Manisa Celal Bayar University
Discipline

Egzersiz ve Spor Fizyolojisi Anabilim Dalı

Manisa Celal Bayar University

28

Archived Theses

0

DOIs Assigned

0%

DOI Rate

Discipline

28 Theses
DoctorateOpen AccessTR

Ön çapraz bağ (ÖÇB) operasyonu sonrası fiziksel rehabilitasyonu desteklemede bilişsel davranışçı terapi ve sanal gerçeklik kullanımının etkisi

Amacı, ÖÇB operasyonu sonrası ortaya çıkan psikolojik tepkilere akut olarak müdahale etmek için sanal gerçeklik (SG) katkısıyla zenginleştirilmiş Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) protokolünü (BDT+SG) geliştirmek ve bu protokolün etkinliğini incelemek olarak belirlenen bu araştırmanın protokolü 5 aşamada geliştirilmiş ve etkinliğinin testi için 36 sporcunun katılımı ile randomize kontrollü bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Çalışma 1 deney 2 kontrol grubundan oluşmuştur. Protokolün etkinliğine Yeniden Yaralanma Kaygısı Envanteri, Spor Yaralanması Rehabilitasyonuna Bağlama Ölçeği, Tampa Kinezyofobi Ölçeği, Spor Yaralanmaları Öz-Yeterlik Ölçeği, Ciddi Yaralanmalar Sonrası Spora Dönüş Ölçeği ve Ön Çapraz Yaralanması Sonrası Spora Dönüş Ölçeği kullanılarak ön-son-test ve takip ölçümü ile bakılmıştır. Protokolün SG ile maruz bırakma seanslarında kaygı düzeyleri biofeedback ve öznel sıkıntı (ÖS) ölçümleriyle toplanmıştır. Çalışmanın hipotezlerinin testinde tekrarlı ölçümlerde çift yönlü karma ANOVA, tek yönlü ANOVA ve Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçları rehabilitasyon sürecinde yaşanan yeniden yaralanma kaygısı ve grupların rehabilitasyona bağlanmaları için anlamlı bir grup × zaman etkileşimi göstermiştir (YYK: p=0,013;η_2^p=0,220; Bağlanma: p=0,008;η_2^p=0,233). Grupların YYK-Y (yarışma) ölçeği ve ÖÇB-SYD ölçeğinden aldıkları puanlar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark görülmüştür. (YYK-Y: F(2,29)=3,437;p=0,046; ÖÇB-SYD: F(2,29)=9,624;p<0,001). Diğer değişkenler için anlamlı etkileşim veya fark ortaya çıkmamıştır (p>0,05). Maruz bırakma seansları kaygı yaratma konusunda beklenen yönde sonuç vermiştir (p<0,05). Sonuç olarak BDG+SG protokolünün rehabilitasyon sürecindeki psikolojik sorunların çözümü ve spora geri dönüşe hazır oluşu arttırma konusunda potansiyelinin yüksek olduğu anlaşılmıştır.

Hande Türkeri Bozkurt
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Futbol toplarının çarpışma dinamikleri

Bu çalışmanın amacı futbol toplarının çarpışma dinamiklerini belirleyerek çarpışma süresince meydana gelen enerji dağılımını (ÇSED) ortaya koymaktı. Farklı markalara ait toplar 3 farklı iç basınçta (0.6, 0.8, 1.0 bar) kırılmaz bir cama (1x1x0.007m) 9'ar kez atıldı. Topun camda bıraktığı izi ve çarpışma dinamiklerini belirlemek için iki adet yüksek hızlı kamera (Photron SA3, 120k, Japonya) kullanıldı. Kameralar senkronize edildi ve saniyede 6000Hz görüntü ve 1/10000 pozlama hızında kaydedecek şekilde ayarlandı. Tüm çarpışmalar girinti miktarı (GM), temas yüzey alanını (TYA), tepki kuvveti ve ÇSED belirlemek için Python programlama dili kullanılarak işlendi ve ÇSED yeni bir metodolojik yaklaşım geliştirilerek belirlendi. TYA, GM ve kuvvet sonuçlarının doğruluk kontrolü yapıldı. Verilerin doğruluğu belirlendikten sonra ÇSED hesaplandı. ÇSED sonuçlarının ortalaması (OTK) alınarak elde edilen sonuçların doğruluğu literatürde yer alan formül ile karşılaştırıldı. Kuvvet, TYA ve GM sonuçları, kök ortalama kare hatası ve Spearman sıra korelasyon analizi ile test edildi. ÇSED sonuçlarının doğruluğunu belirlemek için Student T Testi kullanıldı. Toplar arasındaki OTK ve GM'ye göre farklılıklar tek yönlü ANOVA testi ile incelendi. Farklılığın kaynaklandığı gruplar Tukey testi ile analiz edildi. Markaya göre 1.0 bar iç basınçta OTK değerleri arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık olduğu belirlendi (F=3,246, p<0,05). GM, 1.0 bar iç basınçta istatistiksel olarak anlamlı derecede farklıydı (F=4,838, p<0,05). GM ve ÇSED davranışı markalara göre önemli farklılıklar gösterdi. ÇSED, topun kalitesine bağlı, markadan bağımsız olarak daha yüksek iç basınç değerlerinde azalmıştır. Sonuç olarak bu çalışma, resmi futbol maçlarında top iç basıncının 0,6 ile 1,1 bar arasında değişebileceği dikkate alındığında, yüksek iç basınç değerlerinde top kalitesinin çarpışma dinamikleri açısından kritik bir faktör haline geldiğini ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler: Futbol, çarpışma dinamiği, toparlanma katsayısı, enerji kaybı, top kalitesi

Asım Tunçel
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Düzenli egzersiz yapan bireylerde enerji mevcudiyetinin değerlendirilmesi

