14
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Çift kültürlülük ile örgütsel vatandaşlık davranışı ve iş tatmini arasındaki ilişkinin yapısal eşitlik modeli ile incelenmesi
Günümüz dinamik ve rekabetçi iş dünyasında işletmelerin ve örgütlerin ayakta kalabilmesi, başta çalışanlar olmak üzere var olan kaynakların etkin ve verimli bir şekilde kullanabilmesine bağlıdır. Bu bağlamda çalışanların görev tanımları dışındaki olumlu davranışlarını belirten örgütsel vatandaşlık davranışları, örgütlerin performanslarını etkileyen en önemli faktörlerin başında gelmektedir. Önemine binaen literatürde kapsamlı bir şekilde incelenen bu değişkenin üzerinde etkili olan değişkenlerden biri çalışanların iş tatmin düzeyidir. Çalışmada bu iki kavram, yönetim bilimlerinde henüz yeterince ele alınmamış olan çift kültürlülük kavramı bağlamında incelenmektedir. Kültür, bireylerin davranışlarını şekillendiren en önemli faktörlerin başında gelmektedir. Bu bağlamda iki farklı kültürün özelliklerini gösteren çift kültürlü bireylerin, iş ortamındaki davranışlarının etkisinin incelenmesi yönetim bilimi literatürüne önemli bir katkı sağlayacaktır. Bahsi geçen bu üç değişken arasındaki ilişkiler, Almanya'da yaşayan Türk kökenli çalışanlara uygulanan anket yardımıyla toplanan veriler analiz edilerek incelenmiştir. Literatürden elde edilen ölçeklerin uyarlanması ile oluşturulan anket ile 675 çalışandan veri elde edilmiştir. Yapısal Eşitlik Modeli tekniği kullanılarak gerçekleştirilen analizler sonucunda çift kültürlülük düzeyinin hem iş tatmin düzeyi hem de örgütsel vatandaşlık davranışlarını sergileme düzeyi üzerinde etkili olduğu görülmüştür. Burada çift kültürlülüğün, iş tatmini aracılığı ile örgütsel vatandaşlık davranış sergileme düzeyini etkilediği de ortaya konmuştur. Sonuçlar ayrıca iş tatmin düzeyinin, örgütsel vatandaşlık davranışlarını sergileme düzeyi üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olduğunu da göstermiştir. Ele alınan temel değişkenlerin demografik değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı da çalışma kapsamında ele alınmıştır. Bu bağlamda cinsiyetin, katılımcıların çalıştığı sektörün, katılımcıların Almanya'da kaçıncı nesil olduğunun ve yaşın etkisi incelenmiştir. Sonuçlar cinsiyetin, neslin ve yaşın bazı etkilerinin olduğunu gösterirken sektörün temel değişkenler üzerinde herhangi bir etkisinin olmadığını görülmüştür.
Üç aşamalı veri zarflama analizi ve çok kriterli karar verme yöntemleri ile havalimanı etkinliklerinin belirlenmesi ve bir uygulama
Hava taşımacılığının en temel bileşenlerinden olan havalimanlarının performansları, bulundukları ülke ve bölge için ekonomik ve sosyal anlamda çok büyük öneme sahiptir. Bu çalışmada, tüm dünyayı etkisi altına alan COVID-19 pandemisinin öncesinde ve pandemi esnasında Türkiye'deki havalimanlarının performans sıralamaları Üç Aşamalı Veri Zarflama Analizi (VZA) ile elde edilen göreli etkinlik değerlerine göre karşılaştırılmıştır. Bu analizde, 2018 yılına ait 46 havalimanı; 2020 yılına ait ve aralarında yeni hizmete giren İstanbul Havalimanı'nın da bulunduğu 51 adet havalimanı verisi kullanılmıştır. Analizin ikinci aşamasında; klasik VZA'dan farklı olarak, Stokastik Sınır Analizi aracılığıyla, il bazında gayrisafi yurtiçi hasıla (GSYİH), üçüncül sektör oranı ve turist sayısı; çevresel faktörler olarak alınmıştır. Böylece çevresel etkinin ve şans faktörünün etkinlik değerlerinden ayrıştırılması ve işletme performans değerlerinin yönetimsel etkinsizlik kaynaklı olması sağlanmıştır. Ayrıca çok kriterli karar verme yöntemlerinden TOPSIS ve ARAS yöntemleri ile de havalimanları sıralamaları elde edilmiş ve elde edilen sonuçların tutarlı olduğu görülmüştür.
