30
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Soma bölgesi kömürlerinin kendiliğinden yanmaya yatkınlığının araştırılması
Kömür madenciliğinin yapılmasını zorlaştıran etkenlerden biriside kömürün kendiliğinden yanma olayıdır. Çeşitli parametreler içeren kendiliğinden yanma işlemi, sadece yeraltı madenciliğinde değil açık işletmelerde, depolarda ve kömürün uzun mesafeli kara ve deniz yoluyla naklinde de görülmektedir. Ocaklarda iş güvenliğini büyük ölçüde tehdit eden bu olayın, can kaybı ve insan sağlığını bozucu etkileri bulunmaktadır. İşletmelerde ise ekonomik kayıplar ile birlikte üretim kayıplarına da yol açmaktadır. Geri dönüşü olmayan zararlara sebebiyet vermemesi için iyi bir planlama ve denetim gerektiren ciddi bir konudur. Kömürlerin kendiliğinden yanması bünyesel, çevresel ve üretim yöntemlerine bağlı olarak gelişmektedir. Kendiliğinden yanmanın açtığı sorunları ortadan kaldırmak için kömürlerin kendiliğinden yanma durumlarının önceden tespit edilerek sınıflandırılması gerekmektedir. Bu çalışmada Işıklar ocağı, İmbat Madencilik ve Demir Export Eynez ocaklarından alınan numunelerle Soma Bölgesi kömürlerinin kendiliğinden yanmaya yatkınlıkları genel olarak tespit edilmeye çalışılmıştır. Kesişim noktası metodu kullanılarak, ocaktan alınan 10'ar adet numuneyle toplam 30 adet deney yapılmıştır. Numunelerin kimyasal analizleri de yaptırılmış ve Soma Bölgesi kömürlerinin kendiliğinden yanma risk değerleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Elde edilen değerlere bakılarak Soma Bölgesi kömürlerinin kendiliğinden yanmaya "yüksek" yatkınlıkta olduğu tespit edilmiştir.
GLİ Tunçbilek açıkocak işletmesinde matemetiksel programlama yöntemiyle işgücü planlaması üzerine bir araştırma
Madencilik sektöründeki Özel ve Kamu Şirketleri daha iyi kalitede ürün ve hizmet üretebilmek için birbirleri ile rekabet etmektedirler. Bunun için toplam giderleri azaltmak istemektedirler. Bunu da işçilik ihtiyaçlarını daha iyi planlayarak yapmaktadırlar.Bu çalışmada, Kütahya'nın Tavşanlı ilçesi sınırları içerisinde olan Garp Linyitleri İşletmesi (GLİ) Müessese Müdürlüğü Tunçbilek Açıkocak İşletmesinde İşgücü planlaması üzerine bir çalışma yapılmıştır.Çalışmada ayrıca GLİ Tunçbilek Açıkocak Kömür İşletmesinde bulunan Kamyon- Elektrikli Ekskavatör sisteminin işgücü planlaması incelenmiştir. Kamyon, Dozer ve Elektrikli Ekskavatörlerin haftalık bakımlarının planlanması sebebiyle bu ekipmanların operatör sayılarında ve Manevracı ünvanlı çalışan personel sayılarında günlük değişmeler olmaktadır.Tamsayılı Doğrusal Programlama Yöntemiyle Tunçbilek Açıkocak Kömür İşletmesindeki İşgücü LINDO matematiksel program kullanılarak modellenmiştir. Sadece işgücü planlanarak işletmenin bir yıllık dekapaj miktarı %9 arttırılabilir.Anahtar Kelimeler: İşgücü Planlaması, Matematiksel Programlama, Açıkocak İşletmeciliği, LINDO.
Çayırhan Yeraltı Linyit İşletmesi e sahasında kullanılan kollu galeri açma makinesi kazı veriminin jeolojik birimlerin fiziksel ve mekanik özellikleri dikkate alınarak incelenmesi
Bu çalışmada, ülkemizde tam mekanize kazı ile yeraltından kömür üretiminin gerçekleştirildiği Park Termik Çayırhan Linyit İşletmesi E Sahasında sürülmekte olan E doğu ana galerisinde kullanılan Dosco Mk2B kollu galeri açma makinesine ait kazı verimini, galeri boyunca devam eden jeolojik birimlerin fiziksel ve mekanik özellikleri incelenmesi neticesinde elde edilmiştir. Kazı arınlarından alınan numuneler üzerinde Dumlupınar Üniversitesi'nde yapılan tek eksenli sıkışma ve Brezilian çekme dayanım sonuçlarından elde edilen değerler, görgül formüllerde yerine konularak optimum spesifik enerji (kWh/m3) değeri elde edilmiştir. Net kazı hızı Rostami vd. (1994) ait görgül formül yardımıyla hesaplanmıştır. Sonuçlar ile yeraltındaki faaliyetlerin sürekli takip edildiği, kontrol merkezinden elde edilen değerler kıyaslanarak Dosco Mk2B nin verimine yönelik sonuçlar çıkarılmıştır. Ayrıca arın kesitindeki jeolojik birimlerin XRD ve XRF mineral içerikleri analiz edilmiş, yoğunlukları belirlenmiş ve Schmidt çekici değerleri tespit edilmiştir. Son olarak Cerchar aşınma indeksi deneyine tabii tutulan jeolojik birimler, Bilgin vd. (2006) ait kesici uç sarfiyatını veren görgül formül yardımıyla optimum tüketilmesi gereken uç sayısı bulunmuştur. Harcanan uç miktarı ile tüketilmesi gereken uç miktarları karşılaştırılmıştır.
Linyit kömürü ara ürününün flotasyon ile zenginleştirilmesinin araştırılması
Bu çalışmada, Tunçbilek yöresine ait toz linyitinin zenginleştirilmesi flotasyonu yöntemiyle incelenmiştir. Tunçbilek linyiti flotasyon yönteminde gaz yağı ve yağ asidi ile birlikte işleme tabi tutulmuş, tane iriliği, pülp katı oranı, yağ asidi/gaz yağı oranı, downcomer yüksekliği ve yıkama suyu hızı parametrelerinin etkileri incelenmiştir.Jameson flotasyonunda yapılan flotasyon çalışması sonucunda optimal koşullarda (d80=0.250 mm, %20 pülp katı oranı, pH = 7-7.5, yağ asidi/gaz yağı oranı = 1/1, yıkama suyu hızı = 0, 6 L/dk, downcomer yüksekliği = 40 cm) alınan ürün; %10 kül ve %87.15 yanabilir madde verimi ile elde edilmiştir.
