemlerin conformable diferansiyel dönüşüm metodu (CDDM) ile çözümü üzerine
Bu tez çalışmasında, kesirli mertebeden türeve sahip integral ve integro diferansiyel denklemlerin Conformable Diferansiyel Dönüşüm Metodu (CDDM) ile çözümüne yer verilmiştir. İlk olarak conformable kesirli türev tanımı ve özellikleri tanıtıldı ardından tezde kullanılacak metot için gerekli temel tanımlar ve teoremler verildi. İkinci adım olarak conformable diferansiyel dönüşüm metodu (CDDM) ve metodun özelliklerine yer verildi. Daha sonra ise çalışmada önerilen CDDM; doğrudan doğa olaylarını ve teknik sistemleri modellemek için çok güçlü araç olan kesirli mertebeden integral ve integro-diferansiyel denklemlerin çözümü için kullanıldı. İntegral ve integro-diferansiyel denklemlerin kullanım alanları, sistemin hem geçmişini hem de mevcut davranışını hesaba katma gerekliliği olan her yerdedir. Önerilen CDDM'nin işleyişini açıklamak üzere bir algoritma geliştirilmiştir. Yöntemin uygulanabilirliğini değerlendirmek amacıyla çeşitli sayısal örnekler incelenmiş ve elde edilen sonuçlar, yöntemin verimliliğini göstermek için mevcut yöntemlerle karşılaştırılmıştır. Elde edilen sayısal veriler, CDDM yaklaşımının integral ve integro-diferansiyel denklemlerin çözümünde umut vadettiğini ortaya koymuştur.
I. tür ve II. tür chebyshev polinomları ve chebyshev polinom matris dizileri
Bu tez çalışmasında öncelikle bazı sayı dizileri tanımlanmış daha sonra I. Tür ve II. Tür Chebyshev polinom dizileri ve özellikleri verilmiştir. Daha sonra bu özelliklerinden yararlanılarak I. Tür ve II. Tür Chebyshev polinomlarına ait yeni bir matris tanımlanıp bu matrisler üzerinden çeşitli eşitsizlikler elde edilmiş, matris cebiri kullanılarak ispatları gösterilmiştir. I. Tür ve II. Tür Chebyshev polinom matris dizileri için Binet formülü tanımlanmış ve bu tanımdan yararlanılarak birçok teoremin ispatı yapılmıştır. Devamında I. Tür ve II. Tür Chebyshev polinom matris dizilerine ait üreteç fonksiyonları elde edilmiştir. I. Tür ve II. Tür Chebyshev polinom matris dizilerinin kısmi toplamları ve sonsuz toplamları tanımlanmıştır. Ayrıca II. Tür Chebyshev polinom matris dizileri için üstel matris dizisi matris metotları kullanılarak gösterilmiştir.
Split kuaterniyonların cebiri üzerine
Bu tez beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, giriş kısmına ayrılmıştır. İkinci bölümde, temel tanım ve teoremler verilmiştir. Reel kuaterniyonlara ait temel tanım, teorem ve kavramlara yer verilmiş ve bunların cebirsel özelliklerinden bahsedilmiştir. Üçüncü bölümde, bu çalışmanın temelini oluşturan split kuaterniyonlar ile ilgili temel tanım, teorem ve kavramlara yer verilmiştir. Ayrıca bu kısımda, split kuaterniyonların cebirsel özelliklerine yer verilmiştir. Dördüncü bölüm çalışmanın orijinal kısmıdır. Split kuaterniyonların Hamilton operatörleriyle ilişkisi araştırılmış ve özellikleri verilmiştir. Son olarak, örnekler verilerek teori desteklenmiştir. Beşinci bölüm ise, sonuç ve öneriler kısmına ayrılmıştır
Topolojik vektör latisleri üzerinde tanımlı operatörlerin oluşturduğu ailelerin özelliklerinin incelenmesi
Son zamanlarda Banach latisleri üzerinde norm yakınsama ve sıra yakınsamanın temelini oluşturduğu çeşitli operatör sınıfları üzerine yapılan araştırmalar önemli bir gelişme kaydetmiştir. Aynı şekilde, lokal solid vektör latislerinde tanımlanan operatörlerin topolojik özellikleri ve vektör latis yapıları da detaylı bir şekilde incelenmiş ve çeşitli özellikleri araştırılmıştır. Son dönemde birçok araştırmacı, farklı operatörlerin demi versiyonlarını araştırmış ve bu operatörler ile ilgili farklı bakış açıları sunmuştur. Bu tezde, lokal solid vektör latisler ve Banach latisler üzerinde tanımlanan operatör sınıfları detaylı bir şekilde incelenmiş, çeşitli operatörlerin demi versiyonları araştırılarak aralarındaki ilişkiler üzerinde durulmuştur.