Kripto para piyasasına yönelik duygu analizi uygulaması
Günümüzde farklı türdeki verilerin derlenip saklanabilmesi ve bu verilerin işlenebilmesi ile sosyal medya verileri de analizlerde kullanılmaya başlanmıştır. Sosyal medyadan elde edilen veriler, yapılandırılmamış veri olarak karşımıza çıkmaktadır. Geleneksel analiz yöntemlerinde bir verinin işlenebilmesi için verinin yapılandırılmış olması koşulu varken, günümüzde yapılandırılmamış veriler kullanılarak da analizler gerçekleştirilebilmektedir. Bu analizlerin gerçekleştirildiği en etkili alan metin madenciliğidir. Metin madenciliğinde duygu analizi uygulamaları popülaritesi hızla artan bir araştırma alanı haline gelmiştir. Sosyal medyada yer alan bilgi yığınlarının analiz edilmesinde kullanılan en yaygın yöntemlerden birisi duygu analizi uygulamalarıdır. Yapılan çalışmada kripto para piyasasında meydana gelen düşüş ve yükselişlerin sosyal medya platformuna olan yansıması duygu analizi ile analiz edilmiştir.
Kalkınma ve çevresel sağlık riskleri: Azerbaycan için ekonometrik bir analiz
Günümüz dünyasında ekonomik kalkınma beraberinde çevre sorunlarını getirmektedir. Günümüzde su, toprak ve hava kirliliğini bir arada içeren çevre kirliliği, biyolojik çeşitliliğin geri döndürülemez kaybı, su, verimli tarım arazileri ve balık gibi doğal kaynakların giderek yok olması, ekonomik kalkınma ve sürdürülebilir kalkınmaya yönelik en ciddi tehditler arasındadır. Çevre şiddete ve yıkıma maruz kalmaktadır. Bununla birlikte, insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkiler de dahil olmak üzere çevre sorunlarının önemli sonuçlarına çok az dikkat gösterilmektedir. Ancak insan sermayesi teorisinde vurgulandığı gibi, ekonomik kalkınma için sağlıklı insan şarttır. Sürdürülebilir kalkınma, mevcut ve gelecek nesillerin refahı için çevrenin korunmasına büyük önem vermektedir. Sürdürülebilir kalkınma anlayışı, doğal kaynakların ve çevrenin korunmasını kalkınmanın yardımcısı ve gelecek nesillerin çıkarlarının koruyucusu yapmaktadır. Global bir problem haline gelen çevresel sağlık riskleri son dönemlerde inceleme konusu olmuştur. Ekonomik kalkınmanın sebep olduğu çevre sorunlarını çözmenin bir yolu bu sorunların tespit edilmesi ve istikrarlı bir ekonomik kalkınma sağlanarak risklerin azaltılmasıdır. Çalışmada Azerbaycan ekonomisi için 1995-2021 dönemi temel alınarak ekonomik kalkınma ile çevresel sağlık riskleri arasındaki ilişki incelenmiştir. Kurulan ekonometrik modelde kişi başı GSMH, kişi başı karbondioksit emisyonu ve sağlık harcamaları değişkenleri kullanılmıştır. Yapılan çalışmada zaman serisi yöntemlerinden olan VAR analizi kullanılmıştır. İlk olarak ekonometrik model kurulmuş ve modelde yer alan değişkenlerin durağanlık durumları incelenmiştir. Değişkenlerin aynı dereceden tümleşik olduğu tespit edildikten sonra VAR analizi yapılmıştır. VAR analizi için yapılan temel varsayım testler sonucunda modelde herhangi bir spesifikasyon hatasının olmadığı tespit edilmiştir. Son olarak çalışmada etki-tepki grafikleri incelenmiş ve varyans ayrıştırma analiz sonuçları açıklanmıştır. Sonuç olarak Azerbaycan ekonomisinde de diğer gelişmekte olan ülkeler gibi ekonomik kalkınmanın bir takım çevresel sağlık risklerine yol açtığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kalkınma, Çevre, Azerbaycan, Etki-Tepki, VAR
Avrupa Birliği'nde suçu etkileyen sosyoekonomik faktörlerin robust yöntemler ile analizi