Endüstriyel atık katkılı kendiliğinden yerleşen hafif beton üretilebilirliğinin araştırılması
Sanayileşmenin gelişmesine paralel olarak endüstriyel atık miktarlarında da artış olmaktadır. Endüstriyel atıkların neden olduğu çevresel ve ekonomik problemleri çözmek için bu atıkların farklı kullanım alanları araştırılmalıdır. Bu bağlamda, bu çalışmanın asıl amacı endüstriyel atık katkılı kendiliğinden yerleşen hafif betonların üretilebilirliğini araştırmaktır. Kendiliğinden yerleşen hafif betonların (KYHB) üretiminde, mineral katkı olarak mermer tozu, granit tozu, bazalt tozu, uçucu kül ve şeker fabrikası filtre çamuru gibi endüstriyel atıklar kullanılırken, agrega olarak Van yöresi pomzası kullanılmıştır. Endüstriyel atıklar KYHB karışımlarına ağırlıkça %0, %10, %20 ve %30 oranlarında çimento ile ikame edilen oranlarda katılmıştır. Ek olarak, KYHB'lerin taze ve sertleşmiş haldeki özellikleri incelenmiştir. Taze beton özelliklerini belirlemek için; birim hacim ağırlık, çökme-yayılma, V hunisi ve L kutusu ve U kutusu deneyleri yapılırken sertleşmiş beton özelliklerini belirlemek için, basınç dayanımı, yarmada çekme dayanımı, ultra ses geçiş hızı, kapiler su emme, ısı iletkenlik ve kuru birim ağırlık deneyleri gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, betonlar 300oC, 600oC ve 900oC sıcaklıklara maruz bırakılarak sertleşmiş KYHB'nin yüksek sıcaklık etkisi de araştırılmıştır. Yapılan deneyler sonucunda, endüstriyel atıkların hepsinin %10 oranına kadar çimento ile yer değiştirilerek, KYHB üretiminde kullanılabileceği tespit edilmiştir. Bu çalışma, endüstriyel atıkların KYHB üretimine pozitif katkısını kanıtlayarak bu atıkların sebep olduğu çevresel problemleri azaltmadaki rolünü ve atık kullanımının ekonomik faydalarını vurgulamaktadır.
Atık tane boyutunun sülfürlü atıklardan hazırlanan macun dolgu performansına etkisi
Bu tez çalışmasında, şlam uzaklaştırma (sınıflandırma) işleminin iki farklı cevher zenginleştirme atığından üretilen çimentolu macun dolgunun kısa ve uzun dönem dayanım, duraylılık ve reolojik özelliklerine etkisi incelenmiştir. Macun dolgu performansının değerlendirilmesinde dizayn kriteri olarak, 28 günlük kür süresinde ?1,0 MPa tek eksenli basınç dayanım kazanımı ve 224 gün kür süresi boyunca duraylılığın (dayanım kaybının oluşmaması) korunması seçilmiştir. Şlam uzaklaştırma işlemi, atığın fiziksel, kimyasal, mineralojik ve reolojik özelliklerinde bazı değişikliklere yol açmıştır. Şlamı uzaklaştırılmış atıklardan hazırlanan macun dolgu karışımı istenilen akışkanlığı daha düşük su/çimento oranında elde etmiştir. Şlamı uzaklaştırılmış atıklardan hazırlanan numunelerin kısa dönem dayanımı, referans atıklardan üretilen numunelere kıyasla aynı bağlayıcı oranı ve kür süresinde %30-100 daha yüksektir. Şlamı uzaklaştırılmış atıklardan üretilen macun dolgu numuneleri uzun dönem duraylılığı nispeten daha düşük bağlayıcı oranında elde etmiştir (%5'e karşılık ?%6.1 referans atıklar için). Şlam uzaklaştırma işlemi, atığın karakteristik özelliklerine bağlı olarak bağlayıcı tüketiminde %13,4-23,1 oranında azalma sağlamıştır. Uzun dönemde oluşan dayanım kayıplarını anlayabilmek için, atık içerisindeki piritin oksidasyonundan kaynaklanan asit ve sülfat oluşumu kür süresine bağlı olarak takip edilmiştir. Taramalı elektron mikroskobu (SEM) ve civalı porozimetre (MIP) analizleri dolgu mikroyapısı ve ikincil mineral oluşumu (jips vb) hakkında bilgi sağlayarak şlam uzaklaştırma işleminin önemini ortaya koymuştur. Çalışma sonunda elde edilen sonuçlar, şlam uzaklaştırma işleminin sülfür içeriği yüksek atıklardan üretilen macun dolgunun kısa ve uzun dönem dayanım ve duraylılığını artırarak bağlayıcı tüketimini azalttığını ortaya koymuştur.Anahtar Kelimeler: Macun Dolgu, Şlam Uzaklaştırma (Sınıflandırma), Taramalı Elektron Mikroskobu (SEM), Civalı Porozimetre (MIP), Piritli Atıklar, Atık Bertarafı.
Açık işletmelerde GİS/GPS/GPRS tabanlı kamyon sevk ve atama sisteminin geliştirilmesi
Maden işletmesindeki kazılı malzemenin taşınması işlemine, maden nakliyesi denilmektedir.Maden işletmesindeki malzeme taşıma maliyeti, işletme maliyetinin yüzde 30 ? 45 arsındadır. Hazırlamış olduğum bu tez, taşıma maliyetini düşürmek amacı ile yapılan sistemleri ve bu sistemlerle ilgili yapılan çalışmaları anlatılmaktadır.
