Dicle University
Discipline

Mining Engineering

Dicle University

239

Archived Theses

0

DOIs Assigned

0%

DOI Rate

Discipline

50 Theses
Master'sOpen AccessTR

Alüminyum tesis artıklarından nadir toprak elementlerinin kazanımı

Boksit cevherinden alümina çıkaran Bayer prosesi, yüksek alkalinite ve ağır metal içeriği nedeniyle çevresel zorluklara yol açan önemli miktarda kırmızı çamur üretmektedir. Kırmızı çamur, kimyasal karakterizasyon yoluyla ikincil bir NTE kaynağı olarak tanımlanmıştır. Numunelerin yıkanması alkaliniteyi azaltmış ve NTE konsantrasyonunu artırmıştır. Kinetik testler, maksimum NTE geri kazanımı için optimum liç sürelerini belirlemiştir. Hidroklorik asit (HCl), nitrik asit (HNO3) ve sülfürik asit (H2SO4) için optimum liç koşulları belirlenmiştir. HCl için en iyi sonuçlar 90°C'de, 3 M konsantrasyonda ve %2 katı-sıvı oranında elde edilmiş ve Ce (%90), Y (%100), Sc (%99,2), La (%74,1) ve Nd (%56,7) için yüksek geri kazanım oranları sağlanmıştır. 90°C'de ve 6 M konsantrasyonda HNO3 liçi Ce (%72,3), Y (%68,8), Sc (%87,7), La (%91,8) ve Nd (%98,7) geri kazanımı sağlamıştır. H2SO4, Ce (%100), Y (%73,04), Sc (%100), La (%91,12) ve Nd (%97,63) geri kazanımları ile 90°C'de, 3 M konsantrasyonda en Fe çökeltmesi sırasında NTE'ler etkili bir şekilde birlikte çökelmiş ve Seryum en yüksek verimi (%89,9) göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Metal Kazanımı, Hidrometalurji, Kırmızı Çamur, Nadir Toprak Elementleri, Kritik Metaller,

HidrometalurjiKırmızı çamurNadir toprak elementleri
Mohammad Edrıs Hazratı
Süleyman Demirel University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
DoctorateOpen AccessEN

A general evaluation of the performance of roadheaders used in coal mines

Roadheaders have been widely used in mining and civil engineering projects for the excavation of roadway or tunnel in soft and medium strength rocks. The correct estimation of roadheader performance is important especially for determining project duration and cost estimation. Since the available models for the performance prediction of roadheaders do not include rock mass properties, the development of the performance prediction models including rock mass properties can be very useful. The main objective of this study is to investigate whether generalized performance prediction models including cutter head power and a new rock mass cuttability classification (RMCC) index can be developed for roadheaders used in coal mines. The suggested RMCC system includes intact rock strength, rock mass properties such as discontinuity properties, rock abrasivity, and ground water parameters. The performance measurements of roadheaders were carried out in coal mines in Türkiye. The measurements for RMCC system were performed in conjunction with performance measurements, and block samples were collected for the laboratory tests. The Net Cutting Rate (NCR) and the Machine Utilization Time (MUT) values were calculated from the performance measurements. The RMCC index values were calculated from the field measurements and the laboratory tests. That there were the high correlations between NCR and RMCC index for similar conditions indicated the validity of the RMCC system. It was observed that MUT values varied between 20% and 30%. For the prediction of Net Cutting Rates of roadheaders, multiple regression models including cutter head power, RMCC value, and other parameters were developed for axial and transverse type machines. The validity of the derived models was checked by F- and T-tests. Concluding remark is that especially nonlinear developed models can be reliably used for the performance prediction of roadheaders used in coal mines. Keywords: Roadheaders, Net cutting rate, Rock mass cuttability classification system

Behnaz Hallajı Dıbavar
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Düşük tenörlü altın cevherinin zenginleştirmesinde mineralojinin etkisinin incelenmesi

Refrakter altın tipi cevherler doğrudan siyanür liçine tabi tutulduğunda düşük altın kazanımının elde edildiği cevherleşmelerdir. Özellikle altının sülfürlü/oksitli minerallerin kafes yapısında kapanım halinde bulunması ve çok ince taneli olması refrakterliğe neden olmaktadır. Bu tarz cevherlerin siyanür liçi ile zenginleştirilmesinden önce bazı ön işlemlere ihtiyaç olabilmektedir. Günümüzde, özellikle sülfürlü minerallerle birlikte bulunan refrakter altın için toplu flotasyon yöntemi, uygulanan ön işlemlerin maliyeti ve siyanürün çevresel etkileri göz önüne alındığında oldukça tercih edilir hale gelmektedir. Bu tez kapsamında, Kırşehir masifinde yer alan bir cevher yatağından alınan numunelerin detaylı mineralojik karakterizasyonu yapılmış ve altın içeren mineralleşmenin saptanmasından sonra cevherin yerçekimi ve flotasyonla zenginleştirme davranımı incelenmiştir. Temsili alınan karot numunelerinin mineralojik karakterizasyonuna göre, cevher yatağı sülfürlü, geçiş ve oksitli olmak üzere üç farklı zona bölünmüştür. Zonlarda, majör mineraller olarak kuvars ve feldspat saptanmış, sülfürlü ve geçiş zonundaki ana sülfürlü mineralin ise pirit olduğu belirlenmiştir. Bu iki zonda nabit altının tamamen pirit minerali ile bağlı olduğu, oksit zonunda ise altının submikroskopik boyda olduğu ve demir oksit mineralleriyle birlikte bulunduğu saptanmıştır. Mineralojinin yanı sıra her üç zonun oksitlenme derecesi ve kimyasal bileşimi de incelenmiştir. Buna göre sülfürlü, geçiş ve oksitli zonların yüzey oksidasyonunun az olduğu, Au içeriklerinin ise sırasıyla 1,13 g/t, 0,71 g/t ve 0,76 g/t olduğu belirlenmiştir. Altın yatağının refrakterliğini tanımlamak için şişe çevirme testleri (bottle-roll test) yapılmış; sülfürlü, geçiş ve oksitli zon için ortalama Au verim değerleri sırasıyla %38,3, %39,6 ve %56,5 olarak ölçülmüştür. Düşük çözünme verim değerleri, mineralojik kenetlilik, submikroskobik oluşum ve düşük Au içeriği bulgularıyla desteklendiğinde cevher yatağının refrakter olarak sınıflandırılabileceğini göstermiştir. Altının oksitli zonda demir oksit mineralleriyle birlikte bulunması nedeniyle sadece bu zon için sallantılı masa testi yapılmış, altın konsantrede 25,9 g/t tenör ve %52,7 verimle kazanılmasına rağmen iri boyda serbest altının bulunmamasından ve submikroskobik boyda bulunan altının %21'inin şlam fraksiyonu ile kaybedilmesinden dolayı sallantılı masa testinin tek başına yeterli olmadığı ortaya konmuştur. Flotasyon yöntemi her üç zon için farklı koşullarda uygulanmış, elde edilen sonuçlar altın verimi ve tenörü açısından değerlendirilmiştir. Sülfürlü ve geçiş zonu için altın taşıyıcı mineralin pirit olması nedeniyle toplu sülfür flotasyonu, oksitli zon için ise demir oksit minerallerinin yüzdürülmesine yönelik flotasyon koşulları uygulanmıştır. Farklı tipte toplayıcılar ve bunların sinerjik etkileri de incelenmiştir. Buna göre sülfürlü ve geçiş zonlarında en yüksek altın kazanımı sırasıyla %97 verim ve 5,7 g/t, %86,7 verim ve 5,4 g/t tenörüyle Aero 8045 toplayıcısı kullanıldığında elde edilebilmektedir. Oksitli zonda Aero 825 kullanılarak yapılan flotasyon testine göre verim %27, tenör ise 0,9 g/t olmaktadır. Sülfürlü ve geçiş zonlarının birbirine mineralojik olarak benzemesi nedeniyle rezerv oranlarınca karıştırılarak Paçal1 ve ayrıca tüm zonların karıştırıldığı diğer Paçal2 numuneleri oluşturulup flotasyon davranımları incelenmiştir. Buna göre, KAX+Aero 407 ile yapılan testlerde sırasıyla Paçal1 ve Paçal2 için Au verim değerleri %90,9 ve %89,2; Aero 8045 ile yapılan testlerde ise sırasıyla %95,3 ve %60,6 olmaktadır. Paçal1 açık devre temizleme flotasyonunda Au tenörü 8 g/t olurken en yüksek temizleme verimi %50,7 ile Aero 8045 ile sağlanmıştır. Bu sonuçlardan sülfürlü ve geçiş zonunun birlikte işlenebileceği, ancak oksitli zonun harmanlanmaması gerektiği belirlenmiştir. Oksitli zon için altına yönelik daha detaylı karakterizasyon çalışmaları gerekmektedir.

Sena Naz Gökdemir
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Magmatik kayaçları mikrodalgaya maruz bırakmanın Cerchar aşındırıcılığı üzerindeki etkilerinin araştırılması

Kayaç kazı teknolojilerindeki önemli gelişmelere rağmen, sert ve aşındırıcı kayaçların kazılmasında halen düşük ilerleme hızı ve yüksek keski aşınması gibi bazı problemler bulunmaktadır. Özellikle aşındırıcı kayaç kazısında keski aşınmaları, maliyeti arttırma yanında keski değişimi esnasındaki duraklamalardan dolayı ilerleme hızını da düşürmektedir. Dolayısıyla keski aşınmalarının azaltılması kazı teknolojisi bakımından önem arz etmektedir. Kayaç aşındırıcılığını ölçmede sıklıkla kullanılan ve keski tüketimini tahmin etmeye de yarayan en yaygın yöntemlerden birisi Cerchar aşındırıcılık deneyidir. Bu tez çalışmasında, mikrodalgaya maruz bırakmanın magmatik kayaçların Cerchar aşındırıcılığı üzerindeki etkileri araştırılmıştır. Çalışmada magmatik kayaçlar (granit, siyenit ve gabro) üzerinde mikrodalga uygulanmadan önce 9 farklı numune üzerinde Cerchar aşındırıcılık deneyleri yapılmıştır. Sonra 180s süreyle 2 kW ve 6 kW güçte mikrodalgaya maruz bırakılmış numuneler üzerinde Cerchar aşındırıcılık deneyleri tekrarlanmıştır. Daha sonra, mikrodalgaya maruz bırakılmamış ve bırakılmış kayaçların Cerchar aşındırıcılık değerleri karşılaştırılmıştır. Magmatik kayaçları mikrodalgaya maruz bırakmanın aşındırıcılık indeks değerini düşürdüğü görülmüştür. Deneye tabi tutulan kayaçlar için, uygulanan mikrodalga gücü ve aşındırıcılık indeksi arasında ters orantı olduğu saptanmıştır. Ayrıca, mikrodalga enerjisinin kayaca etki derecesinin kayacın mineral içeriğine bağlı olduğu gerçeği dikkate alınarak, elde edilen sonuçlar numunelerin mineralojisi açısından değerlendirilmiştir. Bir kayaç numunesinde metalik mineral yüzdesi (%2 manyetit, %3 pirit) çok az bile olsa mikrodalgaya maruz bırakılan kayacın sıcaklığını çok arttırdığı (~900 °C) ve aşındırıcılığını düşürdüğü (~%60) gözlenmiştir. Sonuç olarak, uygulanan mikrodalga enerjisi ve maruziyet süresine bağlı olarak mikrodalgaya maruz bırakmanın magmatik kayaçların aşındırıcılığı üzerinde önemli etkileri vardır.

Egemen Saygın
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Bir bakır yatağının bilgisayar destekli açık işletme tasarımı ve planlaması

Madencilik, büyük ilk yatırım maliyetlerinden dolayı yüksek riskli sektörler arasında bulunmaktadır. Riski en aza indirmek amaçlı, üretim öncesi yapılan planlama ve tasarım süreçlerinin asıl amacı, ilk yatırım maliyetlerini ve risk katsayısını düşürmektir. Üretim planında, jeolojik ve jeofizik yöntemlerden faydalanılarak, yapılan sondaj verileri sayısallaştırılır ve bu veriler bir madencilik modelleme yazılımı olan Micromine arayüzünde görselleştirilir, ardından kesitler alınarak, katı model oluşturulur. Talepler doğrultusunda üretilmesi planlanan cevherin miktarı ve niteliği, üretim planını doğrudan etkiler. Bu kısıtlar, araştırma verilerinin doğruluğunu, yapılması planlanan işin kalitesini ileriye yönelik arttırmayı hedefler. Bu araştırmalar, gereken altyapıların temelini oluşturmakta ve üretim yöntemi seçiminde karar mekanizmasını oluşturmaya yardımcı olmaktadır. Karar mekanizmasının oluşumunda etkili olan faktörler başlıca, ekonomik model geometrisi, üretim yöntemi ve nihai ocak sınırıdır. İlerleyen bilgisayar donanım ve yazılım teknolojisi ile geleneksel maden yöntemleri ile hesaplanması ayrıntılı ve zor olan işlemler, günümüzde efektif olarak yapılabilmekte ve senaryolar anlık olarak izlenebilmektedir. Bu zamana karşı neredeyse kayıpsız ve hata payı en az algoritmalar ile elde edilen çıkarımlar, mühendislerin yorumlama yeteneğini arttırmaktadır. Bu çalışmada, üretilmesi planlanan bir bakır madeninin, jeolojik araştırmalar sonucu elde edilen verilerinin dijitalleştirilerek, günümüzün ekonomik şartlarına göre üretim planlaması ve tasarımı yapılmıştır. Bilindiği gibi açık ocak işletmelerinde tasarımın en önemli kısmı nihai sınır hesaplaması ve ocağın en ekonomik koşullarda üretimini sağlamaktır. Micromine paket programı ile tasarımı ve planlaması yapılan bu çalışmada 145 adet sondaj verisi dijitalleştirilmiş, üretilebilir rezerv hesaplanmış, tenör dağılımı yapılmış ve nihai ocak sınırı bulunmuştur. Sonuç olarak, ekonomik derinlik bulunmuş, toplam dekapaj ile toplam cevher miktarı hesaplanmış ve işletme ömrü hesaplanmıştır. Bu hesaplamaların yapılabilmesi için, dijitalleştirilen sondaj verileri, paket program arayüzünde görselleştirilmiş, üretilmek istenen cevher, belirli aralıklar ile dilimlenen kesitlerde çizgi kümeleri ile oluşturulmuştur. Oluşturulan çizgi kümeleri, üçgenleme yöntemi ile katı model haline getirilmiştir. Sondaj verileri incelendikten sonra, ortalama cevher uzunluğu tayin edilip, kompozit dosyası oluşturularak, istatistik yöntemi uygulanması esnasında hata payı en aza indirilecek yeni veri bankası oluşturulmuştur. Arama elipsoid vasıtasıyla, dalma açısı, kuzey ile olan açısı, elipsoid çapı gibi parametreler üzerinde çalışılarak cevher yönelimi belirlenmiştir. Oluşturulan katı model 10x10x5 boyutlarında küplere bölünmüş ve oluşturulan bu küplere uzaklığın tersi yöntemi ile değer ataması yapılmıştır. Bu çalışmada, sondaj verileri incelenip, uzaklığın tersi yöntemi ile kriging yöntemi sonuçlarının farkı olmayacağına karar verilmiş ve tenör ataması yapılmıştır. Ekonomik hedefler doğrultusunda, yapılan hesaplamalar üzerinde değişiklik yapabilme yeteneği Micromine paket programı tarafından sağlanmaktadır. Maliyet ve satış fiyatları girilerek nihai ocak sınırı bulunmuştur. Bunun yanında jeolojik sınırlamalar, yan kayaç özellikleri göz önünde bulundurularak, nihai ocak sınırı kurulları belirlenmiştir. Bu veriler kullanılarak, basamak tasarımı ve yol tasarımı yapılmıştır. Yapılan ocak tasarımına göre, üretilmesi planlanan konsantre cevher miktarına göre makina-ekipman seçimi yapılmıştır. Bu veriler sonucunda işletmenin ekonomik modeli oluşturulmuş ve net kar miktarı hesaplanmıştır.