Bu çalışma, düzenli egzersiz yapan kadın ve erkeklerde düşük kullanılabilir enerji riskini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya; en az 1 yıldır düzenli egzersiz yapan 18-39 yaş aralığında 30 kadın ve 30 erkek katılmıştır. Katılımcıların, vücut kompozisyonu Çift Enerjili X-ışını (DXA) ile ölçülmüştür. Katılımcılardan, yoğun egzersiz yaptıkları iki gün, hafif egzersiz yaptıkları bir gün ve bir dinlenme gününü içeren dört gün boyunca besin tüketimi ve fiziksel aktivite kayıtları alınarak günlük enerji alımı ve harcaması, egzersiz enerji harcaması, enerji dengesi, enerji mevcudiyet, makro-mikro besin ögesi ve sıvı alımları belirlenmiştir. Ayrıca, katılımcıların yeme tutum davranışlarını belirlemek için EAT-40 anketi uygulanmıştır. Değişkenlerin cinsiyetlere göre karşılaştırılmasında bağımsız gruplarda t testi; yoğun egzersiz, hafif egzersiz ve dinlenme günlerinin karşılaştırılmasında tekrarlı ölçümlerde ANOVA testi kullanılmıştır. Kadın ve erkeklerin yaş, antropometrik ölçüm ve vücut kompozisyonları benzerdir (p>0,05). Kullanılabilir enerji düzeyleri; kadınlarda yoğun egzersiz, hafif egzersiz ve dinlenme günü sırasıyla 35,08 ± 13,36 kkal/kg, 33,32 ± 12,36 kkal/kg ve 34,50±11,08 kkal/kg; erkeklerde ise sırasıyla 32,25 ± 7,66 kkal/kg, 33,17 ± 8,47 kkal/kg ve 33,25± 6,71 kkal/kg'dır (p>0,05). Enerji dengesi, kadınlarda -623,00±569,68 kkal, erkeklerde ise -620,62 ± 464,56 kkal olup, tüm katılımcıların negatif enerji dengesinde oldukları görülmüştür. Katılımcıların protein alımları yeterli seviyede bulunurken, karbonhidrat alımları önerilerin altında kalmıştır. Yedi katılımcının EAT- 40 anket puanları ≥30 olduğundan yeme bozukluğuna yatkın bulunmuştur. Çalışmanın sonuçları, düzenli egzersiz yapan kadın ve erkeklerin azalmış kullanılabilir enerji ve negatif enerji dengesine sahip olduklarını göstermiştir. Sağlığın korunması, yaralanmaların ve besin ögesi eksikliklerinin önlenmesi için düzenli egzersiz yapan bireylerin beslenmelerinin daha iyi planlanmasına ihtiyaç vardır.

Bedriye Eylem Başakcioğlu Türkel
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Uluslararası yük taşımacılığı yapan gemilerde çalışan personelin fiziksel aktivite düzeylerinin ve vücut kütle indekslerinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı; Uluslararası limanlara yük taşıyan gemilerde çalışan mavi ve beyaz yakalı pesonelin fiziksel aktivite (FA) düzeyleri, iş ve serbest zaman fiziksel aktivite leri için harcadıkları enerji, sedanter davranış süreleri ve vücut kütle indekslerinin (VKİ) çalıştıkları geminin limanlarda kalma süreleri (gün), geminin büyüklüğü ve gemide bulunan rekrasyonel aktivite olanakları gibi paremetrelere göre incelenmesidir. Bu araştırmaya uluslararası limanlara yük taşıyan gemilerde çalışan 18-64 yaşları arasındaki Türk uyruklu 136 erkek personelin katılması planlanmaktadır. Araştırmaya katılım gönüllülük esasına dayanan bu çalışmada verilerin 7 Ağustos 2021 – 31 Aralık 2021 tarihleri arasında toplanması planlanmaktadır. Demografik ve kişisel bilgi formu, gemi ve sefere ilişkin bilgi formu, Fiziksek Aktivite Değerlendirme Anketi, Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi - Kısa Formu,Sedanter Davranış Anketi online olarak uygulanacaktır. Verilerin analizde; her bir değişken için normallik ve varyansların homojenliği test edilecek ve parametrik test varsayımlarının yerine gelmediği değişkenler non-paramerik testler kullanılarak analiz edilecektir. Kategorik değişkenlerin karşılaştırılmasında Chi-Square testi kullanılacaktır. Fiziksel aktivite düzeyi ile diğer değişkenler arasındaki ilişkinin incelenmesinde "Çoklu Doğrusal Regresyon Çözümlemesi Modeli" kullanılacaktır. Tüm istatistiksel analizlerin anlamlılık düzeyi p<0.05 olarak alınacaktır.

Utku Yalçın
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

5-6 yaş grubu çocuklarda motor yeterlik: Temel hareket becerilerini geliştirmeye yönelik tasarlanan oyun programının etkisi

Araştırmanın amacı 8 haftalık oyun temelli eğitim programının (OTEP) okul öncesi çocukların motor yeterlikleri üzerindeki etkisinin incelenmesidir. Bu araştırma ön çalışma ve ana çalışmadan oluşmaktadır. Araştırmanın ön çalışması kapsamında temel hareket becerilerini (THB) değerlendirmek üzere Büyük Kas Motor Gelişim Testi-3 (BKMGT-3)'ün Türkçe'ye uyarlama çalışması yapılmıştır. Bu çerçevede, ön çalışmanın araştırma grubu 5-10 yaş aralığındaki 129 kız (x̄yaş= 7.88, Ss=1.68 yıl) ve 122 erkek (x̄yaş= 7.84, Ss=1.87 yıl), öğrenciden oluşmaktadır. Testin Türkçe'ye uyarlanması için standart çeviri-geri çeviri yöntemi ve uzman paneli kullanılmış ve test, 251 çocuğa uygulanmıştır. Test-tekrar test güvenirliği için ölçümler bir hafta sonra 40 öğrenciye tekrar uygulanmıştır. Testin yapı geçerliği, doğrulayıcı faktör analizi ile incelenmiş, 13 maddeli iki faktörlü model için kabul edilebilir düzeyde uyum indeksi değerleri elde edilmiştir (x2 /sd = 2.42, RMSEA = 0.07, TLI=0.92, CFI=0.94). Testin Cronbach alfa iç tutarlık katsayıları, yer değiştirme alt ölçeği için 0.79, nesne kontrolü alt ölçeği için ise 0.85 olarak bulunmuştur. Ayrıca test-tekrar test güvenirliği için hesaplanan sınıf içi korelasyon katsayıları, yer değiştirme alt boyutu için 0.87, nesne kontrolü alt boyutu için ise 0.91 olarak bulunmuştur. Sonuç olarak araştırma bulguları, BKMGT-3 Türkçe sürümünün THB'yi değerlendirmede kullanılabilecek geçerli ve güvenilir bir araç olduğunu göstermiştir. Ana çalışmanın araştırma grubu rastgele seçilen 27 deney (x̄yaş= 5.22, Ss= 0.424 yıl) ve 19 kontrol grubu (x̄yaş= 5.16, Ss= 0.375 yıl) olmak üzere toplamda 46 okul öncesi çocuktan (x̄yaş= 5.20, Ss= 0.401 yıl) oluşmaktadır. Deney grubuna araştırmacılar tarafından geliştirilen OTEP 8 hafta boyunca uygulanırken (3 gün/hafta) kontrol grubu rutin müfredatına devam etmiştir. Çocukların motor yeterlikleri BKMGT-3 ile değerlendirilmiştir. Analiz sonuçları, 8 hafta boyunca uygulanan OTEP'in deney grubunun yer değiştirme (ortalama farkı (Δ)= 16.33; p<0.0001; kısmi eta kare (η2) =0.51) ve top becerileri (Δ=17.66; p<0.0001; η2=0.44) puanlarının müdahale öncesi ile kıyaslandığında istatistiksel açıdan anlamlı artış gösterdiğini ortaya koymuştur. OTEP uygulaması sonucunda test puanlarında belirgin gelişme gösteren deney grubunun, bir ay sonra yapılan izlem testinde de bu gelişmeyi korudukları, kontrol grubunun ise son test ve izlem testi puanlarının deney grubuna kıyasla düşük olduğu görülmüştür. Sonuçlar 8 hafta boyunca uygulanan OTEP'in, 5-6 yaş grubu çocukların THB'yi geliştirmede etkili bir program olduğunu ortaya koymuştur.