İstanbul-Kadıköy-Kartal metro tünelince kullanılan tünel açma makinesinde (TBM) kazı performans analizi
Kadıköy Kartal Metro Tüneli güzergâhında kazılan formasyonun jeoteknik etütleri ve jeolojik özellikleri incelenmiştir. İstanbul Kadıköy-Kartal metro tünel hattı kazısında kullanılan arazi basıncı dengeleme ve tam cepheli tünel açma sistemlerinin ikisinin de tek makinede uygulanabildiği iki adet EPB/TBM makinesi ile ilgi kazı çalışmaları sırasında yapılmış performans tahmin ve kazı parametreleri araştırmalarına yer verilmiştir. Tamamlanan tünel inşaatına ait nihai kazı ilerleme parametreleri kazı sırasında yapılan araştırmalarla karşılaştırılmıştır. Hat boyunca belirli aralıklarla alınan kayaç numuneleri üzerinde yapılmış tek eksenli sıkışma dayanımı ve zemin numuneleri deney sonuçlarının, makine itme kuvveti, tork, penetrasyon indeksi değerleri, ilerleme miktarı, kesici kafa dönme sayısı parametrelerine etkilerinin araştırıldığı çalışmadaki belirli bir aralık ile kazı ilerleme ve makine kayıtlarına ait nihai parametreleri arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Buna ek olarak, tam boyutlu kesme deneyleri ile bazı tasarım parametrelerinin ve performans tahminlerinin yapılabilirliği incelenmiş, bu incelemelerin tamamlanan kazı ilerlemeleri ile bağlantıları araştırılmış ve yorumlanmıştır.Hali hazırda elektro mekanik ve iç kaplama işleri devam eden İstanbul Kadıköy-Kartal metro projesinin kazı performans analizi, kazı sırasında yapılmış iki farklı performans tahmin yöntemi incelenerek, tamamlanan kazı ilerleme hızları karşılaştırılmış, makine verileriyle çizilen grafikler kullanılarak kazılan kayaç ile makine ilerlemesi arasındaki ilişki ortaya konmuştur.Anahtar sözcükler: Jeoteknik etüd, EPB/TBM (arazi dengeleme makinesi), kazı parametreleri, itme kuvveti, tork, penetrasyon indeksi, tam boyutlu kesme deneyi, kazı performans analizi?
İnce Kömür damarları üretiminde verimlilik analizi
İnce kömür damarlarında, hem klasik hem de mekanize üretim yöntemleri uygulanmaktadır. Her iki yöntemin, birim girdi ve çıktı fiyatları ve miktarları farklı olduğu için, verimlilik analiz sonuçları da farklı olacaktır. Zonguldak Taşkömürü Havzası, ince kömür damarları rezervi açısından oldukça zengin bir bölgedir. Bu rezerv, genellikle klasik üretim yöntemleri ile kazanılmaktadır. Klasik yöntemin verimlilik ölçümünde, toplam verimlilik ve karlılığın ölçümü ve analizi olarak isimlendirilen yöntem kullanılmıştır. Üretim çalışmalarında verimi arttırmak üzere Havzada ince damara sahip bazı panolarda mekanize yönteme geçilecektir. Bu nedenle, uygulama sahasından alınan veriler doğrultusunda, klasik ve mekanize yöntemlerin ayak dibi üretim birim maliyetleri ile toplam faktör verimlilik değerleri hesaplanmıştır.
Erzincan-İliç-Çöpler maden sahasında yapılan basamak patlatmalarının çevresel etkilerinin incelenmesi.
Patlatma faaliyetleri sırasında ortaya çıkabilecek başlıca çevresel sorunlar, yer sarsıntısı, hava şoku, taş savrulması, toz, zehirli gazlar ve dumanlardır. Bu çevresel sorunlarla ilgili yapılan çalışmalarda, patlatmalarda kontrol edilebilen ya da edilemeyen faktörlerdeki değişimler nedeniyle, yer sarsıntısı, taş savrulması ve hava şoku etkilerini tahmin edilebilmek için, gerçek atımlar gözlemlenerek ve yerinde ölçümler yapılarak uygun çözümler üretilebilmektedir.Bu çalışmada, Çöpler maden sahasındaki basamak patlatmaları sırasında oluşan yer sarsıntısı, taş savrulması ve hava şoku etkileri gözlemlenerek, hangi parametrelerin etkili olduğu araştırılmış, ocaklara en yakın yerleşim yeri olan Çöpler ve Sabırlı köylerinin ne şekilde etkilendiği incelenmiştir.Bu ölçümleri yapmak için, Sabırlı ve Çöpler köylerinde sabit birer adet olmak üzere, toplam iki adet Instantel Minimate Mate Plus (IMMP) model sarsıntı ölçüm cihazı kullanılmıştır. Sabit olarak kurulan ve ölçümde kullanılan bu cihazların yer sarsıntısının yönsel olarak değişimini belirlemede yetersiz olması sebebiyle, bir adet IMMP model sarsıntı cihazından da mobil olarak yararlanılmıştır.Adı geçen cihazlarla, yer sarsıntısının çevresel etkilerini belirlemek amacıyla parçacık hızı, parçacık frekansı, parçacık ivmesi ve gürültü değerleri ölçülmüştür.Parçacık hızının tahmini için, ölçekli uzaklık ve parçacık hızı veri çiftleri söz konusu saha için analiz edilmiştir. Bu analizin amacı, patlayıcı madde şarj miktarının ve ölçekli uzaklığın değişimine bağlı olarak maksimum parçacık hızını belirlemektir.Ayrıca bu çalışmada, patlatma kaynaklı yer sarsıntılarının çevresel etkilerinin, jeolojik yapıya ve süreksizliklere bağlı olarak yönsel değişim göstereceği göz önüne alınarak, arazi parametrelerinin yönsel değişimi tespit edililerek, plan üzerinde gösterilmiştir. Ölçümler sonucu elde edilen frekans ve maksimum parçacık hızı (PPV) değerleri de ülke standartlarına göre değerlendirilmiş, sahaya yakın yerleşim alanlarına etkisi yorumlanmıştır.
