107
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Anabilim Dalı
The inflation and interest rate volatility: A time series analysis in Türkiye for 1990-2022
This research delves into the intricate relationship between interest rates and inflation in Turkey spanning between 1990 and 2022. Through a time series analysis approach, the study examines variables such as deposit interest rates, consumer prices inflation, final consumption expenditure, and the Real Effective Exchange Rate. Its primary focus is to explore how fluctuations in interest rates can impact inflation, and to contribute to a nuanced understanding of these economic dynamics in the Turkish context. The study further employs models such as ARDL and VECM to test the co-integration between the series and analyze the short and long-term impacts. Its key findings will shed light on the interrelation of these economic variables over the specified period and offer insights into the effects of monetary policy decisions on the Turkish economy. The implications of this research are significant for policymakers, businesses, investors, and academics. It provides a detailed analysis of the causal relationships and their potential impacts on short and long-term economic strategies. By understanding the correlation between interest rates and inflation, policymakers can make more informed decisions to ensure sustainable economic growth. This research is crucial for anyone who wants to gain a deeper understanding of the Turkish economy and its monetary policies.
Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde emek payı ve insani gelişme ilişkisi
Birleşmiş Milletler tarafından 1990 yılından itibaren sunulan insani gelişme endeksi, ülkelerin ekonomik büyümelerinin yanında kalkınma göstergelerinin de önemini vurgulamaktadır. İnsani gelişme ülkelerin refah düzeylerini iyileştirdiği, bireylere daha iyi yaşam koşulları sağladığı ve ülkelerin ekonomik kalkınma kararlarında etkili olduğu için üzerinde durulması gereken bir konudur. Emek payı ise teknolojik gelişme, küreselleşme, özelleştirme politikaları gibi birçok etkenden dolayı refah açısından önemli bir sosyoekonomik göstergedir. Emeğin gelir içindeki payı, bireylerin yaşam standartlarını doğrudan etkileyen bir unsur olduğu için tüketim tercihlerinde de önemli bir rol oynamaktadır. Bu amaçla tez çalışmasında, 1990-2019 döneminde 26 gelişmekte olan ve 32 gelişmiş ülke için emek payı ve insani gelişme ilişkisi Driscoll ve Kraay tahmincisi kullanılarak analiz edilmiştir. Ulaşılan bulgular hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde emek payının insani gelişme üzerinde anlamlı negatif bir etkisi olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde kişi başına düşen GSYİH, beşeri sermaye, finansal gelişme ve kamu harcamalarının insani gelişme üzerinde anlamlı pozitif bir etkisinin olduğu görülmektedir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde enflasyon, döviz kuru ve insani gelişme arasında anlamlı negatif bir ilişki tespit edilmiştir. Gelişmiş ülkelerde ticari açıklık, sermaye açıklığı ve insani gelişme arasında anlamlı pozitif bir ilişki görülmesine rağmen gelişmekte olan ülkelerde anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerde doğrudan yabancı yatırımlarla insani gelişme arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Son olarak, analizden elde edilen emek payı ile insani gelişme arasındaki negatif ilişkinin çözümüne yönelik politika yapıcılara çeşitli önerilerde bulunulmaktadır.
Türkiye bağlamında göçün işsizlik üzerine etkisi: Suriye göç örneği
Göç, bireylerin veya toplulukların çeşitli sosyal, siyasal ve ekonomik sebeplerle bir yerleşim yerinden başka birine geçiş yapma sürecini ifade etmektedir ve insanlık tarihi kadar eski bir olgudur. Bunun yanında göç olgusu hem göç veren hem de göç alan ülkeler için önemli ekonomik, kültürel ve sosyal değişikliklere sebep olmakta, işsizlik gibi ek sorunları da beraberinde getirmektedir. İşsizlikse çalışmaya hazır ve istekli bireylerin uygun iş fırsatları bulamaması olarak tanımlanırken bu durum çeşitli teorilerle açıklanmaktadır. İşsizlik sorununa çözüm bulma çabalarıysa hem ulusal hem de uluslararası düzeyde, iş gücü göçü, yasal düzenlemeler ve çeşitli istihdam politikaları ile ele alınmaktadır. Türkiye'de özellikle genç nüfus arasında yüksek olan işsizlik oranları, Suriyeli göçmenlerin iş piyasasına entegrasyonu ile daha da karmaşık bir hale gelmiştir. Suriyeli işçiler, genellikle düşük ücretlerle, kayıt dışı ve güvencesiz koşullarda çalışmayı kabul ettikleri için işverenler yerel işgücü yerine daha ucuz olan bu işgücünü tercih etmektedir. Bu durum da yerel işgücü piyasasında rekabeti artırarak yerel işsizlik oranlarını yükseltmiş ve ekonomik eşitsizlikleri derinleştirmiştir. Bu çalışma kapsamında Türkiye'deki göç hareketlerinin işsizlik üzerindeki etkileri, Suriye göç örneği üzerinden ele alınmaktadır. Bununla birlikte Suriye örneğine yoğunlaşan tez çalışması, göçün işsizlik üzerine etkilerini detaylı bir şekilde incelerken, bu dinamiklerin sosyal entegrasyon ve ekonomik adalet açısından sonuçlarını değerlendirerek, etkili politika önerileri geliştirilmesine katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. Aynı zamanda göç teorileri ve işsizlikle ilgili çeşitli ekonomik teoriler çerçevesinde, uluslararası ilişkiler, politik yapılar ve küreselleşmenin etkilerine de vurgu yapılmaktadır. İşsizlik konusundaki mevcut eksikliklerin tespit edilmesine yardımcı olacağı düşünülen bu çalışmanın sonraki çalışmalara da kılavuzluk edecek önemli bir kaynak olması öngörülmektedir.
Finansal okuryazarlığın kariyer geleceği algısı üzerindeki etkisi: Üniversite öğrencileri üzerine bir araştırma
Bu araştırmanın amacı, finansal okuryazarlığın üniversite öğrencilerinin kariyer geleceği algısı üzerindeki etkisini incelemeyi amaçlamaktadır. Elde edilen verilerle Finansal okuryazarlığın (FO) kariyer gelecek algısı (KGA) üzerindeki etkisinin belirlenmesi amacıyla yapılan korelasyon analizinde pozitif yönlü orta düzeyde bir ilişki olduğu, yapılan regresyon analizinde ise istatistiksel olarak anlamlı etkisi olduğu belirlenmiştir.
Hisse senedi getirilerini etkileyen mikro ve makro faktörlerin incelenmesi: BIST imalat sektörü üzerine bir uygulama
Bu çalışma, Türkiye'de BİST'te imalat sektöründe faaliyet gösteren şirketlerin hisse senedini etkileyen mikro ve makro faktörlerini incelemektedir. Mikro faktörler kapsamında, işletme içi nakit akımı, kârlılık ve likidite gibi değişkenlerin hisse getirileri üzerindeki etkileri analiz edilmiştir. Çalışmanın sonucunda elde edilen bulgular sonucunda faaliyetlerden sağlanan nakit akımı ve borçluluk oranları hisse senedi getirileri üzerinde olumsuz bir etkiye sahipken, cari oran ve brüt kâr marjının ise olumlu bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Makro faktörlerde döviz kuru, faiz oranları, enflasyon beklentisi ve son olarak sanayi kapasite oranları gibi değişkenler kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre, tüketici fiyat endeksi ve faiz oranları hisse senedi getirileri üzerinde negatif etkisi bulunurken, enflasyon beklentisi ve döviz kurunun pozitif etkisi tespit edilmiştir.
Assessing the effectiveness of microcredit programs in Ghana: Contributions to poverty reduction, socio-economic empowerment, and its implications for sustainable development
The indispensable role played by rural and community banks in promoting the advancement of small and medium-scale enterprises (SMEs) in Ghana has been of paramount significance since their inception, facilitated by the Bank of Ghana to extend financial benefits to small-scale rural producers and residents of smaller towns through accessible credit resources. There have been dramatic increases in microcredit initiatives over the past few decades in Ghana, revealing an urgent need for a full evaluation of their impact on achieving their goals. Moreover, the absence of ample and contemporary research into the contributions of microcredit initiatives on poverty alleviation, socio-economic empowerment and sustainable development in Ghana, is what makes this challenge a fruitful reality. The current study utilized a cross-sectional mixed methods design. The sample size consisted of 150 women entrepreneurs selected through probability sampling. These women were administered a questionnaire and were led in the focus group discussion using an interview guide. In this study, the data were analyzed by descriptive statistics. An analysis of focus group discussions was performed to substantiate the survey findings. The study was conducted in accordance with ethical standards. This study aims to examine the effect of microcredit from rural banks on poverty alleviation of female entrepreneurs in Ghana. It found there was a major positive impact on business outcomes like sales, customer base, productivity and profits. Such initiatives have improved income levels and financial security of the people under this program. Specifically, the combination of financial aid, empowerment, guidance and other forms of skill-building and networking opportunities available to female entrepreneurs proved most beneficial and reinforcing the pivotal role that microcredit plays in stimulating entrepreneurship, increasing income levels, lowering poverty rates as well as enhancing financial inclusion among rural Ghanaian women entrepreneurs. To investigate the effects of Sonzele Rural Bank on female entrepreneurs in Ghana the study analyzed the quantifiable impact of access to a micro financial institution as an inclusive development-financing model. The study identifies impressive progress made towards socioeconomic empowerment through Sonzele Rural Bank for many female businessmen. This program made quite a difference to children's education by improving academic achievement and reducing educational financial stress as well as described alleviating the school fees and supplies burden for children. It also increased the ownership of assets, improved women's involvement in household decision-making, budgeting, and financial planning practices, children were healthier etc., and it has improved financial literacy among the populations through workshops and resources. It also promoted the role of women in local decision-making. These findings highlight the very essence of how this program can enable women entrepreneurs to take charge of their own destinies while making them financially independent, which is in tune with the idea/tenet of financial inclusion and community development. From the results, it is recommended that government agencies such as National Entrepreneurship and Innovation Program (NEIP) and Microfinance and Small Loans Centre (MASLOC) as well as microfinance institutions particularly Sonzele Rural Bank expand the coverage of their microcredit programmes in rural areas. This can be done through partnerships, outreach campaigns along with the community approach or using mobile units to go to people. It would also be useful to create specific financial services and financial solutions that take into account the needs of female entrepreneurs, including training on business, finance, and skills. Keywords: Microcredit, Rural Bank, Women Empowerment, Poverty Reduction, Sustainable Development
Yerel ve küresel ekonomik krizlerin Türkiye ekonomisi üzerindeki etkileri ve sonuçları
Bu çalışma, 1929 yılından 2021 yılına kadar yaşanan ekonomik ve siyasal krizlerin etkilerini incelemektedir. Türk ekonomisinde yaşanan kriz dönemlerinde alınan önlemler ve yürürlüğe konulan istikrar programlarının sonuçları Türk ekonomisinin şekillenmesi açısından önem taşımaktadır. Türk ekonomisi, 1929 yılından 2021 yılına kadar birtakım ekonomik krizle mücadele etmiştir. Özellikle 1929, 1946, 1958, 1974-1978, 1980, 1982, 1990, 1994, 2000-2001, 2008, 2018-2021 yılları arasında görülen krizler ekonomiye yön vermesi açısından önemlidir. Türk ekonomisinde meydana gelen krizler ekonomik belirsizliğe yol açmasının sebepleri, yansımaları ve sonuçları üzerinde durulmuştur. Bu tez, ortaya çıkan krizlerin Türk ekonomisinin ekonomik dengeleri, siyasal yapısı ve halka yansıması üzerindeki etkileri incelenmiş ve değerlendirilmiştir. Çalışmada Türk ekonomisinde yaşanan krizler ele alınarak, 1929 yılı ve 2021 yılına kadar olan süreyi kapsayan 1929, 1946, 1958, 1974-1978, 1980, 1982, 1990, 1994, 2000-2001, 2008, 2018-2021 dönemleri incelenmiştir. Ekonomik krizlerin ortaya çıkışı nedenleri, uygulamaya konulmuş politikalar ve ekonomik krizlerden sonra gelen reform süreçleri ayrıntılı olarak incelenmiştir Araştırmada 1929'dan 2021'e küresel ölçekte ve Türkiye ekonomisi özelinde yaşanan krizlerin karşılaştırılması yapılmıştır. 1929 yılından 2021 yılına kadar olan krizler incelenmiş ve krizlerden çıkış için öneride bulunulmuştur. Araştırmada resmi ekonomik veriler, devlet politikaları ve akademik kaynaklardan yararlanılmıştır. Sonuç olarak, Türk ekonomisinde 1929 yılından 2021 yılına kadar meydana gelen krizlerin birçoğu dış politik gelişmeler, global ekonomik dalgalanmalar, yapısal ekonomik problemler, yurtiçi siyasi gelişmeler, ekonomik belirsizliklerle ilişkili olduğu görülmektedir. Bu kapsamda ülkemizin aldığı tedbir paketleri, uygulamaya konulan istikrar programlarının sonuçları, yaşanan krizlerin ekonomiye yansımaları ve sonuçları değerlendirilmiş ve öneride bulunulmuştur.