Butson-hadamard kodlar ve ilgili kuantum kodlar
A Butson-Hadamard (BH) matrix $H$ is a square matrix of dimension $n$ whose entries are complex roots of unity such that $HH^{*}= nI $. In the first part of this thesis, we deal with codes obtained from BH matrices, called BH codes, focusing on their minimum distances. We first consider the usual Hamming distance and find lower bounds for distances of BH codes. Then we turn our attention to homogeneous weights, and search for distances of BH code families under these weights. Next, we introduce the notion of quasi-homogeneous weights as a generalization of homogeneous weights and show that certain BH codes equipped with quasi-homogeneous weights are Plotkin optimal. In addition, we obtain distances of BH codes under certain quasi-homogeneous weights. Our results are applied to determine parameters of $p$-ary codes projected under Gray isometries from BH codes over $\Z_{p^e}$, where $p$ is a prime number and $e\ge 2$ is an integer. In the second part of this thesis, we study quantum stabilizer codes and give two constructions. In particular, we give a constructive proof to show that if there exist a classical linear code $\codec\subseteq\ff^n$ of dimension $k$ and a classical linear code $\coded\subseteq\fff^m$ of dimension $s$, where $q$ is a power of a prime number $p$, then there exists an $\llbracket nm,ks,\delta\rrbracket_q$ quantum stabilizer code with $\delta$ determined by $\codec$ and $\coded$ by identifying the stabilizer group of the code. In the construction, we use a particular type of Butson Hadamard matrices equivalent to multiple Kronecker products of the Fourier matrix of order $p$. We also consider the same construction of a quantum code for a general normalized Butson Hadamard matrix and search for a condition for the quantum code to be a stabilizer code.
Shifted nonlocal integrable equations and their soliton solutions
One of the approaches to construct integrable equations is using consistent nonlocal reductions. In this thesis, it is showed that shifted nonlocal reductions are special cases of the shifted discrete scale symmetry transformations through the integrable nonlinear Schrödinger (NLS), modified Korteweg-de Vries (MKdV), and Maccari systems. All consistent shifted nonlocal reductions for these systems are obtained. For the NLS and MKdV systems, by using nonlocal shifted reductions, shifted nonlocal integrable equations are derived. For the 5-component Maccari system, new integrable two-place and four-place shifted nonlocal Maccari systems and Maccari equations are obtained. In addition to that one-soliton solutions of the NLS, MKdV, and Maccari systems and their shifted nonlocal reductions are found by Hirota method. Particular examples with corresponding graphs are also given in this thesis.