Şuheda Dilay Kızılca
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

Yağsız vücut kütlesinin kestiriminde kullanılan biyoelektrik impedans denklemlerinin genç erkek ve kadınlarda geçerliği

Bu çalışmanın amacı genç erkek ve kadınlarda elden-ayağa ve ayaktan-ayağa yöntemle ölçülen Biyoelektrik İmpedans Analizi (BIA) değerlerinden yağsız vücut kütlesini (YVK) kestiren seçilmiş formüllerin referans yöntem Dual Enerji X-ışını Absorbsiyometre (DXA) ile ölçülen değerlerle karşılaştırarak geçerliklerini belirlemektir. Çalışmaya yaşları 18 ila 25 arasında değişen 113 erkek, 82 kadın toplam 195 yetişkin kişi gönüllü olarak katılmıştır. Vücut kompozisyonu ölçümleri ayaktan-ayağa BIA, elden-ayağa BIA ve referans yöntem olarak seçilmiş olan DXA kullanılarak yapılmıştır. İki farklı BIA yönteminden elde edilen rezistans, reaktans ve impedans değerleri kullanılarak tek frekans ölçüm yapan (50 kHz) BIA cihazlar için geliştirilen ve yaygın olarak kullanılan 8 denklem kullanılarak katılımcıların YVK belirlenmiştir. BIA denklemlerinden ve referans yöntemden elde edilen YVK ve vücut yağ yüzdesi (VYY) değerleri arasındaki farklar Bağımlı Gruplarda t Testi ile analiz edilmiştir. Her bir BIA denkleminden ve DXA'dan elde edilen YVK ve VYY değerlerinden regresyon modellenerek korelasyon katsayısı ve kestirimin standart hatası belirlenmiştir. Her bir BIA denklemi ve DXA'dan elde edilen YVK ve VYY arasında Bland-Altman %95 tutarlık sınırları belirlenmiştir. Çalışma sonucunda erkeklerde YVK kestirimi için Lukaski denkleminin, VYY kestirimi için ise Kyle01 ve Lukaski denklemlerinin geçerli olduğu; kadınlarda ise YVK kestirimi için Deurenberg90, Deurenberg91 ve Sun denklemlerinin, VYY kestirimi için Deurenberg90 denkleminin geçerli olduğu bulunmuştur. Kyle03 denklemi ise her iki cinsiyette en yüksek hata ve fark ortalamasına sahip bulunmuştur. Farklı BIA yöntemleriyle elde edilen impedans değerinin kullanıldığı denklemler referans yöntemle karşılaştırıldığında ise ayaktan ayağa BIA yönteminden elde edilen değerlerin daha yüksek standart hata ve fark ortalamasına sahiptir. Bu çalışmanın bulguları vücut kompozisyonunun değerlendirilmesinde kullanılan BIA denklemlerinin popülasyon spesifik olduğunu göstermiştir.

Yasin Ergün Acar
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Sporda bireylerarası ilişkilerde şiddet

Bu çalışmada spor alanında roller üstlenen aktörler arasındaki ilişkilerde şiddet fenomenini nasıl yaşadıkları ve sonrasında yaşama yansıyabilen şiddet eğilimleri ile alanda yarattıkları kültür incelenmiştir. Sporcuların kendilerinden yaşça büyük, statü olarak güçlü olan kişilerce sıklıkla fiziksel şiddete maruz bırakıldıkları, çeşitli biçimlerle psikolojik, ekonomik, cinsel şiddet deneyimlerine sahip oldukları görülmüştür. Sporcular arasında ise hiyerarşi ve hegemonya yaratma arzusuna dayalı güç gösterilerinden beslenen akran zorbalığının örneklerine rastlanmaktadır. Araştırmanın nicel bulguları şiddete maruz kalan sporcuların şiddet eğiliminin yüksek olduğunu göstermektedir. Araştırmanın nicel ve nitel bulguları şiddete maruz kalan sporcuların bu durumu şikayet etmekten kaçındıklarını, bir şey yapılacağına inanmadıklarını, şikayet prosedürlerini bilmediklerini, şiddet sonrası üzüntü, depresyon, korku, motivasyon bozukluğu, spor yaşamını kaybetmek konusunda güçlü endişeler yaşadıklarını göstermektedir. Ayrıca bulgular; sporcuların branşlarına özgü yanlış antrenman periyotlanması, müsabaka, kamp programları konusunda bilgi sahibi olmamak, yöneticilerce yapılan keyfi uygulamalarla sakatlık, performans kaybı, psikolojik rahatsızlıklar, kilo problemleri, uluslararası müsabakalara katılamamak, kariyer planlaması yapamamak gibi önemli problemler yaşadıklarını göstermektedir. Herhangi bir şiddet türüne maruz kalan sporcular, kulüp ya da antrenör değişikliği veya sporu bırakmak zorunda kaldıklarını ifade etmektedirler. Antrenörler, spor yöneticilerinin eğitimleri, sporcuları koruyan politika belgeleri ve uygulamaların artırılmasının alanda şiddet davranışlarının azalmasında rol oynayabileceği düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Şiddet, Şiddet Türleri, Cinsel Taciz, Akran Zorbalığı, Bireylerarası Şiddet Davranışları.

Bireysel şiddetCinsel şiddetDuygusal şiddet+6
Gülay Özen
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Dijital hikâye anlatımı ile kapsayıcı eğitim bağlamında beden eğitimi öğretmen eğitimi: Bir eylem araştırması çalışması