Kripto varlıkların çevresel etkileri üzerine bir analiz
2008 yılında kripto paraların ilki olan Bitcoin, Bitcoinin blok zincir altyapısına sahip merkeziyetsiz yapısı ile devletlerin otoritelerini sarsabilecek takas yöntemi olarak gündem maddesi olmuştur. Bitcoinin yayınlanmasından birkaç yıl sonra popülerliği artarak finansal piyasalarda yerini almıştır. Aynı zamanda, bitcoine rakip olarak, bitcoinden daha hızlı, daha verimli ve daha çevreci olduğu iddialarıyla benzer altyapılara sahip Ethereum gibi diğer kripto para birimleri ortaya çıkmıştır. Yine de bitcoin, günümüzde halen kripto para piyasasının yarısından daha fazlasını oluşturmaktadır. Çevrecilik konusunda oldukça söz edilmesine rağmen, kripto paraların kullanımı ve üretimi için kullanılan elektrik tüketimi ve tüketimden kaynaklanan çevresel etkiler yeteri kadar gündemde yer almamaktadır. Küresel ısınmanın en büyük etkileyicilerinden biri olan karbondioksit emisyonu seviyesi her geçen gün artmaya devam etmektedir. Bu çalışmada kripto para birimlerinin üretim ve kullanım süreçlerinin doğrudan ya da dolaylı yoldan karbondioksit emisyonuna katkısı incelenecek, toplam enerji tüketimindeki yeri ile çevresel etkilerini araştırılacaktır. Bitcoin, İş Kanıtı (Proof of Work) olarak adlandırılan kripto para madencilik sistemi ile çalışmakta ve diğer kripto paralar ile kıyaslandığında daha çok enerji tüketimine sahiptir. Ethereum gibi Hisse Kanıtı (Proof of Work) olarak adlandırılan daha verimli ve az enerji tüketen altyapılara sahip kripto paralar bulunmasına rağmen, Bitcoin halen kripto para piyasasında büyük role sahiptir. Bu nedenle, kripto paraların çevresel etkileri gündemde olmaya devam etmektedir. Driscoll-Kraay tahmincisi ile yapılan analizin bulgulara göre, enerji tüketimi, bitcoin işlem hacmi ve direkt yabancı yatırımların karbondioksit emisyonu üzerinde istatistiki olarak anlamlı ve pozitif bir etkisi vardır. Yenilenebilir enerji tüketiminin karbondioksit emisyonu üzerinde istatistiki olarak anlamlı ve negatif bir etkisi vardır. Bitcoin işlem hacmi ve birincil enerji tüketiminin birlikte değerlendirildiği etkileşim katsayısı sonucuna göre, bu iki Bitcoin işlem hacmi ve birincil enerji tüketimi değişkenleri, karbondioksit emisyonları üzerinde marjinal etkisini azalttığı yönünde negatif ve istatistiki olarak anlamlı etkisi vardır. Anahtar Kelimeler: Kripto Varlıklar, Enerji Tüketimi, Çevresel Sürdürülebilirlik, Driscoll-Kraay Tahmincisi, Panel Veri.
Yenilenebilir enerji ve jeopolitik riskin ekonomik büyüme üzerindeki etkisi
Dünyada enerji ihtiyacı kaynağının büyük bir bölümü doğal çevreye tüm canlılara ciddi zararlar veren dünyanın doğal dengesi ve gelecek nesiller için tehlike oluşturan fosil kaynaklardan sağlanmaktadır. Enerjinin en geniş kapsamıyla sanayide, makineleşmede, üretimde kullanılmasından günlük ev aletlerinin kullanımına kadar birçok alanda kullanılması enerji ihtiyacını yoğun bir şekilde artırmaktadır. Ayrıca enerji kaynakları bakımından yetersiz olan ülkelerin enerji ihtiyacında dışa bağımlılığın artmasına sebebiyet vererek enerjiyi ithal eden ülkelerin gelirlerinin büyük bir kısmını enerji ithalatına yöneltmesine bu da ekonomilerinin olumsuz etkilenmesine sebep olmaktadır. Teknolojinin her geçen gün yeniye evrilmesiyle beraber yenilenebilir enerji kaynakları kurulumu ve işletilmesinde de düşük maliyetlerle yüksek verimlilikte enerji üretimi gerçekleştirilebilmektedir. Yenilenebilir enerjinin enerji tüketiminde çevre kirliliğini azaltarak yapısı itibariyle çevre dostu olması, enerjide dışa bağımlılığı azaltarak ülke içindeki kaynaklardan üretilmesi, ülkenin mevcut doğal kaynaklarından üretilerek kaynağının sonsuz olması hem ülke ekonomileri açısından hem de dünyanın devamı açısından son derece önemlidir. Bu çalışmanın konusu yenilenebilir enerji ve jeopolitik riskin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini ele almaktır. Amacımız 1985-2023 yıllarını kapsayan dönemde yenilenebilir enerji üretiminin ve jeopolitik riskin ekonomik büyüme üzerindeki etkisini hem simetrik hem de asimetrik nedensellik analizleri yardımıyla Türkiye özelinde ortaya koymaktır. Bu bağlamda asimetrik nedensellik analiz kapsamında elde edilen bulgulara göre, yenilenebilir enerji üretimindeki azalışın büyümeyi pozitif etkilediği, yenilenebilir enerji üretimindeki negatif bir şokun jeopolitik riski artırdığı ve son olarak jeopolitik riskteki pozitif şokun ise yenilenebilir enerji üretimini artırdığı sonuçlarına varılmıştır.
Kırılgan beşli ülke ekonomik ve finansal göstergeleri ile döviz kurları arasındaki ilişkinin analizi
Döviz kurlarındaki değişimler ve bunların yabancı yatırımcı çekme üzerindeki etkisi, küresel ekonomi ve uluslararası yatırım bağlamında önemli bir konuyu oluşturmaktadır. Bu tez, petrol fiyatları, enflasyon, döviz rezervleri, faiz, enflasyon, Bitcoin değeri ve borsa endeksi gibi çeşitli faktörler ile döviz kurları arasındaki nedensellik ilişkisini incelemektedir. Tezin örneklemini literatürde kırılgan beşli olarak adlandırılan (Türkiye, Brezilya, Güney Afrika, Endonezya ve Hindistan) ülkeleri oluşturmaktadır. Döviz kuru dalgalanmalarını etkileyen temel faktörler her ülke için ayrı ayrı incelemek suretiyle, bu değişkenler ile ülkelerin para birimi arasındaki nedensellik ve ilişkilerin ortaya çıkartılması amaçlamaktadır. Tez, döviz kurlarını etkileyen faktörler açısından beş kırılgan ülke arasındaki farklılıkları ve benzerlikleri tespit etmeyi, her ülkeye özel politika önerileri sunmayı ve döviz kurunun istikrara kavuşturulması, döviz yatırımların ülkeye çekilmesi konusunda öneriler sunmayı hedeflemektedir. Petrol fiyatı, enflasyon, döviz kuru, döviz rezervleri, Bitcoin, faiz ve borsa endeksinin bir araya getirildiği bu çalışma, döviz kuru oynaklığında daha net sonuçlar yansıtacak ve yatırım kararlarında daha doğru analizlere olanak sağlayacaktır. Yerli ve yabancı yatırımcılar için döviz kurlarının hangi değişkenlere bağlı olduğu konusunda bilgi sahibi olmalarını ve döviz işlemleri ve yatırım karar süreçlerinin desteklenmesine yardımcı olacaktır. Bu bağlamda tez, döviz kurları üzerindeki önemli ve daha önce ihmal edilen etkilerin belirlenmesine ve bunların bu ülkelerdeki yabancı yatırım kararlarını nasıl etkilediğini daha iyi anlamamıza yardımcı olabilir.
The impact of financial innovation on the operational efficiency of banks: An empirical study on commercial banks in Turkey
The overall objective of this research is to study the impact of financial innovation on the operational efficiency of commercial banks in Turkey. The study included employees of Kuveyttürk Bank and QNB Bank, where a sample of 370 respondents was taken, and questionnaires were then distributed to all permanent employees in the head offices and branches of the banks under study to explore their opinions on the impact of banking innovations on the performance of commercial banks. Demographic analyses of the respondents' age, gender, educational qualification, job experience, and place of work were applied, as well as Cronbach's alpha analysis, which proved that the study tool has a high degree of stability and therefore the questionnaire can be relied upon to conduct the necessary analyses. In addition, descriptive analyses of the sample members' answers about the role of innovation through mobile banking, internet banking, and ATMs in enhancing operational efficiency showed that the majority of the sample members' answers fall within the scope of agreement, i.e. there is a role for financial innovation in enhancing the operational efficiency of banks, which is the focus of the study. An analysis of variance was also conducted, which proved the existence of statistically significant differences at the 5% level for the variables of gender and age with regard to financial innovation and its role in enhancing operational efficiency, in the event that the results did not show statistically significant differences between the individuals of the study sample with regard to the variable of academic qualification with regard to financial innovation and its relationship to operational efficiency.
Empirical analysis of the impact of risk tendency index on BIST100
This study investigates the relationship between investor risk propensity in Türkiye and the Bors Istanbul Index (BIST100), using the Risk Tendency Indicator (RTI) provided by the Central Securities Depository (MKK). Based on monthly data from April 2010 to February 2025, the analysis focuses on three RTI components: RTI-All, RTI-Domestic, and RTI-Foreign. Unit root tests confirm that all RTI series are stationary at level, while the BIST100 becomes stationary after differencing. Granger causality analysis reveals a strong unidirectional link from RTI-Foreign to the BIST100 index, emphasizing the predictive role of foreign investor sentiment in Türkiye's stock market. Additionally, there is evidence of reverse causality between RTI-All and the BIST100, suggesting a feedback loop between overall sentiment and market performance. In contrast, RTI-Domestic does not show a statistically significant relationship with the index. While the study does not account for macroeconomic control variables—a noted limitation—it highlights the growing influence of foreign investors in emerging markets. The findings suggest that sentiment indicators like the RTI can serve as valuable tools for understanding and forecasting market behavior.