Toplumlarda güvensizliğe yol açan suç; toplumu ve ülke ekonomisini etkilemekle birlikte, toplumda hem psikolojik hem de parasal maliyetlere yol açabilmektedir. Suç konusu sürdürülebilir kalkınmanın sağlanması için de önem arz etmektedir. Ülkelerde ve kurumlarda barış ve adaletin sağlanması Birleşmiş Milletler'in sürdürülebilir kalkınma amaçlarındandır. Mevcut çalışmada Avrupa Birliğine üye ülkeler için şiddet ve mülkiyet suçlarının sosyoekonomik belirleyicilerinin tespit edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla uygulamada Robust yöntemler kullanılmıştır. Bu yöntemler genellikle aykırı gözlemlerin olduğu veri setlerinde uygulanmaktadır. Aykırı gözlemler, tahmincileri etkileyerek güvenilir olmayan tahmin sonuçlarına neden olabilmektedirler. Çalışmada Robust Değer Atama Yöntemi; şiddet ve mülkiyet suç türlerine ilişkin eksik gözlemler içeren bazı ülkelerin eksik gözlemlerinin atanmasında, Robust Seyrek Temel Bileşenler Analizi veri setinin boyutunu indirgemede, Robust Regresyon Analizi ise bağımlı değişkenlerin şiddet ve mülkiyet suç oranlarının olduğu iki modelin tahmininde kullanılmıştır. Tezin birinci bölümünde suç kavramı, teorileri, suçun sürdürülebilir kalkınmadaki önemi ve şiddet ve mülkiyet suçlarının sosyoekonomik belirleyicilerine yönelik literatür çalışması üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde aykırı gözlemlerin belirlenmesinde kullanılan yöntemler ele alınmıştır. Üçüncü Bölümde robust tahmincilerin özellikleri, türleri, çokdeğişkenli tahminciler ve Robust Regresyon Yöntemi incelenmiştir. Uygulama bölümünde ise çalışma ile ilgili toplanan veriler analiz edilmiş ve raporlanmıştır. Sonuç bölümde ise çalışmanın sonuçları, literatüre katkısı, ileri çalışmalar ve çalışmanın sınırları hakkında bilgiler verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Suç, Aykırı Gözlem, Robust Değer Atama Yöntemi, Robust Seyrek Temel Bileşenler Analizi, Robust Regresyon
Sürdürülebilirlik analizi ile kurumların sürdürülebilirliğinin modellenmesi ve yeni bir sürdürülebilirlik indeksinin geliştirilmesi
Bugüne kadar yapılan çalışmalar incelendiğinde kurumsal sürdürülebilirlik ile ilgili yapılan çalışmaların ve ölçümlerin genellikle global çalışmalar ve indekslere dayandığı yerel çalışmaların ise sınırlı olduğu görülmektedir. Bu çalışmanın temel amacı yerel yönetimlerin kurumsal sürdürülebilirliğini ölçmektir. Sürdürülebilirlik ile ilgili yapılan Rio Konferansı diğer adı ile Gündem 21 ile beraber yerel yönetimlerin de uluslararası topluluğun ortakları olarak nitelendirilmesi ile birlikte yerel yönetimlerin de kurumsal sürdürülebilirliklerinin değerlendirilmesi ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu ihtiyaçla birlikte yerel yönetimlerin en önemli aktörü olan belediyelerin kurumsal sürdürülebilirliklerinin değerlendirilmesi önem kazanmıştır. İlçelerin kurumsal sürdürülebilirliğinin ölçümlenmesi, ilçelerin bu konuda kendilerini değerlendirmesi ve diğer ilçelere göre karşılaştırma yapmaları açısından önemlidir. Bu araştırmada dünyanın en önemli metropollerinden biri olan İstanbul ilinin ilçe belediyeleri esas alınarak bir kurumsal sürdürülebilirlik indeksinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. İndeks; biri genel kurumsal sürdürülebilirlik indeksi olmak üzere 3 alt indeksten (Sosyal, Ekonomi ve Çevre) oluşmaktadır. İlçelerde kurumsal sürdürülebilirliğin ölçülmesi, ilçelerin bu konuda kendilerini değerlendirmeleri ve diğer ilçelere göre karşılaştırma yapmaları açısından önemlidir. Ayrıca kurumsal itibarlarını artırıcı yönde etkisi bulunmaktadır. Araştırmanın son bölümünde Eksik Gözlem Analizi, Kümeleme Analizi, Temel Bileşenler Analizi, Bileşik İndeks Hesaplama yöntemleri R programlama dili ve IBM SPSS kullanılarak uygulanmıştır.
