17
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Mustafa Sadık er-Rafii ve Vahyu`l-Kalem`i
AjSjttl A&Ub AIL*, jli o^Ü4 ÖZET Mustafâ Sadık er-Rafiı, şiir, deneme, eleştiri, makale, inceleme ve araştırma türlerinde ürünler vermiş Modern Arap Edebiyatının önemli yazarlarından birisidir. Hayatı boyunca yakalandığı çeşitli hastalıklar, yazarın psikolojisi üzerinde olumsuz etki yapmıştır. Bu durum, zaman zaman makalelerinde ve dönemin ünlü yazarlarıyla "eski- yeni" konularında giriştiği edebi münakaşalarındaki sert, kırıcı ve tavizsiz üslubunda da kendini göstermiştir. Kişisel yeteneklerinin yanı sıra, babasının ona bıraktığı kütüphane sayesinde kendi kendini yetiştirmiş olan Rafii, edebi hayata şiir ile başlamış ve ilk olarak Divanu 'r-RaflVyi, ardından da en-Nazarat adlı divanını yayımlamıştır. Mahmud Sami el- Barudi, Hafiz İbrahim, Ahmed Şevki ve Halil Mutran gibi dönemin meşhur şairlerinden etkilenmiş ve şiirlerinde sevgi, aşk, güzellik, tabiat gibi konuların yanı sıra, dini ve milli temaları da işlemiştir. Divanlarım geleneksel kalıplarla yazmış olmasına rağmen, bir illa gerçekleştirerek klasik şiir kalıplarım eleştirmiştir. O bu eleştirisini, aruza ve diğer kurallara bağlı kalma endişesinin, genelde şairin daha geniş ifade imkanlarından yararlanmasına engel olduğu, özelde de iç dünyasını ifadede sınırladığı savı üzerine temellendirmiş ve daha sonra nesre geçerek bu alanda önemli eserler vermiştir. Rafii makalelerini üç ciltten oluşan Vahyu'l-Kalem adlı eserinde toplamıştır. Araştırmamızın ikinci bölümünü oluşturan bu eserde edebiyattan, siyasete, sosyal konulardan, felsefeye, hatıralardan dini konulara kadar geniş bir yelpazeye yayılan, yazarın bütün edebi özelliklerini yansıtan 160 makale yeralır. Bu makalelerin büyük çoğunluğu, 1934-1937 yıllan arasında Ahmed Hasan ez-Zeyyat'ın er-Risale adlı dergisinde yayımladığı yazılandır. Bunlar öncekilere nazaran daha anlaşılır bir üsluba sahiptir. Zira bu dönemde halkla daha iç içedir. Onların anlayacağı bir dille yazılarını kaleme almıştır. Rafii, İngilizler'in Mısır'ı işgali sonucu yaptıkları tahribata şahit olmuş, bu işgalin toplumda meydana getirdiği olumsuzluktan bizzat yaşamış ve bunları Vahyu 7- Kalem'deki makalelerinde dile getirmiştir. İngilizlerin ve onlarla birlikte hareket eden bazı aydınların, fasih Arapçanın ortadan kaldırılarak yerine halk lehçesinin ikame edilmesi yönündeki düşüncelerine şiddetle karşı çıkmış, bu konuda çok sert eleştirilerde bulunmuştur. Ona göre, yenileşme adına fasih Arapça'ya yapılan hücumların arka planında İslam dinini toplum hayatından silmek, Kur'an'ın dilini bozmak gibi sinsi niyetler yatmaktadır. Onun nazarında dil ile İslam bütünleşmiştir. Dile karşı tavır alanları İslam'a karşı da cephe almış sayar. Bununla birlikte, Arapça'nın temel ilkelerini ve fesahatini bozmaması şartıyla bazı yeniliklere de olumlu bakar. Rafii'nin yazılarında din önemli bir faktördür. Kur'an'ı en yüce edebiyat, Hz. Peygamber'i de belagatı ve fesahatıyla en büyük edip kabul etmektedir. Dolayısıyla sık sık Kur'an'dan ve Hz. Peygamber'in sözlerinden alıntılar yapmıştır. Hiçbir edebi akım ve harekete katılmamış, hepsinden bırşeyler alarak kendi tarzını geliştirmiştir. iiLelimeleri seçiminde kendine özgü bir sanat zevki vardır. Bu zevk, ona Kur'an'ı ve onun icazmı anlama yollarını