Effect of liquidity management on the financial performance of commercial banks (Case study: Selected commercial banks of Afghanistan from 2014-2020)
This study examines the relationship between liquidity management and the financial performance of Afghan commercial banks, with a special focus on the years 2014–2020. Cash Ratio (cash to current liabilities), Operating Cash Flow Ratio (OCFR), Trend Cash Deposits (TCD), Leverage (L), Revenue Growth (RG), Capital Intensity (CI), Net Working Capital to Total Assets (NWC/TA) and Liquidity Coverage Ratio (LCR) are the eight main independent variables that are examined in this study in order to determine how they affect the dependent variable, Return on Assets (ROA). The study examines the relationship between these liquidity and financial variables in an unstable political and economic environment using panel data regression analysis (Pooled OLS) on a sample of ten Afghan commercial banks. According to the findings, there is a statistically significant increase in bank profits (ROA) as revenue (Revenue Growth as RG) rises. However, the Liquidity Coverage Ratio (LCR) and the Cash Ratio, two popular indicators of available cash, do not significantly correlate with profitability; thus, having too much cash on hand may actually lower potential profits. In Afghanistan's fragile financial environment, the banks' personal decisions seem to be more important than wider economic considerations, and using more borrowed money (Leverage) somewhat reduces profitability. This study offers three main conclusions about banking operations in unstable environments like Afghanistan. First, increasing income is a better way to boost profitability than keeping large cash reserves. Second, as excessive liquidity reduces earnings, Basel III's international banking regulations need to be revised. Third, in times of uncertainty, banks should take strategic actions, including diversifying their sources of income beyond lending, keeping a sufficient amount of regulatory capital, and putting strong risk management systems in place. These findings are useful in practical applications because they help scholars analyze banking difficulties in unstable situations, help bank managers maximize profitability, and help policymakers improve regulations. The banking industry in Afghanistan serves as an excellent example of how to achieve a balance between maintaining liquidity and making a profit in fragile financial systems, offering more general guidance to economies that are similarly unpredictable. Keywords: Liquidity Management, Bank Profitability, Commercial Banks, Afghanistan Banking System, Return on Assets (ROA), Basel III Framework, Revenue Growth, Financial Leverage, Capital Intensity
İran ekonomisinde makro-kritik dinamikler: Ampirik bir analiz
Bu tez, İran ekonomisinde temel makroekonomik göstergeler arasındaki ilişkileri teorik ve ampirik açıdan incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, özellikle enerji gelirlerine yüksek düzeyde bağımlı, yapısal kırılganlıkları olan ve uzun yıllardır uluslararası yaptırımlara maruz kalan İran ekonomisinde, büyüme, gelir dağılımı, işsizlik, Barro-Hanke Yoksulluk Endeksi, enflasyon, faiz oranları, cari açık ve petrol fiyatları arasındaki çok yönlü etkileşimleri ele alarak özgün katkılar sunmayı hedeflemiştir. Tez kapsamında 1990–2023 dönemine ait yıllık veriler kullanılarak öncelikle değişkenlerin durağanlık düzeyleri ADF ve LM testleriyle analiz edilmiştir. Ardından değişkenler arasında Granger nedensellik analizleri yoluyla kısa ve uzun dönemli etkiler ortaya konmuştur. Ampirik bulgular, Barro-Hanke Yoksulluk Endeksi'nin cari açık, gelir dağılımı, faiz oranı ve petrol fiyatlarından anlamlı şekilde etkilendiğini; enflasyonun ise Barro-Hanke Endeksi, Gini katsayısı, petrol fiyatları ve cari açık gibi değişkenlerle nedensel ilişkiler kurduğunu göstermiştir. Büyüme yalnızca Barro-Hanke Endeksi tarafından açıklanırken, faiz, cari açık ve işsizlik değişkenlerinin modelde nedensel olarak etkilenmediği görülmüştür. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, İran'da makroekonomik dengesizliklerin yalnızca klasik para ve maliye politikalarıyla değil, sosyal refah politikaları, enerji sektöründeki reformlar ve ekonomik çeşitlendirme stratejileriyle birlikte ele alınması gerektiği vurgulanmaktadır. Tez, çok boyutlu yoksulluk ölçümleri, sosyal adalet ve ekonomik kırılganlıklar arasında bağ kurarak sadece akademik literatüre değil, politika yapım süreçlerine de katkı sunmayı amaçlamaktadır.
Bibliometric analysis of the impact of artificial intelligence on supply chain management
This thesis presents a bibliometric analysis of the impact of Artificial Intelligence (AI) on Supply Chain Management (SCM) based on data extracted from the Scopus database. The study covers research publications from 2020 to the first quarter of 2024, with a particular focus on the applications of AI in logistics and inventory management. This research aims to explain the growing landscape of AI integration in SCM by a detailed examination of publication trends, geographical distribution, key journals, conferences, emerging topics, and citation analysis of influential papers, authors, and institutions. The results demonstrate a notable increase in research activity and publications in this field, highlighting AI's growing interest and importance in enhancing SCM. Key findings point out that AI-based technologies like Machine Learning (ML), Deep Learning (DL), and generative adversarial networks create efficiency, predictive analytics, automation, and supply chain visibility. Moreover, the analysis recognizes a number of leading clusters, including sustainable smart cities, exploratory studies in food waste management, and reverse logistics. It shows AI's diverse applications and benefits in SCM. The Scopus Database's selection as a single source of information limits the number of relevant publications and excludes relevant studies listed in other databases. Similar cases display a fragmentary view of the study landscape. Still, the study offers valuable knowledge for researchers, policymakers, and practitioners. In addition, it helps them determine future research directions and underscores areas for investment in AI and SCM. The study exclusively focuses on the existing academic publications to reveal AI systems' capacities, advantages, and overall impact on the SCM domain. In addition, it underlines the interpretation of AI-based technologies and their implementation into SCM. It gives knowledge regarding AI's impact on informed decision-making, advanced technology transformation, and ideal collaboration and outcome. Moreover, the need for further analysis of related topics is highlighted. The author has faith in collaboration and teamwork by scholars and practitioners. Their joint work ensures the complete integration of AI's innovative capabilities and their usage in the SCM domain.
Impacts of economic growth on an export driven economy: A case study of Mauritania
This thesis investigates the relationship between Mauritania's export performance and important macroeconomic factors between 1986 and 2023. It specifically uses yearly time series data from the World Bank's World Development Indicators to examine how exports are affected by real gross domestic product (GDP), foreign direct investment (FDI), and the exchange rate. In order to capture both short-run dynamics and long-run equilibrium relationships, the study uses the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) bounds testing approach in conjunction with unit root and cointegration tests, as well as diagnostic and stability analyses. The empirical results highlight the role of economic growth as a driver of Mauritania's trade performance by showing that GDP has a significant positive impact on exports over the long and short terms. Although its short-term impact manifests slowly, reflecting gradual adjustments to competitiveness, exchange rate depreciation is found to have a positive long-term impact on exports. FDI has a positive but small effect on exports, indicating that its influence is still restricted because it is concentrated in extractive industries rather than diverse, export-focused sectors. Nearly half of deviations are corrected annually, according to the error correction model, which validates a stable long-term equilibrium. The study concludes that Mauritania's export performance is influenced by growth dynamics, investment inflows, and exchange rate movements, but it is limited by an overreliance on a small number of commodities. Policy recommendations emphasise the importance of export diversification, improved trade facilitation measures, targeted FDI in productive sectors, and exchange rate stability. These measures are critical for improving Mauritania's competitiveness and encouraging sustainable, export-led development.
Belirsizlik ve risk endekslerinin dolar endeksi üzerindeki etkisi: Ampirik bir çalışma
Bu çalışmada, belirsizlik endekslerinin ABD Dolar Endeksi (DXY) üzerindeki etkileri ampirik olarak analiz edilmiştir. Araştırmada, bağımlı değişken olarak Dolar Endeksi'nin logaritmik değeri (LOG(DXY)), bağımsız değişkenler olarak ise Bloomberg Emtia Endeksi (BCOM), Ekonomi Politikası Belirsizlik Endeksi (EPU), Volatilite Endeksi (VIX), ABD 5 yıllık tahvil faizi (Tahvil Faizi) ve ABD enflasyonu (ENF) kullanılmıştır. Çalışma, Ocak 1997 – Aralık 2023 dönemine ait aylık verilerle gerçekleştirilmiş ve analizler Otoregresif Dağıtılmış Gecikmeli Model (ARDL) sınır testi yöntemi ile yürütülmüştür. Analiz sonuçları, uzun dönemde Bloomberg Emtia Endeksi (BCOM) ve Ekonomi Politikası Belirsizliği (EPU) değişkenlerinin Dolar Endeksi üzerinde negatif ve istatistiksel olarak anlamlı etkilere sahip olduğunu ortaya koymaktadır. Emtia fiyatlarındaki artışın, doların satın alma gücünü azaltarak değer kaybına neden olduğu belirlenmiştir. Ekonomi Politikası Belirsizliği endeksinin negatif etkisinin ise belirsizlik dönemlerinde yatırımcıların dolar cinsinden varlıklara olan talebinin azalmasıyla ilişkili olduğu görülmüştür. Buna karşılık, Volatilite Endeksi (VIX), tahvil faiz oranları ve enflasyonun (ENF) uzun dönemde Dolar Endeksi üzerinde pozitif ve anlamlı etkiler yarattığı tespit edilmiştir. Finansal piyasalardaki oynaklığın, yatırımcıların güvenli liman arayışlarını artırarak dolara yönelmelerine neden olduğu belirlenmiştir. Tahvil faiz oranlarındaki yükselişin, ABD tahvillerine olan uluslararası talebi artırarak doların değerini güçlendirdiği bulgusuna ulaşılmıştır. Enflasyonun artışının ise ABD Merkez Bankası'nın faiz artırımı beklentilerini kuvvetlendirerek doların değer kazanmasına katkı sağladığı saptanmıştır. Kısa dönem dinamikleri incelendiğinde, hata düzeltme teriminin negatif ve istatistiksel olarak anlamlı olduğu belirlenmiştir. Bu durum, kısa vadede meydana gelen şokların yaklaşık %58'nin bir sonraki dönem içerisinde düzeltilerek uzun dönem dengesine geri dönüldüğünü göstermektedir. Ayrıca, kısa vadede Bloomberg Emtia Endeksi ve Ekonomi Politikası Belirsizliği endeksinin Dolar Endeksi üzerindeki negatif etkileri devam ederken, VIX, tahvil faiz oranları ve enflasyon değişkenlerinin pozitif etkiler oluşturduğu tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda, para politikasının öngörülebilirliğinin artırılması, emtia piyasalarındaki oynaklığın etkin şekilde yönetilmesi ve ekonomik belirsizliğin azaltılmasına yönelik politikaların geliştirilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma, küresel belirsizliklerin ve makroekonomik faktörlerin döviz piyasaları üzerindeki etkilerinin daha iyi anlaşılmasına katkı sağlamaktadır.
Davranışsal iktisat ekseninde bir sosyal sermaye çözümlemesi: Karar süreçlerinde güven olgusunun etkileri üzerine uygulamalı analiz
Yapılan bu araştırma, davranışsal iktisat perspektifinden sosyal sermayeyi ele alarak, bireylerin karar alma süreçlerinde güven olgusunun etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın teorik tabanı, David Kreps'in (1990) geliştirdiği dinamik seçim modelleri ve iş birlikçi olmayan oyun teorisi ile Berg, Dickhaut ve McCabe'in (1995) güven oyununa dayanmaktadır. Bu kapsamda, güvenin bireyler arası ekonomik ve sosyal ilişkilerde nasıl şekillendiği ve karar süreçlerini nasıl yönlendirdiği incelenmiştir. Literatürde güven olgusunun ekonomik ve psikolojik yönleri sıklıkla ele alınmakla birlikte, bu çalışma deneysel yöntemle güvenin sosyal sermaye içindeki işlevini daha somut bir biçimde ortaya koymayı hedeflemektedir. Deney çalışması için İstanbul Gelişim Üniversitesi öğrencilerinden müteşekkil 51 kişiye anket çalışması yapılmıştır. Aynı gözlem grubuna uygulanan iki farklı yöntemle ulaşılan sonuçlar karşılaştırılmış ve tutarlılık değerlendirmesi yapılmıştır. Uygulamada tespit edilen güven düzeyleri ve güvenin (sosyal sermayenin) karar süreçlerinde bireylerin davranış şekilleri üzerindeki etkileri tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen sonuçlar karşılaştırılarak güvenin bireylerin karar alma mekanizmaları üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. Bulgular, güven seviyelerinin bireylerin ekonomik ve sosyal tercihlerini belirlemede önemli bir faktör olduğunu göstermiştir. Ayrıca, sosyal sermayenin bir bileşeni olarak güvenin, bireyler arası etkileşimde ve iş birliği süreçlerinde kritik bir rol oynadığı tespit edilmiştir. Çalışmanın sonuçları, davranışsal iktisat alanında güvenin karar süreçlerindeki belirleyici etkisini vurgularken, gelecekteki araştırmalar için yeni açılımlar sunmaktadır.