Açık maden ocaklarıAçık ocak madenciliği
Hakan Altıparmak
İstanbul Technical University · Institute of Graduate Studies in Science
2018
00
Master'sOpen AccessTR

Uşak yöresi doğal yapı taşlarının fiziko-mekanik özelliklerinin belirlenmesi

Bu çalışmada, Uşak İlinde bulunan Ulubey, Karahallı ve Sivaslı İlçelerinde işletilmekte olan 9 adet mermer ocağından alınan "Uşak Beyaz- Uşak Yeşil" mermerlerine ait moloz boyutundaki numuneler önce mermer kesme atölyesinde TSE standartlarına uygun olarak hazırlanmış, sonrasında yine ilgili standartlara göre gerçekleştirilen laboratuvar çalışmaları ile fiziksel, mekanik, kimyasal ve mineralojik-petrografik özellikleri belirlenmiştir. Belirlenen bu özelliklerin TS 1910, TS 2513 ve TS 10449 standart değerleri ile karşılaştırılması yapılarak doğal yapı taşı olarak kullanım yerleri belirlenmiş, kullanım yerlerine uygun olup olmadıkları saptanmıştır. Her bir fiziko-mekanik özellik için 5'er adet numune üzerinde deneyler yapılmış, elde edilen sonuçların aritmetik ortalamaları sonuçların değerlendirilmesinde kullanılmıştır. Uşak mermerlerinde yapılan mineralojik-petrografik incelemelere göre mermerlerin granoblastik doku gösteren iyi gelişmiş polisentetik ikizlenmeye sahip kalsit minerallerinden oluştuğu belirlenmiştir. Kalsit minerallerinde yapılan tane boyut ölçümlerine göre tane boyutlarının 101,7 µm ile 2266,9 µm arasında değiştiği görülmüş olup, Uşak mermerlerinin ince-orta taneli sınıfta yer aldığını belirlenmiştir. Belirlenen fiziko-mekanik değerler standartlarda belirtilen sınır değerleri sağladığını ve Uşak mermerlerinin doğal yapı taşı ve kaplama taşı olarak kullanılabileceğini göstermektedir.

Ayşe Nur Alperen
Uşak University · Institute of Graduate Studies
2021
00
DoctorateOpen AccessTR

Eğimli kalın kömür damarlarında göçertmeli uzunayak yöntem verimliliğinin fiziksel modelleme ile araştırılması

Kalın kömür damarlarının üretiminde dünya genelinde yaygın bir şekilde kullanılan göçertmeli uzunayak üretim yöntemleri, eğimli kalın kömür damarlarında damarın eğiminde ve literatürde yatay kesitli tavan kömür göçertmeli üretim yöntemi olarak da adlandırılan damarın yatay kalınlığında ayak oluşturulmasıyla 2 farklı şekilde uygulanmaktadır. Damarın yatay kalınlığından bir ayak oluşturarak uygulanan göçertmeli uzunayak üretim yönteminde, göçertmeli yöntemlerde en yaygın araştırma yapılan konu olan ayak arkasındaki tavan kömürü kayıplarına ek olarak, ayağın kuyruk kısmının üzerinde bir tavan kömürü kayıp bölgesi daha oluşmaktadır. Bu bölgedeki tavan kömürü kaybı yöntemin verimliliğini önemli ölçüde etkilemesine rağmen, literatürde iki farklı tahkimat ünitesi çekim sırasının bu bölgedeki tavan kömürü kaybına etkisinin 2 boyutlu fiziksel ve sayısal model kullanılarak araştırıldığı çalışma haricinde başka bir çalışmaya rastlanılmamıştır. Bu nedenle bu tez çalışması kapsamında, göçertmeli uzunayak üretim yöntem verimliliği, çalışma kapsamında geliştirilen ve 2 ve 3 boyutlu olarak kullanılabilen fiziksel bir model ile araştırılmıştır. Geliştirilen fiziksel modelin laboratuvar testlerine uygunluğunun testi için ilk olarak Alpagut Dodurga Linyitleri yer altı işletmesinde saha çalışmaları yürütülmüş ve akabinde sahadan elde edilen veriler ile fiziksel model çalıştırılmıştır. Yapılan çalışmalar neticesinde saha verileri ile fiziksel model verileri arasında; tavan kömürü kaybında %93,71, kaya karışım oranında %93,4 ve tavan kömürü akma açısında %93,63 oranında benzerlik tespit edilmiştir. Daha sonra, çalışma kapsamında 7'si 2 boyutlu, 43'ü 3 boyutlu olmak üzere toplamda 50 fiziksel model testi gerçekleştirilmiştir. Yapılan testlerde tavan kömür yüksekliği, kömür damar eğimi ve ayak eğimi parametreleri ile literatürdeki çalışmaya benzer şekilde tahkimat ünitesi çekim sırası değişiminin göçermeli uzunayak üretim yöntem verimliliği üzerindeki etkisi araştırılmıştır. 5 farklı tavan kömür yüksekliği (4, 6, 8, 10 ve 12m) ve 6 farklı kömür damar eğiminde (32, 38, 45, 52, 60 ve 70°) yapılan testlerde, damar eğimindeki dikleşmeyle azalan tavan kömürü kaybının, tavan kömür yükseklik artışıyla arttığı tespit edilmiştir. Yatay ve 10° ayak eğimi ile yapılan testlerde, tavan kömürü kaybında kayda değer bir değişim görülmezken kaya karışım oranının ayak eğimindeki yükselmeyle arttığı tespit edilmiştir. Tahkimat ünitesi çekim sırası değişiminin yöntem verimliliğine etkisi fiziksel modelde 2 ve 3 boyutlu olarak araştırılmıştır. 2 boyutlu testlerde 7 farklı tahkimat ünitesi çekim sırası kullanılmış, en ideal sonuca sahip 5 numaralı tahkimat ünitesi çekim sırası tasarımı (1-5-9-13-3-7-11-2-4-6-8-10-12-14) ile arazide uygulanan tahkimat ünitesi çekim sırasına kıyasla tavan kömürü kaybında %7,89 (%43,1'den %39,7'ye) ve kaya karışım oranında %44,8 (%46,4'den %25,6'ya) azalma sağlandığı tespit edilmiştir. 2 boyutlu fiziksel model testlerinin akabinde 5 numaralı tasarım, fiziksel modelde 3 boyutlu olarak 3 kez test edilmiş ve arazide uygulanan tahkimat ünitesi çekim sırasına kıyasla tavan kömürü kaybında %22,6 (%12,4'dan %9,6'ya) ve kaya karışım oranında %18,3 (%65,4'den %53,4'ye) azalma sağlandığı tespit edilmiştir.

Fiziksel modellemeKömür damarlarıKömür madenciliği+3
Arif Çelik
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
Master'sOpen AccessTR

COALSMW: Kömür damarı katı modelleme yardımcı aracı grafiksel kullanıcı arayüzü (GUI)

Maden kaynak kestiriminde cevher katı modelinin dog ̆ruya en yakın s ̧ekilde ortaya konmasının, maden planlaması ve maden is ̧letme stratejisine dog ̆rudan etkisi vardır. O ̈zellikle ko ̈mu ̈r damarı gibi tabakalı yapılarda damar ve/veya damarların geometrik su ̈reklilig ̆i ne kadar gerc ̧ek durumu yansıtırsa, sec ̧ilen madencilik yo ̈nteminin verimlilig ̆i o derece artacaktır. CoalSVModel, Hacettepe U ̈niversitesi Maden Mu ̈hendislig ̆i Bo ̈lu ̈mu ̈'nde MATLAB programlama dilinde yazılmıs ̧, Compiler uygulamasıyla exe uzantılı hale getirilmis ̧ ve ko ̈mu ̈r damarı modelleme ic ̧in yardımcı bir uygulama olarak literatu ̈re kazandırılmıs ̧tır. Programın bu versiyonunun temel amacı, ko ̈mu ̈r damarının tavan es ̧ yu ̈kselti eg ̆rileri ile kalınlık haritasının tematik hale getirilmesidir. Ko ̈mu ̈r damarının dig ̆er tabakalardan ayrılması bir sınıflandırma problemidir. Tez c ̧alıs ̧masında bu sınıflandırma probleminin c ̧o ̈zu ̈mu ̈ destek vekto ̈r makineleri yo ̈ntemine dayalıdır. Ayrıca, tez c ̧alıs ̧ması kapsamında bu programın her bir uygulamasının test c ̧alıs ̧maları gerek sentetik gerekse gerc ̧ek veri tabanlarından elde edilen veriler ile yu ̈ru ̈tu ̈lmu ̈s ̧tu ̈r. i Ayrıca, program exe haline getirildikten sonra Tu ̈rkiye'de bir ko ̈mu ̈r sahasına ait ko ̈mu ̈r veri tabanı kullanılarak bir durum c ̧alıs ̧ması yapılmıs ̧ ve program c ̧ıktıları incelenmis ̧tir. Durum c ̧alıs ̧masında, programın u ̈rettig ̆i ko ̈mu ̈r kalınlık haritası ile ko ̈mu ̈r tavan es ̧ yu ̈kselti eg ̆rileri sonuc ̧larına go ̈re sahadaki tektonizmadan etkilenen olası konumlar belirlenebilmis ̧tir. Ayrıca, fay bo ̈lgesinin daha iyi karakterize edilebilmesi ic ̧in ilave sondajların yapılacag ̆ı konumlar da o ̈nerilmis ̧tir. Bu program modu ̈ler bir yapıdadır ve gelecek c ̧alıs ̧malarda, c ̧es ̧itli aras ̧tırma konuları ile gelis ̧tirilmesi, su ̈rekli gu ̈ncellemeler ile ko ̈mu ̈r damarı modelleme konusunda literatu ̈re katkı sag ̆layacaktır. Bu tez c ̧alıs ̧masının bir bas ̧ka c ̧ıktısı ise gelecekte yapılması planlanan iyiles ̧tirmeler ve gu ̈ncellemelere yo ̈n vermek olmus ̧tur.

Destek vektör makineleriKullanıcı arayüz sistemleriKömür+2
Anıl Öncül
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
Master'sOpen AccessTR

İnce öğütmenin karıştırmalı tank liçi atığından altın geri kazanımı üzerindeki etkilerinin araştırılması

Günümüzde giderek azalan cevher tenörleri ve daha ince boylarda saçınan mineral tanelerine bağlı olarak ince öğütme uygulamalarının madencilik endüstrisinde giderek yaygınlaştığı, öğütme boyunun giderek azaldığı görülmektedir. Bunun yanı sıra altın madenciliği özelinde, cevherin yüzey alanının artırılması suretiyle çözünme kinetiğinin artırılması veya çok ince boylarda kapanım halinde bulunan altın tanelerinin serbest hale getirilerek siyanürle temas etmesinin sağlanması amacıyla çok ince öğütme teknikleri tüm prosesin ekonomikliği açısından bir alternatif olarak yerini almıştır. Bu tez çalışması kapsamında, hâlihazırda işletilen bir altın madeni tesis atığının farklı tane boylarına öğütülmesi sonrası siyanür ile liç edilerek Au çözünme verimindeki değişim gözlemlenmiştir. Mevcut tesis koşullarında P80 ~ 75 mikrona öğütülen cevherden ortalama %87 verim ile altın kazanılmakta ve ortaya çıkan atık detox sonrası atık barajına gönderilmektedir. Çalışma kapsamında, atığa giden akıştan alınan atık numunesi P80 = 38 µm, 31 µm, 21 µm, 13µm ve 6 µm olacak şekilde karıştırmalı değirmende öğütülmüş ve farklı sürelerde siyanür liçi testlerine tabi tutulmuştur. Atık numunesinin liç kinetiğindeki farklılığı gözlemlemek adına, aynı zamanda, aynı madenden temin edilen yüksek ve düşük tenörlü tüvenan cevherlere de benzer incelik değerlerinde siyanür liçi testleri yapılmıştır. Laboratuvar ölçekte gerçekleştirilen şişe çevirme testleri sırasında 2, 4, 8, 24 ve 48 saatlik süreler için Au çözünme verimi hesaplanmış ve kimyasal (NaCN ve CaOH2) tüketimleri kaydedilmiştir. Elde edilen sonuçlar değerlendirildiğinde, tane boyu inceldikçe atık numunesinden altın kazanımının belirgin bir şekilde yükseldiği, 75 mikron boyunda 24 saatlik liç süresi sonunda %12,1 olan Au çözünme veriminin 6 mikron boyunda %85,4'e yükseldiği, 48 saat sonunda ise bu değerin %91,5'e ulaştığı görülmüştür. Yüksek ve düşük tenörlü tüvenan cevhere kıyasla atık numunesinin tane boyuna bağlı Au çözünme verimindeki artış hızı daha fazla olmuştur. İnce öğütme uygulamasıyla altın madeni atığından altın kazanımının mümkün olduğu, bu sayede ortalama %87 olan mevcut tesis veriminin atığın yeniden işlenmesi ile %98'lere kadar çıkabileceği laboratuvar testleri sonucunda belirlenmiştir. Ancak yürütülen çalışma kapsamında herhangi bir maliyet analizi yapılmamış olup ilave öğütme ve liç maliyetinin göz önünde bulundurulması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: ince öğütme, altın liçi, atık, altın çözünme verimi, karıştırmalı değirmen

Altın madenciliğiAtıklarLiç artığı+2
Beril Bıyıklı
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Endüstriyel bir yarı otojen öğütme devresinin performansının değerlendirilmesi

Bu tez çalışması kapsamında, endüstriyel yarı otojen öğütme devresinden alınan numuneler ile performans değerlendirme çalışması gerçekleştirilmiştir. Öğütme devresinde yarı otojen değirmen ve bilyalı değirmen ile kapalı devre çalışan olmak üzere iki farklı hidrosiklon grubu bulunmaktadır. Tesisten alınan numuneler %katı ve elek analizleri sonrası madde denkliği çalışması gerçekleştirilmiştir. Alınan numuneler ile cevherin öğütülebilirlik parametrelerini belirlemek üzere ağırlık düşürme, aşınma ve Bond testi gerçekleştirilmiştir. Gerçekleştirilen ağırlık düşürme ve aşınma sonucunda testi A, b ve ta parametreleri sırasıyla 63.26, 1.33, 0.44 olarak bulunmuştur. Bond iş indeksi değeri ise 13.77 kWs/t olarak hesaplanmıştır. Birinci hidrosiklon gurubunda kaçak malzeme miktarı %62 olarak hesaplanırken, bilyalı değirmen ile kapalı devre çalışan hidrosiklon grubunda ise bu değer %30 olarak hesaplanmıştır. Yarı otojen değirmende bulunan kapasite artışı için yeterli marj ve bilyalı değirmen devreden yükünün artırılması ile tüm devrenin kapasitesinin artırabileceği tespit edilmiştir.