hazırlamıştır. Dilin inceliklerine ve klasik Arap üslubuna vakıf olması, onu edebiyatta üstün bir ifade gücüne eriştirmiştir. Yazı yazma ona göre, sadece bir fikirden, manadan ve duygudan ibaret olmayıp, aynı zamanda da bir sanat ve üsluptur. Çoğu eleştirmen, yazarın üslubunun anlaşılmaz ve kapalı olduğu yönünde görüş birliği içerisindedir. Bu üslubu nedeniyle, yazılarında sadelik, tabiilik ve akıcılık yerine zorlama hakimdir. Yazılarında teşbih, mecaz, istiare gibi belagat sanatlarını ve hayal gücünü de büyük ölçüde kullanmaktadır. Bu durum onun bazı edebiyatçılar tarafından anlaşılmaz bulunmasına yolaçmıştır. Nitekim Taha Huseyn gibi devrinin ünlü fikir adamı ve yazarlan, Rafii'nin kullandığı üslubun yaşadığı çağın şartlarına uymadığını belirtmişler ve onu eskiye bağlı kalmakla itham etmişlerdir.Edebi makalelerinde sanat ve edebiyat konularında görüşlerini ayrıntılı bir şekilde açıklamıştır. Ancak sözkonusu makaleleri soyut kavram ve sembolik ifadelerle doludur. Makalenin başı ile ortası ve sonu arasında konu birliği sağlamak güçtür. Konudan konuya ani geçişler yapmıştır. Sosyal ve siyasi muhtevalı makalelerinde, yaşadığı dönemde çokça tartışılan konulan işlemiştir. Batıya açılma ile birlikte Mısır toplumunda yaygınlaşmaya başlayan batılı hayat tara, kadın özgürlüğü, batı taklitçiliği, fakirlik problemi, gelir dağılımındaki dengesizlik, gerek Mısır ve gerekse başka ülkelerde gerçekleştirilen reform hareketleri, karma eğitim, geleneğin terki, evlilik kurumunun küçümsenmesi, eşler arasındaki denksizlik, yönetici kesimlerin îslami duyarhlıklanndaki eksiklik, dini hayatın yozlaşması gibi konularda görüşlerini ayrıntılı olarak dini referanslar da kullanarak bir vaiz üslubuyla ortaya koymuştur. Ayrıca elinin fert ve toplum hayatındaki yeri ve önemi, Hz. Peygamber'in örnek kişiliği, üstün belagatı, ibadetlerin iyiye ve doğruya yönlendirmedeki rolü ve ahlaki konularda felsefi tahliller yapmıştır.
Anadolu imam hatip lisesi 12. sınıf mesleki Arapça ders kitabının Arap dili ve öğretimi açısından değerlendirilmesi (Bingöl ili örneği)
Bu çalışmada 12. sınıf mesleki Arapça ders kitabının Arap dili ve öğretimi açısından değerlendirilmesi amacıyla ders kitabının metin, gramer bilgisi, alıştırmaları, tema ve kazanımları hakkında bilgiler verilmiştir. 12. sınıf mesleki Arapça ders kitabını değerlendirmek üzere, Bingöl il merkezinde bulunan Anadolu İmam-Hatip Liselerinde; (Rabia Hatun Kız AİHL, Selahaddin Eyyübi AİHL, 15 Temmuz Milli İrade AİHL, Bingöl AİHL) çalışan 12. sınıf mesleki Arapça ders kitabını öğreten 9 öğretmen ile bu okullarda ders kitabını okuyan 113 kız ve 139 erkek toplamda 252 öğrenciye anket uygulaması yapılmış olup, ankette karma model baz alınmıştır. Yüksek lisans tez çalışması giriş kısmı ve 3 bölüm olarak hazırlanmıştır. Giriş kısmında bu çalışmanın amaçları, problemlei, sınırlılıkları ve araştırmanın önemi hakkında bilgiler sunulmuştur. Birinci bölümde ders kitabının incelenmesi, eğitim-öğretimde Arapçanın önemi ve öğretimi açısından değerlendirilmesi yapılmıştır. İkinci bölümde araştırmanın yöntemi, araştırmanın modeli, veri toplama aracı, araştırmanın evreni, veri analizi, veri toplama teknikleri verilmiştir. Üçüncü bölümde ise bulgular ve yorumlar kısmına yer verilmiştir. Sonuç bölümünde tez ile ilgili genel değerlendirme yapılmıştır.