Zayıf kayalarda ve faylı zonlarda tünel açma tasarım ve yapım gereksinmelerinin araştırılması ve çözümlenmesi
Gelişen dünyada gözlenen hızlı nüfus artışı beraberinde insanların; enerji, ulaşım, toplu taşımacılık, içme suyu, endüstri suyu gibi ihtiyaçlarını da hızla arttırmaktadır. Bu gereksinimlerin karşılanma zorunluluğu, kent yaşamındaki tarihsel süreç, hızlı yapılaşma ve hızlı nüfus artışının getirdiği planlama zorlukları, kentin görünen yüzü kadar görünmeyen yeraltının da, aktif olarak kullanılması zorunluluğunu getirmiştir. Bu zorlukların aşımı ancak tünellerin ve yer altı açıklıklarının kullanılması ile mümkündür.Tünelcilik çalışmalarındaki riskli durumları, tünelin açılacağı ortam şartlarının zorluğu ve formasyonlardan kaynaklanan beklenmeyen etmenler oluşturmaktadır. Bununla birlikte özellikle şehir içi tünelcilik çalışmalarında metro ve karayolu tünellerinde, şehir üst yapısının durumu da etkin bir parametredir. Bu nedenle hazırlanan tez çalışmasında zayıf kaya ortamlarında ve fay zonlarında tünel açma, tasarım ve yapım gereksinmeleri, ampirik, analitik, gözlemsel ve sayısal modelleme teknikleri kullanılarak araştırılmıştır. Araştırmalar sonucunda zayıf kayalarda ve fay zonlarında tünel açımında, hangi parametrelerin değerlendirilmesi gerektiği, ampirik, analitik ya da sayısal modellemeler kullanılarak elde edilen verilerin hangisinin yada hangilerinin daha iyi sonuç verdiği, İzmir Metrosu II. aşama Üçyol-Fahrettin Altay güzergahı ele alınarak değerlendirilmiştir.Halen kazı ve inşa çalışmaları devam eden tünelde değerlendirmeler yapılırken, ampirik, analitik ve sayısal modelleme teknikleri kullanılarak elde edilen veriler, gerçekleşen durumlar ile karşılaştırılmıştır. Çalışmada ele alınan tünel güzergahı için, özellikle zayıf kaya ve faylı zon geçişlerinde alınması gereken önlemler ve tünel inşa parametreleri ortaya konulmuştur.
CBS tabanlı maden ruhsat bilgi sisteminin oluşturulması
Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS), konumsal ya da konumsal olmayan verilerin bilgisayar ortamına aktarılmasını, depolanmasını ve amaca yönelik bu verilerin kullanılarak çeşitli konumsal, sayısal, sözel analizlerin yapılabilmesini sağlar. Ülkemizde CBS çeşitli sektörlerde yoğun bir şekilde kullanılırken, madencilik sektöründe kullanımı yaygınlaşmamıştır. Bu çalışmada, CBS' nin madencilik sektöründeki uygulanabilirliği ve sektöre sağlayacağı faydaların gösterilmesi hedeflenmiştir.Bu çalışma kapsamında yazılan program ile maden ruhsat alanlarına ait haritaların istenilen formatlarda planlanması, ilgili ruhsat alanlarına ait veri tabanlarının kolay yönetilebilir ve analiz edilebilir şekilde oluşturulabilmesi, oluşturulan verilerin dijital ortamda saklanabilmesi ayrıca harita üzerinden seçilen ruhsat sahaları ile ilgili bilgileri güncelleme ve bilgilere erişim kolaylığının sağlanması amaçlanmıştır.Sonuç olarak; bu çalışma ile geliştirilen CBS Tabanlı Ruhsat Bilgi Sistemi'nin, ülke kalkınmasında önemli bir yere sahip olan madencilikte, maden üretiminin ilk aşamasında ilgili sahanın ruhsat temininin ve takibinin yapılabilmesini sağlayarak madencilik sektörüne ve maden mühendislerine büyük kolaylık sağlayacağı ortaya konmuştur.
Muğla yöresinde işletilen doğaltaş potansiyelinin ve ocakların çevresel etkilerinin CBS ve uzaktan algılama teknolojileri kullanılarak analiz edilmesi
Türkiye'de mermer madenciliği antik çağlardan bu yana süregelen bir faaliyettir. Özellikle Türkiye'nin batısında bulunan Muğla yöresi ise ülkenin mermer üretiminde önemli bir role sahiptir.Muğla mermerlerinin öneminin yanında, madencilik faaliyetlerinden dolayı oluşan bitki örtüsündeki değişimlerin araştırılması günümüzde çevreye verilen önemin artması ile beraber araştırılması gereken bir konu olarak ortaya çıkmaktadır.Bu çalışmada, saha çalışmalarında yerinde alınan doğal taş numuneleri ile yapılan laboratuar deneylerinden elde edilen verilerle sınıflandırılmış bir envanter ortaya konmuştur.Bunun yanında, bu tezde mermer ocaklarının alansal olarak ve bitki örtüsündeki yıllara bağlı olarak değişimleri incelenmiştir. Araştırma için, Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) ve Uzaktan Algılama (UA) teknolojileri ocakların çevreye olan etkilerini belirlemek amacıyla kullanılmıştır. Ocakların konumlarının belirlenmesi için MİGEM'den (Maden İşleri Genel Müdürlüğü) alınan maden ruhsat koordinatları ve araştırma için 2003 ? 2007 yılları arası çekilen uydu görüntüleri bu çalışmanın veri kaynağını oluşturmaktadır.
Etibakır A.Ş. Küre bakır madeni yer altı üretim yönteminin teknik ve ekonomik açıdan irdelenmesi
Maden işletmelerinde özellikle yeraltı maden işletmelerinde üretim yöntemi seçimi oldukça önemlidir. Yeraltı işletmelerinde etkili olan değişken sayısının çok fazla olması karar vericilerin bu konuda deneyimli olmasını ve tüm etkenleri irdelemelerini gerektirir.Doktora çalışmasının özü, Etibakır A.Ş. Küre Bakır işletmesi koşullarına uygun, iş güvenliğini üst seviyede, teknik ve ekonomik faktörleri ön planda tutan yeraltı üretim yöntemi seçiminin yapılmasıdır. Bu amaçla, öncelikle işletme bilgileri verildikten sonra işletmede uygulanabilecek üretim yöntemleri arasından en uygunları belirlenmiştir. Yapılan ön değerlendirme sonucunda, dolgulu oda yöntemi ve arakatlı kazı yöntemi en uygun yöntemler olarak ön plana çıkmıştır.Dolgulu oda yöntemi ve arakatlı kazı yöntemi birbirlerine göre teknik ve ekonomik (hazırlık, delme ve patlatma maliyetleri) faktörler açısından karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmalar sonucunda, dolgulu oda yönteminin Küre Aşıköy yeraltı işletmesi için daha uygun olduğu anlaşılmıştır. Dolgulu oda yönteminin kaya mekaniği açısından stabilitesi incelenmiştir.Çalışmanın amacı, teknik ve ekonomik faktörlere bağlı olarak en düşük yatırımlar ile iş güvenliğini, üretim verimliliğini ve katma değeri en fazla yapan yeraltı üretim yönteminin seçimidir. Yapılan araştırmalar sonucunda, Etibakır A.Ş. Küre Bakır işletmesi için en uygun yöntemin dolgulu oda yöntemi olduğu bulunmuştur.