Bu eylem araştırmasında, dijital hikâye anlatımının (DHA) beden eğitimi öğretmen adaylarının kapsayıcı eğitim bağlamında mesleki gelişimlerine katkısı incelenmiştir. Ayrıca, beden eğitimi öğretmen adaylarının oluşturdukları dijital hikâyelerin öğretmen eğitimcileri tarafından nasıl alımlandığını keşfedilmiştir. Bu amaçla araştırmaya 28 haftalık bir müdahale programına gönüllü 6 beden eğitimi öğretmen adayı ve onlarla çalışan 4 öğretmen eğitimcisi katılmıştır. Bu araştırmada nitel bir yaklaşım benimsenmiştir. Veriler, öğrenme topluluğundaki yarı yapılandırılmış odak grup görüşmelerinin ardından edinilen seslerin kayıtları alınarak, DH'lerin metinleri deşifre edilerek ve alandaki gözlem notları tutularak toplanmıştır. Veri setinin analizi için tematik analiz gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın bulguları, DHA'nın dâhil edilmesiyle öğretmen adaylarının kapsayıcı eğitimin bileşenlenlerini kendi deneyimleri üzerinden anlamalarının ve okullardaki uygulamalarını daha kapsayıcı hâle getirmenin değerini, görev sorumluluklarını fark etmelerinin mümkün olduğunu göstermektedir. Bu bağlamda öğretmen adaylarının kapsayıcı eğitimi, mesleklerinin özü olan hareket ile kendilerinin bağımlı ve bağımsız yaşam kalitesi olarak ortaya koydukları alanlarda sunabilecekleri katkıları anlamlandırabildikleri görülmektedir. Ayrıca DHA'nın dâhil edilmesi, öğretmen adaylarının dinlenmesini sağlayarak üniversitede aldıkları eğitimin daha kapsayıcı olmasına katkıda bulunmaktadır. DHA ile kapsayıcı eğitim olarak özetlenebilecek bu uygulamanın hem öğretmen eğitimcilerinin kendi uygulamaları üzerine yansıma yapması hem de öğretmen adaylarının sesinin duyulması açısından eylem araştırmasının odağında olan "Kendi uygulamalarımızı nasıl değiştirebiliriz?" sorusuna özgün cevapları ortaya çıkardığı söylenebilir. Diğer yandan öğretmenlerin profesyonel sermayelerine vurgu yapan Hargreaves, A., & Fullan, M. (2012), derslerdeki başarı ve kanıtın öneminin yanında standart testlerde gösterilen beceri artışının ölçülmesi hiçbir zaman öğretmenin asıl büyüsü olan çocukların neşeyle sınıfa gelmesi, onların yaşamlarının geri kalanı için edinecekleri ilgi alanları ile buluşması ve zora düştüklerinde onları ayağı kaldırması hikmet ve görkeminin önüne geçmemesi gerektiğini ifade etmektedir(Hargreaves, A., & Fullan, M. ,2012, S.10). Yazarlara göre asıl sorun olan kanıtların kullanılması değil ama sayısal veri, teknolojik araç, gereç ve dar bakışlı test odaklı hedef takıntısının getirdiği işlevsizliktir. Asıl işlevsel olan ise tüm öğrenciler için öğrenme ve başarıyı geliştirmek, onların refahlarını ve karakterlerini geliştirmek ve avantajlı olanlar ile dezavantajlı sosyal geçmişe sahip olanlar arasındaki farkı kapatmaktır (Hargreaves, A., & Fullan, M. ,2012, S.13). Öğretmenin standart eğitimden ziyade öğrencilerin bireysel farklılıklarının farkında olarak dahil edilmesinde etkili olabilmesi için öğretmen eğitimi sırasında özellikle dezavantajlı öğrencilerin dahil edilmesiyle ilgili yenilikçi yaklaşımlar ile tanışmasının, kendi çözümlerini üretmesinin önemli olduğu söylenebilir. Aynı zamanda Hargreaves, A., & Fullan, M. (2012)' öğretmenleri ve öğretimi geliştirmek için öğretmenlerin içinde bulunduğu koşulları ve parçası oldukları topluluk ve kültürlerin geliştirilmesi gerektiğini ifade etmektedir (Hargreaves, A., & Fullan, M. ,2012, S.45). Bu yüzden bu araştırma kapsamında güven ortamı oluşturarak deneyimlerin anlatılması ve anlatılan deneyimlerin daha geniş çevrelerle paylaşılmasına imkan tanıyan atölye temelli Dijital Hikaye Anlatımı aday öğretmenlerin ve öğretmenlerin içinde bulundukları kültürlerin iyileştirmesine katkıda bulunmak amacıyla yenilikçi, yaratıcı ve güçlendirici bir yaklaşım olarak kullanılması planlanmaktadır. Bu sayede aday öğretmenler dezavantajlı grupların yaşam kalitelerinin iyileştirilmesi için yalnızca bireysel bilgi edinmekle kalmayacak aynı zamanda aktif yaşam yoluyla yaşam kalitesinin iyileştirilmesinde bir değişim elçisi olarak hikayelerini daha geniş çevrelerle paylaşıp kültürel dönüşüme öncülük edebileceklerdir. Bu kapsamda araştırmanın amacı, öğretmenlerin ve aday öğretmenlerin bireylerin farklılarını göz önünde bulunduracak şekilde dijital hikâyeleriyle aktif kaliteli yaşamı nasıl anlamlandırdığını incelemektir.

Beden eğitimiBeden eğitimi ve spor dersiBeden eğitimi ve spor yüksekokulları+6
Özgür Yaşar Akyar
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

COVID-19 hastalık şiddetini belirleyici faktörler olarak fiziksel aktivite düzeyi ve besin takviyesi kullanımının değerlendirilmesi

Bu araştırmanın amacı, Covid-19 hastalık şiddetini belirleyici faktörler olarak fiziksel aktivite düzeyi ve besin takviyesi kullanımının değerlendirilmesidir. Araştırmaya 18-64 yaş arası, Covid-19 test sonucu pozitif olan 955 birey (%77,7 kadın) dahil edilmiştir. Verilerin toplanmasında araştırmacılar tarafından geliştirilmiş olan veri toplama formu ve Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Kısa Form (IPAQ-SF) kullanılmıştır. Katılımcılar Google e-formlar üzerinden oluşturulan araştırma bağlantısıyla çalışmaya katılım sağlamıştır. Verilerin analizinde, sayısal değişkenler iki ortalama arasındaki farkın önemlilik testi veya Mann-Whitney U testi ile kategorik değişkenler ise Ki-Kare testi, Fisher'in kesin testi ya da Fisher-Freeman-Halton testi ile karşılaştırılmıştır. Covid-19'dan hastaneye yatış durumunu etkileyen faktörleri değerlendirmek için lojistik regresyon analizi yapılmıştır. Covid-19 sebebiyle hastaneye yatan bireylerin yatmayanlara göre fiziksel aktivite enerji harcaması (MET-dk/hf) daha düşük bulunmuştur (p<0,001). Hastaneye yatanlar (%87,5) yatmayanlara (%53,6) göre daha yüksek oranda düşük aktivite (<600 MET-dk/hf) düzeyine sahiptir (p<0,001). Ayrıca düşük fiziksel aktivite düzeyinin, orta ve yüksek fiziksel aktivite düzeyine göre Covid-19'dan hastaneye yatışı 5,31 kat arttırdığı bulunmuştur (p<0,05). Haftalık orta ile yüksek şiddetli fiziksel aktiviteye katılım süresi 150 dk'dan az olanlar ile 150 dk ve daha yüksek olanların hastaneye yatış oranları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Düşük-orta şiddetli fiziksel aktiviteye katılım sıklığı kategorileri arasında Covid-19 sebebiyle hastaneye yatış oranları açısından anlamlı fark bulunmuştur (p<0,05). Düşük-orta şiddetli aktivitelere katılım sıklığı "nadiren/hiç" olanların oranı, hastaneye yatış yapanlarda (%40) yapmayanlara (%19,7) göre daha yüksektir. Yüksek şiddetli fiziksel aktivitelere katılım sıklıkları arasında hastaneye yatış oranı açısından anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Covid-19 hastalığı öncesinde ya da sırasında besin takviyesi kullanan ve kullanmayanların hastaneye yatış oranları arasında anlamlı bir fark bulunmamıştır (p>0,05). Sonuç olarak, bu çalışmanın bulguları daha yüksek fiziksel aktivite düzeyi ve sıklığına sahip bireylerde Covid-19 hastalığı sebebiyle hastaneye yatış oranlarının daha düşük olabileceğini gösterirken besin takviyesi kullanım durumunun hastalık şiddeti üzerinde anlamlı etkisi bulunmadığını ortaya koymuştur. Anahtar kelimeler: Covid-19, hastalık şiddeti, bağışıklık, fiziksel aktivite, besin takviyeleri