الأسلوبيّة في شعر الشّماخ (دراسة أسلوبيّة موضوعية)
This study has intended to achieve a number of objectives, most notably: revealing the stylistic characteristics that distinguished the poet al-Shammakh, and showing the most prominent stylistic phenomena at the lexical, phonetic, semantic, and morphological levels. To achieve these goals, the stylistic method has been adopted to discover the lingual levels in al-Shammakh's poetry. The research has reached many results the most important of which are: The poetic lexicon of al-Shammakh was formed through the combination of a group of environmental factors that were prominent in his poetry, such as his description of the ruins and camels in the desert. al-Shammakh's poetry collections were like a mirror that reflects his life and experiences. Through his poems, the reader can discover the poet's human experiences, whether were related to the beloved or to other people. In the first chapter, I have dealt with style and stylistics, their origins and tendencies, while the second chapter has been devoted to discuss the lexical and semantic level, the lexical phenomena, and the semantic fields as well. The third chapter has been devoted to the synthetic level because I have concentrated on the nominal and verbal sentences, hysteron, proteron, and enallage. The research has been concluded with the fourth chapter dealing with the internal rhythm, repetition, the external rhythm, as well as the structures of verbs and derivatives, then comes a conclusion that includes the results and recommendations.
الصورة الفنية في شعر السجون الفلسطينية الحديث
The topic of prison poetry occupies a significant aspect in Arabic literature, both in old and new works, as the researcher finds a multitude of poets who were imprisoned for various reasons. The Zionists occupation of Palestine and the subsequent killing, injustice, oppression, and displacement forced the Palestinian poets to confront the occupiers by all means of resistance, demonstrating their nationalism, courage, perseverance, and determination to challenge for the sake of freedom, which made the occupier fed up with these militants who were working to liberate their homeland from Israel grasp and imprisoned them, and subjected them to various forms of injustice, torture, humiliation, and inhumanity in order to extinguish the spirit of resistance. However, these prisoners conveyed a message of resistance for the Palestinian people, and their poetry, represented by the artistic image, served as a container through which the poet tries to communicate his idea and feelings to the reader. This makes it similar to a mirror that reflects the psychology of the creative poet and reveals his depths based on imagination and analogous and metaphorical images. Inside prisons, the poets expressed their feelings through artistic and rhetorical images. This research sheds light on poets who were imprisoned in Israeli prisons in the modern era. The research is presented in three chapters. In the first chapter, the researcher discusses the idea of prison and its historical development. The second chapter talks about the origin of prison poetry in Palestine, how poets described prisons, and the most important poetic issues that poets raised in their works. The third chapter focuses on the artistic image in prison poetry in Palestine.
رمز الخمرة في الشعر الصوفي القديم (دراسة في المضامين والأساليب الفنية)
تناول هذا البحث دراسة رمز الخَمْرة في الشِّعر الصُّوفي، وحُلِّلَت فيه أربع خمريَّاتٍ تحليلًا في ضوء الأسلوبيَّة. حيث استخدَم شعراء التَّصوُّف الخمرة كرمزٍ حَمَّلوه معانيَ مرتبطةً بالمحبَّة الإلهيَّة وبما يعيشه الصُّوفيُّ من أحوالٍ عَسُرَ الإفصاحُ عنها بغير الرَّمز، كما تخلَّصوا باستخدامه من مَلامَة المُعترضين عليهم. لقد كان للخمرة الصُّوفيَّة خصائصُ امتازت بها، ومنها: أنَّ الحُبَّ الإلهيَّ هو مَوضُوعُها، وأنَّ الصَّحوَ والسُّكرَ مُلازمان لها، وهي لم تُعتصَر من كَرْمٍ ونحوه، كما أنَّها لا تَنفَد ولا يُكتَفَى من شُربها وإنْ حصل الارتواء، وأنَّها قديمةٌ ومُعتَّقَةٌ قبل وجود الكَرْم، وأنَّه عُجِزَ عن الإحاطة بوصفها. وأمَّا تاريخ شعر الخمرة الصُّوفيَّة فهو ذو ارتباطٍ بأشعار الزُّهد، وهي تُشكِّل النواةَ الأولى لشعر الخمرة، فقد كان الرمز الخمريُّ مُستخدَمًا منذ القرن الهجري الثاني حتى يومنا هذا، فبرز كثير من روَّاد هذا الشعر كأمثال رابعة العدويَّة، وأبي مدين التلمساني، وابن الفارض، وأبي الحسن الشُشْتَري، وابن عَجيبة، والباعُونيَّة، والشَّاغوري. وفي ضوء الأسلوبية القائمة على البحث عمَّا يمتاز به الكلام الفنِّي عن بقيَّة مستويات الخِطاب فإنَّه قد ظهر ما امتازت به كلٌّ من خَمريَّة أبي مَديَن، وخَمريَّة ابن الفارض، وخَمريَّة الباعونيَّة، كنماذج من الشعر الصوفي القديم، وخَمريَّة الشَّاغوري كنموذج من الشعر الصوفي الحديث، وبذلك يتسنى للقارئ المقارنة بين الأساليب الفنية والإبداعية، فلكل شاعر صوفيٍّ بَصْمَةٌ أسلوبيَّةٌ، تظهر من خِلال استخدامه للغة الفنيَّة والانزياحيَّة، واختياره للمفردات والتراكيب، وما يقوم به من خَلْقٍ للسِياقات المناسبة لاحتواء الرمز الخمري والمعاني المرتبطة بالتجربة الشِّعريَّة الصُّوفيَّة.