Bilim, teknoloji ve inovasyon politikası göstergelerinin değerlendirilmesi ve ülke karşılaştırmaları
Bilim, teknoloji ve inovasyon (BTİ) politikaları ülkelerinin sürdürülebilir kalkınma hedeflerine ulaşmasında büyük öneme sahiptir. Çok sayıda küresel veri tabanı ülkelerin BTİ politikalarının performansını ölçen ve karşılaştırmasını yapan birçok göstergeye sahiptir. Ancak, BTİ performansını ölçmek, izlemek ve geliştirmek için bu göstergelerin önem derecelerinin nasıl belirleneceği, nasıl sınıflandırılacakları ve sistematik olarak nasıl analiz edilmeleri gerektiğine dair birçok sorun ortaya çıkmaktadır. Çalışmada, küresel sorunlar ve BTİ politikalarındaki yeni eğilimler hakkında literatür taraması yer alırken, uluslararası karşılaştırılabilir bir BTİ gösterge kümesinin gerekliliğinden, mevcut BTİ gösterge çalışmaları ve çabalarından ve her kıta için yapılan çalışmalardan bahsedilmektedir. Bunların ışığında, belirlenen tüm göstergeler ayrıntılı olarak tanıtılmaktadır. Çalışmada yer alan ülkelerin değerlendirme gösterge değerleri açısından güçlü ve zayıf noktaları belirtilmektedir. Uygulama kısmında ise, Entropi yöntemi ile gösterge ağırlıklarının objektif bir şekilde belirlenmesinin ardından, belirlenen göstergelere ait verilerine ulaşılabilinen 40 ülke kümeleme analizi, GİA, TOPSIS, VIKOR, PROMETHEE I-II, ARAS, COPRAS, MULTIMOORA, ELECTRE, SAW ve MAUT yöntemleriyle karşılaştırılmaktadır. Çalışmanın amacı, bu konudaki güncel literatür bakış açısıyla karar vericilerin, araştırmacıların ve politika yapıcıların BTİ göstergelerini ve boyutlarını daha iyi anlamalarına, daha etkin ve verimli politikalar üretmelerine yardımcı olmaktır. Bu çalışma, bu konuda ÇKKV metotlarla yeni ve özgün bir yaklaşım sunmaktadır. Borda Sayım yöntemi ile ÇKKV yöntemlerinin sonuçlarından yararlanarak ortak bir nihai sıralama elde edilmiştir. Elde edilen bu sıralama, Küresel İnovasyon (2019) ve Küresel Rekabet Edebilirlik (2019) endekslerinde belirtilen sıralamalarla Spearman korelasyon analizine göre değerlendirildiğinde aralarında mükemmel pozitif korelasyon olduğu görülmektedir. Ayrıca, güncel verilerle bu çalışmanın her yıl güncellenmesi ve yayınlanması mümkündür.