DeğirmenlerPerformans değerlendirmeÖğütme
Zafer Demirtaş
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Kömür uçucu külü ile yapılan çimentolardakı radon yayılımlarının belirlenmesi

Bu tez, Portland çimentosunun ağırlıkça %0, %5, %10, %15, %30 ve %50 oranında uçucu kül ile değiştirildiği sertleştirilmiş çimento harci mühendislik özellikleri üzerine kapsamlı bir araştırma sunmaktadır. Özellikle, sertleştirilmiş çimento harcların birim ağırlığı, basınç ve eğilim dayanımı, ultrasonik özellikleri, mikro yapısal özellikleri ve radon emisyonu incelenmiştir. Bu tez konusu üzerinde önceki yapılmış olan çalışmalar vaka analizi formatında yapılmış olup, uçucu kül içeriğini etkilemesi beklenir şekilde incelememiştir. Araştırma bulguları sonucunda halk sağlığını etkileyen radon gazı emisyonlarına çözüm üretecek araştırmalara yol gösterici olması hedeflenmiştir. Öncelikle, Türkiye'deki büyük ölçekli enerji santrallerinde kullanılan kömür sahalarından elde edilen yerli kömürün radyoaktivite seviyeleri araştırılmış ve Türkiye'deki ortalama radyoaktivite seviyelerini yansıtan Tunçbilek kömür sahası seçilmiştir ve bu sahanın kömürünü kullanan Tunçbilek elektrik santralinden uçucu kül numunesi tedarik edilmiştir. TS EN 196-1 standardına uygun 36 adet sertleştirilmiş çimento harcı numunesi ve agrega, çimento ve uçucu külün 3 adet toz numunesi hazırlanmıştır. Ardından, agrega, çimento ve uçucu külün kimyasal ve fiziksel özellikleri ile sertleştirilmiş çimento harcının mühendislik özellikleri ve mikro yapısı incelenmiştir. Son olarak, tüm bu değişkenlerden radon gazı emisyonları ve konsantrasyonları ölçülmüştür. Sonuçlar, %0 uçucu kül içeren kontrol numunesine kıyasla, birim ağırlık, ultrasonik özellikler ve 2, 7 ve 28 günlük basınç ve eğilim dayanımının uçucu kül içeriği arttıkça azaldığını, gözenekliliğin ise arttığını göstermiştir. Elde edilen sonuçlara ve EN 197-1'e göre, %5, %10 ve %15 uçucu kül içeren numunelerin basınç dayanımları standartlar dahilinde kalmıştır. Açık döngü radon ölçümünde, kontrol numunesinin radon konsantrasyonu 20,8 Bq/m³ iken, %50 uçucu kül karışımıyla bu değer 32,1 Bq/m³'e yükselmiştir. Kapalı döngü radon ölçümünde de benzer bir eğilim gözlemlenmiş ve kontrol numunesinin radon konsantrasyonu 318 Bq/m³'ten %50 uçucu kül numunesiyle 524,5 Bq/m³'e yükselmiştir. Bu bulgular, yüksek uçucu kül içeriğine sahip çimento harçlarının radon yayıcı olarak etkili bir şekilde işlev gördüğünü ve radon konsantrasyonlarını belirgin bir şekilde artırdığını ortaya koymaktadır. Bu araştırmanın bulgularının Türkiye sınırları içerisinde en geçerli metrikleri sağlaması beklenmektedir.

Ahmad Hosseınpour Sheıkhrajab
İstanbul University-Cerrahpaşa · Institute of Graduate Studies
2025
00
DoctorateOpen AccessTR

Isıl önişlemin bir çinko karbonat cevherinin hidrometalurjik olarak işlenmesi üzerine etkileri

Bu çalışmanın birinci adımında, Yahyalı (Kayseri) bölgesine ait bir çinko karbonat (simitsonit, ZnCO3) cevher numunesinin (%24,22 ZnO) sodyum hidroksit çözeltilerindeki çözünme davranımı X-ışını kırınımı (XRD), Fourier dönüşümlü kızılötesi spektroskopisi (FT-IR), taramalı elektron mikroskobu-enerji dağılımlı X-ışını spektroskopisi (SEM-EDS), ısıl (TG/DTA) ve kimyasal analiz yöntemleri kullanılarak farklı deneysel koşullar altında ayrıntılı bir biçimde incelenmiştir. Sodyum hidroksit çözeltisi derişiminin 1 M'den 4 M'ye artırılmasıyla çinko çözünme oranı değerinin sürekli olarak yükseldiği gözlenmiş ve %70,7 ile %66,5'lik en yüksek çinko çözünme oranı değerlerine sırasıyla 25°C ile 90°C sıcaklıktaki 4 M NaOH çözeltilerinde 60 dakika süreyle yapılan çözme işlemleri sonrasında ulaşılmıştır. Diğer taraftan, çözeltiye alma süresinin 15 dakikadan 60 dakikaya yükseltilmesiyle çinko çözünme oranı sırasıyla %40,0'dan %67,2'ye yükselmekte, ancak sürenin 240 dakikaya uzatılmasıyla çinko çözünme oranı %63,0'a düşmektedir. Cevher numunesi ile çözme işlemleri sonrasında oluşan liç artıklarına uygulanan XRD, FT-IR, TG/DTA ve kimyasal analizler, numune içindeki simitsonit fazının gang minerallerine karşı seçimli bir biçimde çözündüğünü ve daha yüksek sıcaklık (90°C) ile daha uzun çözeltiye alma süresinde (240 dakika) çinko çözünme oranlarında gözlenen düşüşlerin liç çözeltileri içinde sırasıyla çinko oksit ile kalsiyum zinkat fazlarının oluşumundan kaynaklandığını göstermiştir. Çalışmanın ikinci adımında, cevher numunesinin DTA eğrisi dikkate alınarak seçilen farklı sıcaklıklarda (250, 400, 450, 550, 650, 750 ve 900°C) yapılan ısıl önişlemleri takiben numunede meydana gelen yapısal değişimler XRD, FT-IR ve TG/DTA analizleri kullanılarak açığa çıkarılmıştır. Daha sonra, ısıl önişlem uygulanan cevher numunelerindeki çinkonun sodyum hidroksit çözeltilerindeki çözünme oranları belirlenerek farklı sıcaklıklardaki ısıl önişlemlerin sodyum hidroksit liçi üzerindeki etkileri kıyaslamalı bir biçimde gösterilmiştir. 250°C'deki ısıl önişlem cevher numunesinde herhangi bir yapısal değişime sebep olmazken 450°C'de yapılan ısıl önişlem numunedeki simitsonitin tümünü çinko oksite dönüştürmektedir. Daha yüksek sıcaklıklardaki ısıl önişlemler ile sodyum hidroksit çözeltilerinde çözünmeye karşı daha dirençli olan ZnFe2O4 ve Zn2SiO4 gibi fazlar oluşmakta ve bunun sonucunda da cevher numunesinin 4 M NaOH çözeltisinde %70,7 olan çinko çözünme oranı, 450°C ve 900°C'de gerçekleştirilen ısıl önişlemler sonrasında sırasıyla %62,0 ve %31,3'e gerilemektedir. Çinkoya ek olarak ısıl önişlemlerin cevher numunesi içindeki kurşun ile kadmiyumun çözünme oranları üzerinde oluşturduğu değişimler de bu tez kapsamında sunulmuştur. Son adımda ise hem orijinal numune hem de 450°C'de ısıl önişlem uygulanan numunenin 4 M NaOH çözeltilerinde çözeltiye alınmaları sonrasında oluşan yüklü çözeltilerindeki çinkonun çöktürme yoluyla elde edilebilirliğine yönelik kıyaslamalı deneysel çalışmalar gerçekleştirilmiş ve yüklü çözeltilerdeki çinkonun, derişik sülfürik asit ilavesiyle, sırasıyla %96,0 ve %84,1 verimle, farklı morfolojilere ve kristal boylarına sahip çinko oksit katıları olarak çöktürülebileceği bulunmuştur.

Cevher zenginleştirme
Cavit Kumaş
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Bir bakır-çinko öğütme ve zenginleştirme tesisinde çoklu bileşenli öğütme model yapısının geliştirilmesi

Bu tez çalışmasında, Eti Bakır A.Ş' ye ait bir bakır zenginleştirme işletmesinin öğütme ve sınıflandırma devresinden alınan numuneler ile mineralleri oluşturan tüm bileşenlerinin ayrı ayrı öğütme davranışlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda modelleme ve simülasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Madde denkliği çalışmalarında JK SimMet v6.02 yazılımı ve element bazında Microsoft Excel programının içinde bulunan çözücü fonksiyonundaki Genel İndirgenmiş Gradyan Metodu (GRG) kullanılmıştır. Çalışmada 15 ton/saat ve 17ton/saat taze besleme koşullarında öğütme ve sınıflandırma performansları değerlendirilmiştir. Değirmenler için modelleme çalışmasında mükemmel karışım modeli, hidrosiklonlarda ise performans eğrisi modeli kullanılmıştır. Tez çalışmasında bilyalı değirmenler ve hidrosiklonlar için yeni modeller türetilmiştir. Öğütme modelinde özgül ağırlıkla, kırılma hızı parametresinin ilişkisi ortaya konulmuştur. Ayrıca değirmenlerdeki katı oranı değişiminin model değişkenleri üzerinde farklılık yarattığı gözlemlenmiştir. Diğer çalışma koşullarının da (bilya yüzey alanı, doluluk oranı vb.) katı oranı ile ilişkilendirildiği bir model yapısının geliştirilebileceği anlaşılmıştır. Hidrosiklon modelinde Whiten eşitliğinden yararlanılarak, alfa, ayrım keskinliği ve kaçak gibi değişkenler, işletmesel değişkenler ile ilişkilendirilmiştir. Hidrosiklonlara ait farklı geometrik ve operasyonel koşullar baz alınarak ve Plitt eşitliğinden yararlanılarak düzeltilmiş kesme boyu modeli geliştirilmiştir. Türetilen bu model ile alfa değişkeni, hidrosiklon geometrisi ve element özgül ağırlığına bağlı olarak hesaplanabilmektedir.

Cevher hazırlama
İbrahim Göktaş
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Kütahya-Cebrail antimon ocağının kaynak kestirimi

Tez çalışmasını amacı, Kütahya ili Gediz ilçesi Cebrail köyü sınırında bulunan antimon sahasına ait Maden Kaynak kestiriminin yapılmasıdır. Bu amaçla sahada yapılan jeolojik etüd verileri, sondajlar, yüzey numuneleri ve sondaj karot analizleri kullanılarak veri tabanı oluşturulmuştur. Jeolojik veriler yorumlanarak katı model çizilmiştir. Daha sonra variogram analizi yapılarak Maden Kaynak kestirimi için gerekli parametreler bulunmuştur. Blok modeli takiben ortalamasız kriging yötemi kullanılarak kestirimi blok merkezine değer atanmasıyla Maden kaynak Kestirimi yapılmıştır. Bir sonraki aşamada tenör-tonaj eğrisi çizilmiş ve Maden Kaynağı bakımından potansiyel alanlar elde edilmiştir. Bu tez sonucunda Cebrail sahasındaki potansiyel alanlar tahmin edilmeye çalışılmıştır. Maden kaynağını, Maden Rezerv'ine dönüştürmek için daha fazla sondaj ve analiz yapılması gerekmektedir.

Mert Gencay Özdoğan
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Bir kömür madeninde iş sağlığı ve güvenliği risk değerlendirmesi için uygun yöntem seçimi

İş sağlığı ve güvenliği yönetim sistemi içindeki önemli adımlardan biri risk değerlendirmesidir. Risk değerlendirmesinde kullanılan birçok nicel ve nitel yöntem bulunmaktadır. Bunlar arasından işletme için uygun yöntemi seçmek, amacına uygun ve başarılı bir risk değerlendirmesi yapılması açısından oldukça önem arz etmektedir. Bu amaç doğrultusunda Türkiye Taşkömürü Kurumu (TTK) Kozlu Müessesesi için en uygun risk değerlendirme yöntemini seçmek amacıyla bulanık TOPSIS kullanılmıştır. Çalışmada L Tipi 5×5 Matris, Olası Hata Türleri ve Etki Analizi (FMEA), Papyon Analizi, İş Güvenliği Analizi olmak üzere dört yöntem ele alınmıştır. Bu yöntemler belirlenen yedi kriter doğrultusunda değerlendirilmiş ve belirlenen uygun yöntem papyon analizi olmuştur. Çalışma müessesede risk değerlendirme ekibinde yer alan iki maden mühendisi ile birlikte yürütülmüştür. Aynı zamanda bir çalışma ve sosyal güvenlik eğitim uzmanı gözlemci olarak katılmıştır. Papyon analiziyle yapılan örnek çalışmada BowTieXP programı kullanılmıştır. Kimyasal tehlikeler altında metan gazı ve yer altı yangını analiz edilmiştir. Çalışmada tepe olaylar sırasıyla patlayıcı ortamın oluşması ve ateşleme kaynağının yanıcı madde ile temasa geçmesi olarak tanımlanmıştır. İlk analiz için 11 tehdit ve 9 sonuç, ikinci analiz için 9 tehdit ve 9 sonuç tanımlanmıştır. Her iki analizde de tehditler ve sonuçlar için kontrol tedbirleri belirlenmiş ve bunların ayrıntılı analizi yapılmıştır. Sonuçları değerlendirmek için risk matrisleri kullanılmıştır. Genel olarak risk azaltma önlemlerinin alınması ve sürekli iyileştirme ve izlemenin gerekliliği sonucuna varılmıştır. Kabul edilemez risk düzeyi tanımlanmamıştır.

Derya Koçak
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Kömür ocaklarında kullanılan kollu galeri açma makineleri performansının dolaylı deneylerden tahmin edilmesi

Kollu galeri açma makineleri (GAM) 1960'lardan bu yana yeraltı madenciliğinde ve tünel projelerinde yaygın bir şekil de kullanılmaktadır. Bazı dezavantajları olsa da önemli avantajlarından dolayı kullanımı hızlı bir şekilde yaygınlaşmıştır. Galeri açma projelerinde planlama ve maliyet tahmini yapmak amacıyla GAM performans tahminine gerek duyulmaktadır. GAM performans tahminiyle ilgili literatürde çeşitli modeller bulunmaktadır. Fakat bu modellerin çoğu laboratuvarda elde edilen kayaç özelliklerini içermektedir. Arazide uygulanabilen deneyler yerinde kayaç özelliklerini daha iyi temsil etmektedir. Mevcut modellerin diğer bir eksik yanı, genellikle tek bir makine verisinden geliştirildiklerinden genellik göstermemeleridir. Ayrıca, literatürdeki modellerin çoğu süreksizlik özelliklerini içermemektedir. Literatürdeki bu açığı kapatmak amacıyla bu tez çalışmasında, arazide kolaylıkla uygulanabilen Schmidt çekici ve iğne penetrasyon indeksi yardımıyla eksenel ve eksene dik makineler için süreksizlik özelliklerini içeren genelleştirilmiş performans tahmin modelleri geliştirilmiştir. Çayırhan, Soma ve Dodurga'da bulunan kömür ocaklarında kömür ve kayaç kazısı esnasında hem eksenel, hem de eksene dik GAM üzerinde ölçümler yapılmıştır. Ayrıca, performans ölçümü yapılan lokasyonlarda Schmidt çekici ve iğne penetrometresi ölçümleri ile süreksizlik ölçümleri de gerçekleştirilmiştir. Performans ölçümleri, süreksizlik ölçümleri (hacimsel eklem sayısı) ile Schmidt çekici ve iğne penetrasyon indeksi değerlerini kullanarak çoklu regresyon analiziyle hem eksenel, hem de eksene dik GAM'lar için genelleştirilmiş performans tahmin modelleri geliştirilmiştir. Geliştirilen modellerin geçerliliği F-testi ile doğrulanmıştır. Sonuç olarak, geliştirilen modellerin özellikle kömür ve kömür yan kayaçların kazılarında GAM'ların performans tahmininde güvenilir bir şekilde kullanılabileceği sonucuna varılmıştır.