Molla Halil es-Siirdî'nin dîvânındaki Arapça şiirlerin belagat açısından incelenmesi
Bu çalışma Molla Halil es-Siirdî'nin divanındaki Arapça şiirlerinin retorik bir incelemesini içermektedir. Her şiiri ayrı ayrı olarak ele alınmıştır. Şiire bir giriş, şiirin konusu ve yazarın etkilendiği duyguların bir göstergesi olarak şiirin kısa bir özeti ile başlanmış, ardından şiirdeki retorik/belagi unsurlar seçilen örneklerle sunulmuştur. Çalışmanın sonunda, şiirlerin sanatsal imgeler, ruhi ve ahlaki öğretilerle dolu olduğu anlaşılmıştır. Şair, şiirin temasına uygun, duygu yüklü ve okuyucuyu cezbeden, anlamı açık, yapmacıklıktan uzak basit ifadeler kullanmıştır. Şairin geniş dini kültürü, Kur'an ve sünnetten yaptığı alıntılarda ve onlara yaptığı atıflarda kendini göstermektedir. Şair inşa üslubuna sıkça başvurmuştur. Özellikle günahlarını itiraf, yalvarma ve münacaat kısımlarında çoğu kez nida üslubundan faydalanmıştır. Betimleme ve beyan sanatını icra ederken haber cümlelerini kullanmıştır. İstiareler, teşbihler, cinaslar ve tıbaklar tüm şiirlerde göze çarpmaktadır. Ayrıca hasr, ihtisas, takdim ve tehir sanatlarını bolca kullanmıştır. Şiirlerin bir kısmı kısa ve öz, tekrarlanmaya ve ilahi olarak okunmaya uygun olarak yazılmıştır. Dolayısıyla bu şiirler yapmacıklıktan uzak, manaları akıcı, zarif sözlerden oluşan, kolay anlaşılır, lafız oyunlarına dalmadan, tek vezinde ve düzenli olarak, iç ve dış musikiye uygun olarak yazılmışlardır. Şair, bilinçli olarak sözlerinin açık ve akıcı olmasına dikkat etmiş, karmaşık, anlaşılmaz sözler söylemekten uzak durmuştur. İstiare, teşbih ve diğer sanatlar şiirde eğreti durmamış, aksine yerli yerinde adeta sözün doğal akışının bir gereğiymiş gibi kullanılmıştır.