Analitik hiyerarşi prosesi ve promethee yöntemleri ile yayınevi seçimi
Yerleşik yaşama geçip tarım ve hayvancılıkla uğraşmaya başlayan insanoğlu artık değerlerini depolamaya başlamıştır. Elinde kalan buğdayın ve beslediği hayvanların hesabını tutmak için yöntem ararken rakamları, matematiği, alfabeyi ve yazıyı keşfetmiştir. İlk zamanlar elindeki küçükbaş veya büyükbaş hayvanlarla yıllık buğday hesabının kaydını tutmak için kullandığı yöntemi zamanla geliştirmiş, matematiksel hesapların yanında önce simgesel sonra seslerin ifade edilebildiği alfabeyi keşfetmiş alfabenin keşfi günlük kayıt tutma sistemini oluşturmasını sağlamıştır. Bu esnada uzun soluklu metin Gılgamış Destanı ortaya çıkmıştır. Tarihî kayıtlar tutulmaya başlanmış yazı yayılıp okuma yazma bilen insan sayısı artınca yazdıklarını önemseyen ve geniş kitlelere iletmek isteyenler de artmıştır. Önceleri el yazısıyla ve büyük bir meşakkatle çoğaltılan bu metinler matbaanın bulunmasıyla daha kolay ulaşılır hâle gelmiş bu süreçte okur yazar insan sayısı dolayısıyla okur kitlesi artmıştır. Böylelikle yazarlar ortaya çıkmış yazarlık meslek hâlini almış ardından matbaalar kurulmuş, yayınevleri ve kitabevleri devreye girmiş bütün bunların sonucunda da bir yayınevi sektörü doğmuştur. Başlangıçta az sayıdaki yayınevi birçok kitabevine kitap tedarik etmekte iken günümüzde kitabevinden fazla yayınevi ve çok çok fazla yazdıklarını yayımlatmak isteyen yazar mevcuttur. Yayınevleri çok sayıdaki yazar arasından kendine uygun yazarları seçmeye çalışırken, yazarlar da çok sayıdaki yayınevi arasından kendine en uygun yayınevini bulmaya çalışmaktadır. Her iki tarafın da kendi için ön planda tuttuğu koşullar mevcut olup bu koşullar dâhilinde optimum fayda sağlayacağı seçimi yapmak istemektedir. Bu tez; yazarların piyasa şartları dâhilinde yer aldıkları konum itibarıyla yapacakları yayınevi seçimi için bir çözüm önerisi sunmaktadır. Kriterlerin belirlenmesinde yayınevi sahipleri, yayın yönetmenleri, editörler ve yazarlarla yapılan söyleşilerden yararlanılmıştır. Kriter ağırlıklarının belirlenmesinde ise yayınevlerinde çeşitli mevkide görevli kişilerin görüşlerine başvurulmuş bu amaçla 10 kişinin dâhil olduğu bir anket gerçekleştirilmiştir. III Ağırlıkların belirlenmesinde AHP yöntemi kullanılmış olup, AHP hesaplamalarında EXCEL kullanılmış, alternatiflerin sıralaması ise 7 yazarla yapılan ikinci bir anket sonrasında PROMETHEE yöntemi yardımı ile gerçekleştirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Analitik Hiyerarşi Prosesi, AHP, PROMETHEE, Çok Kriterli Karar Verme Yöntemleri, Yayınevi, Yazar
Sosyal ağ analizi ile sağlık sektöründe bir uygulama
Sosyal ağ analizi sosyal ilişkileri inceleyen bir analiz türüdür. Son yıllarda ilişkilerin giderek karmaşık bir yapıya dönüşmesi nedeniyle analizin uygulanarak çıkarımlarda bulunulması son derece erzem bir hal almaktadır. Bu analiz türü diğer alanlarda olduğu gibi sağlık sektöründe de çeşitli yöntemler ile karşımıza çıkmaktadır ve bu alana olan ilgi giderek artmaktadır. Sağlık açısından kalp ve kalp hastalıkları bu alanda önemli bir yere sahiptir. Çeşitli faktörler sebebiyle kalp hastalıklarıyla uğraşan dünyada milyonlarca kişi yaşamaktadır ve özellikle Türkiye'de kalp krizi nedeniyle birçok kişi hayatını kaybetmektedir. Bu nedenle tez çalışmasının yoğunlaştığı nokta kalp krizini oluşturan nedenler ve onların ağlarının analizleridir. Dolayısıyla çalışmada kalp krizini oluşturan nedenlerin Twitter'daki ağ durumu incelenmiştir. NodeXL Pro programı kullanılarak Twitter'dan gerekli veriler toplanmış ve analizler karşılaştırılmıştır. En fazla Twitter kullanıcısına ve bağlantıya sahip olan ağ akraba hastalık öyküsü ağıdır. En merkezi ağ yüksek kolestrol ve stres ağı olurken ortalama kümelenme katsayıları tüm ağlar için oldukça düşüktür. En kısa ortalama patikaya sahip olan ağlar yüksek kolestrol, sigara, hareketsizlik ve stres ağlarıdır ve bu ağlardaki Twitter kullanıcıları bilgi paylaşırken daha kolay iletişim içerisidedir.