Masoud Rostamı Ghabankandı
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Gördes ve karaçam lateritik nikel cevherlerinin YBAL sonrası CCD prosesinde çökme davranımının incelenmesi

Bu tez çalışmasında, Manisa-Gördes ve Eskişehir-Karaçam lateritik nikel cevherleri ile Yüksek Basınçlı Asit Liçi (YBAL) prosesi dahilinde yer alan ters akışlı dekantasyon (Counter Current Decantation, CCD) tikinerlerindeki çökme performansının incelemesi yapılmıştır. Çalışma kapsamında, kullanılan tüm test numuneleri farklı zamanlarda çalışan tesis akışından alınmış ve çeşitli iyonite ve molekül ağırlıklarındaki anyonik, katyonik ve noniyonik flokülantlar kullanılarak bir dizi çökme testi uygulanmıştır. Çökme performansı; çökme süresi, berraklık ve sıkışma gibi parametreler doğrultusunda değerlendirilmiştir. Kullanılan flokülantlar her test öncesi taze olarak hazırlanmış ve %0,1 derişimde stok çözelti olarak iki kademe dozajlama ile uygulanmıştır. Flokülantlar molekül ağırlığı ve iyonite bakımından geniş bir skala içerisinde ele alınmış ancak herhangi bir flokülasyon etkisi göstermeyen flokülantlar değerlendirme kapsamına alınmamıştır.Testlerin yapılacağı optimum şartların belirlenmesi amacı ile ön test yapılarak çamur katı oranı %7 ve flokülant dozajı 850 g/t olarak belirlenmiştir. Test sonuçlarına göre bir değerlendirme yapıldığında noniyonik ve çok düşük anyonik flokülantların daha iyi sonuç verdiği görülmüştür. Anyonikliğin artması ile birlikte flokülasyonun olumsuz yönde etkilendiği tespit edilmiş ve yalnızca çok düşük anyonitedeki flokülantlar ile sonuç elde edilebildiği görülmüştür. Katyonik flokülantlar ile çökme oranı çok hızlı ancak bilhassa Gördes cevheri için sıkışma miktarları olumlu değildir. Fakat özellikle Karaçam cevheri için katyonik flokülant kullanımı durumunda tüketim miktarının azaltılabileceği öngörülmektedir. Cevherler arasında bir kıyaslama yapıldığında ise genel anlamda benzer sonuçlar alınmış olup, yalnızca Karaçam cevheri için tikiner alt akım yoğunluğu tüm flokülant performansları için başarılı bir sonuç vermiştir. Öte yandan cevher yapılarının değişken ve proses parametrelerinin stabil olmamasının flokülant adsorbsiyon mekanizmalarının değişmesine ve dolayısıyla çökme davranımı üzerinde etkisi olduğu sonucuna varılmıştır.

Öykü Keskin
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
DoctorateOpen AccessTR

Türkiye kömür işletmeleri (TKİ) kömürlerinden farklı kalitelerde kömür üretim olasılıklarının araştırılması

tesislerinde temizleyerek farklı kalitelerde ürünler halinde ayırarak pazarlamaktadır. Günümüze kadar birçok tesiste yıkanarak farklı özelliklerde satışa arzedilen kömür çeşitleri uygulamalarda bir gelenek haline gelmiş olan standart özelliklerde hazırlanmakta ve satışa sunulmaktadır. Özellikle satışa sunulan yıkanmış kömürlerin tane boyu aralıklarında yapılacak değişikliklerle hem daha kolay ve verimli zenginleştirme sağlanabilecek, hem de farklı özelliklerdeki kömür ürünleri arzı mümkün olacaktır. Bu amaç doğrultusunda bu tez kapsamında TKİ bünyesinde bulunan Dereköy Lavvarı, Tunçbilek Lavvarı ve Ömerler Lavvarına beslenen tüvenan kömürlerin -150+6.3 mm fraksiyon aralığında yıkanabilirlik özellikleri laboratuvarda yapılan çalışmalar sonucunda yeniden belirlenmiştir. TKİ bünyesinde mevcut olan Çan, Eynezaçıkocak, Eynez yeraltı, Güney Kısrakdere, Işıklar A,Işıklar ED Panosu, Sarıkaya kömürlerine ait -150+0.5mm fraksiyon aralığındaki yıkanabilirlik verileri TKİ Genel Müdürlüğünden temin edilmiştir. Tüm sahalar için elde edilen yıkanabilirlik verileri, yıkanabilirlik eğrileri çizilerek değerlendirilmiştir. Bununla birlikte Tunçbilek, Ömerler ve Dereköy yıkanabilirlik verileri %kül ve % ağırlık bazında incelenmiştir. Tunçbilek Lavvarına tüvenan kömürleri -75+6.3 mm fraksiyon aralığına laboratuvarda kırılarak yıkanabilirlik verileri elde edilmiştir. Tunçbilek Lavvarı -150+6.3 mm ile - 75+6.3 mm fraksiyon aralığındaki kömürlerin farklılıkları ve benzerlikleri ortaya konulmuştur. Bununla birlikte Dereköy, Tunçbilek ve Ömerler lavvarlarına beslenen tüvenan kömürler -150 mm'den kömürler simulasyonla -75 mm'ye indirgenerek elde edilen -75+6.3mm fraksiyon aralığında yıkanabilirlik verileri ile laboratuvar ortamında -75+6.3mm fraksiyon aralığında elde edilen veriler karşılaştırılarak değerlendirmeler yapılmıştır. iii Tüm sahalara ait yıkanabilirlik verileri simulasyonda kullanılanılarak yeni akım şemaları oluşturulmuştur. Her saha için tasarlanan tesisteki ekipmanların modelleme parametreleri belirlenerek simulasyonla ürün elde edilmiştir. Bu ürünler ile mevcut tesislerdeki ürünler karşılaştırılmış ve simulasyonun iyi çalıştığı kanıtlanmıştır. Ayrıca her saha için simulasyonla tasarlanan tesis ekipmanları için performans değerlendirmeleri yapılmıştır. Böylelikle iyi çalıştığı kanıtlanan simulasyonla, bu bölgelerdeki kömürlere ait yeniden belirlenen ve temin edilen kömürlerin yıkanabilirlik özellikleri kullanılarak +18 mm elek aralığı ile birlikte +12 mm, +25 mm ve +30 mm elek aralığında farklı kömür üretim olasılıkları araştırılmış ve bunların ekonomik getirileri değerlendirilmiştir. Sonuç olarak yapılan çalışmalar neticesinde; Tunçbilek, Ömerler, Dereköy, Soma Bölgesi ve Çan için elde edilen yıkanabilirlik verileri simulasyonda ekipman parametreleri ile birlikte uygulanarak farklı kömür üretim olasılıkları ortaya konulmuştur. Farklı kömür üretim olasılıkları ile geleneksel kömür üretimlerinin getirdiği avantaj ve dezavantajların farkına varılması sağlanmıştır. İyileştirmelerin yapılması halinde piyasa ve sanayinin aydınlatılması amaçlanmıştır

Seçil Çolpan
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Büyük kesitli tünel kazısı sırasında çevre yapılarda meydana gelen oturmaların sayısal modelleme ile analizi

Bu çalışmada Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından ICA İÇTAŞ - ASTALDI adi ortaklığına inşa ettirilen ve EMAY Uluslararası Mühendislik ve Müşavirlik A.Ş. tarafından projelendirilen Çamlık Tüneli ile çevresinde bulunan bir su deposunun etkileşimi incelenmiştir. Öncelikle Çamlık Tüneli ve bulunduğu alan bir bütün olarak jeolojik ve hidrojeolojik açıdan araştırılmıştır. Tez çalışmasına konu olan kesimde yapılan sondajlar ve laboratuvar deneyleri sonuçlarına göre, tespit edilen jeolojik birimler için mühendislik jeolojisi çalışmaları yapılmıştır. Bu birimlere ait yerinde (in-situ) kaya dayanım parametreleri hesaplanmıştır. Yeni Avusturya Tünel Açma Yöntemi (NATM) esaslarına göre inşa edilecek olan tünel için kazı ve destekleme tip kesitleri oluşturulmuştur. Ardından ilgili kesim için, sonlu elemanlar yöntemi ile çalışan PLAXIS 2D programı kullanılarak stabilite analizleri yapılmıştır. Tünel imalatı sırasında arazide yapılan jeomekanik ölçümlere ait sonuçlar gösterilerek elde edilen veriler değerlendirilmiştir.

Sayısal modellemeYeni Avusturya tünel inşa yöntemiYer değiştirme ölçümleri
Herman Nurnur
İstanbul Technical University · Institute of Graduate Studies in Science
2016
00
Master'sOpen AccessTR

Karayolu tünellerinin projelendirilmesi aşamasında kullanılan kayaç parametreleri ile kaya sınıflama sistemleri arasındaki ilişkinin araştırılması

Tünel tasarımları, yapısı çok karmaşık olan jeolojik birimlerin özel etkileşimlerinden dolayı farklı disiplin mensubu teknik elemanların bir arada çalışmasını gerektirir. Uzmanların kısa zamanda hem ekonomik hem de güvenli bir tünel tasarımı yapabilmesi için teknik anlamda aynı dilden konuşmaları gerekmektedir. Bu amaçla standartlar ve şartnameler oluşturulmuş olup, farklı alanlardan uzmanlar bir araya gelerek daha kısa sürede en doğru, güvenli ve ekonomik tünel tasarımı yapabilirler. Ülkemizde bulunan tünellerin kazı ve desteklemesi Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından hazırlanmış olan Karayolları Teknik Şartnamesine (KTŞ) göre yapılmaktadır. Bu sınıflandırma kaya kütle davranışını yansıtmaktadır. Tünelde uygulanacak olan destek sistemi RMR ve Q sınıflamaları ile ilişki kurulan KTŞ sınıfları ile belirlenmektedir. Tünel yapım kararı alındıktan sonra tünelin açılabilmesi için yapılması gereken çalışmalar; zaman alıcı, çok detaylı, tünel hattını resmeden ve buna bağlı olarak da en iyi inşa yönteminin seçilmesi ve uygulanmasını gerektiren bir işlemler bütünüdür. Bu aşamaların titizlik ve hassasiyetle yapılması hem tünel açımı sırasındaki belirsizlikleri minimize edecek hem de tünelin yaşamı boyunca oluşabilecek olumsuzlukları en asgari düzeye indirecektir. Bununla birlikte kaya sınıflandırma sistemlerin de en üst seviyede ve nitelikli bilgi sağlayacak, doğru ortam sınıflaması yapmaya olanak sağlayacaktır. Kayaçların mühendislik amaçları için sınıflandırması, projelerin maliyet analizlerinin yapılmasında, en ekonomik ve güvenli çözümlerin saptanmasında kolaylık sağlar. Bu nedenle pek çok araştırmacı değişik özelliklere göre değişik sınıflandırma yapmıştır. İleri derecede eklemli kaya kütlelerinde inşa edilen kaya yapılarının tasarımında karşılaşılan başlıca sorunlardan biri, kaya kütlelerinin dayanım ve deformasyon özelliklerinin tayin edilmesiyle ilgili güçlüklerdir. Kaya kütleleri için bu özelliklerin nasıl tayin edileceği konusunda kuramsal ve deneysel güçlüklerle karşılaşılmaktadır. İçerdiği süreksizlikler ile birlikte kaya kütlelerinden laboratuvar deneyleri için temsil edici boyutlarda örnek alınamaması, ayrıca kaya kütlelerinin davranışının hem kaya malzemesi, hem de süreksizlikler tarafından ortaklaşa bir biçimde denetlenmesi bu güçlüklerin başında gelmektedir. Bununla birlikte söz konusu güçlüklerin aşılması konusunda yapılan çalışmalar sonucunda kaya kütlelerinin dayanımının tayinine yönelik amaçlarla geliştirilen yöntemlerden en yaygın kullanılanlarına yer verilmiştir. Hazırlanan tez çalışması 6 bölüme ayrılmıştır. İlk bölümde tünellerin proje ve inşası sırasında ele alınan önemli olan hususlar özetlenmiş, tez çalışmasının amacı ve çalışma sırasında izlenen yöntemler açıklanmıştır. İkinci bölümde yeraltı kaya yapıları projelendirilirken uygulanan güzergâh çalışmaları, jeolojik – jeomekanik - jeoteknik modellerin oluşturulması ve destekleme sistemlerinin boyutlandırılması gibi adımlar üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde kaya kalite ve kaya destek sistemleri hakkında yapılan literatür çalışması listelenmiş, ulusal ve uluslararası çapta kabul görmüş sınıflama sistemleri ile ilgili ayrıntılı bilgiler verilmiştir. Dördüncü bölümde kayaçların arazide sahip oldukları jeomekanik büyüklükleri belirlemek için daha önce yapılan çok sayıdaki araştırma yöntemi ele alınmış ve irdelenmiştir. Beşinci bölümde ise kaya kalite sınıflamaları ile yerinde kaya dayanımları arasındaki ilişkiler incelenerek, elde edilecek bağıntılar ile destekleme sistemlerinin belirlenmesini esas alan bir model ortaya konmuştur. Altıncı bölümde elde edilen tüm sonuç ve değerlendirmeler yer almakta ve kullanılan yeni modelin kaya destek sistemleri arasındaki ilişkisi ortaya konulmaktadır. Bununla beraber; tünel projelendirme aşamaları genelleştirilirse, sistematik adımların takip edildiği bir iş akışı ortaya çıkmaktadır. Bu tezin amacı da ortam özelliklerini yansıtan jeomekanik parametrelerle, yine ortam özelliklerinden yola çıkarak yapılmış kaya sınıflamaları arasındaki ilişkilerin ortaya konulmasıdır.

Furkan Atalay
İstanbul Technical University · Institute of Graduate Studies in Science
2016
00
Master'sOpen AccessEN

Ground control conditions of the mechanized longwall mining at Alpu lignite deposit

Ground control is one of the four subsystems of underground coal mining. Beside the roof control, it covers also rib control, floor control, pillar design, shield design, overburden failures and subsidence. Ground control condition of the presumed mechanized longwall mining in study area was taken into the consideration in this study. Ground control condition of the study area was obtained by the following steps. Classification of the geotechnical units, rock mass classification, cavability index, required shield capacity, floor bearing capacity, critical cutting height and support design of gateroads. Geotechnical classification of the strata layers and rock mass classification was done due to the lithology of the boreholes and laboratory test analyses of them. According to layers position to the lignite seam and their lithological data, they separated into the geotechnical units. RMR rock mass classification was applied. Results classified major part of the structure as "poor rocks" and in some cases "fair rocks". Caving behavior of the roof strata was predicted by polish scientists' method. In addition, by applying the US National Institute for Occupational Safety and Health (NIOSH) roof rating system in possible roof strata results are compared. In conclusion roof strata is classified as "immediately caving" strata in all production alternative. Required shield capacity was estimated by detached roof method. The caving height, calculated due to the bulking factor of the lignite and roof strata. Low strength floor strata act as a limitation to mining height increasing in all production alternative. Possible mining height was determined as five and six meter at LTCC method. In normal longwall method inside the critical cutting height, floor strata in all production alternatives can provide the required bearing capacity. Required shield capacity in each production alternative is rising by increasing in cutting height. Stability of the coal wall in face analyzed in numerical model at different cutting height. Face daily advance was accepted as two meter per day. In this condition, critical cutting height was determined as three meter. Support design for main road and longwall panel headgate and tailgate was designed in numerical model. As a result, recommended support system in main road is selected as GI 140 profiles with 0.5 m spacing, wire mesh with 0.1 m spacing and 0.01 thickness and Shotcrete with 0.12 m thickness. In headgate and tailgate, support system is selected as GI 140 profiles with 0.7 m spacing, wire mesh with 0.15 m spacing and 0.004 thickness and shotcrete with 0.1 m thickness. To avoid failure during the production supports should be advance with pressure by touching the roof and right after the cutting. In addition cutting height should be control to the critical height.

Underground coal mines
Hosseın Jangara
İstanbul Technical University · Institute of Graduate Studies in Science
2017
00
Master'sOpen AccessTR

Eskişehir yöresi yarı kıymetli süs taşlarının boyama ile değer kazandırılması ve parlatma özellikleri

Sertliği Mohs Sertlik skalasına göre 7 ve 7'nin altındaki yarı kıymetli taşların çeşitli boyar maddeler ile boyanması, bu çalışmanın konusunu oluşturmaktadır. Bu amaçla beyaz ve yeşil renkli opaller önce kırılarak Covington marka tambur sisteminde yaklaşık altı hafta tamburlanmış, daha sonra değişik boyar madde solüsyonlarında boyanmıştır. Yeşil renkli opaller kırılarak özel olarak hazırlanmış yağ çözeltilerinde zaman kontrollü olarak bekletilmiştir. Sonuç olarak renksiz opaller mavi ve yeşilin değişik tonlarında gayet güzel renkler kazanmıştır. Yeşil opallerin sabit renkleri değişik tonlarda sabit hale getirilmiştir.