El-Mes̱neviyyu'l-'Arabiyyu'n-nûrî özelinde Arap dilinde edebî sanatlar
Bediüzzaman Said Nursî 20. yy'da yaşamış, ömrünü Kur'ân hakikatlerine adamış mühim bir âlimdir. Eserlerinde sık sık Kur'ân belâgatının ulviyetine nazarları çeken Said Nursi, bütün Risale-i Nur Külliyatı'nda olduğu gibi Arapça kaleme aldığı ve "Risale-i Nur'un çekirdeği ve fidanlığı" diye tarif ettiği el-Mes̱neviyyu'l-'arabiyyu'n-nûrî isimli eserinde de belîğ ifadelere, bilhassa anlatılmak istenen manaları akla yakınlaştırmak gayesi ile edebî sanatlara çokça yer vermiştir. Bu çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında belâgat teriminin tanımı ile Bediüzzaman Said Nursi'nin belâgat kavramına ilişkin fikirlerine yer verildi. Birinci bölümde Bediüzzaman Said Nursî'nin hayatı, eserleri, ilmî ve edebî şahsiyeti ele alındı. İkinci bölümde belâgatın ana başlıklarını oluşturan sanatlar, belâgat âlimlerinin eserlerinden istifade edilerek misaller ile anlatıldı. Ardından edebî sanatlar gözlüğüyle el-Mes̱neviyyu'l-'arabiyyu'n-nûrî isimli eser incelendi.
حاشية ملا إلياس الكوراني الكردي على شرح الرسالة الوضعية لعلي القوشجيدراسة وتحقيقا
This thesis was divided into two parts. In the first section, I researched most related parts to the life of Imam Mollah Ilyās, from his upbringing, studies and sheikhs to his writings and students. In the second section, I investigated his footnote to Sharhu'l-wad'iyyeh by the scholar al-Kūshcī. Since the Arabic language is one of the most widely spoken languages, Molla Ilyas' attention was focused on the sciences that study this language. In this sense, the science of wad' is one of the sciences in question. The science of wad' concerned with the connotations of phrases and pragmatical structures, by explaining the origin of their placement and the goal taken into account during the placement process. The works of this prominent scholar in the Arab grammatical and linguistic field were more abundant in this science than in the rest of the sciences, to the point that his generous works became evidence of the breadth and spaciousness of his knowledge, his wit and his great wealth of knowledge. In this footnotes, the author has taken a precise approach to exploring the depths of speech and knowing the diversity of its aspects. He has followed a smooth approach in analyzing linguistic texts and clarifying their secrets, showing the influence of pragmatics in his discussions in an in-depth manner and precise theorizing so as to give the reader the complete ability to distinguish the subject word from others, as is often the case. He must indicate the meaning of everything that is ambiguous in a consistent linguistic cofntext, in addition to his organized critical analysis in a flexible maanner by relying on trustworthy sources that leave no room for self-doubt. Keywords: The science of wad', Hashiyetu Mollā İlyās al-Gōranī al-Kurdī, Ali al-Kūshcī, Risālatul-wad'iyyeh
الملحمة في األدب العربي
This study examines the epic in Arabic literature and explores the possibility of the epic as a literary genre within it. The research seeks to investigate the manifestations of the epic as a literary form in different periods of Arabic literature. For this reason, it was necessary to first trace the origins and development of the epic in ancient Eastern and Western literatures. The study then discusses the question of the epic's existence in Arabic literature from two perspectives: those who support its presence and those who deny it. Accordingly, it also explores the reasons behind the absence of this genre in early Arabic literature.In addition, the research addresses whether traditional Arabic narratives—such as popular tales and maqāmāt—can be regarded as a kind of Arabic epic. It then turns to the evolution of the epic concept in the modern era, as well as the causes and motives behind the emergence of the epic in modern Arabic literature.In order to address the problem of the epic and the "epic term" in modern Arabic literature, the study compares modern long poetic and prose works with ancient epics, examining the possibility of classifying these modern works as part of the epic tradition. For this purpose, epic characteristics in these texts were sought and analyzed. Thus, this research is significant for tracing the origins and development of the epic across ancient and modern times, by following its features and manifestations in both old and modern Arabic texts. In doing so, it sheds light on the issue of the epic's existence as a literary genre in Arabic literature—an issue that has sometimes been rejected and at other times affirmed