Maden işletmelerinde nakliye yolları tasarımı
Ülkemiz madenciliğinde yüksek tonajlı büyük kamyonların kullanılmaya başlanması uygun nakliye yollarının tasarımını gerektirmektedir. Maden işletmeleri tasarımlarını hiçbir bilimsel veriye dayanmayan, geçmiş deneyimlere göre yapmaktadırlar.Maden yolu kaplama tasarımında pratik oluşu nedeniyle yaygın olarak Kaliforniya Taşıma Oranı (CBR) yöntemi kullanılmaktadır. Ülkemiz madenciliğinde yüklü ağırlığı 50 ton olan nakliye kamyonları için zayıf zeminlerde üzerine serilmesi gereken tabaka kalınlığı CBR yöntemi ile 60 cm olarak hesaplanmıştır. Zayıf zeminin 50 cm kalınlığında kireç stabilizasyonu uygulaması ile iyileştirilmesi durumunda söz konusu kamyonu taşıması için dışarıdan getirilmesi gereken sağlam malzeme kalınlığı 10 cm olarak bulunmuştur. Sonlu elemanlar yöntemi ile gerilme analizi yapıldığında kireç ile stabilize edilen zeminin düşey deformasyon değerleri diğer malzemeye göre % 38 oranında düşük çıkmıştır.
Madencilikte bilgisayar uygulamaları ve surpac yazılımı ile bir ocak planlaması
Bir maden yatağının işletilmesi uzun yıllar süren, büyük yatırımlar gerektiren ve büyük risk taşıyan bir operasyondur. Böyle bir operasyona girişilmeden önce operasyonu karlı kılacak olan işletme sınırlarının ve işletilebilir cevher tonajının belirlenmesi gerekir. Bu çalışmanın amacı, açık işletme dizaynının bilgisayar destekli olarak; kendini madencilik sektöründe kanıtlamış ve günümüzde gerek yeraltı gerek açık ocak olarak birçok büyük maden ocağında kullanılan Surpac Vision paket programı yardımıyla halen proje çalışması devam eden ve önümüzdeki yıllarda işletilmesi düşünülen MUĞLA Milas mevkiinde Yeniköy Linyitleri İşletmesine bağlı Işıkdere linyit yatağına uygulanmasıdır. Bu çalışma yataktaki sondaj verilerinin jeoistatistiksel değerlendirilmesini, damarın üç boyutlu dizaynını, rezerv hesaplamalarını, blok model oluşturulmasını, üç boyutlu basamak dizaynının yapılmasını içermektedir.
Madencilik sektöründe alternatif finansman kaynakları ve bunların değerlendirilmesi
Madencilik, maden üretmek amacıyla maden yatağı ile üretim faktörlerinin bir araya gelmesinden oluşan, teknik ve ekonomik faaliyetleri içeren bir sektördür. Riskli, olanakları çok sınırlı ve bilinmeyeni fazla olup, bedenen, ruhen ve zihnen enerji ve emek gerektiren, doğa ile ilk savaşın verildiği bir meslektir.Bu sektör aynı zamanda büyük sabit sermaye yatırımları gerektirir. Madencilik sektörünün, günümüz değişen ve gelişen piyasa şartlarında, rekabet gücünü koruyabilmesi ve artırabilmesi için yeni teknolojileri uygulaması ve mevcut teknolojilerini yenilemesi gerekmektedir. Ancak kendini kısa sürede amorti etmesi zor olan, orta ve uzun vadeli yatırımlara ihtiyaç duyulan madencilik sektöründe en büyük sorun finansman yetersizliğidir. Bugün ülkemizde bu sektörün ihtiyacını karşılayacak orta ve uzun vadeli finansman kaynakları son derece kısıtlıdır. Ülkemizde söz konusu finansmanı sağlayabilecek devlet ve ticari bankalar ile dünya bankasına bağlı kredi mekanizmaları bulunmaktadır. Fakat bu kurumlara yapılan başvuru süreci ve olumlu ya da olumsuz cevap süresi çok uzun olduğundan firmalar kısa vadede finansman problemlerinin çözümlenmesinde alternatif finansman kaynaklarına büyük önem kazanmıştır. Firmalar gereksinim duydukları mal ya da hizmetin, nakit para yerine, üretilen mal ve hizmetle ödenmesi olarak tanımlayabileceğimiz barter, sabit sermaye yatırımlarının çok kısa sürede gerçekleştirilmesine ve yatırım tutarının uzun vadede kira öder gibi ödenmesine imkân veren finansal kiralama (financial leasing), iç ve dış ticaret işlemlerine uygulanan ve özellikle kısa vadeli mal satışlarında başvurulan factoring yatırımcılara alternatif finansman kaynakları olarak büyük kolaylıklar sağlamaktadır.Hazırlanan bu çalışmada yatırımların finansmanında kullanılabilecek tüm fon türleri ve kaynakları ile özellikle alternatif finansman kaynaklarının madencilik sektöründe uygulanabilirliği detaylı olarak anlatılmıştır.
Madencilik yatırımlarında gelir ve giderlerin tahminlenmesi
Yer altı zenginlikleri; temel sanayilerin ana girdilerini sağlayan kaynak ve istihdam yaratan önemli unsurlardır.Maden ürünleri sanayi, enerji, tarım ve inşaat sektörlerinin bütün ana yatırım alanlarının temel girdilerini oluşturmaktadır.Bu projede değerli metal madenlerinin endüstride ve dünya çapında genişleyen ekonomik bir faaliyet alanı haline gelmesi, global ekonomik büyüme, Çin deki talep artışı, petrol fiyatlarındaki yükseliş, metal üretim kapasitesinde bir artışın olmaması ve ABD dolarının uluslar arası piyasada değer kaybetmesi gibi bir çok faktörün etkisiyle metal maden fiyatlarının değişimi İngiltere Londra Metal Borsasında (LME) incelenmiştir.İncelemeye bağlı olarak madenlerde gelirlerin tahminlenmesi ve tahminlemede kullanılan yöntemler, bu yöntemler arasında zaman serisi (SPSS) kullanılarak bakır ve altın için ileriye dönük tahminleme yapılmıştır.