Simitli kodlar ve kod temelli kriptografi
Yıllar içinde gelişen teknoloji ile birlikte bilginin elde edilebilirliğinin kolaylaşması eş zamanlı olarak gizlilik ve güvenlik ihtiyacının da artmasına sebep olmuştur. Bu ihtiyacı karşılayabilen klasik şifreleme yöntemleri kuantum bilgisayarların tehdidi ile karşı karşıya kalmıştır. Dolayısıyla yeni bir kriptografik anlayışa, problemlere ve yöntemlere ihtiyaç duyulmuştur. Kuantum sonrası kriptografinin (PQC) bu ihtiyacı karşılayacağı düşünülmektedir. Çalışmamızda, kuantum öncesi ve sonrası kriptografinin dayandığı temeller, problemler ve geleceği ile ilgili bilgiler verilmiştir. Sonrasında ise gayemiz kuantum sonrası kriptografi şifreleme yöntemlerinden biri olan kod temelli kriptografi ile simitli kodları kullanarak bu güncel alana özgün katkı sağlamaktır.
Head-on collisions of solitary waves
The interaction of solitary waves in various physical media is a long time studied subject in nonlinear wave theory. For overtaking collision between solitary waves, one can use the inverse scattering transform method to obtain the overtaking colliding effect of solitary waves. However, for the head-on collision between solitary waves, one must employ some kind of asymptotic expansion to solve the original field equations. This thesis addresses head-on collision problem between two solitary waves. The head-on collision of solitary waves in shallow water is re-examined upon discovering the wrongness of the statement about the secular terms in the pioneering work of Su and Mirie (J. Fluid Mech., 98:509-525, 1980). In the first part, based on the above argument, the head-on collision of two solitary waves propagating in shallow water is studied by introducing a set of stretched coordinates that includes some unknown trajectory functions which are to be determined so as to remove secularities that might occur in the solution. Expanding the field variables and trajectory functions into power series, a set of differential equations governing various terms in the perturbation expansion is obtained. By solving them under non-secularity condition, the evolution equations and also the expressions for phase shifts are determined. As opposed to the result of previous studies our calculation shows that the phase shifts depend on amplitudes of both colliding waves. In the second part, the head-on-collision of solitary waves in shallow water theory is examined through the use of extended Poincaré-Lighthill-Kuo(PLK) method. Following a similar procedure with the previous part, the speed correction terms and the trajectory functions are determined. The result obtained here is exactly same with that found in the first part. In the third part, the head-on collision of the solitary waves in fluid-filled elastic tubes is studied by employing the extended PLK method. Pursuing the procedure in the previous part, the speed correction terms and the trajectory functions are obtained. The results of our calculation show that both the evolution equations and the phase shifts are quite different from those of Xue (Phys. Lett. A, 331:409-413, 2004). As opposed to the result of previous works on the same subject, the phase shifts depend on the amplitudes of both colliding waves.
Application of three different methods to several nonlinear partial differential equations modeling certain scientific phenomena
In the first part of this thesis, the fundamental principles that are required have been provided. In the second part, a literature review is conducted in detail. In the third part, the materials and methods are explained. In the fourth part, two models are solved with three different methods and are numerically analyzed. Additionally, and most importantly, the extended rational sinh-cosh method has been modified, we think that its new version, the modified extended rational sinh-cosh method, is promising for the future for solving differential equations. In the last part, concluding remarks are given. Several new exponential, logarithmic, trigonometric, and complex function solutions for considered models are obtained by applying the improved Bernoulli sub-equation function, the extended rational sinh-cosh and the modified extended tanh function methods.
Akbari- Ganji ve Exp foksiyon metodunun uygulamaları üzerine
Literatürde, birçok gerçek yaşam problemini diferansiyel denklemlerle modellemek mümkündür. Bu diferansiyel denklemler lineer veya lineer olmayan tipte olabilir. Modellenen mevcut diferansiyel denklemlerin bir çözümü olup olmadığını bilmek çok önemlidir. Bir çözüm varsa, bir çözüm bulmak her zaman kolay olmayabilir. Modellenen denklemin bir çözümü varsa, modellenen denklemin kesin ve yaklaşık çözümlerini bulmak için literatürde çeşitli yöntemler vardır. Burada, tam veya yaklaşık çözümlere ulaşmak için Akbari-Ganji yöntemi ve Exp fonksiyon yöntemi kullanılacaktır. Ayrıca, elde edilen çözümler grafiksel olarak da verilecektir.