رثاء المدن في الشعر العربي الحديث
This research examines the phenomenon of city elegies in contemporary Arabic poetry and compares it with city elegies in classical poetry, focusing on the evolution of elegiac poems in terms of ideas, style, and the events accompanying the destruction of Arab cities due to local and international political, religious sectarian, and natural causes. The contemporary poems reflect these events, including forced displacement, seismic disasters in northern Syria, southeastern Turkey, Morocco, Libya, and most recently Gaza, as well as the destruction and genocide witnessed in Syria and Iraq, affecting specific cities and altering their original populations. The history of elegy poetry is closely linked to the introductory verses celebrating ruins (mukaddimetü't-talliyye), which serve as the initial kernel of elegiac poetry, an authentic theme in Arabic poetry. Themes of loss, death, and annihilation are evident in the original elegies of the pre-Islamic period and evolved into elegies for wellknown cities and capitals such as Baghdad and Basra during the Abbasid era. This authentic art form continued to develop in Andalusian literature and subsequent known literary periods up to the present day. In light of the structure of the elegy, which is based on the sincerity of emotion, this research investigates what distinguishes contemporary city elegies from their predecessors. The contemporary elegy has preserved its genuine emotion, sometimes intersecting with thought and imagery, while differing from earlier works in terms of imagery, structure, style, and the use of artistic language, as well as the selection of contemporary vocabulary and expressions in suitable contexts. Contemporary city elegies also contain symbols and meanings related to the poet's experience
Avrupa dil portfolyosu ve dilbilgisi kuramları çerçevesinde Arapça dil eğitim setlerinin dilbilgisi içerik incelemesi
Her asırda olduğu gibi günümüzde de ehemmiyet ve itina gösterilen eğitim dallarından biri olan yabancı dil öğretiminde öğretmenin yetkinliği, uygulanan yöntem ve metot, öğrencinin hazırbulunuşluğu ve çevresel faktörlerin yanı sıra kullanılan ders materyalleri de önemli bir rol oynamaktadır. Ders materyalleri arasında ise yabancı dil eğitim setleri hem öğretmen hem de öğrenci açısından özel bir konuma sahiptir. Bu sebeple çalışmamızda, Arapça dil eğitim setleri üzerinde dilbilgisel bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda el-ʿArabiyye Beyne Yedeyk, Silsilet'ul-Lisân ve el-Kitâb fî Taʿallum el-ʿArabiyye adlı Arapça dil eğitim setleri ele alınacaktır. Yabancı dil öğretimine genel bir çerçeve oluşturması amacıyla ilk olarak Avrupa Konseyi'nin hazırladığı Avrupa Ortak Başvuru Metni ve Avrupa Dil Protfolyosu incelenmiş ayrıca dört dil becerisi ayrı başlıklar altında ele alınmıştır. Dil bilgisinin yabancı dil öğretiminde hangi evrelerden geçtiği ve sahip olduğu konum detaylandırılarak belirlenen eğitim setleri biçimsel ve dilbilgisel açıdan tetkik edilmiştir.
Yabancı dil olarak Arapça öğretim görevlilerinin ölçme değerlendirme yaklaşımları
Yabancı dilde ölçme-değerlendirmenin öneminden hareketle yürütülen bu araştırmaya yön veren temel amaç, Arapça hazırlık programlarında eğitim veren öğretim görevlilerinin temel dil becerilerini ölçme-değerlendirme yaklaşımlarını incelemektir. Bu doğrultuda, 2019-2020 eğitim yılında yükseköğretime bağlı üniversitelerin Arapça hazırlık programlarında eğitim vermekte olan 36'sı kadın (%19.7), 147'si erkek (%80.3) 183 öğretim görevlisine ulaşılarak Temel Dil Becerilerini Ölçme-Değerlendirme Teknikleri adlı 4 bölümden oluşan ankete cevap vermeleri istenmiştir. Çalışma kapsamında elde edilen verilerin analizi sonucunda, örneklemi oluşturan öğretim görevlilerinin temel dil becerilerini ölçme-değerlendirme yaklaşımlarının yüksek oranda geleneksel yöntemlerle sınırlı kaldığı sonucuna varılmıştır. Aynı zamanda, alternatif olduğu saptanan yöntemlerin tercih edilme sıklığının cinsiyet, uyruk ve mezun olunan fakülte gibi değişkenlere göre farklılık gösterip göstermediği analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, dört temel dil becerisini ölçme-değerlendirmede alternatif yöntemleri kullanma eğiliminin Türk öğretim görevlilerine oranla Arap öğretim görevlilerinde daha fazla olduğuna işaret etmiştir. Bununla birlikte, sadece yazma becerisini ölçme-değerlendirmede alternatif yöntemleri tercih etme sıklığının cinsiyete göre farklılık gösterdiği saptanmış olup kadın öğretim görevlilerinde bu eğilimin erkek öğretim görevlilerine oranla daha yüksek olduğu bulgusu elde edilmiştir.