EskişehirOpallerSüs taşları
Özlem Çalışkan
Anadolu University · Institute of Graduate Studies in Science
1992
00
Master'sOpen AccessEN

The investigation of the use of marble plant wastes in composite slab production

Drastic advances in civilization, and therefore developments in building industry have caused uncontrollable increase in the consumption of natural stones like marble and granite. Marble is generally consumed as countertops, floor tiles, wall tiles (panels), steps and table tops. Slab production for those application areas causes generation of huge volume of marble dust (~ -100 µm), which refers to about 20-40% of marble block depending on the thickness of used saw. Marble sludge contains significant environmental risks due to high surface area which is reasonably reactive. It may cause aridity in the region, reduces soil fertility, adversely affects the breathable air quality due to pollination, and affects negatively the ecosystem of disposed region. These potential environmental hazards could not be mitigated at acceptable rates due to insufficient waste recycling todays. Nowadays, high strength quartz composite slabs have taken great interest especially due to its high flexural strength and impact resistance in addition to its low water absorption rate compared to marble slabs. Engineered stones exhibit those appreciable properties due to usage of quartz both in aggregate and micronized sizes. Preparation of micronized quartz as filler component of composite slab production is an energy intensive process due to its high hardness. The underlying idea in defining the objective of this thesis was the possibility of marble dust usage over micronized quartz filler in composite slab production. Because marble dust has closer size distribution to that of micronized quartz filler. However, low hardness of CaCO3, the main mineralogical phase of marble dust, was thought to affect adversely the physical properties of composite slab. Therefore, aim of the thesis was stated as to determine potential usage rate of marble dust as filler material, to investigate the effect of sintering roasting on phase distribution of artificial filler mixture to overcome the hardness drawback of calcite, to clarify the phase distribution of sintered product, and to determine the different sinter phases on the physical properties of composite slab. Thesis works were held by supplying marble sludge from Yatağan Marble Processing Plant of Ermaş Mining Company. Micronized quartz filler was also supplied from the same company (Coante Quartz Surfaces Plant of Ermaş Mining Company). Characterization test of filler materials held by XRD, XRF, SEM-EDX and size analysis revealed that they were highly pure, and had closer size distribution. SEM imaging has shown that quartz filler contained sharp edged particles while marble dust particles were irregular, semi spherical, and needle like shaped ones. Slab production was performed by using marble dust as filler material at different rates in addition to micronized quartz. Filler mixtures were either used in its natural form and after roasting at 900ºC-1100ºC for 3 h and at 1200ºC for 1 h, 3 h, 5 h and 10 h to investigate the effect of hardness of phases present in filler material on the physical properties of slab. SEM imaging was applied to characterize filler mixture. SEM image analysis clarified that mixing by rod milling helped for accumulation of calcite on the sharp edges of quartz particle as centers for complex calcium silicate formation. Applied sintering roasting at different temperatures for different times and marble dust ratios caused the formation of xCaO.ySiO2 complex phases in those centers as spurrite, larnite, calcio olivine and wollastonite. Composite slabs produced by unroasted filler mixture exhibited appreciable physical properties at lower marble dust rate than 50%. On the other hand, roasting of 25% marble dust containing filler at 1200ºC for 10 h resulted in excellent mechanical data, even better than those of quartz composite slab. This finding was explained with the formation of hard-rounded larnite particles by roasting the filler. However, roasting was determined to reduce the product quality when marble dust rate is increased up to 50% due mainly to presence of free lime in the roasted filler mixture.

Sedanur Tunç
Muğla Sıtkı Kocman University · Institute of Graduate Studies in Science
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Pirofillitin seramik bünyelerde kullanım özelliklerinin araştırılması ve değerlendirilmesi

Bu tezde pirofillit hammaddesinin fiziksel ve kimyasal özellikleri saptanmış, elde edilen veriler ile pirofillitin seramik hammaddesi olarak kullanılabilirliği araştırılmıştır. Deneysel çalışmalar ile üç adet reçete hazırlanmıştır. Pirofillit kullanılarak hazırlanan reçetelerin deneysel çalışmaları yapılmış, pirofillitin seramik bünyede kullanıma uygun olup olmadığı incelenmiştir. Yapılan deneysel çalışmalar sonucunda; pirofillit hammaddesinin hazırlanan döküm çamurlarında katkı olarak kullanılmasının mümkün olabileceği, yüksek silis içeriğinden dolayı pirofillitin, kuvarsa ve kimyasal bileşim bakımından benzer olduğu kaolene alternatif olabileceği görülmüştür.Pirofillitin; XRD, XRF, EDX analizleri, SEM mikrofotoğrafları, tane boyut dağılım analizi, kuru, pişme ve toplam küçülmeleri, yoğunluk ve su emme değerleri, porozite, basma deneyi, termal genleşme katsayısının belirlenmesi, BET Yüzey Alanı ve 800, 900, 1000, 1100°C' de fırın kullanımları yapılarak, yapısı ve karakterizasyonu incelenmiştir.Pirofillitin düşük maliyeti nedeniyle, seramikte kullanıldığında, maliyeti düşürülebileceği görülmüştür. Nispeten düşük olan sertliği nedeniyle, hammadde hazırlama sırasında, enerji ve zaman tasarrufu sağlayabileceği, pirofillitin kendine has beyaz pişme rengi ve yüksek sıcaklıklara dayanıklılığı özelliklerinden dolayı seramik sektöründe kullanımının mümkün olabileceği saptanmıştır.Pirofillit kullanılması ile döküm hızını dolayısıyla da üretim hızını önemli ölçüde artırmaktadır. Pirofillit bakımından zengin seramik malzemeler oldukça beyaz ve her türlü korrozif etkiye karşı oldukça dayanıklı oldukları için, nihai ürün kalitesi bakımından da pirofillit kullanım miktarının artırılması teknolojik açıdan önemli bir katma değer sağlayacaktır.

Nilgün Kızılkaya
İnönü University · Institute of Graduate Studies in Science
2011
20
Master'sOpen AccessTR

Oksitli bir altın cevherinin knelson ayırıcısı kullanılarak zenginleştirilebilme olanaklarının araştırılması

Bu çalışmada, 4,57 g/t Au içeriğine sahip oksitli bir altın cevherinin, Knelson ayırıcısı (MD3 laboratuvar ölçekli) kullanılarak zenginleştirilebilme olanakları araştırılmıştır. Bu kapsamda, istatiksel deney tasarımı yöntemlerinden faydalanılarak, en uygun çalışma koşullarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında etkisi incelenen çalışma parametreleri; G kuvveti, yıkama suyu, besleme hızı ve katı oranıdır. Deneysel çalışmalara ait sonuçların değerlendirilmesi, elde edilen konsantrelerin altın tenörü ve verimi kullanılarak istatistiksel olarak gerçekleştirilmiştir. İstatistiksel verilerin yardımıyla G kuvveti, yıkama suyu, besleme hızı ve katı oranı parametrelerinin altın tenörü ve verimi üzerindeki etkilerini ortaya koyan modeller oluşturulmuştur. Ayrıca, parametrelerin etkileri ve birbirleriyle olan etkileşimleri, ANOVA verileri ve yüzey cevap grafikleri ile tartışılmıştır. Gerçekleştirilen deneyler sonucunda, tenörün öncelendiği durumda, 44,4 g/t Au içeren bir konsantre, %70,8 verimle, 60 G kuvvetinde, 250 rpm besleme hızında, 3 l/dk yıkama suyu debisinde ve %40 katı oranında elde edilmiştir. Verimin öncelendiği durumda ise, 33,9 g/t Au içeren bir konsantre, %76,8 verimle, 100 G kuvvetinde, 250 rpm besleme hızında, 2 l/dk yıkama suyu debisinde ve %20 katı oranında elde edilmiştir. Deney sonuçları ile gerçekleştirilen ANOVA analizleri sonucunda, tenör ve verim için modeller oluşturulmuştur. Tenör için oluşturulan model, 0,8762 R2 değeri ile verim için oluşturulan model ise, 0,8685 R2 değeri ile istatistiksel olarak anlamlıdır. Oluşturulan bu modeller ile tahmin edilen tenör ve verim değerlerinin, deneysel verilerle yüksek bir uyum içinde olduğu tespit edilmiştir. Parametrelerin, tenör ve verim ile olan ilişkileri ve birbirleriyle olan etkileşimleri tartışılmıştır. İlave olarak, taze cevher ve tenörün öncelendiği durumda elde edilen Knelson ayırıcısı artığına Bottle Roll testleri gerçekleştirilmiştir. Bu testler sonucunda, gravite zenginleştirmesini takiben gerçekleştirilen liç işlemi ile liç süresinin 48 saatten 10 saate düştüğü, siyanür tüketiminin ise 0,76 kg/mt'dan 0,50 kg/mt'a azaldığı belirlenmiştir.

AltınAltın madenciliğiAltın metalurjisi+2
Sercan Sevgül
Eskişehir Osmangazi University · Institute of Graduate Studies in Science
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Eskişehir Sivrihisar Beylikahır kompleks cevherlerinden nadir toprak elementlerinin kazanılmasının araştırılması

Eskişehir ili, , Beylikahır bölgesinde florit, barit ve NTE'i içeren kompleks bir cevher yatağı bulunmaktadır. Bu cevher yatağında nadir toprak elementlerinin kazanılması olanaklarının araştırılması amacıyla hazırlanan kompozit numuneler üzerinde zenginleştirme çalışmaları yapılmıştır. Çalışılacak numune tartılarak yaklaşık 120 kg olduğu tespit edilmiştir. Numune hazırlama işlemleri ile malzemenin hepsi -1 cm'ye indirilmiş ve 1 kg'lık temsili numuneler hazırlanmıştır. Hazırlanan numunelerin mineralojik ve kimyasal analizleri yapılmıştır. Yapılan kimyasal analiz sonuçlarına göre %27,24 BaSO4, %28,05 CaF2, %1,31 CeO2, %0,87 La2O3, %0,21 Nd2O3, %0,084 ThO2 ve %0,001 U3O8 olduğu tespit edilmiştir. Cevherin genel özellikleri dikkate alındığında; zenginleştirme için, iş indeksi değerlerindeki ve mineral tane boyutlarındaki farklılıklar nedeniyle aşındırma (scrubbing) yönteminin ön zenginleştirme yapmak için kullanılabileceği öngörülmüştür. Deneylerde temsili -1 cm tane boyundaki numunelere, %75 palp yoğunluğunda 1000-1500-2000-2500 dev/dak karıştırma hızlarında 5-10-15 dak boyunca aşındırma testleri yapılmıştır. Aşındırılmış numuneler yaş eleme ile fraksiyonlara ayrılarak tenör ve verim dağılımları belirlenmiştir. Buradan elde edilen analiz sonuçlarına göre nadir toprak oksitlerinin en yüksek verim olan 2000 dev/dak karıştırma hızı ve 15 dak aşındırma koşulunun uygulanmasına karar verilmiştir. Bu çalışma kapsamında (aşındırma) işlemi sonrası -10 μm tane boyutu çalışılmıştır. Aşındırma testlerinden sonra karar verilen 2000 dev/dak karıştırma hızında -10 μm tane boyunda flotasyon numunesi hazırlanması yapılmıştır. Flotasyon numunesi hazırlığı sonrası toplayıcı, bastırıcıların verim ve tenör üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Barit ve floritin bastırılması ve nadir toprak oksitlerinin yüzdürülmesi için farklı bastırıcılar ve bastırıcı dozajları test edilmiştir. Yapılan deneyler sonucunda bu şekilde NTE mineralleri yüzdürülememiştir. Bu nedenle baritin yüzdürülmesi ardından florit ve nadir toprak minerallerinin birbirinden ayrılması yöntemi uygulanmıştır. En iyi koşulda, 1000 g/t Na- silikat, 600 g/t sitrik asit ve toplayıcı olarak A-845 kullanarak barit yüzdürülmüştür. 3 kademe temizleme sonunda %93,69 tenörlü BaSO4 %57,01 verimle alınmıştır. Atıkta kalan florit ve NTE mineralleri için yapılan deneylerde ayrım olmamıştır.

AşındırmaEskişehir-SivrihisarFlotasyon+1
Ufuk Özdemir
Eskişehir Osmangazi University · Institute of Graduate Studies in Science
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Patlatma kaynaklı toz emisyonunun basamak geometrisi ve patlatma parametrelerine bağlı olarak araştırılması

Bu tez çalışmasının amacı, patlatma kaynaklı açığa çıkan toz parçacık maddelerin basamak geometrisi ve patlatma parametrelerine bağlı olarak değişiminin araştırılması üzerinedir. Araştırma hedeflerine ulaşmak için yapılan toz miktarının ve patlatma tozu yüksekliğinin ölçülmesi, çalışmanın temel saha araştırma faaliyetleri arasındadır. Yapılan araştırmalar ve istatistiksel analizler sonucunda aşağıdaki sonuçlar elde edilmiştir. Ortaya konulan yeniliklerden birincisi, özellikle az sayıda patlatma deliklerinde toz miktarının, yakın mesafelerden ve kısa zaman diliminde ölçülmesi esasına dayanan yeni bir uygulama yöntemi önerilmiş olmasıdır. İkincisi, ortaya çıkan toz bulutu zamana bağlı olarak iki farklı bölüme ayrılmış ve tanımlanmıştır. Üçüncüsü, toz yüksekliğine bağlı patlatma geometrisi ve parametrelerinin değerlendirilmesi yöntemi yolu açılmıştır. Çalışmada ayrıca, patlatma anından sonraki 5 saniyeye kadar ortaya çıkan toz bulutu, ilk aşama toz olarak tanımlanmaktadır. İlk aşamadan sonra, hava parametrelerinden etkilenen dikey ve yatay olarak yayılan tozlar ortaya çıkmakta, ikinci aşama toz olarak tanımlanmaktadır. Toz miktarı ölçümleri İzlenen 20 tanesinde toz miktarı ölçümü kayıt edilmiştir. Anlamlı veriler kullanılarak toz ölçüm cihazı ile ölçülen gerçek değerler ile Kutu model ve düzenlenen kutu model ile hesaplanan değerler arasında önemli farklar olduğu görülmüştür. Tez çalışmasında basamak geometrisi ve patlatma parametrelerinin toz yüksekliği üzerindeki etkilerini araştırmak amacıyla yapılan çok değişkenli regresyon analizi yapılmıştır. Analiz sonucunda, patlatma delik sayısı ve gecikme başına maksimum patlayıcı şarj miktarı arttıkça toz yüksekliğinin arttığı, basamak yüksekliği ve sıkılama uzunluğu arttıkça ise azaldığı belirlenmiştir. Bu sonuca dayanarak, patlatma sonrası ortaya çıkan toz yüksekliğini etkileyen patlatma geometrisi ve patlatma parametrelerinin değerlendirmesinin yolu açılmıştır.

PatlatmaToz
Syamsul Hıdayat
Eskişehir Osmangazi University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Kromit zenginleştirme tesis verilerinin benzetim çalışmalarında kullanılmasının araştırılması

Kromit, modern endüstriyel uygulamalarda vazgeçilmez bir mineraldir. Paslanmaz çelik üretiminden metal kaplamaya, ahşap korumadan katalizör üretimine kadar birçok alanda kritik bir rol oynamaktadır. Yüksek dayanıklılık, korozyon direnci ve kimyasal kararlılık gibi özellikleri nedeniyle kromit, sanayinin birçok alanında temel bir bileşen olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle, kromit madenciliği ve işlenmesi, dünya ekonomisi ve endüstrisi için büyük öneme sahiptir. Cevher zenginleştirme tesislerinin verimliliğini ve performansını artırmak için düzenli ölçümler yapılmalı ve bu ölçümler sürekli olarak analiz edilmelidir. Performans göstergeleri, tesisin zayıf noktalarını ve iyileştirme fırsatlarını belirlemek için kullanılabilir. Bu analizler, proses optimizasyonu, enerji verimliliği, maliyet azaltma ve çevresel etkilerin yönetimi gibi alanlarda stratejik kararların alınmasına yardımcı olmaktadır. Bu nedenle, cevher zenginleştirme tesislerinde ileri teknoloji ve otomasyon sistemlerinin kullanımı, eğitimli personelin istihdamı ve sürekli iyileştirme yaklaşımlarının benimsenmesi önemlidir. Bu adımlar, tesislerin rekabet gücünü artıracak ve sürdürülebilir bir şekilde faaliyet göstermelerini sağlayacaktır. MODSIM'ın cevher zenginleştirme çalışmalarında kullanımı, proseslerin detaylı bir şekilde analiz edilmesini ve optimize edilmesini sağlamaktadır. Bu, işletme verimliliğini, maliyet etkinliğini ve çevresel sürdürülebilirliği artırmaktadır. Ayrıca, operatörlerin ve mühendislerin eğitimini ve gelişimini desteklemekte, riskleri minimize etmekle ve stratejik karar verme süreçlerini güçlendirmektedir. Bu çalışmanın amacı, kromit zenginleştirme tesisinde kullanılan JIG ünitesinde farklı ayırma yoğunlukları çalışması gerçekleştirilmesi sonucu JIG'in çalışma verimliliği değerlendirilmiştir. Bununla birlikte tesis verileri kullanılarak MODSIM'de JIG çalışmalarında kullanılan farklı ayırma yoğunlukları üzerinde benzetim çalışmaları yapılmıştır. Elde edilen veriler ışığında JIG üzerinde değiştirilen parametrelerin ayırmaya çok fazla bir etkisi olmadığı tespit edilmiştir. Ancak MODSIM'de parametre değişikliğinin JIG benzetimine etki ettiği bu çalışmayla ortaya konmuştur.