Bazı diferansiyel denklemlerin Akbari-Ganji ve exp fonksiyon yöntemiyle analizi
Birçok disiplinde ortaya çıkan problemleri diferansiyel denklemlerle ifade etmek mümkündür. Bu diferansiyel denklemlerin tipleri lineer veya lineer olmayabilir. Oluşturulan mevcut diferansiyel denklemlerin bir çözüme sahip olup olmadığını bilmek çok önemlidir. Bir çözüm varsa, çözümünü bulmak her zaman kolay olmayabilir. Modellenen denklemin bir çözümü varsa, verilen denklemin kesin veya yaklaşık çözümlerini elde etmek için çeşitli yarı analitik yöntemler mevcuttur. Akbari-Ganji yöntemi ve Exp fonksiyon yöntemi bu istenen yaklaşık çözümlere ulaşmak için kullanılan yöntemlerden biridir. Burada, lineer olmayan adi diferansiyel denklemin yaklaşık çözümleri Akbari-Ganji yöntemi ve Exp fonksiyon yöntemi ile analiz edilecektir. Son olarak, yaklaşık çözümler grafiklerle gösterilecektir.
Çarpım benzeri riemann manifoldlarının hiperyüzeyleri
Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, tez konumla ilgili daha önceki çalışmalardan ve öneminden bahsedildi. İkinci bölümde, Riemann manifoldları üzerinde afin koneksiyonların temel özellikleri ifade edilmiştir. Levi-Civita konneksiyonunun varlığı, tekliği ve Cristoffel sembolleri ile ilişkisinden bahsedilmiştir. Özel altmanifoldlar ve istatistiksel manifoldlar ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, çarpım benzeri istatistiksel manifoldlar ve hiperyüzeyleri başlığı altında çarpım benzeri istatistiksel manifoldlar, hemen hemen çarpım benzeri Riemann manifoldlarının hiperyüzeyleri ve lokal çarpım benzeri istatistiksel manifoldların teğetsel hiperyüzeyleri verilmiştir. Dördüncü bölüm ve son bölümde ise teğetsel hiperyüzeylerin kesitsel eğriliklerine ait sonuçlar ve teğetsel hiperyüzeylerin Ricci eğriliğine ait sonuçlar ele alınmıştır.
[-1,1]x[-1,1] Bölgesinde Üçgensel Bernstein Polinomlarının Yaklaşım Özellikleri
Tezimizde 2012 yılında Cilo tarafından incelenen simetrik aralıktaki Bernstein polinomlarını ve bu çalışmayla ilişkili olarak iki değişkenli fonksiyonlar için Stancu'nun(1968) üçgensel bölgedeki Bernstein polinomlarını ele aldık.Yaklaşım teorisinde Bernstein polinomları tek ve daha fazla değişkenli fonksiyonlar için kapsamlı bir şekilde incelenmiştir.Yaklaşım teorisinde tanımlanan doğrusal pozitif operatörlerin bir çok genellemesi ve modifikasyonu yapılmıştır.Bunların en önemlisi Bernstein operatörüdür.Tezimizde operatörümüzün yaklaşımı, tam süreklilik modülü ve kısmi süreklilik modülü hesaplanmış ve bunlar kullanarak yaklaşım hızı incelenmiştir.Ve bu operatörler için Voronovskaja tipi asimptotik yaklaşımı inceledik. Ayrıca, Maple yazılımını kullanarak operatörümüzün bazı fonksiyonlara yakınsaklıklarını gösteren grafikler verilmiştir.