Sert kayaçlarda delinebilirlik tayini
Bu çalışmada, makina ekipman ve kesici uç (keski) özelliklerine bakılmaksızın kayaç özelliklerine bağlı olan delinebilirlik teriminin, çeşitli laboratuar deneyleri ile tanımlanması hedeflenmiştir. Bu amaçla; belirli bölgelerden alınan karot ve küp şekilli numunelere birim hacim ağırlık, gözeneklilik oranı, tek eksenli basınç dayanımı, deformasyon, shore sertliği gibi temel kaya mekaniği deneylerinin yanı sıra, delinebilirlik deneylerinde kullanılan DRI laboratuar deneyleri olan kırılganlık ve minyatür delme deneyi (Brittleness testi ve Sievers' J deneyi) yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar birbiri ile karşılaştırılmıştır.
Doğal taşların teknik özelliklerine göre kullanım alanlarının ve uygulama parametrelerinin belirlenmesi
Bu çalışmada, kaplama ve döşeme malzemesi olarak kullanılan doğal taşlar kullanımlarına, sertliklerine ve oluşumlarına göre sınıflandırılarak tanımlanmıştır. Bu taşların, fiziksel, kimyasal, teknolojik ve ticari ürün özellikleri ile taşımaları gereken standart özellikler verilerek her uygulama alanı için yapılması gereken testler, taşa uygun uygulama alanları, her uygulama alanı ve doğal taş için uygun silim işlemleri belirlenmiştir.Doğal taşların kaplama tasarımının yapılması yani taş ebatlarının, montaj türünün ve ankraj elemanlarının belirlenmesi, derz tasarımının yapılabilmesi ve su nüfuzunun önlenebilmesi için, bina hareketleri, doğal taş ağırlığı, taşa etkiyecek rüzgar yükü, sismik yük ve atmosferik etkilerin gözünde bulundurulmasının gerekliliği üzerinde durulmuştur.Doğal taş örnekleri üzerinde yapılmış olan fiziksel ve mekaniksel test sonuçları ile standartlar karşılaştırılarak bu taşların hangi bölgelerde kaplama malzemesi olarak kullanılabileceği tespit edilmiştir.Bu tez çalışması kapsamında doğal taşların yapı ve kaplama malzemesi olarak kullanılmasında en uygun kullanım yerlerinin tespit edilmesine yönelik bir sistem geliştirilmeye çalışılmıştır. Ayrıca doğal taşların yapılarda kullanımı sırasında çevresel etkileşimleri de incelenmiş ve özellikle sert taşlarda önem arz eden radon ve diğer radyoaktif emisyonlar açısından da gerekli ölçme ve değerlendirmeler verilmiştir.
Yeraltı yapılarında püskürtme beton ve dolgu dizaynı
Yeraltı mühendislik yapılarının duraylılığı, bu yapılarda açılan boşlukların hızlı bir şekilde desteklenmesi ile mümkün olabilmektedir. Özellikle tünel inşaatlarında açılan galeriler ve yer altı maden ocaklarında duraylılığın sağlanması amacıyla beton destek sistemleri günümüzde yaygın olarak kullanılmaya başlanmıştır. Bu sistemler, püskürtme beton ve çimentolu kaya dolgusu olarak uygulama alanı bulmaktadır.Püskürtme beton ve dolgu teknolojisindeki gelişmeler ile birlikte yer altı yapılarındaki boşlukların desteklenmesi daha güvenilir ve daha kolay şekilde yapılmaktadır. Bu gelişim ile birlikte özellikle metal madenciliği ve tünel yapılarının meydana getirilmesinde ve duraylılığın sağlanmasındaki zorluklar büyük ölçüde aşılmaktadır.Yeraltı yapılarının duraylı bir şekilde tutulması bir maliyet unsurudur. Bu yapıların duraylı olarak tutulması için alınacak önlemlerin tasarlanması bir optimizasyon sürecidir. Bu süreç duraylılığın sağlanması için en güvenli destek sisteminin en ekonomik şekilde yapılmasını sağlamaktadır. Bu amaçla yeraltı yapılarında duraylılığı sağlanması, kullanılacak olan püskürtme beton ve dolgunun tasarım bileşenlerinin, yeraltı uygulamalarından önce uygun laboratuar koşullarında denenerek, en uygun karışım bileşenlerinin bulunması ile mümkün olabilmektedir. Uygun beton karışımının belirlenmesi, hem yer altı yapılarının güvenliği hemde destek sisteminin ekonomikliği açısından oldukça önemlidir.
Yumuşak kayaçlar için disk makaslama indeksi deneyinin kaya kütle sınıflama sistemlerinde kullanılabilirliğinin araştırılması ve şehiriçi sığ tünellerde uygulanması
Bu tez çalışmasında İzmir metrosu 2. Aşama İnşaatı kapsamında açılan 64 m2 kesitli hat tünelleri incelenmiştir. Tünel hattındaki baskın kaya birimleri Yamanlar volkanitleri olarak bilinen, düşük ve orta derece arasında başkalaşım gösteren andezitler; Altındağ oluşumu olarak bilinen, aglomera-kumtaşı-silttaşı-kiltaşı dizisi; Bornova karmaşığı olarak bilinen sarımsı kahverengi filiş ve grimsi siyah filiştir. Elde edilen veriler sonrasında özellikle Bornova Karmaşığında (laminalı ? foliasyonlu ? anizotrop) Tek eksenli basınç dayanımı deneyi ile kayaç malzemesinin dayanımının standartlara göre (ISRM ve ASTM) tespitinin çok zor, zaman alıcı ve hatta bazı durumlarda imkansız olduğu belirlenmiştir. Her ne kadar uygun örnek üzerinde ve tünel aynalarında (çok az miktarda) T.E.B.D. deneyi, Nokta Yük Dayanım Deneyi ve Schmidt Çekici Deneyleri yapıldıysa da sonuçlar tatmin edici bulunmamıştır. Bu nedenle kayaç malzemesinin dayanımının tespitinde Disk Makaslama Dayanım İndeksi kullanılmıştır. Bu veriler kullanılarak kaya kütlesinin sınıflaması yapılmış, değiştirgeleri hesaplanmış ve sayısal modellemede kullanılmıştır. Sayısal model sonuçlarının sahada yapılan ölçüm ve gözlemlerle uyum içinde olduğu belirlenmiştir.
