Sabahattin Ali'nin Kürk Mantolu Madonna adlı romanının Arapçaya çevirisindeki deyimlerin eşdeğerlik yönünden incelenmesi

Medeniyetler arası köprü görevi gören çeviri bir dilde var olan ifadelerin başka bir dile aktarılmasını sağlayan oldukça önemli bir faaliyettir. Bu aktarımın başarılı yürütülebilmesi, çevirmenin kaynak ve hedef dilin kültürüne, dil ve söyleyiş inceliklerine, çok anlamlı kelimelere ve kalıp ifadelere kısacası dilin söz varlığına hâkim olmasıyla ilişkilidir. Söz varlığı ögelerinin en önemli unsurlarından biri de deyimlerdir. Zira deyimler anlatılmak istenileni kısa ve etkili bir biçimde aktarmayı sağlayan mecaz, benzetme ve eğretileme gibi sanatları bünyesinde barındıran yapılardır. Deyimlerin toplumdan topluma farklılık göstermesi ve dolayısıyla da kültürel kimliği yansıtması deyimlerin başka bir dile aktarılmasında zorluklar meydana getirebilmektedir. Nitekim her zaman sözcüğü sözcüğüne bir çeviri deyimsel ifadenin hedef dilde anlaşılmasını sağlayamamaktadır. Bu bağlamda deyim çevirilerinde izlenmesi gereken stratejiler devreye girmektedir. Bu çalışma kapsamında Sabahattin Ali'nin Kürk Mantolu Madonna adlı eseri ile Arapça çevirisinde geçen 82 deyimin analizi karşılaştırmalı olarak yapılmış, Mona Baker'ın deyim çevirisinde önerdiği dört eşdeğerlik stratejisi kullanılarak benzer anlam benzer biçim çeviri stratejisine 12, benzer anlam farklı biçim çeviri stratejisine 33, açımlama yoluyla çeviri stratejisine 22 ve çıkarma yoluyla yapılan çeviri stratejisine uygun 4 örnek verilerek yorumlamaları yapılmıştır. Ayrıca eserde yer almayıp Arapça çevirisinde deyim olarak aktarılan 11 örneğe de yer verilmiştir. Bu çalışma giriş ve iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kavramsal çerçeve ortaya konmuş, deyim çevirisi ve deyim çevirisinde kullanılabilecek stratejilere temas edilmiş ve ikinci bölümde ise ele alınan deyimler karşılaştırmalı olarak eşdeğerlik kapsamında değerlendirilmiştir. Çevirmenin kaynak dil ve kültürüne hâkim olmasının yanı sıra hedef dil ve kültürüne de hâkim olduğu gözlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kürk Mantolu Madonna, Deyim, Eşdeğerlik, Arapça Deyim Çevirisi