On bi-slant submanifolds of para-hermi̇ti̇an manifolds
In the present thesis, the notions of slant, bi-slant and semi-slant submanifolds Hermitian and para- Hermitian manifolds are examined. This thesis consists of seven chapters. In the first section, main studies on bi-slant submanifolds in the literature are mentioned. In the second section, basic definitions and theorems on the geometry of complex structures and submanifolds are presented. The geometric properties of bi-slant submanifolds of Hermitian manifolds are discussedthrough various examples. In the third chapter, the submanifold theory of para-Hermitian manifolds is discussed and the basic properties of bi-slant submanifolds are investigated. In the fourth chapter,the conditions for a bi-slant submanifold of a Para-Hermitian manifold to be slant are determined. The remaining chapters of this thesis include discussion, conclusions, and recommendations.
Sıra koruyan ve a-azalan kısmi dönüşümler yarıgrubu
Xn = {1, 2, ..., n}, ∅ ≠ A ⊆ Xn olmak üzere, POn(A)∖{1n} = {α ∈ POn∖{1n}: ∀x ∈ A, ∀y ∈ dom(α) y ≤ x ⇒ yα ≤ x} şeklinde tanımlanan, POn(A)∖{1n} kümesi, Xn üzerinde tanımlı sıra koruyan ve A-azaltan kısmi dönüşümlerden oluşan bir yarıgruptur. Bu çalışma, sıralamayı koruyan ve A-azaltan kısmi dönüşümlerden oluşan yarıgrubun yapısal özelliklerini incelemektedir. Bu yarıgrubun yapısı, temel yapı taşlarını oluşturan ilişkiler ve denklik bağıntıları çerçevesinde kapsamlı bir şekilde ele alınmıştır. Bu çalışmada, POn(A)∖{1n} yarıgrubunda genişletilmiş Green bağıntıları olan L*, R*ve D* bağıntılarının yapısal özellikleri ele alınmaktadır. POn(A)∖{1n} yarıgrubunu her bir L* ve her bir R*sınıfında en az bir idempotent eleman var olduğu gösterilmiştir. POn(A)∖{1n} yarıgrubunun sol ve sağ sıfır bölenleri belirlenmiştir. Ayrıca bu yarıgrupta bir elemanın nilpotent eleman olabilmesi için gerek ve yeter koşul bulunmuştur.
İntegral denklemlerin bazı sayısal çözümleri
İntegral denklemler, uygulamalı matematik ve fiziğin yanı sıra mühendislik, istatistik gibi pek çok alanda da karşımıza çıkmaktadır. Bu denklemlerin bir kısmının analitik çözümü kolaylıkla yapılabildiği gibi bir kısmının analitik çözümünü bulmak her zaman kolay olmayabilir. Bu sebeple, bu denklerin çözümü için çeşitli yaklaşımlar yapılabilmekte ve denklemin yaklaşık sayısal çözümü elde edilebilmektedir. Bu yöntemlerin doğruluğunu ve tutarlılığını kontrol etmek içinse tam çözümü bilinen denklemler kullanılır. Bu çalışmada Taylor polinom yöntemi ile Bernstein polinom yöntemi kullanılarak Fredholm ve Volterra integral denklemleri aynı örnekler üzerinde bu iki yöntemle çözüldü ve elde edilen yaklaşık çözümler kesin çözümle kıyaslandı, yöntemlerin etkinliği tartışıldı. Elde edilen sonuçlara göre her iki yöntem de tam sonuçlara ulaşmada oldukça başarılı sonuçlar verdiği görülmüş, ancak Bernstein polinom yöntemi çözüme daha hızlı yakınsayarak hesaplama üstünlüğü göstermiştir. Buna karşın Taylor polinomlarıyla yapılan yaklaşımlarda integral denklemin içinde bulunan fonksiyonların Taylor açılımları yazılabiliyorsa kesin çözüme ulaşmada Bernstein polinomlarına göre daha etkili bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: İntegral Denklem, Fredholm İntegral Denklemi , Volterra İntegral Denklemi, Taylor Açılımı, Bernstein Polinomları