3
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
1921 Anayasası'nın kuramsal temelleri ve dayandığı egemenlik anlayışı
Egemenliğin halka ait olduğunu kabul eden 1921 Anayasası bir köşe taşıdır. Bu tez çalışması 1921 Anayasası'nın kuramsal temellerini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Bunu yapabilmek için Osmanlı Devleti'ndeki egemenlik anlayışı ve Avrupa'da halk egemenliğinin gelişmi incelenmiştir. Avrupa'da devlet ve egemenlik anlayışıyla ilgili gelişmelerden ve bu gelişmelerin Türk düşünce dünyasına yansımalarından bahsedilmiştir. Sonuç olarak egemenliğin halka ait olduğunun kabul edilmesiyle cumhuriyet yönetimine ve sekülerleşmeye geçişin adımının atılmış olduğundan bahsedilmiştir.
Hegel, Marx ve Gramscı'de sivil toplum-devlet ikiliğinin diyalektik gelişimi
Sivil toplum ile devlet kavramlarına yüklenen anlamlar antik, modern-öncesi ve modern dönemde sürekli bir değişim sergilese de bu değişimler diyalektik bir çerçevede ele alındığında aralarında bir süreklilik ve kopuş ilişkisi olduğu görülebilmektedir. Sivil toplum-devlet ikiliği, Antik dönemde koinonia politike kavramı ile bir bütünsellik içinde ele alınırken doğal hukuk kuramcılarında bu iki alan arasında oluşan ayrımın nüvelerini görmek mümkündür. Kapitalist toplumsal formasyonun şekillenmeye başlamasıyla klasik ekonomi-politik yaklaşımı, ayrımı daha açık bir şekilde formüle etmeye başlamış ve devlet dışında kalan, kendine özgü dinamikleri olan bir alan olarak sivil toplumu kavramsallaştırmıştır. Ancak ikiliğin dikotomik bir ilişki olarak ve eleştirel bir şekilde ele alınması ilk defa Hegel'in sittlichkeit (törellik) kuramı ile gerçekleşmiştir. Klasik ekonomi-politikçilerin birincil konuma yerleştirdiği sivil toplumu evrensellik uğrağı olan devlet karşısında ikincil bir pozisyona yerleştiren Hegel, bu gelenekten epistemolojik bir kopuş gerçekleştirmiştir. İkiliği ve diyalektik metodolojiyi Hegel'den devralan Marx ise ilk olarak sivil toplum-devlet ikiliği bağlamında Hegel'in ontolojik ve metodolojik bir eleştirisini ortaya koymuş, ardından sivil toplum alanının maddî koşullarının analizini yapmaya yönelmiştir. Marx'ın ardından sivil toplum kavramı bir süre tartışmaların odağından kaybolsa da onu Hegel'den ve Marx'tan devralarak tekrar güncel bir sorunsal hâline getiren düşünür Gramsci olmuştur. Sivil toplum-devlet ikiliğini Hegel, Marx ve Gramsci'nin kuramları çerçevesinde ele alan bu çalışma, ikiliğin felsefî ve siyasal gelişiminde bu üç düşünür arasındaki süreklilik ve kopuş bağıntısını ortaya koymayı hedeflemektedir.
Türkiye ve Yunanistan'da toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı
Bu çalışmanın konusunu, devlete karşı muhalefetin, çoğulculuğun, siyasal katılımın ve demokrasinin en güçlü ve etkili araçlarından biri olan toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı oluşturmaktadır. Toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkı, kolektif kullanımlı bir düşünce özgürlüğü hakkı olarak devletlerin şaşmaz bir şekilde sistematik müdahalede bulunduğu bir haktır. Devletlerin bu hak üzerindeki müdahaleleri, en basit şekliyle hukuka uymamak veya hukuku değiştirmek şeklinde hukukî ve görünür alanda ortaya çıkabileceği gibi hakkı dolaylı yoldan etkileyecek başka haklara müdahalelerde bulunmak, toplumda belli bir algı inşa etmek vb. şeklinde hukukun dışında ve görünmez bir alanda da yürütülebilir. Bu çalışmada, hakka müdahale alanları ile hakkın gerçekleşmesine etki eden faktörlerin neler olduğu ve Türkiye'de bu hakkın ne ölçüde gerçekleştiği sorusunun cevabı aranmaktadır. Bu doğrultuda, devletin yürürlükteki hukuk aracılığıyla toplantı ve gösteri yürüyüşüne tanıdığı koruma alanı ile toplantı ve gösteri yürüyüşü hakkının fiilî rejimi arasındaki farklılığın ortaya koyulması ve bu ikisi arasındaki farklılığa etki eden faktörlerin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Bu faktörlerin net bir şekilde ortaya konulabilmesi bakımından Türkiye ile benzer siyasî ve hukukî kurumlara ancak çok farklı bir siyasal ve demokratik kültüre sahip Yunanistan ile karşılaştırma yapılmıştır.