Avrupa Birliği'ne üyelik sürecinde, entegre demir çelik tesislerinde enerji verimliliği ve yönetimi
Bu çalışma, Avrupa Birliği'ne üyelik sürecinde yer alan ülkemizin kalkınmasındaen önemli parametrelerden biri olan enerjiyi, yoğun olarak tüketen entegre demirçelik tesislerinde enerji tasarrufu olanaklarını araştırmayı amaçlamaktadır.Çalışmada, öncelikle değerlendirme analizlerinde temel alınacak ?enerjiverimliliği? ile ?enerji denge analizi? tanımlamaları yapılmıştır. Denge analizi içinTürkiye'de yerleşik üç adet entegre demir çelik tesisinden ton yarı mamul üretimibaşına en düşük enerji tüketimi yapan tesis seçilmiştir.Belirlenen tesiste genel enerji tüketimi ana üretim hatlarına paylaştırılmıştır. Bupaylaşımdan tesiste tüketilen toplam enerjinin %50-60 ve üzerini temsil eden, yoğunenerji tüketicisi (toplam paydan %59,2'lik pay alan tesisler) 4 ana üretim tesisine(kok fabrikaları, yüksek fırınlar ve slab fırınları) enerji denge analizi uygulanmıştır.Yapılan analizlerde kazanılabilir kayıp enerjilerin tespit edilmesi planlanmıştır.Ancak yoğun tüketici olan bu tesislerden, buhar kazanları ve 2. slab fırını ölçümproblemleri (ölçüm cihazı eksikliği ve/veya hatalı ölçüm yapan cihaz mevcudiyeti)ve buna bağlı veri toplama zorlukları nedeniyle çalışmaya dahil edilmemiştir.Enerji denge analizleriyle tespit edilen tesislere giren ve çıkan enerjilereşitlenmiştir. Çıkan enerjiler içinde değerlendirilebilir olanlar için; değişik tesislerdesüregelen olumlu uygulamalar (kok kuru söndürme tesisi, yüksek oranda sıcak şarj,yüksek verimli ısı değiştiricileri) ile kuramsal olarak uygulanabilir (kok gazı, yüksekfırın gazı ve yüksek fırın cürufunun duyulur ısısının değerlendirilmesi) görüşlerönerilmiştir.
Mermer tozu katkılı yalıtım levhası yapıştırma harçlarının performanslarının i̇ncelenmesi̇
Bu çalışmada; yalıtım levhası yapıştırma harçlarının içerisindeki hammadde olan dolomitin yanı sıra, farklı oranlarda mermer tozu katkısının kullanılabilirliği araştırılmıştır. Katkılı yalıtım levhası yapıştırma harçlarında kullanılacak mermer tozunun nem, elek analizi, basınç dayanımı, eğilme dayanımı, çekme dayanımı, su emme, priz başlangıç ve yayılma deneyleri yapılmıştır. Elde edilen bulgular genel olarak değerlendirildiğinde mermer tozunun nem oranın % 1'den düşük, tane boyutunun ise dolomite göre +710 mikron ve -125 mikron fraksiyonlarının fazla olduğu görülmüştür. Deneyler sonucunda ise elde edilen değerlerin TSE' ye uygun olduğu tespit edilmiştir. XRD sonuçlarına göre mermer tozunun kalsiyum karbonat oranı ve hatrurit oranı fazla çıkmıştır. Mermer tozunun dolomitle birlikte kullanımı ekonomik yönden de incelenmiş ve maliyet hesabı yapılarak daha avantajlı olduğu anlaşılmıştır.
Görüntü analiz yöntemleri ile kayaçların yapısal özelliklerinin tanımlanması
Özellikle son yıllarda bilgisayar teknolojindeki gelişmelere paralel olarak görüntü alma teknolojisin gelişmesi, görüntü işleme metotlarının ölçüm ve gözlem yöntemi olarak çeşitli disiplinlerde kullanımını arttırmıştır. Görüntü işleme tekniklerinin kullanım alanlarının artmasının doğal sonucu olarak, görüntü işleme ve analiz teknikleri yoğun olarak araştırılmış ve yeni bir çok teknik endüstriyel anlamda kendine uygulama alanı bulmuştur. Bu çalışmada da görüntü işleme tekniklerinin kayaçlar üzerinde uygulanabilirliği araştırılmış ve alternatif ölçüm yöntemi olarak kayaçların bazı özelliklerinin belirlenebilirliği tartışılmıştır. Madencilik çalışmalarında kayaçların fiziksel ve mekanik özellikleri ile ilgili bilgilerin hızlı ve emniyetli bir şekilde analiz edilmesi işin devamlılığı açısından önemlidir. Alışılagelmiş metotlar ile bu çalışmaların arazide gerçekleştirilmesi zaman alan ve maliyetli işlerdir. Bunun yerine alternatif ölçüm yöntemi olarak geliştirilen görüntü işleme metotları hızlı bir şekilde analiz kolaylığı sağlayabilmektedir. Çalışma kapsamında öncelikle temel görüntü işleme metotları tanıtılarak daha önce kayaçlar üzerinde uygulanan görüntü işleme metotları ile yapılan çalışmalar değerlendirilmiştir. Kayaçların özelliklerinin belirlenmesine yönelik olarak Visual Basic Programlama dili kullanılarak bir görüntü analiz programı geliştirilmiştir. Kaya Görüntü Analizi (KGA) adı verilen bilgisayar programında temel görüntü zenginleştirme ve biçimlendirme fonksiyonlarına ek olarak kayaçlar üzerinde analiz yapılmasına olanak sağlayan özel fonksiyonlar geliştirilmiştir. Bu fonksiyonlar yardımı ile ince kesit görüntülerinden mineral yüzdeleri ve tane boyut dağılımı tespit edilmiştir. Şev aynalarından alınan kaya kütlesi görüntüleri üzerinde süreksizlik analizleri yapılmıştır. Ayrıca patlatma sonrası oluşan yığının boyut dağılımıda görüntü işleme metotları kullanılarak başarı ile tespit edilmiştir. Çalışma sonucunda kayaçların renk farklılıklarına dayalı özelliklerinin görüntü işleme metotları ile tespit edilebilirliği ortaya konulmuştur.