Besin destekleriCOVID 19Fiziksel aktivite+5
Pelin Akan
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Tırmanış sporunda açık ve kapalı tutuşta uygulanan parmak kuvvetlerinin ve kas aktivasyonunun incelenmesi

Tırmanış sporunda, elin ve üst üyelerin genel pozisyonunun, genel postürün, antropometrik özelliklerin ve temas yüzeyi özelliklerinin her bir parmağın tutamakları tutuş şekli ve konumu üzerinde farklı etkileri olduğu bilinmektedir. Buna bağlı olarak, parmak boğumlarında ve bilekte eklem açıklıklarının, yüzeyle temas şeklinin değişmesi ile toplamda ve parmak bazında farklı değişken kuvvetler ve ön kol kaslarında farklı kasılma şiddeti ortaya çıkaracağı düşünülmektedir. Bu kuvvetlerin ve kasılmaların değişken parametrelerle ilişkisini incelemek üzere bir sistem geliştirilmesi bu çalışmanın ilk amacıdır. Çalışmanın ekipman çıktısı her katılımcıya özgün şekilde parmak yüksekliği, el genişliği ve tutunma mesafesinin ayarlanabildiği güvenilir bir ölçüm sistemi geliştirilmesidir. Deneysel çalışma kısmında ise, tırmanış sporu ile ilgilenen katılımcıların antropometrik özelliklerine uygun şekilde modifiye edilmiş ölçüm sistemi aracılığıyla, açık ve kapalı tutuşta parmaklara göre farklı tutunma yüksekliği kombinasyonlarında üretilen maksimal tutunma kuvvetleri, parmaklar arası kuvvet dağılımları ve kas aktivasyonları incelenmiştir. Parmak eklemlerine göre seviyelendirilmiş tutamaklarda hem açık hem kapalı tutuş için toplam parmak kuvvetleri azalırken kas aktivasyonu çok değişmemektedir. Kapalı tutuşta tek bir parmağın yüksekliği tercih edilen seviyeye getirildiği durumda ise kas aktivasyonları değişmeden uygulanabilen toplam kuvvet miktarının arttığı görülmüştür. Spor sırasında zor tutamaklarda tırmanıcı tüm odağını en alıştığı şekilde tutamağı tutmaya vermesine rağmen antrenman sırasında kullanılabilecek farklı şekilde tutamaklar, çok daha güvenli fakat yüksek kasılma şiddetli hareketleri mümkün kılabilir. Ne var ki çalışma sonucunda ayarlanmış yüksekli tutunma alanlarında parmaklar arası kuvvet paylaşımının daha dengeli olduğu görülmemiştir.

Biyomekanik analizEl kavrama kuvvetiElektromiyografi+7
Caner Çiftçi
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Yarışmacı hentbolcularda denge performansının açık veri seti ile karşılaştırmalı analizi

Vücudumuzu bir eylem için hareket ettirdikten sonra dengeyi ve duruşu korumak, motor ve duyu sistemleri arasındaki karmaşık bir iletişimin sonucudur (Ghez ve Krakauer, 2000). Herhangi bir aktiviteyi gerçekleştirmek için, yön değiştirmek ve ardından vücudu stabilize etmek için postüral kontrolü sağlamak gereklidir. Postural kontrol, stabilite ve oryantasyon olmak üzere iki amaç için vücudun uzaydaki pozisyonunu kontrol etmek olarak tanımlanır (Gürsoy, 2019). Postural oryantasyon, yerçekimi, destek yüzeyi, görsel ortam ve iç referanslara göre vücut hizalamasının aktif kontrolü olarak tanımlanır (Horak, 2006). Vestibüler sistem yerçekimi ile olan ilişkiden sorumludur. Somatosensoriyel sistem farklı vücut bölümleri arasındaki ilişkiden sorumludur. Görsel sistem vücudun çevre ile ilişkisini kontrol eder. Postural stabilite genellikle denge kavramı ile birbirinin yerine kullanılır. Denge, destek tabanı (Base of Support, BOS) üzerinde kütle merkezinin (Center of Mass, COM) kontrolü olarak tanımlanabilir. İnsanlarda vücut dengesini ölçmek için en yaygın kullanılan sinyallerden biri; basınç merkezinin (Center of Presure - COP) yer değiştirmesidir. COP, dikey yer tepki kuvveti vektörünün uygulama noktasıdır ve üzerindeki tüm kuvvetlerin ağırlıklı ortalamasını temsil eder (Montesinos vd, 2018). COP yer değiştirmesi kuvvet platformu ile ölçülür. Katılımcının belirli zaman periyotlarında anterior-posterior (AP) ve medio-lateral (ML) yönlerindeki salınımları ile ilişkilendirilerek sunulur (Santos​ ve Duarte, 2016). Literatürde COP yer değiştirmesi ile ilgili pek çok araştırma vardır. 2016'da yapılan bir çalışmada (Santos​ ve Duarte, 2016); 163 katılımcının (116 kadın, 47 erkek), Yumuşak (Balance Pad; Airex AG, Sins, Switzerland) ve sert zeminde, 60 saniye boyunca, Gözler açık ve kapalı olacak şekilde üçer kez ölçümleri alınmış ve oluşturulan veri seti kamuya açılmıştır. Bu çalışmada, kamu veri setindeki sedanter bireylere ait denge performansı verileri Python ile yazılacak algoritmalar sayesinde okunacak, filtrelenecek ve analiz edilecektir. Elde edilen çıktı, hentbolcuların denge performansları ile karşılaştırılacak ve yorumlanacaktır. Çalışmanın amacı (1) hentbol sporcularının ayakta postüral denge verilerini (COP-AP ve COP-ML) inceleyerek sedanter bireylerin verileri ile karşılaştırmak, (2) farklı postüral denge ölçüm testlerinde (gözleri açık, gözleri kapalı) hentbol sporcularının denge performansının nasıl etkilendiğini incelemek ve (3) sedanter bireylerin veri analizini Python programlama dili ile hazır veri seti üzerinden yaparak kamuya açık bir kaynak oluşturmaktır.