Modern Ürdün romanında İbrahim Nasrallah'ın yeri
Bu çalışmada modern Ürdün edebiyatının roman türünde İbrahim Nasrallah'ın yeri ele alınmıştır. Şair, romancı aynı zamanda fotoğraf sanatçısı olan İbrahim Nasrallah Arap dünyasında en çok okunan roman yazarlarından birisidir. Bir giriş ve üç bölümden oluşan çalışmamızın giriş bölümünde Ürdün'ün siyasal ve kültürel tarihine dair genel bir bilgi verilmiştir.Çalışmamızın birinci bölümünde modern Arap edebiyatı, öncelikle Ürdün'ü çevreleyen bir havzada incelenmiştir. Bu arada Mısır, Suriye, Lübnan ve Filistin'deki edebi faaliyetler özetlenmiştir. İkinci bölümde, Ürdün'de şiir ve nesir alanında yapılan çalışmalar en önemli simalarıyla tek tek ele alınmıştır. Üçüncü bölümde, İbrahim Nasrallah'ın hayatı ele alınmış, eserleri hakkında bilgi verilmiş ve bilhassa romanları etraflıca incelenmiştir. Ayrıca modern Ürdün romanında İbrahim Nasrallah'ın yeri, edebî kişiliği, etkilendiği yazarlar ve aldığı ödüller hakkında bilgi verilmiştir.
Proje imam – hatip liselerinde Arapça hazırlık sınıfı öğretim yöntem ve teknikleri
Türkiye'de son yıllarda İmam- Hatip liseleri proje okulu olma yolunda hızlı bir şekilde ilerleme kaydetmiştir. Bu okulların bazılarında Arapça ve İngilizce hazırlık sınıfları bulunmaktadır. Buna binaen bu çalışmada, Arapça hazırlık sınıflarında kullanılan Arapça öğretim yöntem ve tekniklerin neler olduğu tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmamızın birinci bölümünde, Türkiye'deki Arapçanın önemi, Türkiye'de Arapça eğitimi veren kurum ve kuruluşlardaki Arapça eğitimi üzerine bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde; Arapça hazırlık sınıfı olan Proje İmam- Hatip liselerinde okuyan öğrencilere ve Arapça öğretmenlerine yönelik anket uygulaması yapılarak bu anketlerin değerlendirilmesi yapılmıştır. Sonuç kısmında ise anket verilerinden elde edilen bilgiler sonuca bağlanarak önerilerde bulunulmuştur. Çalışmamızın amacı, öncelikle Arapça hazırlık sınıflarındaki Arapça öğretim yöntem ve tekniklerin belirlenmesi ve bu yöntem ve tekniklerin öğrencilerin üzerindeki başarı durumunu tespit etmektir. Ayrıca bu çalışmanın Arapça öğretmenlerine yöntem ve teknik seçerken yol göstereceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Arapça öğretimi, yöntem ve teknikler, Arapça öğretmenleri, Proje İmam-Hatip liseleri, Arapça hazırlık sınıfları
Cibrân Halîl Cibrân'da dil, din ve kadın anlayışı
Bu çalışmada, Mehcer Edebiyatı'nın öncülerinden Cibrân Halîl Cibrân'ın dil, din ve kadın hakkındaki görüşlerine yer verilmiştir. Dört ana bölümden oluşan çalışmamızın giriş bölümünde; kısaca Cibrân'ın doğduğu ve çocukluk yıllarının geçtiği yer olan Lübnan'ın tarihinden söz edilmiştir. Ardından Mehcer Edebiyatı ve göçün sebepleri hakkında bilgi verilmiştir. Birinci bölümde; Cibrân'ın hayatı ele alınmış, Arapça ve İngilizce kaleme aldığı eserlerinden kısaca bahsedilmiş, edebi kişiliği konusunda bilgi verilmiştir. İkinci bölümde; Cibrân'ın dil konusundaki görüşlerine yer verilmiş, üslubunun özelliklerine değinilmiştir. Üçüncü bölümde; Cibrân'ın din anlayışından ve buna etki eden faktörlerden bahsedilmiştir. Dördüncü bölümde ise, Cibrân'ın kadın hakkındaki görüşlerine yer verilerek, bu konunun eserlerindeki etkilerinden söz edilmiştir. Çalışmamızın amacı, Mehcer Edebiyatı'nın en önemli isimlerinden olan Cibrân Halîl Cibrân'ın en çok eleştirildiği dil, din ve kadın konularını ele alarak, onu daha yakından tanımak ve bu konuyla ilgilenenlere ışık tutmaktır. Anahtar Kelimeler: Modern Arap Edebiyatı, Mehcer Edebiyatı, Cibrân, Dil, Din, Kadın.