Finansal teknoloji şirketlerinin performans değerlendirmesi
Bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan büyük gelişmeler, internet teknolojilerinin hızlı bir şekilde gelişimi ve yaygınlaşması ve sektördeki inovatif yaklaşımlar finans ve bankacılık alanını büyük ölçüde etkilemiştir. Bu gelişmeler sonucunda "FinTech" sektörü ortaya çıkmış ve FinTech şirketleri finans alanında köklü değişimlere sebep olmuştur. FinTech şirketleri dinamik ve müşteri odaklı yapıları, inovatif yaklaşımları ve yenilikçi iş modelleri ile sektörde önemli bir yer edinmiştir. FinTech şirketleri, finansal ürünleri ve hizmetleri yenilikçi yöntemlerle daha hızlı, kolay ve verimli bir şekilde sunan ve bunları yaparken teknolojiden faydalanan şirketler olarak tanımlanabilir. FinTech şirketleri bankacılık, finans, borsa, online ödeme, yatırım, finans yönetimi, varlık yönetimi, kurumsal finans, sigortacılık, derecelendirme ve kitlesel fonlama gibi çok farklı sektörlerde ve alt-sektörlerde faaliyet göstermektedir. FinTech şirketleri, özellikle 2008 küresel ekonomik krizden sonra dünya genelinde hızla büyümüş ve çok büyük yatırımlar almıştır. FinTech şirketleri, sektördeki önemli gelişmeler ve büyük yatırımlar sayesinde geleneksel finans şirketlerinin karşısında önemli rakipler olarak sektörde büyük etkiler yaratmıştır. Öte yandan finans sektörünü yeni bir gelir kaynağı olarak gören büyük teknoloji şirketleri de FinTech şirketlerinin rakipleri konumundadır. Son yıllarda finans sektöründeki aktörler arasındaki rekabet daha da yoğunlaşmıştır. FinTech şirketleri bu yoğun ve zorlu rekabet ortamında hem geleneksel finans şirketleriyle hem de finans sektörüne adım atan büyük teknoloji şirketleriyle rekabet ederken gelişme ve büyüme çabası içerisindedir. Çok hızlı gelişen ve rekabetin yoğun ve zorlu olduğu sektörde, büyük finans ve teknoloji şirketleri ile rekabet etmeye çalışan fintech şirketleri için etkinlik çok önemli bir performans göstergesidir. FinTech şirketlerinin etkinlik ölçümü mevcut durumunun belirlenmesi ve geleceğe yönelik planların yapılması konusunda yol gösterici olup fintech şirketleri için rakipleri karşısında sürdürülebilir rekabet avantajı elde etmeleri açısından çok önemli bir süreçtir. Bu bağlamda bu tezde FinTech şirketlerinin etkinlik performansının ölçülmesi ve incelenmesi amaçlanmıştır. Etkinlik ölçümü sürecinde Veri Zarflama Analizi kullanılmıştır. Veri Zarflama Analizi, birden fazla girdiyi birden fazla çıktıya dönüştüren benzer birimlerin etkinliklerinin ölçülmesi amacıyla kullanılan bir yöntemdir. İki aşamalı veri zarflama analizi modeli kurularak fintech şirketlerinin "kârlılık", "pazarlanabilirlik" ve "genel süreç" etkinlikleri ölçülmüş ve incelenmiştir. Analizlere, Amerika Birleşik Devletleri'nde halka açık finansal teknoloji şirketlerinin performansını izlemek için tasarlanmış olan KBW Nasdaq Finansal Teknoloji Endeksi'nde yer alan fintech şirketleri dâhil edilmiştir. Veri Zarflama Analizi yapılırken ilk aşamada örnekleme dâhil edilen tüm fintech şirketleri birlikte ele alınarak etkinlik ölçümü yapılmıştır. Daha sonra örneklemde yer alan fintech şirketleri alt-sektörlere ayrılarak alt-sektör bazlı etkinlik ölçümü ve incelenmesi yapılmıştır.