Uzaktan müşteri edinimi uygulamasının katılım ve mevduat bankalarının sektörel bilgilerine etkisi
Günümüzde teknoloji ve dijitalleşme, yaşamın her alanında olduğu gibi bankacılık sektöründe de hızlı bir dönüşüm yaratmaktadır. Bankalar, operasyonel maliyetleri azaltmak, iş süreçlerini daha verimli hale getirmek ve müşteri memnuniyetini artırmak amacıyla dijitalleşmeye yönelik yatırımlarını artırmaktadır. Dijital dönüşümün en çarpıcı uygulamalarından biri ise uzaktan müşteri edinimi sürecidir. Bu yenilikçi yaklaşım sayesinde, müşteriler artık banka şubesine gitme gerekliliği olmaksızın, dijital kanallar üzerinden tüm işlemleri kolaylıkla tamamlayarak bir bankanın müşterisi olabilmektedir. Böylece, geleneksel bankacılık anlayışı yerini daha hızlı, daha erişilebilir ve daha kullanıcı dostu bir sisteme bırakmaktadır. Bu çalışma, dijitalleşme sürecinin bankacılık sektöründeki en önemli yansımalarından biri olan uzaktan müşteri edinimi uygulamasının bankalar açısından sağladığı faydaları ele almaktadır. Bu bağlamda, katılım ve mevduat bankalarının sektörel bilgileri doğrultusunda, uzaktan müşteri ediniminin operasyonel verimlilik, maliyet yönetimi ve müşteri deneyimi üzerindeki etkileri detaylı bir şekilde analiz edilmiştir. Ayrıca, uzaktan müşteri ediniminin bankacılık sektöründeki uzun dönemli etkilerini ve bu etkilerin doğrusal ilişkilerini incelemek amacıyla Johansen eşbütünleşme analizi yöntemi kullanılmıştır. Bu yöntem, uzaktan müşteri edinimi uygulamasının bankaların performansı üzerindeki kalıcı etkilerini ortaya koyarak çalışmaya bilimsel bir derinlik kazandırmıştır.
The impact of immigrants on enhancing economic development through mega projects in Türkiye
This thesis explores the positive impact of immigrants on supporting mega projects in Türkiye . It focuses on identifying efficient methods to optimize the use of immigrant resources within Türkiye and presents strategies to enhance their economic contributions to the advancement of large-scale projects, which was initiated by Türkiye in 2002 and significantly expanded over time. Despite this expansion, these projects continue to face substantial financial challenges due to high operating costs and sunk costs, alongside a recent decline in their user base. The thesis attributes these challenges to inefficiencies arising from conflicting policies regarding immigrants and visitors, which have led to a long-term financial burden on these projects. The purpose of this thesis is to clarify the positive impact of immigrants on bolstering major projects in Türkiye by providing an in-depth analysis of demographic trends and essential financial data for these projects, as well as examining Türkiye 's immigration policies from an economic perspective. The research utilizes qualitative analysis techniques such as data classification, contextual analysis, and in-depth interpretation to provide valuable insights for policymakers and entrepreneurs on how to leverage immigrants as resources for economic and infrastructural development. Additionally, the study highlights the importance of population diversity in the success of large-scale projects and aims to support strategic decisions that align with Türkiye 's Vision 2025.
Covid-19 pandemi sürecinin e-ticaret, haksız rekabet ve tekelleşme üzerindeki etkileri
Günümüzde insanların teknolojik gelişmeler ile değişen ve gelişen tüketim alışkanlıkları e-ticaretin de Covid-19 pandemisinin etkisiyle gelişimini hızlandırdığı farklı tüketim kanallarına yönelmelerini sağladığı görülmektedir. Bu etki e-ticaret alanındaki büyüme hızını arttırmakla beraber süreci kısaltmaktadır. Piyasa hacmini ve kullanıcı adedini büyük miktarda arttırdığı görülmektedir. Zira bu süreçle gelen e-ticaret alanındaki gelişim dünya genelinde pazar alanını arttırmaktadır. İhracat ve ithalatta kayda değer bir artış sağlanmıştır. Bunlarla beraber akabinde büyük şirket ve kuruluşların oluşturduğu haksız rekabet, tekelleşme ve fiyat eşitsizliği de incelenmiştir. Covid-19 pandemisi öncesi ve sonrasında e-ticaret sektöründe yükselen bir ivmenin olduğu görülmektedir. Z kuşağının da nüfus yoğunluğundan kaynaklı gelişen teknolojiye alışma ve benimseme hızı küresel çaptaki pandemi ile birleşince olumlu yönde e-ticaretin seyrini direkt olarak etkileyen bir unsur olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada Covid-19 pandemisinin e-ticaret özelinde oluşturduğu etkiler sonucunda tüketicilerin değişen tüketim alışkanlıkları, haksız rekabet ve tekelleşme arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışma kapsamında İstanbul ili Avcılar ilçesi genelinde 145 kişiye online anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 28.0.1 istatistik paket programı aracılığıyla analiz yapılmıştır. Anketlerden elde edilen verilere ilişkin varyans analizi (ANOVA) kullanılarak istatistik veriler değerlendirilmiştir. Modele göre online alışveriş yapma eğilimi değişkeni üzerinde öğrenim durumunun doğrudan etkisi 0,200, gelir durumunun etkisi 0,104 olarak tespit edilirken yaş dağılımın artmasının-0,123 negatif yönlü bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Online alışverişe güven değişkeni üzerinde medeni durumun doğrudan etkisi 0,411, öğrenim durumunun doğrudan etkisinin 0,109 olduğu tespit edilmiştir. Pandemi dönemi tüketim alışkanlıkları değişkeni üzerinde öğrenim durumunun doğrudan etkisi 0,345, gelir durumun doğrudan etkisi ise 0,215 olarak tespit edilip istatiksel açıdan anlamlı bulunmuştur. Elde edilen bulgular sonucunda öğrenim durumunun, gelir durumunun ve yaş aralığının online alışveriş eğilimi, online alışverişe güven ve pandemi dönemi tüketim alışkanlıkları ile arasında bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Covid-19 pandemi sürecinin e-ticaret, haksız rekabet ve tekelleşme üzerindeki etkileri
Günümüzde insanların teknolojik gelişmeler ile değişen ve gelişen tüketim alışkanlıkları e-ticaretin de Covid-19 pandemisinin etkisiyle gelişimini hızlandırdığı farklı tüketim kanallarına yönelmelerini sağladığı görülmektedir. Bu etki e-ticaret alanındaki büyüme hızını arttırmakla beraber süreci kısaltmaktadır. Piyasa hacmini ve kullanıcı adedini büyük miktarda arttırdığı görülmektedir. Zira bu süreçle gelen e-ticaret alanındaki gelişim dünya genelinde pazar alanını arttırmaktadır. İhracat ve ithalatta kayda değer bir artış sağlanmıştır. Bunlarla beraber akabinde büyük şirket ve kuruluşların oluşturduğu haksız rekabet, tekelleşme ve fiyat eşitsizliği de incelenmiştir. Covid-19 pandemisi öncesi ve sonrasında e-ticaret sektöründe yükselen bir ivmenin olduğu görülmektedir. Z kuşağının da nüfus yoğunluğundan kaynaklı gelişen teknolojiye alışma ve benimseme hızı küresel çaptaki pandemi ile birleşince olumlu yönde e-ticaretin seyrini direkt olarak etkileyen bir unsur olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmada Covid-19 pandemisinin e-ticaret özelinde oluşturduğu etkiler sonucunda tüketicilerin değişen tüketim alışkanlıkları, haksız rekabet ve tekelleşme arasındaki ilişki incelenmiştir. Çalışma kapsamında İstanbul ili Avcılar ilçesi genelinde 145 kişiye online anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 28.0.1 istatistik paket programı aracılığıyla analiz yapılmıştır. Anketlerden elde edilen verilere ilişkin varyans analizi (ANOVA) kullanılarak istatistik veriler değerlendirilmiştir. Modele göre online alışveriş yapma eğilimi değişkeni üzerinde öğrenim durumunun doğrudan etkisi 0,200, gelir durumunun etkisi 0,104 olarak tespit edilirken yaş dağılımın artmasının-0,123 negatif yönlü bir etkisi olduğu tespit edilmiştir. Online alışverişe güven değişkeni üzerinde medeni durumun doğrudan etkisi 0,411, öğrenim durumunun doğrudan etkisinin 0,109 olduğu tespit edilmiştir. Pandemi dönemi tüketim alışkanlıkları değişkeni üzerinde öğrenim durumunun doğrudan etkisi 0,345, gelir durumun doğrudan etkisi ise 0,215 olarak tespit edilip istatiksel açıdan anlamlı bulunmuştur. Elde edilen bulgular sonucunda öğrenim durumunun, gelir durumunun ve yaş aralığının online alışveriş eğilimi, online alışverişe güven ve pandemi dönemi tüketim alışkanlıkları ile arasında bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.
The effects of electronic banking system on the financial performance of banks in Somalia (Salaam Somali Bank)
Electronic banking, also known as e-banking, refers to the use of electronic and telecommunication networks to provide a wide range of value-added products and services to bank customers. It is a result of integrating e-commerce in the banking and financial services sector. The electronic banking system in Somalia lags behind global standards, resulting in a delayed introduction of electronic banking in the country. This study examined the effects of electronic payments, mobile banking, online banking, and financial performance. This study used a survey method with 133 respondents. The respondents are collected from people in Somalia. The data obtained in the study were processed using the IBM SPSS Statistics analysis tool V25.0. Quantitative methods of data collection were used in this study with questionnaires. Electronic banking systems have significantly transformed the financial landscape of Salaam Somali Bank and the broader banking sector in Somalia. This study has established that electronic banking has not only enhanced the efficiency of banking operations but has also improved customer satisfaction through more accessible and faster services. The study also acknowledges challenges such as cyber security threats and the need for continuous technological upgrades. However, this study has limitations in getting some detailed data because of confidentiality reasons which made the data collection very difficult since most of the commercial banks could not provide the critical information that was required because of fear that competitors could use the information for their gains.
The effects of electronic banking system on the financial performance of banks in Somalia (Salaam Somali Bank)
Electronic banking, also known as e-banking, refers to the use of electronic and telecommunication networks to provide a wide range of value-added products and services to bank customers. It is a result of integrating e-commerce in the banking and financial services sector. The electronic banking system in Somalia lags behind global standards, resulting in a delayed introduction of electronic banking in the country. This study examined the effects of electronic payments, mobile banking, online banking, and financial performance. This study used a survey method with 133 respondents. The respondents are collected from people in Somalia. The data obtained in the study were processed using the IBM SPSS Statistics analysis tool V25.0. Quantitative methods of data collection were used in this study with questionnaires. Electronic banking systems have significantly transformed the financial landscape of Salaam Somali Bank and the broader banking sector in Somalia. This study has established that electronic banking has not only enhanced the efficiency of banking operations but has also improved customer satisfaction through more accessible and faster services. The study also acknowledges challenges such as cyber security threats and the need for continuous technological upgrades. However, this study has limitations in getting some detailed data because of confidentiality reasons which made the data collection very difficult since most of the commercial banks could not provide the critical information that was required because of fear that competitors could use the information for their gains.