Türkiye'nin mermer ihracatını arttırma olanaklarının araştırılması
Türkiye yaklaşık 4,7 milyar m³ (13,5 milyar ton) toplam rezervi ile dünya mermer potansiyelinin yaklaşık %42'ine sahiptir. Ancak bu potansiyelin sadece %2'lik bir kısmı kullanılmaktadır. Mermer üretimimiz özellikle 1990'lı yıllardan itibaren hızla artmıştır. Türkiye doğal taş ihracatı 2005 yılında 805 milyon $'lık değerle 3.2 milyon tondur, ve maden sektörü toplam ihracatında %53 payla ilk sırada yer almıştır. Türkiye'nin bir önceki yıla göre 2006 ihracat artış oranı % 19.2'dir. 2007'nin Ocak-Mayıs döneminde ise 2006 Ocak- Mayıs dönemine göre özellikle işlenmiş mermer ürünlerinde %2 lik bir artış görülmektedir. Bu değerlerle Türkiye, ihracat artış oranı olarak dünyanın en önde gelen ülkesi olmasına rağmen mevcut rezervler ve Türk mermerlerinin rezerv ve kalitesi düşünüldüğünde hak ettiği yerde olmadığı görülmektedir. Bu yüzden bu çalışmada mermer ihracatını arttırma yöntemleri anlatılmıştır. Mermer üretiminde ve ihracatında daha iyi duruma gelebilmemiz için mermer üreten ve ihraç eden firmalara kolaylıklar tanınmalıdır ve firmalar özellikle uç ürünler üretip satmalıdırlar. Bunun için mermer firmalarının modern teknolojiye sahip olması gerekir. Ülkemiz mermerlerinin uluslararası marka haline gelmesi için gerekli tanıtım ve girişimler, ilgili kurum ve kuruluşlarca mutlaka incelenip yapılmalıdır. Anahtar Sözcükler: Türkiye, mermer, mermer üretimi, mermer ihracatı
Maden işletmelerinde nakliye yollarının stabilizasyonu
Madencilikte yol ve iş makinası bakım maliyetleri tüm madencilik giderleri içerisinde oldukça fazla yer tutmaktadır. Özellikle açık ocaklarda çalışan ağır yük kamyonları yolları oldukça yıpratmakta ve sürekli olarak yol ve iş makinası bakımını gerektirmektedir. Bu çalışmada da yolların daha az zarar görerek hem yol hemde araçların tamir bakım masraflarının azaltılması amacı ile yolların stabilizasyonu konu alınmıştır. Yıllardır dünyada uygulanan kireç ve çimento stabilizasyon yöntemleri irdelenerek toprakla olan ilişkileri değerlendirilip örnek bir işletmede uygulamaları yapılmıştır. Uygulamalar için ve uygulamalar sonrası gerekli deneyler yapılmış ve sonuçlar gözlemlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Stabilizasyon, kireç, beton, nakliye yolları, proktor, CBR, likid limit
Mermerlerde yükleme hızının tek eksenli basınç dayanımına olan etkisinin araştırılması
ÖZET Yüksek Lisans Tezi olarak hazırlanan bu çalışmada, değişik yörelere ait mermer ocaklarından alınan farklı numuneler, laboratuvarda deney standartlarına uygun boyuta (7x7x7 cm) getirilmiş, Dokuz Eylül Üniversitesi Maden Mühendisliği Kaya Mekaniği Laboratuvannda yapılan deneylerle fiziksel ve kimyasal özellikleri belirlenmiştir. 6 farklı mermer numunesinin laboratuvarda ince kesitleri alınarak petrografik analizleri yapılmış, ayrıca strain gauge ve dijital indikatör yardımıyla deformasyon deneyine tabi tutulmuştur. Bu tezin asıl amacı, farklı yükleme hızlarında mermer numunelerinin tek eksenli basınç dayanımlarında meydana gelen değişikliklerin belirlenmesidir. Bu amaçla mermer numunelerine sırasıyla 100 kg/sn, 200 kg/sn ve 300 kg/sn'lik yükleme hızlarında seri testler uygulanarak dayanım değişimleri incelenmiştir. Kırılma sonrası numune kırılma yüzeyleri mini kameradan bilgisayara aktarılmış; farklı yükleme hızlarında, değişik basınçlara maruz kalan kayaç yapısında meydana gelen değişiklikler incelenmiştir.
Karşıyaka tünellerinin kazı etüdü
ÖZET Izmir, 3.S milyonu aşan nüfusu ile ülkemizin üçüncü büyük şehridir. Tüm ülkede olduğu gibi İzmir'de de hızlı nüfus artışı ile beraber trafiğe giren araç sayısmda da ciddi artışlar olmuştur. Bu gerçek, karayollarının geliştirilmesini, özellikle, sürüş rahatlığı ve güvenliği açısından otoyolların yapılmasını zorunlu hale getirmiştir. İstanbul-Ankara, Pozanü-Adana-Mersin-İskenderun, İzmir-Çeşme otoyollarına ek olarak, 2000'li yılların başmda bitirilmesi planlanan 165 km'lik İzmir-Aydın Otoyolu ve İzmir Çevre Yolu inşasına 90'lı yıllarda başlanmıştır. Aydın-İzmir Otoyolu ve İzmir Çevre Yolu kapsamında Türkiye'nin önde gelen otoyol tünellerinden Selattinler (~3 km) ve Karşıyaka (~2 km) tünelleri açılmıştır. Bu tüneller; dünyada bir çok ülke tarafindan da tercih edilen, tünel açmada yeni ve ileri teknolojiye dayanan Yeni Avusturya Tünel Açma Metodu ile inşa edilmişlerdir. Bu çalışmada, Karşıyaka Tünellerinde uygulanan, Yeni Avusturya Tünel Açma Yönteminin uygulanışı ve başarısı, tünellerin genel jeolojisi, tünel açmada kullanılan makinalann genel yapılan incelenmiştir. Bu çalışmalarla birlikte Tek Eksenli Basınç Deneyleri ile, etüd safhasında işletmede yapılan Tek Eksenli Basmç Deneyleri karşılaştınlmıştır. Yine, etüd safhasında işletmede yapılan diğer deneylere de ayrıca yer verilmiştir. Diğer yandan, farklı formasyonlardaki iş/zaman etüdleri yapılarak, kazı hızı, çalışmanın verimi ve zaman kayıpları araştırılmıştır. Bununla birlikte, işletmede ateşçi inisiyatifi ile yapılan patlatmalar için bir düzen belirlenmiş ve uygulamaya konulmuştur. Kazı sırasındaki işlemler ve işlemlerin kalitesi şantiye sahasında incelenerek buraya aktarılmıştır.
Brezilyan diski tipi kaya numunelerinde açılma modu çatlak tokluğunun belirlenmesi ve boyut etkisinin araştırılması
Sayısal Modelleme, Mod I Çatlak Tokluğu Deneyi, Düzleştirilmiş Brazilyan Disk Yöntemi, Düzleştirilmiş Brazilyan Disk Geometrisi, Boyut Etkisi