Risâletü'l-Gufrân ve İlâhî Komedya üzerine karşılaştırmalı bir inceleme
Meşhur Arap filozof ve şair Ebu'l-'Alâ el-Ma'arrî'nin (ö.449/1057) üstün edebi değere sahip olduğu kabul edilen ve manevi dünyalara hayali yolculuğu içeren Risâletü'l-Gufrân adlı eseri m.1033 yılında yazılmıştır. Bu eserin yazılışından yaklaşık 300 yıl sonra (1320) büyük İtalyan şairi Dante Alighieri'nin (1265-1321), dünya edebiyat tarihinin en büyük eserlerinden biri kabul edilen ve modern İtalyancanın da temelini oluşturan İlâhî Komedya (La Divina Commedia) adlı eseri ortaya çıkmıştır. Bu iki eserin arasında son derece dikkat çekici benzerlikler bulunmaktadır. Nedir bu? Sadece bir tesadüf müdür? Yoksa dâhice süslenip gizlenmiş bir taklit midir? Dante Alighieri'nin İlâhî Komedya adlı eserinde genel anlamda İslam kaynaklarından faydalanmasıyla ilgili şimdiye kadar başta İspanyol müsteşrik Miguel Asin Palacios'un 1919 yılında yayımlanıp olay yaratan La Escatalogia Musulmana en la Divina Comedia'sı olmak üzere birçok araştırma yapılmıştır. Bununla birlikte İlâhî Komedya'nın doğrudan Risâletü'l-Gufrân'la olan ilişkisini inceleyen küçük çaplı birçok çalışma olmasına rağmen büyük ve detaylı bir araştırmaya rastlayamadık ve bu sebeple böyle bir çalışma yapmak istedik. Tezimizde Arap filozof ve şair Ebu'l-'Alâ el-Ma'arrî'nin Risâletü'l- Gufrân'ıyla İtalyan şair Dante Alighieri'nin İlâhî Komedya'sını karşılaştırma yöntemiyle ele alıp farklı dillerde yazılmış bu iki eseri konu, düşünce ve biçim bakımından inceledik. Bunu yaparken bir yandan ortak, benzer ve farklı yanlarını tespit ederek nedenler üzerinde dururken diğer yandan yazarları, birçok şeyi açıklayabilen yaşamları ve yaşadıkları zamanın sosyopolitik ortamı açısından da değerlendirerek konuya farklı bir açıyla bakmaya ve biraz boyut katmaya çalıştık. Anahtar Kelimeler: Risâletü'l-Gufrân, İlâhî Komedya, Dante Alighieri, Ebu'l-'Alâ el-Maʽarrî, Gufrân Risâlesi, Bağışlanma Risalesi.
İbn Hazm'a göre gramer-mantık ilişkisi
Bu çalışmada, Zahiri düşüncenin en önemli temsilcisi olarak değerlendirilen İbn Hazm'ın dini düşüncenin doğruluğu ve kesinliği noktasında ortaya koyduğu epistemolojik yaklaşımı ve bunun mantık ile olan ilgisi incelenmeye çalışılmaktadır. Bu epistemolojik yaklaşımın oluşturulmasında önemli belirleyicilerden biri olan dil, bilginin kesinliği anlamında yürütülen tartışmalarda önemli bir teorik araçtır. Dolayısıyla lafızların zahiri anlamlarının temel alınması onların ilk vaz edildikleri hakiki anlamlarını gözetmeyi ve burhani yöntem denilen mantıksal akıl yürütme çerçevesinde hareket etmeyi gerektirmektedir. Dolayısıyla İbn Hazm düşüncesinde mantık, dini düşüncenin kesinliği bağlamında dilin çok anlamlılığa imkân veren sübjektiviteye engel olan bir disiplin olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu bakımdan zahiri düşüncede anlamının nesnelliği arayışı dilin tevkifi olduğu düşüncesinden de hareketle dil ve varlık arasındaki ilişkiyi belli bir yönteme dayandırma çabasıdır. Buna göre İbn Hazm'ın teolojik ilgisi doğrultusunda "beyan mantığı" ve "burhan" kavramları mantık perspektifinde yönlendirici teorik araçlardır.