Ekonomik etkili gümrük rejimi olan dahilde işleme rejiminin 2002 yılı sonrası Türkiye ekonomisi üzerine etkileri
Bu çalışmanın amacı ekonomik etkili gümrük rejimlerinden biri olan dahilde işleme rejimini ve bu rejimin Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu çalışmada ilk olarak ekonomik etkili gümrük rejimleri ile dahilde işleme rejiminin (DİR) mevcut durumu ve gelişimi hakkında genel bir tanımlama yapılmıştır. Ardından, küresel ekonomide önemli bir konuma sahip olan Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve Türkiye'nin etkin bir ihracat teşvik sistemiyle Türkiye ekonomisine olan etkileri, ihracata dayalı büyüme açısından analiz edilmiştir. AB ülkelerinin geniş pazarlarına erişim ve AB'nin ticaret politikalarının Türkiye'nin dış ticaret hacmi üzerindeki etkileri üzerinde durulmuştur. Ayrıca, Türkiye'nin ihracat teşviklerinin uluslararası rekabet gücüne katkıları ve bu teşviklerin ekonomik büyüme üzerindeki uzun vadeli etkileri de değerlendirilmiştir. Bu analiz, Türkiye'nin ihracata dayalı büyüme stratejilerinin etkinliğini anlamak için önemli bir perspektif sunmaktadır. Giriş bölümünde yapılan bu tanımlama ve analizlerden sonra örnekleme konu olan bu rejimin Türkiye ekonomisi ve dış ticareti üzerine olan etkileri incelenerek ikinci bölüm tamamlanmıştır. Üçüncü ve dördüncü bölümde, DİR'in şu an ki konjonktürel etkisi üzerine durulmuş, diğer taraftan çalışmanın asıl hedefi olan rejimin Türkiye dış ticaretine ve ekonomisindeki etkilerinin çeşitli istatistiki veriler, grafikler, şekiller ve tablolar yardımıyla analiz edilmeye çalışacaktır. DİR'in Türkiye ekonomisi örneğinin verilmesi, Türkiye'de sanayici ve üreticilerin ham madde girdi maliyetlerini düşürdüğü gözlemlenerek Türkiye ekonomisine avantaj yaratacak etkileri saptanmıştır. Ancak DİR'in avantaj yaratacak etkilerinin yanı sıra ekonomiye dezavantaj yaratacak etkileri de saptanmıştır. İthalata bağımlılık ve ham madde üretiminden kaçınma bunlardan bazılardır. Çalışmanın sonuç ve öneriler kısmında, Dahilde İşleme Rejiminin Türkiye dış ticaretine ve dolayısıyla Türkiye ekonomisine olan pozitif etkilerinin maksimum seviyeye çıkarılması için politika yapıcıların rejimin amacına uygun işlemesine yönelik çeşitli çalışmalar yapılması önerilmektedir. Bu bağlamda, yaşanan değişimlerin, DİR ile yapılan dış ticaretin rakamsal büyüklükleri, sektörel dağılımları ve son dönemdeki ticari faaliyet alanları dikkate alınarak detaylı bir inceleme yapılması gerekmektedir. Sonuç olarak, Dahilde İşleme Rejiminin Türkiye'nin dış ticaretinde önemli bir rol oynadığı ve ekonomik büyümeye katkı sağladığı göz önünde bulundurularak, rejimin etkinliğinin artırılması ve güncellenmesi için sürekli olarak çalışmaların yapılması gerekmektedir. Bu sayede Türkiye'nin dış ticaret potansiyelinden maksimum düzeyde faydalanması ve ekonomik kalkınmasının desteklenmesi mümkün olacaktır. Dahilde İşleme Rejiminin yeniden değerlendirilmesi ve iyileştirilmesi, ulusal ekonominin rekabet gücünü artırarak ihracata dayalı büyümenin sürdürülebilirliğini sağlayabilir. Bu bağlamda, gümrük rejimlerinin modern ekonomiye uygun şekilde adapte edilmesi ve sürekli olarak revize edilmesi gerekmektedir. Ayrıca, iş dünyasının ve ekonominin dinamik yapısına göre gümrük politikalarının esneklik kazandırılması ve yenilikçi çözümlerle desteklenmesi de önem taşımaktadır. Bu yaklaşımlar, Türkiye'nin uluslararası ticaretteki konumunu güçlendirerek ekonomik büyüme potansiyelini maksimize etmesine yardımcı olabilir. Anahtar Kelimeler: Dahilde İşleme Rejimi, Gümrük, Ekonomi, Dış ticaret, Türkiye Ekonomisi, İhracat, Teşvik, Ekonomik Etkili Gümrük Rejimi
Ekonomik etkili gümrük rejimi olan dahilde işleme rejiminin 2002 yılı sonrası Türkiye ekonomisi üzerine etkileri
Bu çalışmanın amacı ekonomik etkili gümrük rejimlerinden biri olan dahilde işleme rejimini ve bu rejimin Türkiye ekonomisi üzerindeki etkilerini incelemektir. Bu çalışmada ilk olarak ekonomik etkili gümrük rejimleri ile dahilde işleme rejiminin (DİR) mevcut durumu ve gelişimi hakkında genel bir tanımlama yapılmıştır. Ardından, küresel ekonomide önemli bir konuma sahip olan Avrupa Birliği (AB) ülkeleri ve Türkiye'nin etkin bir ihracat teşvik sistemiyle Türkiye ekonomisine olan etkileri, ihracata dayalı büyüme açısından analiz edilmiştir. AB ülkelerinin geniş pazarlarına erişim ve AB'nin ticaret politikalarının Türkiye'nin dış ticaret hacmi üzerindeki etkileri üzerinde durulmuştur. Ayrıca, Türkiye'nin ihracat teşviklerinin uluslararası rekabet gücüne katkıları ve bu teşviklerin ekonomik büyüme üzerindeki uzun vadeli etkileri de değerlendirilmiştir. Bu analiz, Türkiye'nin ihracata dayalı büyüme stratejilerinin etkinliğini anlamak için önemli bir perspektif sunmaktadır. Giriş bölümünde yapılan bu tanımlama ve analizlerden sonra örnekleme konu olan bu rejimin Türkiye ekonomisi ve dış ticareti üzerine olan etkileri incelenerek ikinci bölüm tamamlanmıştır. Üçüncü ve dördüncü bölümde, DİR'in şu an ki konjonktürel etkisi üzerine durulmuş, diğer taraftan çalışmanın asıl hedefi olan rejimin Türkiye dış ticaretine ve ekonomisindeki etkilerinin çeşitli istatistiki veriler, grafikler, şekiller ve tablolar yardımıyla analiz edilmeye çalışacaktır. DİR'in Türkiye ekonomisi örneğinin verilmesi, Türkiye'de sanayici ve üreticilerin ham madde girdi maliyetlerini düşürdüğü gözlemlenerek Türkiye ekonomisine avantaj yaratacak etkileri saptanmıştır. Ancak DİR'in avantaj yaratacak etkilerinin yanı sıra ekonomiye dezavantaj yaratacak etkileri de saptanmıştır. İthalata bağımlılık ve ham madde üretiminden kaçınma bunlardan bazılardır. Çalışmanın sonuç ve öneriler kısmında, Dahilde İşleme Rejiminin Türkiye dış ticaretine ve dolayısıyla Türkiye ekonomisine olan pozitif etkilerinin maksimum seviyeye çıkarılması için politika yapıcıların rejimin amacına uygun işlemesine yönelik çeşitli çalışmalar yapılması önerilmektedir. Bu bağlamda, yaşanan değişimlerin, DİR ile yapılan dış ticaretin rakamsal büyüklükleri, sektörel dağılımları ve son dönemdeki ticari faaliyet alanları dikkate alınarak detaylı bir inceleme yapılması gerekmektedir. Sonuç olarak, Dahilde İşleme Rejiminin Türkiye'nin dış ticaretinde önemli bir rol oynadığı ve ekonomik büyümeye katkı sağladığı göz önünde bulundurularak, rejimin etkinliğinin artırılması ve güncellenmesi için sürekli olarak çalışmaların yapılması gerekmektedir. Bu sayede Türkiye'nin dış ticaret potansiyelinden maksimum düzeyde faydalanması ve ekonomik kalkınmasının desteklenmesi mümkün olacaktır. Dahilde İşleme Rejiminin yeniden değerlendirilmesi ve iyileştirilmesi, ulusal ekonominin rekabet gücünü artırarak ihracata dayalı büyümenin sürdürülebilirliğini sağlayabilir. Bu bağlamda, gümrük rejimlerinin modern ekonomiye uygun şekilde adapte edilmesi ve sürekli olarak revize edilmesi gerekmektedir. Ayrıca, iş dünyasının ve ekonominin dinamik yapısına göre gümrük politikalarının esneklik kazandırılması ve yenilikçi çözümlerle desteklenmesi de önem taşımaktadır. Bu yaklaşımlar, Türkiye'nin uluslararası ticaretteki konumunu güçlendirerek ekonomik büyüme potansiyelini maksimize etmesine yardımcı olabilir. Anahtar Kelimeler: Dahilde İşleme Rejimi, Gümrük, Ekonomi, Dış ticaret, Türkiye Ekonomisi, İhracat, Teşvik, Ekonomik Etkili Gümrük Rejimi
Financial analysis of commercial banks in east Africa Stock Exchange Markets
The financial analysis of commercial banks within the East Africa Stock Exchange markets offers a detailed examination of key performance indicators and trends shaping the region's banking sector. Through rigorous assessment of metrics such as profitability, liquidity, asset quality, and capital adequacy, analysts gain insights into the overall health and resilience of these institutions. Across the East African markets, commercial banks exhibit diverse performances influenced by factors including economic conditions, regulatory frameworks, and technological advancements. Profitability emerges as a critical metric in evaluating the success of commercial banks operating within the East African stock exchange markets. Banks with efficient operations, diversified revenue streams, and prudent risk management practices tend to demonstrate stronger profitability metrics. Conversely, challenges such as non performing loans, liquidity constraints, and macroeconomic instability can impact profitability negatively for some banks. Moreover, the competitive landscape, characterized by the emergence of fintech startups and changing consumer preferences, necessitates strategic adaptation and innovation among commercial banks to maintain and enhance their profitability. In conclusion, the financial analysis of commercial banks in the EASE reveals insights into their performance, stability, and risk management practices. While some banks demonstrate strong financial performance and robust risk management frameworks, others may face challenges such as asset quality deterioration or capital adequacy concerns. Overall, this analysis provides valuable information for investors, regulators, and stakeholders to make informed decisions regarding commercial banks operating in the East Africa Stock Exchange markets.
Financial analysis of commercial banks in east Africa Stock Exchange Markets
The financial analysis of commercial banks within the East Africa Stock Exchange markets offers a detailed examination of key performance indicators and trends shaping the region's banking sector. Through rigorous assessment of metrics such as profitability, liquidity, asset quality, and capital adequacy, analysts gain insights into the overall health and resilience of these institutions. Across the East African markets, commercial banks exhibit diverse performances influenced by factors including economic conditions, regulatory frameworks, and technological advancements. Profitability emerges as a critical metric in evaluating the success of commercial banks operating within the East African stock exchange markets. Banks with efficient operations, diversified revenue streams, and prudent risk management practices tend to demonstrate stronger profitability metrics. Conversely, challenges such as non performing loans, liquidity constraints, and macroeconomic instability can impact profitability negatively for some banks. Moreover, the competitive landscape, characterized by the emergence of fintech startups and changing consumer preferences, necessitates strategic adaptation and innovation among commercial banks to maintain and enhance their profitability. In conclusion, the financial analysis of commercial banks in the EASE reveals insights into their performance, stability, and risk management practices. While some banks demonstrate strong financial performance and robust risk management frameworks, others may face challenges such as asset quality deterioration or capital adequacy concerns. Overall, this analysis provides valuable information for investors, regulators, and stakeholders to make informed decisions regarding commercial banks operating in the East Africa Stock Exchange markets.
Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde emek payı ve insani gelişme ilişkisi
Birleşmiş Milletler tarafından 1990 yılından itibaren sunulan insani gelişme endeksi, ülkelerin ekonomik büyümelerinin yanında kalkınma göstergelerinin de önemini vurgulamaktadır. İnsani gelişme ülkelerin refah düzeylerini iyileştirdiği, bireylere daha iyi yaşam koşulları sağladığı ve ülkelerin ekonomik kalkınma kararlarında etkili olduğu için üzerinde durulması gereken bir konudur. Emek payı ise teknolojik gelişme, küreselleşme, özelleştirme politikaları gibi birçok etkenden dolayı refah açısından önemli bir sosyoekonomik göstergedir. Emeğin gelir içindeki payı, bireylerin yaşam standartlarını doğrudan etkileyen bir unsur olduğu için tüketim tercihlerinde de önemli bir rol oynamaktadır. Bu amaçla tez çalışmasında, 1990-2019 döneminde 26 gelişmekte olan ve 32 gelişmiş ülke için emek payı ve insani gelişme ilişkisi Driscoll ve Kraay tahmincisi kullanılarak analiz edilmiştir. Ulaşılan bulgular hem gelişmiş hem de gelişmekte olan ülkelerde emek payının insani gelişme üzerinde anlamlı negatif bir etkisi olduğunu göstermektedir. Bununla birlikte gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde kişi başına düşen GSYİH, beşeri sermaye, finansal gelişme ve kamu harcamalarının insani gelişme üzerinde anlamlı pozitif bir etkisinin olduğu görülmektedir. Gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde enflasyon, döviz kuru ve insani gelişme arasında anlamlı negatif bir ilişki tespit edilmiştir. Gelişmiş ülkelerde ticari açıklık, sermaye açıklığı ve insani gelişme arasında anlamlı pozitif bir ilişki görülmesine rağmen gelişmekte olan ülkelerde anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Hem gelişmekte olan, hem de gelişmiş ülkelerde doğrudan yabancı yatırımlarla insani gelişme arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır. Son olarak, analizden elde edilen emek payı ile insani gelişme arasındaki negatif ilişkinin çözümüne yönelik politika yapıcılara çeşitli önerilerde bulunulmaktadır.