Betül Güvenkaya
Eskişehir Osmangazi University · Institute of Graduate Studies in Science
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Fonolitten lösit kazanımı ve seramik uygulamalarda kullanımının araştırılması

Bu tez, volkanik bir kayaç olan fonolitten, doğal lösit mineralinin kazanımı sonrası, dental seramik alanında lösit mineralinin doğrudan kullanım potansiyelinin araştırılmasını amaçlamaktadır. Bu kapsamda, öncelikle Afyon ili Şuhut ilçesinden temin edilen fonolit kayacından, cevher zenginleştirme yöntemlerinden biri olan kuru manyetik ayırma (Permoll) kullanılarak istenen niteliklerde lösit minerali elde edilebilirliği araştırılmıştır. Manyetik ayırma öncesinde, fonolit kayacı çeneli kırıcı, merdaneli kırıcı ve eleme işlemlerinden geçirilerek, iki farklı tane boyut dağılımında (-1000+400 μm ve -400+100 μm) deneysel çalışmalarda kullanılmak üzere hazırlanmıştır. Ayırma işlemi öncesi, kayaç üzerinde, kimyasal ve mineralojik analizler gerçekleştirilmiştir. Manyetik ayırma çalışmalarında, iki farklık boyut aralığında besleme hızı (m/sn), bıçak açısı (°) ve bant hızı parametrelerinin etkileri, deney tasarımı (DOE) kullanılarak oluşturulan 54 farklı deney kurgusu çerçevesinde incelenmiştir. Her bir deney sonucu elde edilen, manyetik, ara ve manyetik olmayan ürünlerin kimyasal ve mineralojik analizleri gerçekleştirilmiş ve sonuçlar özellikle %Fe2O3 ve %K2O göz önüne alınarak değerlendirilmiştir. Manyetik ayırma çalışmaları sonuncunda %Fe2O3 ve %K2O göz önüne alındığında, dental seramik uygulamalarda kullanılabilecek en uygun ürünün, LM5NM2 kodlu, manyetik olmayan ürün olduğu belirlenmiş ve izleyen dental seramik uygulamaları bu ürün üzerinde gerçekleştirilmiştir. Dental seramik uygulamalarında, dört farklı dental seramik reçetesi hazırlanmıştır. Geleneksel dental seramik uygulamalarında kullanılan reçetelerde sinterleme esnasında tepe sıcaklığından sonra kristal lösit fazı elde etmek amacıyla fritleştirilme süreci kullanılmaktadır. Bu çalışmada, lösit mineral hali hazırda doğal elde edildiğinden, fritleştirme sürecine gerek olmadığına karar verilmiş ve bu süreç ortadan kaldırılmıştır. Hazırlanan dört farklı dental seramik reçetesi sonucu elde edilen numuneler üzerinde sırasıyla, kimyasal ve mineralojik analizler, ısı mikroskobu ile ısıl davranış incelemeleri, tane boyut dağılımı analizleri, SEM görüntüleme ve Vickers sertlik ölçümleri gerçekleştirilmiştir.

Cam seramiklerCevher hazırlamaMaden mühendisliği+1
Yasemin Kara
Eskişehir Osmangazi University · Institute of Graduate Studies in Science
2025
00
Master'sOpen AccessTR

Malatya güneyindeki permo-karbonifer, üst kretase ve eosen yaşlı kireçtaşlarının mermer olarak kullanılabilirliğinin araştırılması

Bu çalışmada Malatya güneyinde bulunan üç farklı yaşlı kireçtaşının fiziksel, kimyasal ve mekanik özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Daha önce yapılan temel jeolojik haritalar baz alınarak, Permo-Karbonifer yaşlı Koltik kireçtaşı, Üst Kretase yaşlı Tohma kireçtaşı ve Eosen yaşlı Gedik kireçtaşı'nda stratigrafik kesitler, katman ve çatlak ölçümleri yapılmış, seri ve nokta örnekler derlenmiştir. Derlenen örneklerin fiziksel, kimyasal ve mekanik özellikleri belirlenmiştir. Bu özellikler mermercilikte yaygın olarak kullanılan TSE ve ASTM standartlarına göre yorumlanmıştır. Çalışılan kireçtaşlarının katman kalınlığı, birim hacim ağırlığı, özgül ağırlığı, su emme özelliği, tek eksenli basınç dayanımı, asit etkilerine dayanıklılığı ve don kaybı TSE standartlarına, tek eksenli basınç dayanımı ve asit etkilerine dayanıklılık ASTM standartlarına göre uygun sınırlar içindedir. Yapılan XRD analizlerinde; Koltik kireçtaşı'nın kalsit, aragonit ve dolomit, Tohma kireçtaşı'nın, kalsit, Gedik kireçtaşı'nın kalsit ve aragonit bileşimli olduğu gözlenmiştir. Koltik kireçtaşı % 86.6 CaC03 ve % 10.9 MgC03, Tohma kireçtaşı %93.1 CaC03 ve %3.97 MgC03, Gedik kireçtaşı % 94.48 CaC03ve %3.35 MgC03 içermektedir. Kireçtaşları katman kalınlıkları ve jeolojik rezerv bakımından mermercilik için işletmeye uygundurlar.Anahtar Kelimeler: Malatya güneyi, Permo-Karbonifer, Üst Kretase, Eosen, Mermer Kireçtaşı

Kireç taşıMalatyaMermer+1
Didem Eren
İnönü University · Institute of Graduate Studies in Science
2002
00
Master'sOpen AccessTR

Kütahya Gediz bölgesi kömürlerinin gaz içeriklerinin belirlenmesi

Kömür, enerji üretimi alanında önemli bir hammadde olma özelliğini günümüzde de sürdürmektedir. Yeraltında bulunan kömür damarlarının üretimi, içerdiği metan gazı nedeniyle emniyet yönünden önemli tedbirlerin alınmasını gerektirmektedir. Bu çalışmada, doğrudan yöntem ile kömür damarlarının gaz içeriğini belirlemeye yönelik ısı kontrollü yeni bir sistem tasarımı yapılmıştır. Yapılan tasarım, Kütahya iline bağlı Gediz ve Tavşanlı ilçelerinde bulunan yeraltı kömür işletmelerinden alınan kömür örneklerinin gaz içeriklerinin belirlenmesinde kullanılmıştır. Yeni tasarlanan sistemle, tüm gaz içeriği belirleme sürecinin aynı sızdırmaz kap içerisinde ve sabit sıcaklıkta gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca, öğütme aşamasında da sürekli gaz çıkışına izin verilerek, sızdırmaz kap içerisindeki basınç yükselmelerinin önüne geçilmiştir. Kömür damarı gaz içeriği belirlenmesiyle ilgili tüm işlemlerin aynı kap içerisinde gerçekleştirilmesi ve farklı teçhizat gerektirmemesi yöntemin kolay uygulanabilir olmasını sağlamıştır. Sabit sıcaklık ve atmosfer basıncında gerçekleştirilen deneyler, maden ortamındaki koşullarda ocak havasına karışabilecek gaz miktarının daha doğru tespit edilmesini sağlamıştır. Yapılan deneyler sonucunda, Gediz örneklerinin standart sıcaklık ve basınç koşullarında ve orijinal bazda ortalama 0,30 m3/ton, Tavşanlı örneklerinin ise ortalama 0,63 m3/ton gaz içeriğine sahip olduğu belirlenmiştir.

Kömür madenciliğiYer altı kömür madenleri
Ahmet Özgür
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Emet Bor İşletme Müdürlüğü espey açık ocak işletmesinin iş sağlığı ve güvenliğinin farklı risk değerlendirme yöntemleri ile analizi

Ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkeler için en önemli sektörlerden bir tanesi madencilik sektörüdür. Madencilik sektörü ise iş sağlığı ve güvenliği açısından en riskli iş kolu olarak bilinmektedir. Dünyada her yıl, başta madencilik sektörü olmak üzere çok sayıda iş kazası yaşanmaktadır. Her yıl çok sayıda iş kazasının yaşandığı maden sektöründe risklerin analizi açısından seçilecek risk değerlendirme metodu, bu nedenle son derece önemlidir. Bu çalışmada da açık maden işletmelerinde var olan risklerin değerlendirmesi konusunda Matris yöntemi ve Fine Kinney yöntemi ile analiz yapılarak Emet Bor İşletme Müdürlüğü, Espey Açık Ocak İşletmesindeki risklerin ortaya çıkarılması hedeflenmiştir.

Süleyman Sırrı Sargın
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Madenlerde risk değerlendirmesi - örnek bir çalışma

İş sağlığı ve Güvenliğinin (İSG) asıl amacı iş yerindeki çalışma şartları sonucu oluşan bütün tehlikeleri ve sağlığa etki eden riskleri azaltarak, kabul edilebilir risk düzeyine getirmektir. Önemi giderek artan İş Sağlığı ve güvenliğini risk yönetimi oluşturmaktadır. Risk yönetimi, iş sağlığı ve güvenliğiyle ilgili kararlar alan yönetici kişilere yardımcı olarak sistematik bir yaklaşımda bulunmaktadır. Ayrıca teknik olarak değerlendirmeler yapmayı ve oluşturulan yöntemleri sürecin içerisine katarak karar vermeyi sağlamaktadır. Risk yönetiminin temelini yapılan risk değerlendirme çalışmaları oluşturmaktadır. Risk değerlendirme faaliyetleri işverene; tehlikelerin belirlenmesi, risklerin önceden tespiti yapılarak tedbirlerin alınmasını sağlamaktadır. Bu sayede kayıpların ve kazaların önüne geçerek üretimde verim ve kalitenin artmasına yardımcı olmaktadır. Çoğu sektörlerde risk değerlendirmenin önemi anlaşılmış olup yöneticiler tarafından sıkça uygulanan bir yöntem haline gelmiştir. Mevzuatta yapılan son düzenlemelere göre, işletmelerde risk değerlendirmesi yapmak zorunlu hale getirilmiştir. "6331 sayılı İSG kanunu" kapsamında çıkarılan Risk Değerlendirme Yönetmeliği'nde işletmelerin risk değerlendirmesini nasıl yapacağını ve yaparken nelere dikkat etmesi gerektiğini anlatmıştır. Bu çalışmada risk analizleri, kalitatif (nitel, sözel), kantitatif (nicel, sayısal) ve Karma risk değerlendirme teknikleri olarak 3 bölümde incelenmiş ve bu analizlerin içinden Fine Kinney risk analizi seçilerek örnek bir risk değerlendirme çalışması yapılmıştır. Fine kinney Risk analizi yöntemi, risk değerlendirmelerinde en yaygın olarak kullanılan yöntemdir. Çalışma ortamındaki riskin gerçekleşme olasılığı, tehlikeye maruz kalma sıklığı ve tehlikenin geçekleşmesi durumunda oraya çıkabilecek şiddet derecesi gibi üç faktör değerlendirilmektedir. Bu değerlendirmeler için numerik skalalar oluşturulmuştur. Bu üç faktörlerin çarpılmasıyla risk skoru hesaplanmaktadır. Risk skoru sonucuna göre, oluşturulmuş numerik skalalardan riskin önemi değerlendirilmektedir.

Hüseyin Atakan Özcan
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Seramik karo üretiminde farklı risk değerlendirme metotlarının uygulanması ve yöntemlerin karşılaştırılması

Kendine özgü üretim akışı içerisinde, madencilik ve cevher hazırlama tesislerini de içerisinde bulundurulan seramik sektörü son 10 yılda ülkemizde yeni yatırımlar sayesinde gelişmekte olan sektörlerden biridir. Dünyada ve ülkemizde her yıl çok fazla sayıda iş kazası meydana gelmekte ve bu kazalar sonucu insanlar yaşamlarını yitirmektedir. Her sektörde olduğu gibi seramik sektöründe de ciddi iş kazaları meydana geldiği bilinmektedir. Bu iş kazalarının önlenebilmesi, sektörde var olan ve meydana gelebilecek tehlikelerin doğru tespitiyle mümkün kılınabilir. Bu sebeple doğru risk değerlendirme metodunun seçimi son derece önem arz etmektedir. 1067 çalışanı olan seramik karo işletmesinde, kazaların önlenmesi, üretim veriminin artırılması ve daha konforlu çalışma şartlarının sağlanması için ortam ölçümleri yapılmış ve iş kazaları istatistikleri çıkarılmış ve en sonunda da bunlara dayanarak daha doğru risk değerlendirmeleri yapılabilmesi adına işletme içerisinde var olan risklerin değerlendirmesi Fine Kinney, L Tipi Matris ve FMEA yöntemleri kullanılarak yapılmış olup, bu üç yöntemden hangisinin seramik sektörü için daha kullanılabilir olduğu belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Fine Kinney Metodu, FMEA Metodu, L Tipi Matris Metodu, Risk Değerlendirme, Seramik Sektörü

FMEAFine Kinney yöntemiRisk değerlendirmesi
Arçil Genç
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies
2021
00
DoctorateOpen AccessTR

Anizotropik davranış gösteren metamorfik kaya kütlelerinde şev stabilitesi analizleri

Anizotropi, kayacın fabrik, mikroyapı veya mevcut süreksizliklerin etkisinde farklı yönelimlerde değişik dayanım, deformasyon vb. özellikleri göstermesidir. Anizotropik özelliğe sahip kaya kütlelerinde inşa edilen yeraltı ve yerüstü mühendislik yapılarında, genellikle tabaka düzlemlerine dik veya rastgele seçilen yönelim açıları dikkate alınarak yapılan çalışmalardan elde edilen verilerle projeler değerlendirilmektedir. Bu durum özellikle açık ocak şevlerinin emniyet katsayısı değerlerini etkilemektedir. Bu çalışmada, Kastamonu ili Hanönü ilçesinde bulunan Acacia Maden İşletmeleri A.Ş. bakır madeni sahasında, duraysızlığa sebep olan metamorfik kaya kütlesinin (yeşil şist ve mika şist) yönlü olarak değişen anizotropik özelliklerinin şev stabilitesine etkisi uygulamalı olarak araştırılmıştır. Sahada duraylılıkla ilgili problemlere sebep olan, yönlere bağlı olarak mekanik davranışları değişebilen, yeşil şist ve mika şist içerikli metamorfik kaya kütleleri değerlendirilmiştir. Tabaka düzlemlerine dik konumdaki kayaç özellikleri (dayanım, vb.) genellikle daha yüksek değerlerde olmaktadır. Ancak tabakalanma düzlemlerinin farklı derecelerinde kaya malzemesinin dayanım ve deformasyon gibi değerleri de farklı olabilmektedir. Bu farklılığın ortaya konulması ve anizotropinin şev stabilitesine etkisinin belirlenmesi amacıyla anizotropi düzleminin düşey ile yaptığı farklı yönelim açılarında (0°, 15°, 30°, 45°, 60°, 75° ve 90°) deneysel çalışmalar yürütülmüştür. Bu kapsamda, yönlere göre tek eksenli ve üç eksenli sıkışma dayanımı, ultrasonik ses hızı (P ve S), dolaylı çekme dayanımı, deformasyon özellikleri (elastisite modülü) ve makaslama dayanımı değerleri (kohezyon (c) ve içsel sürtünme açısı (ϕ)) belirlenmiştir. Ayrıca, anizotropi tipi (U, dalgalı, omuz) ve derecesi (düşük, orta ve yüksek) de değerlendirilmiştir. Şev stabilitesi çalışmalarında genellikle Mohr-Coulomb ve Genelleştirilmiş Hoek-Brown yenilme kriterleri kullanılmaktadır. Bu çalışmada, söz konusu kriterlerin yanında, "Anizotropik Lineer" ve "Snowden Modifiye Edilmiş Anizotropik Lineer" yenilme ölçütleri de kullanılmıştır. Buna göre; 60° yönelim açısında maksimum, 0°'de minimum şev emniyet katsayıları elde edilmiştir. Ayrıca, bu derecelerde yapılacak şev çalışmaları için uygun şev geometrisi de (şev yüksekliği, açısı, genişliği) belirlenmiştir. Yönelim açısı dikkate alınarak yapılan şev stabilite analizlerinden elde edilen şev parametresi sonuçları, çalışma sahasındaki şev duraysızlıklarının önlenmesinde etkili olacaktır. Anahtar Kelimeler: Anizotropik Lineer, Kayaç Anizotropisi, Mika Şist, Snowden Anizotropik Lineer, Yeşil Şist.