DengeHentbolHentbol oyuncuları+5
Ayşe Meliz Ersoy
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Doksorubisin ile oluşturulan deneysel iskelet kası atrofisi modelinde mitokondri transplantasyonu ve egzersizin etkileri

Doksorubisin (DOX), birçok farklı kanser türünü tedavi etmek için kullanılan ama toksik etkilere sahip bir kanser ilacıdır. Bu toksik etkisi nedeniyle iskelet kası atrofisine yol açtığı çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir. Egzersiz DOX'un antineoplastik özelliklerini etkilemeden iskelet kası atrofisine karşı özellikle mitokondriyal yolaklar üzerinden etki etmektedir. Bununla birlikte mitokondri transplantasyonu, toksisiteyi, nörodejeneratif bozuklukları, kalp, böbrek, karaciğer hasarlarını azaltabilirken, iskelet kası atrofisi üzerindeki etkileri az bilinmektedir. Çalışmanın amacı, sıçanlarda DOX ile oluşturulan iskelet kası atrofisi modelinde mitokondri transplantasyonu ve egzersizin iyileşmeye olan katkılarının değerlendirilmesidir. Çalışmada erkek Sprague Dawley sıçanlar; kontrol (K), DOX (D), DOX ve mitokondri (DM), DOX ve egzersiz (DE), DOX, egzersiz ve mitokondri (DEM) gruplarına (n=8/grup) ayrılmıştır. Egzersiz grubundaki (DE) sıçanlara 10 günlük koşu egzersizi yaptırılmış ve mitokondri grubuna (DM) DOX enjeksiyonu öncesinde birer gün arayla 2 doz mitokondri transplantasyonu yapılmıştır. Egzersiz ve mitokondri grubuna (DEM) ise hem egzersiz hem de mitokondri transplantasyonu birlikte uygulanmıştır. Kas atrofisi oluşturmak için D, DM, DE ve DEM gruplarına 20 mg/kg DOX enjeksiyonu yapılmıştır. İzole edilen mitokondrilerin membran bütünlüğü ve potansiyeli için MitoTracker Red CMXROS, MitoSpy Green FM ve JC-1 analizleri yapılmıştır. Tibialis anterior kasında, kas ağırlıkları ölçümü, histolojik analizler (H-E, SDH ve PAS), immünhistokimyasal analizler (Kaspaz-3, NF-κB, DRP-1 ve MFN-2), kan örnekleri biyokimyasal analizleri (üre, LDH, ALT ve AST) ve oksidatif stres analizleri (TAS ve TOS) yapıldı. Grupların tibialis anterior kas ağırlıkları karşılaştırıldığında DE ve DEM grupları K grubuna göre anlamlı olarak artmıştır (P < 0,05). Son vücut ağırlıkları karşılaştırıldığında DM, DE, DEM grupları D grubuna göre anlamlı olarak artmıştır (P < 0,05). Tibialis anterior enine kesit alanı için D grubu K grubuna göre azalmış, DE ve DEM grupları D grubuna göre artmıştır (P < 0,05). SDH düzeyleri D grubuna göre tüm gruplarda anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (P < 0,05). Üre düzeyleri D ve DM gruplarında K grubuna göre yüksek ama DE grubunda ise anlamlı derecede düşük (P < 0,05), ALT düzeyleri ise DM, DE, DEM gruplarında K grubuna göre anlamlı derecede yüksek bulunmuştur (P < 0,05). Kaspaz-3 düzeyi D ve DM grubunda DE ve DEM gruplarına göre anlamlı olarak yüksek (P < 0,05), NF-κB düzeyi ise D grubunda K grubuna göre yüksek iken DM, DE, DEM gruplarında D grubuna göre düşük bulunmuştur (P < 0,05). DRP-1 düzeyi D ve DE gruplarında K grubuna göre yüksek ama DM ve DEM gruplarında ise D grubuna göre düşük (P < 0,05), MFN-2 düzeyi DM ve DE gruplarında K grubuna göre yüksek ve DE grubunda D grubuna göre de yüksek bulunmuştur (P < 0,05). TOS analizinde DE grubu K ve DM grubuna göre düşük iken TAS analizinde DE ve DEM grupları K grubuna göre yüksek bulunmuştur (P < 0,05). Bu sonuçlar egzersizin kas atrofisinin önlenmesindeki rolünün önemli olduğunu ve mitokondri transplantasyonu ile birlikte etkisinin daha fazla olduğunu göstermiştir.

DoksorubisinEgzersizHayvan deneyleri+3
Gökhan Burçin Kubat
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Yüzmede kullanılan farklı antrenman şiddeti göstergelerinin zirve oksijen tüketimi ile ilişkisi

Denizli G., Yüzmede Kullanılan Farklı Antrenman Şiddeti Göstergelerinin Zirve Oksijen Tüketimi ile İlişkisi, Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Spor Bilimleri ve Teknolojisi Programı Doktora Tezi, Ankara, 2023. Bu çalışmada yüzücülerde laktat eşiğindeki yüzme hızı, kritik hız, maksimal yüzme hızı ve farklı mesafelerdeki yüzme hızları (50m, 100m, 200m ve 400m) ile VO2zirve ve karşılık gelen yüzme hızı arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Bu amaçla katılımcılara 25m, 50m 100m, 200m ve 400m maksimal yüzme testleri ile 7x200m kademeli artan test protokolü serbest stilde yüzdürülmüştür. Yüzülen farklı mesafeler süreye karşılık grafiğe geçirilerek elde edilen regresyon eğrisinin eğiminden kritik hız hesaplanmıştır. 7x200 m kademeli artan test esnasında alınan kan örneklerinden laktat konsantrasyonu ölçülmüş ve laktat dönüm noktası yöntemi ile laktat eşiği belirlenmiştir. Bu çalışmanın örneklemini 500 ve üzeri FINA puanı almış 15-16 yaş ulusal ve uluslararası düzeydeki kadın ve erkek Türk yüzücülerden 16 kadın ve 19 erkek toplam 35 yüzücü oluşturmuştur. Kademeli artan test sonunda hemen havuzdan çıkmadan önce her ekspirasyon havasını analiz eden portatif bir gaz analiz sistemiyle 20 saniye süreyle oksijen tüketimleri ölçülmüş ve geri kestirim formülü ile oksijen tüketim değerleri belirlenmiştir. Testler sonrası parmaktan alınan kan örneğinden bir el analizörü ile laktik asit ölçümü yapılmıştır. Çalışma sonucunda hem kadın hem de erkek yüzücülerin kritik hızları VO2zirve yüzme hızlarının %93, 200m yüzme hızları %97, 400m yüzme hızları %95 olarak bulunmuştur. Anaerobik eşik yüzme hızı erkeklerde VO2zirve hızının %91' i bulunurken kadınlarda %87' si olarak bulunmuştur. Erkek yüzücülerde VO2zirve değeri ve anaerobik eşik yüzme hızı (AnE YH), kritik hız (KH), 200m, 400m yüzme hızları arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Erkeklerden farklı olarak kadın sporcularda VO2zirve ve AnE YH arasında anlamlı ilişki bulunamamıştr. Sadece erkeklerde maksimal yüzme hızı ve 50m yüzme hızı (50m YH) arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Erkek sporcularda VO2zirve yüzme hızı ve AnE YH, KH, 100m YH, 200m YH, 400m YH arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Erkek sporculardan farklı olarak kadın sporcularda VO2zirve yüzme hızı ve KH arasında ilişki bulunamamıştır.