The inflation and interest rate volatility: A time series analysis in Türkiye for 1990-2022
This research delves into the intricate relationship between interest rates and inflation in Turkey spanning between 1990 and 2022. Through a time series analysis approach, the study examines variables such as deposit interest rates, consumer prices inflation, final consumption expenditure, and the Real Effective Exchange Rate. Its primary focus is to explore how fluctuations in interest rates can impact inflation, and to contribute to a nuanced understanding of these economic dynamics in the Turkish context. The study further employs models such as ARDL and VECM to test the co-integration between the series and analyze the short and long-term impacts. Its key findings will shed light on the interrelation of these economic variables over the specified period and offer insights into the effects of monetary policy decisions on the Turkish economy. The implications of this research are significant for policymakers, businesses, investors, and academics. It provides a detailed analysis of the causal relationships and their potential impacts on short and long-term economic strategies. By understanding the correlation between interest rates and inflation, policymakers can make more informed decisions to ensure sustainable economic growth. This research is crucial for anyone who wants to gain a deeper understanding of the Turkish economy and its monetary policies.
BIST Banka Endeksi belirleyicilerinin Fourier yaklaşımı ile ekonometrik analizi
Borsa İstanbul'da işlem gören BIST Banka Endeksi'nin gelişimini ve performansını ortaya çıkarmayı hedefleyen bu çalışmada, endeksin belirleyicilerini fourier yaklaşımıyla geliştirilmiş ekonometrik yöntemler kullanarak inceleme amaçlanmaktadır. Teorik çerçeve kısmında, bankacılık sektörünün finansal piyasalardaki rolü ele alınmış, endeksi etkileyebilecek finansal değişkenler incelenmiştir. Değişkenler belirlenirken Akaike Bilgi Kriteri (AIC) en düşük olan model ele alınarak, tahvil faiz oranı, kredi risk primi (CDS), döviz kuru (USD/TRY), sanayi üretim endeksi (SUE) ve BIST100 endeksi değişkenleri kullanılarak analiz edilmiştir. Zaman serisi analizi kapsamında geleneksel yaklaşımlara fourier terimleri dahil edilerek Fourier ADF birim kök testi, Fourier ARDL eşbütünleşme testi ve Fourier Toda-Yamamoto nedensellik testleri uygulanmıştır. Fourier yaklaşımları, finansal, politik, jeopolitik vs. şoklar sonrasında göstergelerde yaşanan yapısal kırılmaları dikkate alarak daha güçlü ve güvenilir sonuçlar vermesi bakımından tercih edilmiştir. Özellikle Türkiye ekonomisinde 2015-2024 dönemleri arasında çok sayıda şok yaşanmış ve bu da finansal göstergelerde yapısal kırılmaların gerçekleşmesine yol açmıştır. Geleneksel zaman serisi yöntemleri, bu tür yapısal kırılmaları dikkate alamadığı için sağlıklı ve güvenilir sonuçlar üretmekte yetersiz kalabilmektedir. Bu nedenle, fourier terimleri ile geliştirilen nedensellik ve eşbütünleşme testleri tercih edilmiş, böylece serilerde ortaya çıkan doğrusal olmayan dinamikler ve yapısal kırılmalar dikkate alınarak modelleme oluşturulmuştur. Dönem boyunca yaşanan yüksek volatilite sonucundaki yapısal kırılmaları yakalayabilme kapasitesi sayesinde, BIST Banka Endeksi ile finansal göstergeler arasındaki ilişkilerin hem yönünü hem de düzeyini daha tutarlı bir biçimde ortaya koymuştur. Fourier ARDL eşbütünleşme testinde, Akaike Bilgi Kriteri (AIC) esas alınarak 2500 model arasından -369.379 seviyesiyle en düşük değere sahip olan model kullanılmıştır. Eşbütünleşme testi sonucunda, BIST Banka Endeksi ile CDS, tahvil faiz oranı, döviz kuru (USD/TRY) , BIST100 endeksi ve sanayi üretim endeksi değişkenleri arasında uzun dönemli ilişki tespit edilmiştir. Analiz sonucunda, fourier bileşenlerinden sadece sin2.L0'ın %5 düzeyinde anlamlı çıkması, analiz edilen dönemde BIST Banka Endeksi serisinin zaman içinde yalnızca ekonomik göstergelere değil, aynı zamanda düşük frekanslı yapısal dalgalanmalara da maruz kaldığını göstermektedir. Diğer fourier bileşeninde (cos(2πt/51)) hem mevcut dönemde hem de bir dönem gecikmeli halinde anlamlı bir ilişki tespit edilememiştir. Bu durumda, dalga biçimindeki değişimin karakteristik yapısının asimetrik ya da tek yönlü olduğunu ve banka endeksinde düzenli aralıklarla tekrar eden, ancak simetrik olmayan şokların bulunduğunu ifade etmektedir. Çalışmada, Fourier Toda Yamamoto nedensellik testine göre, BIST Banka Endeksi'nin belirleyicilerinden CDS ve USD/TRY değişkenlerinden BIST Banka Endeksine doğru tek yönlü nedensellik, BIST Banka Endeksinden de tahvil faiz oranına doğru tek yönlü nedensellik ilişkisinin varlığı ortaya konulmuştur. Elde edilen ampirik sonuçlara bakılarak, Türkiye'de finansal piyasa dinamiklerinin kırılgan yapıya ve bankacılık sektörünün finansal şoklara karşı duyarlılığa sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
The effects of oil and non-oil sectors on economic growth in Nigeria (1981–2023)
This study examines the long-run and short-run dynamics between oil revenue, non-oil revenue, exchange rate, and capital investment in relation to Nigeria's economic growth and the performance of its non-oil sector from 1981 to 2023. Employing the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) framework, the analysis is based on two models: Model 1 focuses on the impact of these variables on real gross domestic product (RGDP), while Model 2 investigates their influence on non-oil revenue (NONOIL). The ARDL bounds testing procedure confirms the existence of a long-run cointegrating relationship in both models, indicating that the variables move together over time and converge toward equilibrium despite short-term fluctuations. In Model 1, the results show that non-oil revenue is the only variable with a significant and positive long-run effect on economic growth, while oil revenue, exchange rate, and capital formation are not statistically significant. In Model 2, oil revenue exhibits a significant positive long-run effect on non-oil revenue, suggesting that, when strategically managed, oil income can support the development of Nigeria's non-oil sector. Short-run coefficients in both models are mostly insignificant, but the error correction terms are negative and significant, further confirming stable long-run adjustment dynamics. These findings shows the necessity of transitioning from oil dependence toward a diversified fiscal structure. Policymakers are encouraged to invest oil windfalls into productive sectors and strengthen non-oil revenue institutions, as long-run growth is more effectively supported through a broadened revenue base. The confirmation of long-run equilibrium relationships reinforces the importance of sustainable and consistent economic policy interventions. Key Words: ARDL, oil revenue, non-oil revenue, economic growth, cointegration, Nigeria, fiscal diversification
The impact of climate change on the agricultural sector in mediterranean countries
The aim of this study is to analyze the impact of climate change on the agricultural sector in the Mediterranean countries, with a focus on Egypt, Türkiye, Spain, Italy and Greece. These countries are among the most important producers of major crops. Climate change is a growing challenge for these countries, posing a real threat to agricultural production. The research is based on past climate and agricultural data from 1980 to 2024 as a basis for future projections, as well as on the use of inductive models such as the ARIMA model and the ARIMAX model to predict the impact of climate change on past production in the period from 2025 to 2030. The research aims to clarify the relationship between climate change and agriculture in the Mediterranean region and to identify the most influential climate factors on agricultural production. The study examined the impact of temperature and precipitation variables on wheat production through the application of ARDL cointegration analysis. The study shows the importance of adapting to the expected climate changes through some strategies such as the improvement of irrigation systems, the development of drought-resistant crops and the promotion of agricultural practices that adapt to the negative effects of climate change on agriculture in order to maintain agricultural production in Mediterranean countries. Keywords: Climate change, Agriculture, Mediterranean, Food security, ARIMA model, ARIMAX model, ARDL, Agricultural Adaptation, Climate Forecasting.
The effect of financial development on economic growth in developing countries
It is an accepted assumption in the scientific world that financial development and the factors that are associated with financial development have an important role for economic growth. In line with the stated importance, this thesis study investigated the effect of financial development on economic growth. In the study, which takes into account the period 2010-2021, 10 developing country economies were selected as a sample. After all the tests, regression analysis was performed with the Driscoll-Kraay Estimator. According to the analysis results, where the latest global pandemic, Covid19, was added as a dummy variable, financial development positively affected economic growth within the scope of the study. 1% increase in financial development supported economic growth by 0.42%. Among the evidence, it was found that the Covid-19 pandemic did not have a statistically significant impact on economic growth in the reference period. According to the findings, it was confirmed that the financial structure had an important role in ensuring economic growth. In this context, effective use of financial instruments is recommended for the sustainable growth goal. In addition, creating of economic policies to eliminate the negative effects of crisis periods is another suggestion of the study. Key Words: Financial Development, Economic Growth, Developing Countries, Panel Data Analysis.
Türkiye'deki finansal kapsayıcılığın parasal aktarım mekanizmasına etkileri üzerine bir araştırma
Küreselleşme ve teknolojik gelişmelerin finansal sektördeki etkileri, ülkelerin ekonomik yapılarında önemli değişiklikler oluştururken, bu değişimlerin en derin izleri finansal kapsayıcılık kavramında görünmektedir. Finansal kapsayıcılık, bireylerin ve işletmelerin uygun maliyetli ve güvenilir finansal ürünlere erişimini sağlayarak, sosyal adaletin güçlendirilmesi ve sürdürülebilir ekonomik büyümenin desteklenmesi açısından kritik bir mekanizma olarak öne çıkmaktadır. Türkiye özelinde, özellikle düşük gelirli grupların finansal hizmetlere erişiminin artırılması, ekonomik kırılganlıkların azaltılması ve makroekonomik istikrarın güçlendirilmesi amacıyla geliştirilecek politikalar açısından stratejik öneme sahiptir. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'deki finansal kapsayıcılığın parasal aktarım mekanizması üzerindeki etkilerini derinlemesine inceleyerek, kapsayıcı bir finansal yapının para politikasının etkinliği üzerindeki rolünü ortaya koymaktır. Bu doğrultuda, 2007-2024 dönemini kapsayan çalışmada iller, bölgeler ve ülke düzeyinde Finansal Kapsayıcılık Endeksi (TFKE) oluşturulmuş; ardından söz konusu endeksin enflasyon, döviz kuru, faiz oranları ve konut fiyatları gibi makroekonomik değişkenlerle olan ilişkisi ARDL ve FMOLS yöntemleri aracılığıyla analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, finansal kapsayıcılığın enflasyonu azaltmak suretiyle para politikasının etkinliğini artırdığını ortaya koymaktadır. Finansal kapsayıcılığın artırılması, yalnızca günümüzün ekonomik sorunlarına çözüm sunmakla kalmayıp, aynı zamanda gelecekte karşılaşılması muhtemel yapısal risklere karşı daha dirençli bir ekonomi inşa edilmesine olanak tanımaktadır. Bu bağlamda, finansal kapsayıcılığın parasal aktarım mekanizmasının etkinliği üzerindeki rolü yalnızca bir araştırma konusu değil, aynı zamanda sürdürülebilir kalkınma ve küresel refah açısından da stratejik bir zorunluluk niteliği taşımaktadır.