Genetik algoritma yaklaşımıyla ameliyathanelerde çizelgeleme
Bu çalışmada Genetik Algoritma yöntemi kullanılarak özel bir vakıf hastanesine ait ameliyathanenin günlük olarak çizelgelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada elde edilen çizelgelerin uygunluk değerlerinin belirlenebilmesi amacıyla, dört farklı maliyet kaynağı belirlenerek genetik algoritmanın amaç fonksiyonu oluşturulmuştur. Genetik algoritmanın mevcut çaprazlama ve mutasyon operatörleri, incelenen problemin yapısına uygun olarak çözümü kolaylaştıracak ve çözüm sürecini hızlandıracak şekilde geliştirilmiştir. Ameliyathane çizelgeleme problemine genetik algoritmalar ile çözüm üretmek amacıyla Matlab programında kod yazılmıştır. Oluşturulan kodun girdi olarak kullanılan bilgileri gerek duyulduğunda değiştirilebilir yapıda tasarlanmıştır. Böylece farklı hasta sayıları, ameliyat süreleri, normal ve fazla mesai kullanım sürelerine bağlı olarak, her koşulda çözüm üretebilen bir model oluşturulması sağlanmıştır. Sonuçlar incelendiğinde algoritmanın kısa süre içerisinde, modelin uygunluk değerini (ceza fonksiyonunu) en küçükleyen ve aynı zamanda ameliyathane kullanım oranını arttıran çizelgeleri elde edebildiği görülmüştür. Anahtar Sözcükler: Genetik Algoritmalar, Çizelgeleme, Ameliyathane Çizelgeleme
Bir havayolu şirketinde It departmanı yazılım şirketi seçimi
Bu çalışma, havayolu şirketi bilgi teknolojileri departmanı yazılım şirketi seçiminin çok kriterli karar verme teknikleri ile nasıl belirlendiğini ortaya çıkarmayı amaçlamaktadır. Araştırmanın evrenini Türkiye'de bulunan tüm havayolu şirketleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise Türkiye'nin önde gelen lider pozisyonunda bulunan milli havayolu şirketi oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri " Saaty ölçeği" ile toplanmıştır. Ölçek, karar verici grup tarafından kriterlerin önem derecelerinin karşılıklı olarak değerlendirilmiştir. Araştırmada nitel ve nicel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma araştırma modeli kullanılmıştır. Bu araştırmanın sonucunda havayolu şirketi bilgi teknoloji departmanı yazılım şirketi seçimi AHP ile kriterlerin ağırlıkları belirlendikten sonra, TOPSIS, VIKOR, ARAS ve MOORA yöntemleri bir arada kullanılarak tedarikçi firma seçimi yapılmıştır. ÇKKV teknikleri hem Excel ile analiz edilmiştir hem de tez kapsamında geliştirilen "Decision Star" paket programıyla analiz edilmiştir. Çalışma esnasında, simülasyon tekniği kullanıldığı için rasgele sayılar her denemede yenilenir ve elde edilen sonuçlar değişmektedir. Genel değerlendirme yapıldığı zaman, hem bu tez çalışması kapsamında geliştirilen programın sonuçlarında hem de excel sonuçlarında benzerlik görülmektedir.