Açık ocak madenciliği
Mehmet Özdemir
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye Kömür İşletmelerine ait Garp Linyitleri İşletmesi için 2013-2018 yılları arasında açık ocaklarda verimlilik çalışması

Verimlilik çalışmaları maden işletme faaliyetleri içerisinde büyük bir öneme sahiptir. Yapılan verimlilik çalışmaları sayesinde cevherin kazılabilirliği, ekonomik boyutu ile birlikte ele alınabilmektedir. Bu çalışmada, Garp Linyitleri İşletmesi maden sahalarında devlet eliyle yapılan açık ocak çalışmalarında karşılaşılan problemler incelenmiştir. Söz konusu ocaklarda alınan veriler ile yapılan hesaplamalar doğrultusunda, tespit edilen bir kısım problemin çözülmesi ve daha verimli bir çalışma sürdürülmesi amaçlanmıştır. Verimlilik çalışmaları sonucunda elde edilen veriler kayıt altına alınmıştır. Açık ocak madenciliğinde örnek sahada yapılan çalışmalarda, uygulanan iç dökümler, yükleyici-kamyon uyumu, uygun yol tasarımı, yapılan teknik tasarım değişiklikleri ile nakliye konusunda bazı problemler önlenerek verimlilik arttırılmıştır. Sahip olunan makine parkının efektif kullanılması, her makinenin üretimde kalması nakliye verimine olumlu etki sağlamıştır. Su atımında uygun tulumba seçimi ile aynı iş üretiminde daha az elektrik sarfiyatı elde edilmiştir. Hazırlık çalışmalarındaki delik paterni değişikliği sayesinde daha az patlayıcı maliyeti ve düşük yakıt tüketimi ortaya çıkmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda işletmeye yıllık yaklaşık %20 oranında bir kazanç sağlandığı ve madenin ekonomikliğinin arttırıldığı tespit edilmiştir.

Garp Linyitleri İşletmesiKömür işletmeleriMadencilik
Özgür Odabaş
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Kütahya ili maden ve doğal taş araştırması

Kütahya genel olarak yaraltı kaynakları bakımından zengin olduğu söylenen birilimizdir. Bu çalışma, Kütahya'nın sahip olduğu maden ve doğal taş potansiyelini, madencilikve mermer sanayinde çalışan işletmeleri, mevcut ruhsatları ve çalışan ocakları belirlemek,sektörün gelişimi için öneriler getirmek üzere yapılmıştır.Kütahya maden varlığı olarak kömür, bor tuzu (kolemanit), manyezit ve gümüşünekonomik olarak işletildiği bir ildir. Mermer, traverten, krom ve antimon yatırımlarının gelişmepotansiyeli taşıdığı belirlenmiştir. M.T.A. kaynaklarında yeralan gibi seramik hammaddeleriiçin araştırma ve zenginleştirme etütlerinin yapılmasına gerek vardır.Altıntaş ilçesinde yoğunlaşan ve ekonomik rezervlere sahip olduğu bilinen mermer vetraverten yatakları ise işletilmemektedir. Son yıllarda mermer ve traverten dış satımlarındakiartış nedeniyle bunlara yapılacak tesis yatırımlarının ekonomik olacağı düşünülmektedir.lde madencilik çalışmaları ağırlıklı olarak kamu kuruluşları olan T.K. . ve Eti Madenşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından yapılır. Bor tuzunun yasal nedenlerle kamu tarafındanişletilmesine karşılık, kömürde böyle bir zorunluluk yoktur. Özel sektör kömür madenciliği içinbirden fazla üreticiye hitap edecek, yıkama tesisi kurulması ile bu dezavantaj giderilebilir.Verimli olarak çalıştığı bilenen gümüş ve manyezit, özel sektör tarafındançalıştırılmaktadır. Ancak dikkati çeken husus, bunların da yeni yatırım olmayıp, özelleştirmeyolu ile kazanılmış tesisler olduğudur.Varlığı kaynaklarda görülmeyen, iki adet işletme ruhsatının olduğu altın ise, Türkiyegenelindeki çevresel tereddütler giderildiği takdirde işletilmeye alınacaktır. Bunun dışında barit,kükürt, talk, manganez ve grafit, bakır-kurşun-çinko, demir için arama ve geliştirme çalışmalarıyapılmalıdır.Anahtar Kelimeler : Bor tuzu, doğal taş, endüstriyel hammaddeler, gümüş, kömür,Kütahya, maden, mermer, seramik hammaddeleri, traverten .

Halim Demirkan
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Science
2006
00
Master'sOpen AccessTR

Bir yeraltı kömür ocağının planlanması ve Büyükdüz sahası uygulaması

B R YERALTI KÖMÜR OCAĞININ PLANLANMASI VE BÜYÜKDÜZ SAHASIUYGULAMASIMüge ŞAH NMaden Mühendisliği, Yüksek Lisans Tezi, 2007Tez Danışmanı: Doç.Dr Kaan ERARSLANYrd. Tez Danışmanı: Prof. Dr. .Göktay ED ZÖZETBu çalışmada, ülkemizin önemli linyit rezervlerinden birine sahip olanTunçbilek Bölgesinde yer alan Büyükdüz Yeraltı Ocağının planlaması yapılmıştır.Özgün bir jeolojik yapıya sahip olan sahanın planlamasında, en yüksek kömürkazanımı, hızlı ve güvenli bir üretim sistemi amaçlanmıştır. Öncelikle sahasınırlarındaki sondaj kuyu verileri dikkate alınarak, sahanın tektonik ve jeolojik yapısıtespit edilmiş ve cevher rezervi hesaplanmıştır. Belirlenen fiziksel şartlarauygulanabilecek çeşitli yeraltı üretim yöntemleri irdelenmiş ve özellikle ortalama damarkalınlığı göz önüne alınarak en uygun üretim yöntemi seçilmiştir. Jeolojik ve tektonikyapıyla birlikte üretim yöntemi de dikkate alınarak, oluşturulacak panoların en uygunkonumu ve sayısı belirlenmiştir. Pano planlamasında, güvenlik ve cevher kazanımı yanısıra, havalandırma ve nakliyenin de mevcut şartlarda en uygun yapıda olması göz önünealınmıştır. Ocağın hazırlık ve üretim aşamalarında oluşturulacak alt sistemler veplanlamaları detaylı bir şekilde gerçekleştirilmiştir. Her iki aşama için tahkimat venakliyat sistemi seçimi, kazı ekipman seçimi, su atımı ve havalandırma yöntemi seçimiyapılmıştır. Ayrıca su atımı, nakliyat ve havalandırma projeleri gerçekleştirilmiştir. Suatımı projesinde, ocakta oluşacak suyun tulumbalar tarafından atılabilmesi için gerekliolan su ihraç sistemi planlanmıştır. Nakliyat projesinde, zincirli konveyör ve bantlıkonveyörlerin gereken motor güçleri hesaplanırken, havalandırma projesinde gereklihava miktarına göre vantilatör seçimi yapılmıştır. Sonuçta, Büyükdüz Yeraltı Ocağınınen az kayıp, en güvenilir ve hızlı çalışmayı sağlayacak detaylı yeraltı üretim planıoluşturulmuştur.Anahtar kelimeler: Linyit, planlama, yeraltı madenciliği.

Müge Şahin
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Science
2007
00
Master'sOpen AccessTR

Yüksek kükürt içeren Kütahya–Gediz yöresi kömürlerinden aktif karbon üretilmesi ve özelliklerinin belirlenmesi

Bu tez çalışmasında, yüksek oranda kükürt içeren Kütahya-Gediz yöresi kömürlerinin alternatif kullanım alanı olarak aktif karbon üretilmeye çalışılmış bu amaçla fiziksel ve kimyasal aktivasyon yöntemleri uygulanmıştır. Yöre kömürleri önce çeşitli karakterizasyon çalışmalarına tabi tutulmuştur. Bu çalışmalarda Gediz yöresi kömürlerinin %3,55 oranında pritik kükürt, %2,89 oranında organik ve %0,62 oranında sülfat kükürdü içerdiği, pritik kükürdün ise yapılan mikroskobik incelemeler sonucunda 1-5 mikrometre serbestleşme boyutuna sahip olduğu belirlenmiştir. Aktif karbon üretmek amacıyla uygulanan fiziksel aktivasyon testlerinde, aktifleştirici reaktif olarak N2 ve CO2 gazları kullanılmış, en uygun aktif karbon üretim parametrelerinin belirlenmesi amacıyla karbonizasyon sıcaklığı, karbonizasyon süresi ve tane boyutunun etkileri araştırılmıştır. Kimyasal aktivasyon testlerinde ise aktifleştirici reaktif olarak ZnCl2 ve KOH kullanılmış ve en uygun aktif karbon üretim parametrelerinin belirlenmesi amacıyla kömür-kimyasal oranı, emdirilme (empregnasyon) süresi ve tane boyutunun etkileri araştırılmıştır. Elde edilen aktif karbonların absorbsiyon kabiliyetlerinin belirlenmesi amacıyla 0,5 ppm Cu+2 içeren çözelti kullanılmıştır. Elde edilen aktif karbonların çözeltiden uzaklaştırdığı Cu+2 miktarı dikkate alınarak en uygun çalışma şartları belirlenmiştir. Fiziksel aktivasyon yöntemlerinde N2 gazı kullanılarak üretilen aktif karbon ile çözeltideki Cu+2'ın %96,8'i, CO2 gazı ile çözeltideki Cu+2'ın %96'sı uzaklaştırılabilmiştir. Kimyasal aktivasyon yöntemlerinde ise ZnCl2 kullanılarak üretilen aktif karbon ile çözeltideki Cu+2'ın %99'u uzaklaştırılırken, KOH ile Cu+2'ın %99,6'sı uzaklaştırılabilmiştir. Elde edilen aktif karbonların BET yüzey alanları incelendiğinde N2 ile 510 m2/gr, CO2 ile 618 m2/gr, ZnCl2 ile 733 m2/gr ve KOH ile 792 m2/gr olarak tespit edilmiş, elde edilen aktif karbonlar BET yüzey alanı 1100 m2/gr olan Chemviron marka aktif karbon ile kıyaslanmıştır. Anahtar Kelimeler: Aktif karbon, Fiziksel aktivasyon, Kimyasal aktivasyon, Yüksek kükürtlü Kütahya-Gediz yöresi kömürü.

Sezer Elbinsoy
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Science
2016
00
Master'sOpen AccessTR

Yer altı madenciliğinde simülasyonla eğitim verilmesi: Yer altı maden eğitim simülasyonu

Bu çalışmada maden mühendisliği öğrenimine destek olabilmesi, sahada ise mühendis, tekniker ve işçiler için acil durum eylem planlarının uygulamalı olarak gösterilerek eğitim verilebilmesine imkan sağlamak maksadıyla geliştirilen, bir bilgisayar programı tanıtılmaktadır. YERALTI MADEN EĞİTİM SİMÜLASYONU adı verilen bu program, kullanıcının kolayca kullanabilmesi için görsel dillerden olan Visual Basic 6 kullanılarak geliştirilip derlenmiştir. Görselliği üçüncü boyuta taşımak için OpenGL(Open Graphics Library) kullanılmıştır. Yazılım üzerinde bulunan bir pencerede yeraltı maden ocağının üç boyutlu (3D) görüntüsü oluşturulmaktadır. Kullanıcı bu görüntü üzerinde her türlü eğitimi gerçekleştirmektedir. Kullanıcının, olabildiğince fazla sayıda senaryo uygulayabilmesi ve hatta kendi senaryolarını üretebilmesi sağlanmıştır. Bu sayede daha gerçekçi ve çok sayıda eğitim verilebilmektedir.

Eğitim araçlarıEğitim yazılımıGörsel simülatör
Mustafa Onur Kaya
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Science
2018
00
Master'sOpen AccessTR

Bir kalker ocağında iş hijyen ölçümlerinin çalışanlar açısından değerlendirilmesi

ÖZET Günümüzde teknoloji her ne kadar gelişmiş olsa da çalışılan ortamı güvenli hale gelmesini sağlamışsa da madencilik sektöründe kazaların ve ölümlerin olmadığı bir dönem yoktur. Çalışanların maruz kaldığı tehlikeler düşünüldüğünde bunu engelleyecek bir teknoloji henüz daha günümüze ulaşamadı. Bu sebeple gelişen teknolojiye rağmen insan gücünün daha ucuz olması madenlerde çalışan iş makinası yerine insan gücü tercih edilmektedir. Günümüzde hala erken ölümlere, meslek hastalıklarıyla ve çok ölümlü maden kazalarıyla akla gelen bir meslek olmaya devam ediyor. İş kazaları ve iş hastalıkları iş veren ile işçi açısından bakıldığında Türkiye şartlarında bir adım ilerisi düşünülmektedir. İş sağlığı ve gözetimi uygulamalı konusunda başta iş yeri hekimleri olmak üzere diğer iş sağlığı ve güvenliği alanında çalışanlara katkıda bulunmak üzere planlamalar yapılıyor. İş sağlığı gözetimi kavramı çalışılan ortamda gözetim ile işçinin sağlığın gözetimin birleşimidir. Buna göre iş yerindeki çalışma şartları faktörleri önemlidir. Buna göre iş yerindeki ortamı tanıyarak tehlike ve risklerini gözlemleyip sağlık gözetimini planlayıp hareket etmesi gerekir. Madencilik sektöründe çalışanlar yaptıkları iş türüne göre fiziksel ve kimyasal etmenlere maruz kalmaktadırlar. Madencilik meslek hastalıklarının ve iş kazalarının meydana geldiği çok tehlikeli bir iş koludur. Bu çalışmada Sakarya bölgesinde bulunan bir kalker ocağında çalışan personelin maruz kaldıkları fiziksel ve kimyasal risk etmenleri araştırılmış ve konu ile ilgili değerlendirmeler yapılmıştır. Risk etmenlerinden Aydınlatma, Termal konfor, gürültü, titreşim ve toz unsurları İş sağlığı ve güvenliği açısından değerlendirilmiştir

Orhan Uyar
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Tuğla bünyesinde kömür artığı ve bor kullanımının araştırılması

Daha sonra doldurulacaktır.