Determinants affecting sustainable development in djibouti
This thesis explores the factors influencing sustainable development in the Republic of Djibouti, focusing on economic, social, and environmental aspects. The study uses data from 1995-2023 and a vector autoregression model to analyze key variables such as GDP growth, inflation, unemployment, FDI, life expectancy, and CO2 emissions. Djibouti's economy is heavily dependent on strategic ports, trade, and logistics. The lack of economic diversification leaves the country vulnerable to external shocks. The absence of industry variety impedes sustainable growth. Investment in agriculture, manufacturing, and technology is essential to mitigate economic risk and generate sustainable employment possibilities. Economic growth is positively correlated with sustainable development, but inflation and unemployment negatively impact progress. FDI inflows are not enough to drive sustainable development without complementary policies. Social development is a significant issue, with challenges such as high unemployment rates, especially among the youth and women, limited access to education and healthcare, and life expectancy improvements. Enhancing education and vocational training, advancing gender equality, and generating additional employment possibilities, especially for youth and women, are essential for boosting social inclusion and economic resilience. Environmental sustainability is an essential consideration. Climate change, water scarcity, and rising CO2 highlight the need for green energy investments and climate adaptation strategies. The study concludes that achieving sustainable development in Djibouti requires a multifacted policy framework, due to its unique geography, including economic reforms, social development, and environmental protection. Key Words: Sustainable development, Economic diversification, Dibouti, Social, Enviromntal.
İşletmelerde mali analiz ile finansal performans değerlendirmesi: Bir üretim işletmesi örneği
Bu tez çalışmasında, Ford Otomotiv Sanayi A.Ş.'nin (Ford Otosan) 2020-2024 yılları arasındaki finansal tabloları, mali analiz yöntemleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Amaç, şirketin finansal durumu ve performansı hakkında kapsamlı bilgi sunmak ve bu doğrultuda sağlıklı sonuçlara ulaşmaktır. Çalışmada, dikey ve yatay analizlerin yanı sıra oran analizleri de uygulanmış; likidite, faaliyet etkinliği, kârlılık ve borçluluk gibi temel göstergeler üzerinden değerlendirmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler ışığında, Ford Otosan'ın analiz dönemi boyunca istikrarlı bir büyüme sergilediği, likidite yapısının genellikle güçlü olduğunu ve borç yönetiminde başarılı bir strateji izlediği gözlemlenmiştir. Bununla birlikte, dönemsel olarak bazı göstergelerde dalgalanmalar yaşandığı ve özellikle bazı yıllarda faaliyet verimliliğinde düşüşler meydana geldiği de tespit edilmiştir. Çalışmanın sonunda yapılan genel değerlendirme ile birlikte, şirketin mali performansının güçlü ve zayıf yönleri belirlenmiş; gelecek dönemlere yönelik önerilerde bulunulmuştur. Bu tez, özellikle işletmelerin mali analiz süreçlerine katkı sağlamak ve benzer çalışmalar yapmak isteyen araştırmacılara yol gösterici bir kaynak olmayı amaçlamaktadır.
The effect of cognitive factors on decision-making behavior with the moderating role of cryptocurrency investment
The main objective of this thesis is to examine whether cognitive factors affect investor decisions and behaviours and their impact levels. As a result of the literature review, cognitive factors are identified as representativeness bias, herd bias, anchor bias, and availability bias. In the literature section of the thesis, cognitive biases, previous studies on this subject, and crypto assets are included. In the methodology section, the aforementioned dependent and independent variables are defined. In the research, a questionnaire was used as a data collection method, and the data were accessed online. The sample of the study consisted of cryptocurrency ınvestors ın Lıbya. SPSS software was used to analyse the data in the study. The factor analysis method was used as the analysis method. Following the suitability of the data for factor analysis, the dimensions were determined. The regression analysis method was applied to determine the relationship between the dimensions formed as dependent and independent variables, and the relationships were evaluated by testing all assumptions of the method. According to the results obtained, it was concluded that the decisions made by investors in crypto asset investments in Libya are affected by cognitive factors such as representativeness bias, herd bias, anchor and availability bias, and that there is a statistically significant and high relationship with all cognitive factors. In summary, this thesis study shows that the financial investors in Libya are significantly affected by emotional and cognitive factors in cryptoasset investments and make investment decisions in a non-rational manner. At the same time, this research also suggests that even cryptocurrency ınvestors can make more rational decisions by increasing their financial literacy levels. Keywords: cognitive actors, crypto asset investment, investor behaviour
Economic determinants of foreign direct investment
This thesis examines the economic determinants of FDI by analyzing the relationships between FDI, Gross Domestic Product (GDP), gross capital formation, and unemployment using robust econometric techniques such as unit root tests, ARDL modeling, and diagnostic evaluations. The findings reveal that GDP significantly and positively influences FDI in both the short and long term, underscoring the critical role of economic growth in attracting foreign investment, while gross capital formation also exerts a positive impact. In contrast, unemployment was found to have an insignificant effect on FDI, suggesting that labor market conditions are not a primary determinant of foreign investment decisions in Egypt. The ARDL bounds test confirmed a long-term cointegrating relationship between FDI and the explanatory variables, with a rapid adjustment speed of 90.08% to equilibrium following economic shocks. Diagnostic tests validated the model's reliability, confirming the absence of serial correlation, heteroskedasticity, and structural instability. These findings highlight the dynamic interplay between economic growth, domestic investment, and foreign capital inflows, offering valuable insights for policymakers aiming to foster a stable and conducive investment environment to drive sustainable economic development in Egypt. Key words: Foreign direct investment , GDP , Unmployment , ARDL Model , ,Egypt
Evaluation of the relationship between working capital managementand financial performance in business with panel regression analysis: An application on BIST 100 index
This study sheds insight into a company's working capital management practices and how they affect its financial success. The study uses panel regression analysis to analyze companies listed on the BIST 100 index. It aims to understand the relationship between working capital management and financial performance within these businesses. This study demonstrates that to guarantee seamless operations, working capital management entails efficiently managing a company's current assets and obligations. By analyzing this relationship with panel regression analysis, it aimed to identify how different strategies in working capital management impact the financial performance of these businesses. Key Words: Working capital management, profitability, firm performance
Determinants of commercial banks performance in Ghana and Türkiye: An application of CAMELS model
The thesis analyzes the determinants of commercial bank performance in Ghana and Turkiye, employing the CAMELS framework (Capital adequacy, Asset quality, Management efficiency, Earnings quality, Liquidity, and Sensitivity) alongside macroeconomic indicators such as inflation, GDP, and ownership structure. Through a mixed-method approach utilizing data from 2013–2022, the study examines financial reports of 20 commercial banks across the two nations. Key findings demonstrate that asset quality, liquidity, and inflation significantly affect Return on Assets (ROA) in Ghana, while macroeconomic variables have less pronounced effects on Return on Equity (ROE). In Turkiye, financial indicators suggest a generally stable banking environment, yet substantial variability exists in profitability and risk metrics. The study emphasizes the importance of risk management, financial literacy, and tailored policies to enhance the stability and performance of banks. Recommendations include expanding financial literacy programs, addressing systemic risks, and fostering regulatory collaboration to ensure financial inclusivity and sustainable growth. This research contributes to the global understanding of bank performance, offering practical and theoretical insights for policymakers, financial institutions, and academics. It underscores the CAMELS model's applicability in assessing and comparing banking systems across diverse economic contexts.
Measuring and analysing the impact of the working-age male population growth on the unemployment rate in Iraq from (1992 to 2023)
Iraq faces many challenges related to its growing population, especially among working-age males. This is accompanied by a rise or fall in economic indicators. Statistics show a significant increase for this specific group, although some of these indicators have a negative and some a positive impact on economic growth. Therefore, studying unemployment rates is an important topic that changes periodically and appears annually and affects specific groups that represent the most important segment of society: working-age males. The unemployment rate is used to measure the percentage of those who do not work actively seeking work compared to the total labour force. This indicator reflects Economic potential to provide sufficient job opportunities for the population and is therefore an important tool for assessing a country's economic situation. This study the impact of the increasing number of males in the Republic of Iraq within the age group (15-64) on the unemployment rate and its percentage for the years between 1994 and 2023 using data analysis, measurement, and testing through statistical programs by measuring the correlation between variables and the positivity and negativity of that relationship. The data of the World Bank Group was used, as well as part of the data of the Central Statistical Organisation in Iraq. This data represents the growth rate over (30) years for the targeted study so that a clear picture of the population and growth rates appears, ensuring that they are tested and analysed, their relationship with unemployment rates is found, and solutions and future predictions for that relationship are found. The theoretical aspect included a set of theories and ideas that present the subject of the study and the vision of scientists regarding the increase in population numbers and its impact on economic growth, as some explained that it is an economic problem resulting from the increase in population numbers without controls, while others see it as an economic wealth that requires sound management of these resources, and some see it as a problem related to class and capitalism. These opinions were included in the research, and the theoretical aspects that support the practical aspect were taken into consideration, meaning that the problems of the theoretical aspect apply to the subject of the study and the target society in Iraq. The practical aspect included the use of the quantitative approach in the study and focusing on collecting and analysing numerical and statistical data. The aim of this is to test hypotheses and determine the relationships between variables using statistical tools and methods, as well as analyse annual changes in growth rates and unemployment rates by studying the tables provided and extracting the average growth rate and comparing the results with other years and predicting the annual increase in population and unemployment rates in the future. The Excel program was used to find the average annual growth rate and apply mathematical calculations, as well as the SPSS program to find measures of central tendency, as well as the regression equation and Pearson's correlation. A coefficient used to determine the strength and direction of the linear relationship between two variables, where the relationship is directly proportional between the two variables, i.e., when the number of males of working age increases, the unemployment rate increases. Key Words: Iraq, population growth, working-age males, unemployment rates, economic indicators.
Stock market capitalization and financial openness : The case of United Arab Emirate
The United Arab Emirates and the Gulf region are increasingly becoming centers of gravity for financial investment and stock market activities. Additionally, financial openness provides avenues for more inflows into markets previously considered as no-go areas. The amount of inflow, the market capitalization volumes, and the boom in certain markets are particularly ascribed to the kind of institutional regimes and the level of financial liberalization that exist. To this end, there are several literatures on advanced economies with a few on the emerging market. This requires further study to understand the relationship between the stock market and financial openness in the Gulf states. This study seeks to explore the impact of a liberalized financial market on stock market capitalization in the UAE. The study employed annual time series data from 2000 to 2021 from the World Bank's World Development Indicators (WDI) and the International Monetary Fund's Financial Development datasets. This research aims to examine the impact of financial openness on stock market capitalization. More so, it seeks to investigate the relationship between institutional quality on stock market performance and to also ascertain how some macroeconomic indicators influence stock market performance in the UAE. The study used the Autoregressive Distributed Lag (ARDL) estimation technique and the results revealed that in the long run, financial openness has a positive relationship with stock market capitalization. More so, institutional quality indicators such as the rule of law and government effectiveness, as well as bank stability, and gross fixed capital formation have a positive impact on stock market capitalization in the long run. However, the quality of regulation, government expenditure, and GDP growth hurt market capitalization in the long run. In the short run, the study finds that financial liberalization, government expenditure, quality regulations, effective governance, and GDP growth rate harm market capitalization. However, the rule of law has a positive impact on stock market capitalization. The findings show the importance of financial openness, the rule of law, effective governance, capital formation, and stable financial systems in the future stock market in the UAE. The study further suggested the formulation and implementation of policies that will strengthen the quality of financial sector regulations which can pose more confidence in the capital market. Keywords: Stock Market Capitalization, Financial Stability, Institutional quality, ARDL, Time series
The effect of foreign direct investment on economic growth in Somalia
Since 1994, Somalia's economy has grown significantly, reaching $5.731 billion in 2009 at a real growth rate of 2.6% predicted. Comparing Somalia to its neighbors, foreign direct investment (FDI) decreased slightly in 2014 and 2015. This had an effect on trade, competitiveness, employment creation, foreign savings, capital investment, productivity gains, and access to international markets. With an estimated GDP of $8.37 billion as of December 2023, Somalia is one of the least developed countries. In this study, the empirical relationship of foreign direct investments on economic growth in Somalia between 1970 and 2022 was examined with the help of the ARDL bounds test. In addition to direct foreign investments, inflation, trade balance, population growth and exchange rate variables, which are thought to have an impact on economic growth, were also examined. The study findings indicate the existence of a positive and statistically significant relationship between foreign direct investments and economic growth in Somalia in the specified period. On the other hand, while the effect of population growth and trade balance on economic growth was found to be positive, the effect of exchange rate and inflation variables on economic growth was found to be negative. Additionally, the coefficients are statistically significant. The study highlights the underdevelopment of Somalia's financial sector, with loans to asset finance decreasing by 10% in 2020. However, private sector credit grew steadily from 2015 to 2019, indicating growth potential. Challenges such as regulatory uncertainties and infrastructure development could hinder FDI growth despite the prevalence of mobile money. The study concludes that foreign direct investment (FDI) positively impacts economic growth in Somalia by stimulating growth in key sectors. Initial FDI inflows may not directly translate into higher growth, but lagged FDI effects emerge as positive and significant in the long run. Population growth also positively affects GDP growth as it leads to increased economic activity and production. Maintaining a positive trade balance in which exports exceed imports contributes to sustainable economic growth. Lagged GDP has a positive impact on current GDP growth, indicating a momentum effect in Somalia's economy. Real exchange rate depreciation is associated with higher long-run GDP growth, as a weaker exchange rate boosts exports and economic activity. Lower inflation also contributes to higher long-run GDP growth, as price stability creates a favorable environment for investment and economic expansion. To enhance Somalia's economic growth, the government should implement targeted policies to attract and retain foreign direct investments, prioritize investments in education and skills development, diversify exports, focus on improving the country's trade balance by reducing import dependence, invest in infrastructure development, promote price stability and control inflation. In addition, the government should encourage partnerships between the private sector and NGOs. Banks should partner with microfinance institutions to reach underserved populations and promote financial inclusion. Finally, the study focuses on the impact of foreign direct investment on Somalia's economic growth from 1970 to 2022, excluding recent economic developments. For this reason, alternative econometric models can be established in the future and different perspectives can be brought to the subject.