E-Devlet kullanımının demografik değişkenlere göre lojistik regresyon ve CHAID analizi ile incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de bireylerin e-devlet üzerinden kişisel bilgilere erişimde kullanımlarını etkileyen faktörleri lojistik regresyon analizi ve CHAID (Chi-squared Automatic Interaction Detection) algoritması kullanarak incelemek ve elde edilen sonuçlarla birlikte, e-devlet kullanıcı profili oluşturmaktır. Bu tez çalışmasında 2022 yılında gerçekleştirilmiş olan Hanehalkı Bilişim Teknolojileri Kullanım Araştırması mikro veri seti ele alınmıştır. Türkiye'de e-devlet kullanımını etkileyen faktörler çok yönlü bir şekilde incelenmiştir. Çalışmada incelenen mikro veri seti kategorik veriler içerdiği için lojistik regresyon analizi kullanılmıştır. Ayrıca, çalışmaya daha fazla derinlik ve yorum zenginliği katmak için sınıflandırma algoritmalarından biri olan karar ağaçları kullanılmıştır.Türkiye'nin e-devlet kullanımını etkiyen faktörler belirlemek için "e-devlet üzerinden kişisel bilgilere erişim" verileri dikkate alınarak, ikili lojistik regresyon analizi ile incelenmiştir. Bu analiz sonucunda, e-devlet kullanımında etkili olan demografik değişkenler ve bu değişkenlerin etkileri araştırılmıştır. Ayrıca e-devlet kullanıcı özellikleri belirlenmiştir. E-devlet kullanımını etkileyen faktörler karar ağaçları ile ele alınmıştır. E-devlet kullanım durumunu en iyi açıklayan değişkenlerin neler olduğu tespit edilmiştir.
Türkiye tüketim harcamaları davranış denklemleri (1987)
Hanehal ki arının tüketim harca/naları davranışının analizi, mikroekonomideki gelir-tüketim esrilerinden oluşturulan gelir artışlarına karcı bir inaldan talep ©dilen miktarlardaki değişmeyi gösteren "Engel Esrileri" aracılığıyla yapılmaktadır» Bu noktada, Engel eğrileri nin uyum gösterdiği fonksiyon tipinin seçilmesi önemli dir. Seçilen fonksiyondan hesaplanan esneklik çeşitli mallar/mal gruplarının "lüks" veya "zorunlu" mallar ola rak sınıflandırılmasında kullanılır» Engel eğrileri ve gelir esnekliklerinin incelenme si hanehalkı tüketim harcamalarını gösteren yatay- kesit verileri üzerinden yapılır. Bu çalınmada Devlet İsta tistik Enstitüsü' nün 19S7anehalkı Tüketim Harcamaları Anket Sonuçları 'ndan alınan veriler kullanılmıştır. Hanehal ki arının gıda, giyim, konut v.b. gibi il harcama türüne yaptıkları harcamaların bacımla değişken, toplam harcamaların açıklayıcı demişken olarak alındığı 9 farklı fonksiyon kalıbı denenerek, uygun kalıplar se çilmiştir. Denklemlerin tahmininde, toplam harcamalara göre gruplanroıs verilerle çalıştığımız için Tartılı En Küçük Kareler Yöntemi kullanılmıştır. Tüketim harcama davranırı, hanehal kının kent veya kır kesiminde yasıyor olmasına göre farklılasabilir» Kent-kır ayrımının hangi mal gruplarına yönelik harcama davranışını etkilediğinin bulunabilmesi için Türkiye ve rileriyle yapılan tahminler kent ve kır verileriyle de ayrı ayrı yapılmıştır. Toplam harcama esneklikleri her mal grubu için en yüksek uyum sağladığı denklem üzerinden hesaplanmıştır. Bıda ve konutun toplan» harcsma esnek 1 içi i ' den küçük, giyimin i ' den büyük bulunarak teorideki Engel Kanunları doğru 1 anmıştır. Mal gruplarının esneklikleri karşılaştırıldığında gıdanın 1 ' den küçük esneklikle zorunlu harcamalar, gi yim, ev eşyaları, evle ilgili bakım hizmet, ulaştırma haberleşme, kül tür-egi t im~eQl ence ve diğer harcamaların 1 ' den büyük esneklikle lüks harcamalar arasında yeraldı- Qı görülür. Lokanta, sağlık ve kişisel bakım harcama esneklikleri ise i dolayındadır. Alt gelir düzeyinden üst gelir düzeyine gidildi ğinde gıda, giyim, saÇılık ve diQ>er toplam harcama esnek likleri düşmektedir. Sağlık ve lokanta harcama türünde gelir düzeyleri arasında fark yoktur..*- via