Ayşe Sevil İnce
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Ömerler a sahası mekanize panolarında susuzlandırma çalışmalarının analizi

Ülkemizdeki kömür yataklarının farklı coğrafik bölgelerde olması, eko-coğrafik-kültürel kalkınmaya olumlu katkı sağlamaktadır. Ayrıca, elektrik enerjisi üretiminde ucuz hammadde olması ve sağladığı katma değer, kömürü önemli fosil enerji kaynağı haline getirmektedir. Ancak, yeraltı ve açık ocak kömür üretiminin ve nakliyat işlerinin sağlıklı bir şekilde yapılabilmesi çalışma ortamının emniyetli olmasını gerektirmektedir. Özellikle yeraltı maden ocaklarında bulunan su, çalışma verimini olumsuz etkilemekte ve üretimde aksamalara neden olmaktadır. Dolayısıyla, bir yeraltı maden işletmesi için su önemli bir problem ise üretime geçilmeden önce mutlaka susuzlandırma çalışmaları yapılarak suyun ortamdan uzaklaştırılması gerekmektedir. Yeraltı suyunun ocak içerisinde sorun oluşturmasını önlemenin en etkili yolu ocak planlama aşamasında hidrojeolojik araştırmaların yapılmasıdır. Bu amaçla, yeraltı kömür ocaklarında yürütülecek susuzlandırma çalışmalarında öncelikle çalışma kotu üzerindeki yeraltı su katmanları, arazinin hidrojeolojisi ve jeolojisi incelenerek yerüstü derin kuyu pompalarının yer seçimi ve su atımı yapılacak derinlik tespit edilmelidir. Bu çalışmada, kömür üretiminin verimli bir şekilde yapılabilmesi amacıyla G.L.İ. Ömerler yeraltı ocağındaki susuzlandırma çalışmaları ve etkileri incelenmiştir. Bu amaçla; susuzlandırma çalışmaları ayrıntılı olarak anlatılmış; projenin uygulanmasını müteakip yeraltı ve yerüstünden yapılan su drenaj miktarı, kömür üretim miktarı, elektrik gideri ve makine ekipman arızaları gibi parametrelerdeki etkileri ayrı ayrı incelenmiştir. Yeraltı panolarına gelen suyun çalışma alanına ulaşmadan drene edilmesi için yaklaşık 4000 metre derinliğinde 10 adet drenaj pompa kuyusu açılmıştır. Hem yeraltı hem de yerüstü ölçümlerinde, drenaj çalışmalarına başlandığı andan itibaren panolara gelen su miktarında önemli derecede azalmalar meydana geldiği belirlenmiştir. Susuzlandırma çalışmaları sayesinde yeraltı ocağı ocak içi su atımının % 27, ocak dışı su atımının ise yaklaşık % 40 oranında azaldığı belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Susuzlandırma, Hidrojeoloji, Mekanize, Ömerler A, Su atımı, Yeraltı.

Yılmaz Yıldırım
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Science
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Açık ocak işletmeleri için maden kapatma süreci ve örnek uygulamalar

Madencilik faaliyetlerine bağlı olarak çalışılan bölgenin ekolojik ve topoğrafik özelliklerinin tahrip edilmesi, gerek sektörel, gerekse çevresel bakımdan çok büyük bir problem oluşturmaktadır. Bu çalışma, yer altı kaynaklarımızın ekonomik biçimde işletilirken, doğa tahribatının asgari düzeyde tutulabileceğinin, hatta madencilik faaliyetleri nedeniyle değişen doğal yapının eskisinden çok daha verimli ve çok daha zengin biçimde tekrar doğaya kazandırılabileceğini gösterebilmek amacıyla yapılmıştır.Dünya'da ve ülkemizde madencilik denince akla ilk gelen soru, doğa tahribatının ne derece büyük olacağı ve buna bağlı olarak ileride yaşanabilecek çevresel problemler olmaktadır. Özellikle ülkemizde madencilik kültürünün fazlaca gelişmemiş olması nedeniyle, konuya çok daha önyargılı biçimde bakılmaktadır. Bu durum çoğunlukla sivil toplum örgütleri ve yerel halkı madenciler ile karşı karşıya getirmekte ve bazen ülke ekonomisi açısından çok büyük değer taşıyan madenlerimizin işletilememesi bile söz konusu olabilmektedir.Ülkemiz yeraltı kaynakları açısından oldukça zengin mineral potansiyeline sahiptir. Yeraltı kaynaklarımızın işletilebilmesi, hem ülke hem de çalışılan yörenin kalkınması açısından çok önemlidir. Bu sebeple madencilik faaliyetlerinin neden olduğu çevresel tahribatın bertaraf edilmesi ve yeraltı kaynaklarımızın değerlendirilmesi gerekmektedir. Ayrıca madenler, ülkemizin refah seviyesinin artmasında da önemli bir role sahiptir.Konu ile ilgili bilimsel araştırmalar devam etmektedir ve bu araştırmayı destekler niteliktedir.

Madencilik
Volkan Pusa
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Science
2008
00
Master'sOpen AccessTR

Eti Bor Emet Hisarcık kolemanit atıklarının dekrepitasyon yöntemi ile zenginleştirilmesi

Bu çalışmada Eti Bor A.Ş. Emet Bor İşletmesi Hisarcık konsantratör tesisinde bor zenginleştirmesi sonucu ortaya çıkan artık barajında depolanan, hem çevresel sorunlara, hem de ekonomik kayıplara neden olan ince (-3 mm) artıkların zenginleştirilebilirliği araştırılmıştır. Bunun için ilk önce malzemenin kimyasal, fiziksel ve fizikokimyasal karakterizasyon çalışmaları yapılmıştır. Yapılan bu çalışmada artık barajından alınan temsili numunenin %23,63 B2O3 içerikli olduğu aynı zamanda 2080 ppm oranında As2O3 içerdiği tespit edilmiştir. Mineralojik incelemeler sonucunda ise numunenin esas olarak kolemanit, montmorillonit ve kalsit minerallerinden oluştuğu az olarak da, dolomit ve muskovit içerdiği belirlenmiştir.Bor atıklarının çevreye verdiği zarar ve depolama maliyetleri Bor İşletmelerinin önemli problemlerinden biridir. Deneysel çalışmalarda kullanılan atık numunesinde % 23,63 B2O3 ve dikkate değer miktarlarda Arsenik ile Fe2O3 tespit edilmiştir. B2O3'ü kazanmak amacıyla dekrepitasyon yöntemi kullanılmıştır. Daha sonra ise kolemanit içerisindeki B2O3 tenörünün daha fazla arttırılması için flotasyon deneyleri yapılmıştır.Anahtar Kelimeler : Dekrapitasyon, Flotasyon, Hisarcık Bor Tesisi, Kalsinasyon, Kolemanit.

Ömer Aykul
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Science
2008
00
Master'sOpen AccessTR

Atık sulardan amonyak (NH3) gideriminde Türkiye bentonitlerinin kullanılabilirliği

Bu tez çalışmasında amonyak iyonlarının bentonit mineralleri üzerine adsorbsiyonu ve yüklü bentonit minerallerinin flotasyon tekniği ile sulu ortamlardan uzaklaştırılması araştırılmıştır.Bu çalışmada amonyak giderimi için adsorpsiyon yöntemi kullanılmış olup, adsorban olarak Türkiye'nin çeşitli bölgelerinden temin edilen bentonitler tüvanan ve konsantre olarak kullanılmıştır. Adsorbat olarak ise sentetik amonyak tuzu (NH4Cl) kullanılmıştır. Adsorbsiyon çalışmaları, adsorban katı oranının belirlenmesinin ardından başlangıç amonyak konsantrasyonuna göre ve zamana göre adsorbsiyon çalışmalarından oluşmaktadır. Bentonit üzerine NH4+ adsorbsiyonu tayini seçici elektrot yöntemi ile yapılmış ve optimum şartlar belirlenmiştir. Konsantrasyona göre adsorbsiyon deney sonuçları Langmuir, Freundlich, izotermleri uygulanarak yorumlanmıştır. Adsorbsiyon kinetiği ise pseudo-second modeli ile incelenmiş olup, modelden elde edilen korelasyon katsayılarının 1'e yakın olması asdorbsiyonun modele uygunluğunu göstermektedir. Yapılan çalışmalar sonunda, adsorpsiyonun hızlı olduğu ve 60 dk da dengeye ulaştığı gözlenmiştir. Adsorblama kapasitesinin en düşük örnekte %18,02 en yüksek örnekte %97,36 arasında olduğu belirlenmiş olup, RT, RK, ÇGT, ÇST, ST, ÇGK, ÇSK ve SK olmak üzere düşükten yükseğe doğru bir sıralama elde edilmiştirAdsorbsiyon çalışmasının ardından yüklü bentonit örneklerinin solusyonlardan uzaklaştırılması çözünmüş hava flotasyonu (ÇHF) tekniği ile gerçekleştirilmiş olup, flotasyon kinetiği ayrıntılı olarak reaktifli ve reaktifsiz olarak araştırılmıştır. Adsorblama kapasitesi en yükek olan Silivri Konsantre bentonitinin kollektörsüz olarak 30 sn'de ortalama flotasyon verimi %75 elde edilirken, 10-5 M G-TAP varlığında 30 saniyede %100 flotasyon verimi elde edilmiş ve bulanıklığın 12.8 NTU olduğu belirlenmiştir. Bu sonuçlar, atık sulardan amonyak iyonu giderimi için Türkiye bentonitlerinin uygun olduğu göstermektedir.

Ufuk Kurhan
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Science
2009
00
Master'sOpen AccessTR

Bir kömür işletmesinde üretim verimliliğin arttırılması

Bu çalışmada, özel sektöre ait bir kömür işletmesinde gerçekleştirilen iyileştirme çalışmasının karar verme aşamasından itibaren tüm uygulama safhaları değerlendirilmiştir.Öncelikle, iyileştirme süresi öncesinde ilk aşamalardaki, tek tüze, verimsiz, teknolojik olanaklardan yararlanmadan yapılan üretim süreci ve seviyesinin düşüklüğü ortaya konulmuştur. Daha sonra, işletmede iyileştirmeye dönük olarak yapılan doğru işler neticesinde ürün kalitesi ve üretim düzeylerindeki artışlar incelenmiştir. Örneğin iyileştirme süreci öncesinde m2'den 900 kg satılabilir kömür üretimi yapılırken, sonradan yapılan iyileştirme çalışmaları ile bu rakam 4.000 kg düzeyine kadar çıkmıştır. Sonuçta bu sürekli iyileştirme anlayışı işletmede uygulana gelen bir metot olmuştur.

Kömür işletmeleriKömür madenciliği
Soner Akın
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Science
2010
00
Master'sOpen AccessTR

Emet Bor İşletme Müdürlüğü Hisarcık ve Espey konsantratör atıklarının mikrodalga enerjisi yardımıyla zenginleştirilebilirliğinin araştırılması

Bu çalışmada Emet Bor İşletmesi Hisarcık ve Espey konsantratör tesislerinde bor zenginleştirmesi sonucu ortaya çıkan atık barajında depolanan, hem çevresel sorunlara, hem de ekonomik kayıplara neden olan ince (-3 mm) atıkların zenginleştirilebilirliği araştırılmıştır. Bunun için ilk önce alınan numunelerin kimyasal, fiziksel ve fizikokimyasal karakterizasyon çalışmaları yapılmıştır. Yapılan bu çalışmada; Hisarcık Atık Barajından alınan temsili numunenin %19,1 B2O3, Espey Atık Barajından alınan temsili numunenin %27,86 B2O3 içerdiği tespit edilmiştir. Mineralojik incelemeler sonucunda ise Espey atık numunesinin esas olarak kolemanit, montmorillonit ve kalsit, Hisarcık atık numunesinin ise esas olarak kolemanit, kalsit ve illit mineralleri içerdiği belirlenmiştir.Deneysel çalışmalarda; Espey ve Hisarcık konsantratör atıklarının mikrodalga enerjisinden yararlanılarak zenginleştirilebilirliği araştırılmıştır. Atıklarının zenginleştirilebilmesi amacıyla mikrodalga fırında, farklı süre ve farklı mikrodalga güç seviyelerinde deneyler yapılmış ve optimum koşullar belirlenmiştir. +0,5 mm tane boyutundaki Hisarcık atık numunesinin 800 watt mikrodalga güçte 30 dakikalık mikrodalga enerjisine maruz bırakılması sonucunda; %94,62 verim ile %46 B2O3 tenörlü konsantre elde edilmiştir.

KolemanitMikrodalga enerjisi
Mesut Ak
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Science
2011
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye deki maden mühendislik firmalarının sektörel faaliyetleri ve beklentiler

Madencilik; sanayi, enerji ve inşaat sektörlerinin temel girdilerini sağlayan, ülkelerin kalkınmasında rol oynayan en önemli sektörlerden birini oluşturmaktadır. Ülkemizde de madencilik sektörünün yeri ve önemi gün geçtikçe artmaktadır. Bu yüzden Türkiye?deki maden mühendislik firmalarının madencilik sektörüne yeri oldukça önemlidir. Özellikle maden kanunundaki yönetmeliklerin sık sık değiştirilmesi ve madencilik uygulamalarına yeni eklenen yaptırımlar madencilik firmalarını sıkıntıya sokmaktadır. Bu çalışmada da maden mühendislik firmalarının yaptığı hizmetler, yapabileceği atılımlar ve madencilik mühendislik firmalarının gereksinimlerinden bahsedilmektedir. Ayrıca Türkiye?deki madencilik uygulamalarının teknik ve hukuksal problemleri yönünden incelenmesi, madencilik uygulamalarında devlet kurum ve kuruluşlarının rolü gibi konular çalışmada yer almaktadır. Anahtar kelimeler; Maden Mühendislik Firmaları, Madencilikte Danışmanlık, Madencilikte Teknik ve Hukuksal Problemler, Türkiye?de Madencilik.

Cem Faytoncu
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Science
2013
00
Master'sOpen AccessTR

Suda dağılmaya karşı duraylılık ındeksı deneyinde eşdeğer boyutlu küresel örneklerin saklanma koşullarının deney sonuçları üzerindeki etkilerinin araştırılması

Suda Dağılmaya Karşı Duraylılık İndeksi (SDI) Testi genellikle kil içeren kayaların ıslanma ve kuruma çevrimi ile aşınmaya ve ayrılıp suda dağılmaya karşı direncini gösteren bir indeks değeri belirlemek amacıyla uygulanan bir testtir. Suda dağılmaya karşı duraylılık indeksi testinin sonuçlarını etkileyen birçok parametre vardır; Teste tabi tutulan kayaç örneklerinin veya parçalarının porozitesi, permeabilitesi, muhafazası, şekli ve sayısı, deneyde kullanılan sıvının özellikleri, test aletinin çevrim sayısı, elek açıklığı, dönme hızı ve deney sıvısının sıcaklığı, kimyasal özelliği ve suda dağılma davranışı bu parametreler arasında sayılabilir. Suda dağılmaya karşı duraylılık indeksi testi uygulanırken numunelerin saklanması ile ilgili bazı sorunlar yaşanmaktadır. Alınan numunelerin deneye tabi tutuluncaya kadar geçen sürede nem kaybı ve buna bağlı olarak yüzeysel çatlamalar meydana gelmekte ve bu numuneler deney için kullanılamamaktadır. Bu çalışmada, numuneler iklimlendirme dolabında bekletilerek koşullandırılmış şartlar altında saklanıp, numunelerin doğal yapısını (nem ve buna bağlı fiziksel özelliklerini ) koruyup korumadığı ve iklimlendirme dolabında bekletilmeden doğal yapısı korunan numunelerin deney sonuçları arasındaki farklar araştırılmıştır. Bu amaçla, Tunçbilek ve Seyitömer bölgelerinden alınan üç kaya blokları üzerinde çalışılmıştır. Bu çalışma kapsamında numunelerin fiziksel özellikleri değerlendirilmiş ve daha sonra da deneye tabi tutulmuştur. Elde edilen veriler iklimlendirme dolabında bekletilmeden kullanılan numunelerin deney sonuçlarıyla kıyaslanarak sonuca ulaşılmıştır. Yapılan bu çalışma sonucunda, iklimlendirme dolabında bekletilen numunelerle bekletilmeyen numunelerin deney sonuçları arasında deney sonuçlarını etkileyecek önemli bir fark olmadığı sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Suda Dağılmaya Karşı Duraylılık İndeksi, SDI, Saklama Koşulları.

Yaşar Keser
Kütahya Dumlupınar University · Institute of Graduate Studies in Science
2014
00