Anaerobik eşikAntrenmanHız+6
Gökhan Denizli
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Aktivasyon sonrası potansiyasyonun sürat performansına etkisinin sirkadiyen ritme göre incelenmesi

Bu araştırma, aktivasyon sonrası potansiyasyonun (ASP) sürat performansına etkisinin sirkadiyen ritme göre incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya takım sporlarıyla ve bireysel sporlarla uğraşan 15 erkek sporcu gönüllü olarak katılmıştır. Katılımcılar sirkadiyen ritme göre performans farklılıklarının belirlenmesi için sabah (8:00-10:00) ve akşam (17:00-19:00) saatlerinde rastgele sırayla ASP uygulaması olarak 1TM'nin % 85 ile her set arası 2 dakika dinlenmeli 3x3 skuat egzersizi gerçekleştirmiş ve sonrasında 15.sn, 2.dk, 4.dk, 8.dk, 12. dk ve 16. dakikalarda 10m ara zamanlı 30 metre sürat testine katılmışlardır. Ayrıca her ASP uygulaması öncesinde referans ölçüm olarak kullanılacak 30 m sprint performansının belirlenmesi için katılımcılar 30 m sürat testine katılmışlardır. Sabah ve akşam yapılan ASP öncesinde katılımcılardan kan örnekleri alınarak kortizol ve testosteron hormon düzeyleri belirlenmiştir. Ayrıca sabah ve akşam ASP ölçümleri öncesinde katılımcıların oral vücut sıcaklıkları, dinlenik kalp atım hızları (KAHDİN) ve laktik asit düzeyleri (LADİN) belirlenmiştir. Bunların yanında ASP sonrasındaki performans değişkenlerine ek olarak her ölçüm zamanı için maksimal kalp atım hızı (KAHMAKS), minimum kalp atım hızı (KAHMİN), laktik asit yanıtları (LA) ile algılanan zorluk derecesi (AZD) yanıtları fizyolojik değişkenler olarak belirlenmiştir. Günün saatine göre sabah ve akşam ölçümleri öncesinde referans sürat performansı ile ASP uygulaması sonrasında 6 farklı zamanda (15sn, 2dk, 4dk, 8dk, 12dk ve 16dk) ölçülen sürat performansındaki ASP etkisi ve zamana bağlı değişim 2x7 (günün zamanı x ölçüm zamanı) tekrarlı ölçümlerde çift yönlü varyans analizi (ANOVA) ile test edilmiştir. F istatistiği anlamlı çıktığında farkın hangi ölçümlerden kaynaklandığını belirlemek için Bonferroni post hoc testi kullanılmıştır. Sirkadiyen ritmin göstergelerinden olan vücut sıcaklığının günün saatinden etkilenmediği saptanmıştır(p0.05). Sirkadiyen ritim gösteren testosteron ve kortizol hormonunun sabah saatlerinde yüksek olduğu saptanmıştır (p<0,05). 10 m, 20 m ve 30m sürat performansının günün zamanından etkilenmediği ve ayrıca günün zamanı x ölçüm zamanı etkileşiminin de anlamlı olmadığı görülmüştür(p>0,05), ancak bunun yanında bu mesafelerdeki ölçüm zamanı etkisinin anlamlı olduğu belirlenmiştir (p<0,05). 10 m sürat performasındaki bu etkinin 15.sn, 12.dk ve 16.dk sürat performanslarının referans sürat performansından yavaş olmasından kaynaklandığı, 20 m sürat performansında bu etkinin 15.sn, 12.dk ve 16.dk sürat performansının referans sürat performansından yavaş olmasından, 15.sn ve 12.dk sürat performansının ise 2.dk sürat performansından yavaş olmasından kaynaklandığı görülmüştür (p<0,05)). 30 m sürat performansında ise 15.sn sürat performansının referans, 2.dk ve 4.dk sürat performansından yavaş olması ve 16.dk sürat performansının 2.dk sürat performansından yavaş olmasından ölçüm zamanı etkisinin anlamlı olmasına neden olmuştur (p<0,05). Hızlanmalı 10 m ve 20 m sürat performanslarına bakıldığında ise günün zamanı ve ölçüm zamanı etkisi ile günün zamanı x ölçüm zamanı etkileşiminin anlamlı olmadığı görülmüştür (p<0,05). Fizyolojik yanıtlarda KAHMAKS, KAHMİN ve LA yanıtlarında günün zamanı etkisi ile günün zamanı x ölçüm zamanı etkileşimi anlamlı değildir (p>0.05), ancak ölçüm zamanı etkisi anlamlıdır (p<0,05). Anlamlı ölçüm zamanı etkisinin KAHMAKS için 15.sn KAHMAKS değerinin 8.dk,12.dk ve 16.dk KAHMAKS değerlerinden yüksek olmasından kaynaklandığı (p<0,05), KAHMİN içinse 15.sn değerinin 4.dk ve 8.dk değerlerine göre, 2.dk değerinin ise 8.dk değerine göre yüksek olmasından kaynaklandığı görülmüştür (p<0,05), Son olarak LA değerlerindeki ölçüm zamanı etkisi 16.dk LA değerinin 2.dk LA değerinden yüksek olmasından kaynaklanmıştır (p<0,05). AZD yanıtlarına bakıldığında ise günün zamanı ve ölçüm zamanı etkisi ile ölçüm zamanı x ölçüm zamanı etkileşiminin anlamlı olmadığı görülmüştür (p>0,05). Sonuç olarak bu çalışmanın bulguları ASP'nin sürat performansına etkisinin günün zamanına göre değişmediğini göstermiştir. Anahtar Kelimeler : Aktivasyon Sonrası Potansiyasyon, Sirkadiyen Ritm, Sürat

ErkeklerKas kuvvetiPotansiyometrik performans+5
Alican Çetin
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Akran ve antrenörlerin motivasyonel iklime olan etkisi ve motivasyonel iklimle ilişkili psikolojik değişkenler

Bu çalışmanın amacı, 14-16 yaş aralığındaki genç futbolcuların başarı algısı, psikolojik gereksinimlerin doyurulması, öznel iyilik hali ve içsel motivasyon düzeyleri üzerinde akran ve antrenörün oluşturduğu motivasyonel iklimin etkisini belirleyebilmektir. Çalışmaya 7 farklı takımda oynayan 222 (Xyaş=15,07; SD=,78) erkek futbolcu katılmıştır. Çalışmada Algılanan Motivasyonel İklim Ölçeği, Akranın Yarattığı Motivasyonel İklim Ölçeği, Başarı Algısı Envanteri, Sporda Güdülenme Ölçeği, İhtiyaç Doyumu Ölçeği ve Öznel Zindelik Ölçeği kullanılmıştır. Çalışmanın temel problemleri kapsamında MANOVA, Aşamalı Hiyerarşik Regresyon ve Düzenleyici Değişken Analizleri gerçekleştirilmiştir. MANOVA sonucunda ego altölçeğinin, başarı algısı-ego (p=,001, η2=,72), ihtiyaç doyumu-özerklik (p=,005, η2=,69), ihtiyaç doyumu-yeterlik (p=,046, η2=,51) ve ihtiyaç doyumu-ilişkisellik (p=,001, η2=,63) altölçekleri ile anlamlı ve yüksek bir etki büyüklüğüne sahip olduğu görülmüştür. Hiyerarşik Regresyon Analizinin ilk aşamasında başarı algısı-ego değişkenindeki varyansı %14 ile en yüksek düzeyde açıklayan akran motivasyonu-rekabet değişkeni olmuştur. Akran motivasyonunun gelişim altboyutu analize dahil edildiğinde, açıklanan varyans %16 olmuş, son aşamada antrenör motivasyonunun görev altölçeği analize dahil edildiğinde, açıklanan varyans %19'a yükselmiştir. Düzenleyici Değişken Analizi sonucunda ise yalnızca antrenör motivasyonunun ego altölçeği ile Başarı Algısı Ölçeği'nin görev altölçeği arasındaki ilişkinin İhtiyaç Doyumu Ölçeğinin İlişkisellik altölçeği tarafından düzenlendiği modelin anlamlı olduğu görülmüştür (∆R2 =,025;F(1,213)=5,8606;p<,05). Çalışmanın sonucunda, antrenörlerin ve akranların yarattığı motivasyonel iklimin içeriğinin, sporcuların psikolojik değişkenleri üzerinde etkili olduğu bulunurken, akran etkisinin, antrenörün yarattığı motivasyonel iklimden daha yüksek etkiye sahip olduğu da ortaya konmuştur.