The effect of foreign direct investment on economic growth in Somalia
Since 1994, Somalia's economy has grown significantly, reaching $5.731 billion in 2009 at a real growth rate of 2.6% predicted. Comparing Somalia to its neighbors, foreign direct investment (FDI) decreased slightly in 2014 and 2015. This had an effect on trade, competitiveness, employment creation, foreign savings, capital investment, productivity gains, and access to international markets. With an estimated GDP of $8.37 billion as of December 2023, Somalia is one of the least developed countries. In this study, the empirical relationship of foreign direct investments on economic growth in Somalia between 1970 and 2022 was examined with the help of the ARDL bounds test. In addition to direct foreign investments, inflation, trade balance, population growth and exchange rate variables, which are thought to have an impact on economic growth, were also examined. The study findings indicate the existence of a positive and statistically significant relationship between foreign direct investments and economic growth in Somalia in the specified period. On the other hand, while the effect of population growth and trade balance on economic growth was found to be positive, the effect of exchange rate and inflation variables on economic growth was found to be negative. Additionally, the coefficients are statistically significant. The study highlights the underdevelopment of Somalia's financial sector, with loans to asset finance decreasing by 10% in 2020. However, private sector credit grew steadily from 2015 to 2019, indicating growth potential. Challenges such as regulatory uncertainties and infrastructure development could hinder FDI growth despite the prevalence of mobile money. The study concludes that foreign direct investment (FDI) positively impacts economic growth in Somalia by stimulating growth in key sectors. Initial FDI inflows may not directly translate into higher growth, but lagged FDI effects emerge as positive and significant in the long run. Population growth also positively affects GDP growth as it leads to increased economic activity and production. Maintaining a positive trade balance in which exports exceed imports contributes to sustainable economic growth. Lagged GDP has a positive impact on current GDP growth, indicating a momentum effect in Somalia's economy. Real exchange rate depreciation is associated with higher long-run GDP growth, as a weaker exchange rate boosts exports and economic activity. Lower inflation also contributes to higher long-run GDP growth, as price stability creates a favorable environment for investment and economic expansion. To enhance Somalia's economic growth, the government should implement targeted policies to attract and retain foreign direct investments, prioritize investments in education and skills development, diversify exports, focus on improving the country's trade balance by reducing import dependence, invest in infrastructure development, promote price stability and control inflation. In addition, the government should encourage partnerships between the private sector and NGOs. Banks should partner with microfinance institutions to reach underserved populations and promote financial inclusion. Finally, the study focuses on the impact of foreign direct investment on Somalia's economic growth from 1970 to 2022, excluding recent economic developments. For this reason, alternative econometric models can be established in the future and different perspectives can be brought to the subject.
Somali'de gençlik ve ekonomik büyüme
This study examines the consequence of youth on economic growth in Somalia from 1990 - 2020. To create an economic model and assess the data, econometric methods of the OLS model were utilized, the model provides valuable insights into the relationships between independent variables like Youth Unemployment rate, Employment rate, Gross Capital Formation and Total Urban Population and dependent variable called real GDP. All variables underwent the unit root test, and some of them were discovered not to be stationary in the first difference model, but they are all stationary at the second level. We examined Ramsey reset test, there is no apparent need to include the squares of fitted values in the model. We investigated heteroscedasticity, the test suggests there might be heteroscedasticity, but the evidence is not overwhelmingly strong. After examining multicollinearity by VIF test, it is revealed that there is multicollinearity problem in the model. In order to prevent the ineffective results arising out of multi collinearity, ridge regression is imposed. The study set up a strong long-term correlation between Youth and Economic Growth in Somalia. The research effort's empirical findings were created on the impact of Youth on the expansion of the Somali economy. A policy recommendation was made The Federal Government of Somalia should prioritize initiatives aimed at reducing the youth unemployment rate. Enhancing educational systems to meet the demands of the job market and fostering partnerships with industries for practical training can better equip the youth with skills relevant to the evolving economy.
Somali'de gençlik ve ekonomik büyüme
This study examines the consequence of youth on economic growth in Somalia from 1990 - 2020. To create an economic model and assess the data, econometric methods of the OLS model were utilized, the model provides valuable insights into the relationships between independent variables like Youth Unemployment rate, Employment rate, Gross Capital Formation and Total Urban Population and dependent variable called real GDP. All variables underwent the unit root test, and some of them were discovered not to be stationary in the first difference model, but they are all stationary at the second level. We examined Ramsey reset test, there is no apparent need to include the squares of fitted values in the model. We investigated heteroscedasticity, the test suggests there might be heteroscedasticity, but the evidence is not overwhelmingly strong. After examining multicollinearity by VIF test, it is revealed that there is multicollinearity problem in the model. In order to prevent the ineffective results arising out of multi collinearity, ridge regression is imposed. The study set up a strong long-term correlation between Youth and Economic Growth in Somalia. The research effort's empirical findings were created on the impact of Youth on the expansion of the Somali economy. A policy recommendation was made The Federal Government of Somalia should prioritize initiatives aimed at reducing the youth unemployment rate. Enhancing educational systems to meet the demands of the job market and fostering partnerships with industries for practical training can better equip the youth with skills relevant to the evolving economy.
The impact of fiscal deficits on economic performance in development of country a case study on Nigeria
This study examines the impact of fiscal imbalance on inflation and economic growth in Nigeria from 1981 to 2019. For this purpose, two different models have been established. The first model is an extension of the Solow growth model with the inclusion of fiscal imbalance. In other words, economic growth is the dependent variable, while capital, labor force, and fiscal imbalance are considered independent variables. After conducting preliminary tests, the OLS method was applied. The results of the OLS analysis show that both labor force (LB) and fiscal imbalance (FIM) have a significant influence on economic growth. The labor force is statistically significant at the 5% level, while fiscal imbalance is statistically significant at the 10% level. However, the labor force has a negative impact, while fiscal imbalance negatively affects economic growth in Nigeria during the specified period. The coefficient of the labor force indicates that a unit increase leads to a decline in economic growth by 2.543, suggesting that an increase in the labor force may reduce economic growth, possibly due to inefficiency or hidden employment. In the literature, some researchers have also reported a negative impact of the labor force on economic growth. On the other hand, the coefficient of fiscal imbalance indicates that 1% increase in fiscal imbalance causes 0.2373% increase in economic growth. Therefore, a policy of budget deficit during a recession and budget surplus during a boom could maintain macroeconomic stability. This implies that fiscal imbalance contributes positively to Nigeria's economic growth during the specified period. In the second model, which examines the determinants of inflation, the ARCH model is employed due to the issue of changing variances. The results show that, during the period from 1981 to 2021, only monetary expansion has a positive effect on inflation, indicating that inflation increases as monetary expansion increases.
The impact of the civil war on the Syrian economy 2011-2020
The study explores the significant distinctions between the prewar and damage to the post-conflict economies of Syria. Comparing the economic years of 2011 to 2020 with the prosperous economic and diplomatic years of 1980 to 2010 highlights the significant changes and adjustments brought about by the continuous wars. Before the eruption of the war, Syria had a thriving economy marked by an increasing GDP and strengthened international relations. There were coordinated efforts to increase exports, boost investments, and strengthen various economic sectors. But once the war began in 2011, it caused catastrophic consequences, damaging infrastructure severely, forcing a large number of people to flee their homes, and resulting in a significant death toll. The Economy, already beset by water scarcity and deficient infrastructure, suffered further devastation, precipitating a significant downturn in GDP, rampant inflation, and an abrupt devaluation of the Syrian pound. The war caused a deceleration in GDP growth, unemployment, and inflation surge, disrupting foreign investment and trade dynamics. The investment of several industries (agricultural, manufacturing, services, and public utility industries), energy, and population are affecting Syria's GDP. This paper studies how several indicators, such as investment, energy, and population, affect the GDP per Capita of Syria. According to our study, the war affected the GDP negatively, in which it reached a negative rate. The study utilized an Autoregressive Distributed Lag (ARDL) model to examine the impact of the Syrian war on the country's Economy. The findings underscore the war's significant and detrimental effect on GDP per capita, with the model estimating a long-term reduction of over 76%. Additionally, the analysis revealed that investment and population growth positively influence GDP per capita in the long run, while energy consumption has a negative impact. These findings emphasize the importance of considering a holistic approach to economic recovery in Syria, considering both the war's direct effects and underlying structural challenges such as energy dependence.
Finansal liberalizasyon döneminin gelişimi ve Türkiye'de yatırım iklimi
Finansal liberalizasyon, genellikle sermaye akışlarının, finansal hizmetlerin ve piyasa düzenlemelerinin serbestleştirilmesini içerir. Türkiye'de bu süreç 1980'lerin başında başlamıştır. Her dönemde Türkiye'nin yatırım iklimi hem iç hem de dış faktörlerden etkilenmiştir. Ekonomik politikalar, global ekonomik koşullar, siyasi istikrar ve hukuki altyapı gibi faktörler yatırım kararlarını doğrudan etkileyen unsurlar olarak ön plana çıkmıştır. Son dönemde, teknoloji ve yenilenebilir enerji gibi alanlarda yatırımların arttığı gözlemlenmektedir. Bununla birlikte, Türkiye ekonomisi zaman zaman siyasi ve ekonomik belirsizlikler, döviz kuru dalgalanmaları ve yüksek enflasyon gibi zorluklarla da karşılaşmıştır. Bu faktörler, yatırım iklimini şekillendirmede önemli rol oynamaktadır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de finansal liberalizasyon sürecinin başlamasından bugüne kadar olan dönemde yatırım ortamını derinlemesine incelemek ve bu süreçte etkili olan temel faktörleri detaylı bir şekilde analiz etmektir. Finansal liberalizasyonun ekonomik çevreye olan etkisini inceleyerek Türkiye'nin yatırım alanındaki gelişimini anlamak ve gelecek dönemler için yatırım stratejilerini etkileyecek kritik unsurları tespit etmek bu çalışmanın hedeflerindendir. Türkiye'nin yaşadığı ekonomik sıkıntılarla başa çıkma yöntemleri arasında geleneksel olarak enflasyonun düşürülmesi ve maliyet disiplininin korunması yer alır. Ancak, özel sektörde spekülatif finans hareketleri sonucu oluşan hassas durumlar bu durumlarda sıklıkla göz ardı edilir. Devlet sektörü, sosyal sorumluluklarını ikinci plana atarak borç ödemelerine yoğunlaşmıştır. 2001 sonrası meydana gelen ekonomik artış ve faiz oranlarının düşüşü, ağırlıklı olarak borçların geri ödenmesine yönelik olmuştur.