AkranAntrenörMotivasyon+3
Seren Akıncı Özdurulmuş
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Ebeveyn ilgisini arttırma eğitiminin çocukların spora bağlanma duygularına etkisi

Bu araştırmada, çocukların spora katılımlarında ebeveynlerin ne derece aktif ve ilgili oldukları çocukların bakış açısından öğrenilmek istenmiş ve bu ilginin çocukların spora devamlılığında ve bağlanmalarında etkili olup olmadığı incelenmiştir. Ayrıca ailenin ilgisini ve farkındalığını arttırmak amacıyla verilen eğitimin, çocukların spora bağlanmasında, yaptıkları spordan keyif almasında, ailesiyle pozitif ve etkili iletişim kurabilmesinde faydalı olup olmadığı gözlemlenerek çocukların spora bağlılık duyguları üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Araştırmaya yaş aralığı 13-17 (X=13.60 ±.913 yıl) olan 25 yüzücü ve ebeveynleri katılmıştır. Veri toplama aracı olarak Sporda Ebeveyn Katılım Ölçeği-SEKÖ, Spora Bağlılık Ölçeği-2-SBÖ-2 kullanılmıştır ve her iki ölçek de araştırma kapsamında Türkçeye uyarlanmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen "Spora Bağlanmada Ebeveyn Eğitimi" adı verilen bir eğitim programı pandemi koşulları nedeniyle çevrimiçi olarak uygulanmıştır. Ebeveynlerin tutumlarını belirlemek amacıyla, sporculara eğitim öncesi ve sonrası her iki ölçek uygulanarak değişim olup olmadığı kontrol edilmeye çalışılmıştır. Verilerin analizinde, normallik dağılımını belirlemek amacıyla çarpıklık ve basıklık değerleri kontrol edilmiştir. Uyarlama çalışmaları için Açımlayıcı Faktör Analizi-AFA, Chronbach Alpha İçtutarlık katsayısı kullanılmıştır. Normallik gösteren verilere t Testi, normallik göstermeyen veriler için de Wilcoxon İşaret Testi kullanılmıştır. Eğitim öncesi ve sonrası elde edilen verilerin analizinde SEKÖ'nün tüm alt boyutlarında fark olmadığı (p>.05) bulunmuştur. Sporcuların spora bağlanmaları ile ilgili yapılan SBÖ-2'nin ilk ve son ölçümlerinde Zoraki Bağlılık alt ölçeğinde (t24=2.42;p<.05), anlamlı fark gözlenmiş, diğer alt ölçeklerde fark olmadığı (p>.05) bulunmuştur. Gönüllü Bağlılık boyutuna ilişkin olarak yapılan Wilcoxon İşaret Testinde son testlerde anlamlı fark olduğu (Z=-3.091;p<.05) bulunmuştur. Sonuç olarak, verilen ebeveyn eğitiminin sonrasında çocukların spora katılım puanlarında ilk ve son ölçümler arasında fark bulunmamasına karşın pandemi koşulları nedeniyle sürenin kısıtlılığı dikkate alındığında küçük ilerlemeler olduğu gözlenmiştir. Spora bağlanma açısından, 12 alt ölçekten sadece ikisinde anlamlı fark (p<.05) olduğu görülmüştür. Birbirlerine olan etkileri sebebiyle bu alt ölçeklerin bulguları çocukların spordan keyif almaya başladıkları bunun da ailelerin baskısının azalmasına bağlı olduğu şeklinde yorumlanabilir. Anahtar Kelimeler: Spora Bağlılık, Sporda Ebeveyn Etkisi, Sporda Ebeveyn Katılımı, Spora Katılımda Ebeveyn Etkisi

Aile içi ilişkilerAna-babaAna-baba-genç ilişkileri+5
Emine Ezel Can
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Oyunlaştırmanın öğrencilerin fiziksel aktivite davranışları üzerindeki etkisinin incelenmesi

Bu çalışma oyunlaştırmanın öğrencilerin fiziksel aktivite davranışları üzerindeki etkisini incelemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklemi kolayda örnekleme yöntemi ile belirlenen Ankara ili Etimesgut ilçesinde 2 farklı orta okulda öğrenim gören 49 altıncı sınıf öğrencisi oluşturmuştur. Araştırmada ön test son test kontrol gruplu deney deseni kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak; adımsayar, Durumsal Güdülenme Ölçeği, İhtiyaç Doyum Ölçeği, Egzersiz Davranışı Değişim Basamakları Anketi, Fiziksel Aktivite Öz Yeterlik Anketi, Fiziksel Aktivite Hoşlanma Anketi, Fiziksel Aktiviteye Yönelik Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Çalışma 1 hafta izleme 4 hafta uygulama şeklinde gerçekleşmiştir. Kontrol grubundaki öğrenciler günlük normal yaşantılarına devam ederken, deney grubundaki öğrencilerin hazırlanan web sitesine günlük olarak erişimleri sağlanmıştır. Oyunlaştırma ortamı wordpress içerik yönetim sistemine buddypress ve gamipress eklentileri kurularak oluşturulmuştur. Oyunlaştırma ortamında lider tahtası, seviye, rozet gibi ögeler kullanılmış ve öğrencilerin adım sayıları puana dönüştürülmüştür. Verilerin analizinde bağımsız gruplarda t testi ve karışık ölçümler için iki faktörlü ANOVA testi kullanılmıştır. Araştırma sonunda grupların fiziksel aktivite düzeylerinde F(1,47) = 59,701 p = ,000, öz yeterlilik F(1,47) = 4.369 p = .042, hoşlanma F(1,47) = 4.54 p = .038, öz güven F(1,47) = 5,692 p = 0,021, özerklik F(1,47) = 4,437 p = ,041, ilişkili olma F(1,47) = 15,110 p = ,000, içsel güdülenme F(1,47) = 4,453 p = ,040 ve güdülenmeme F(1,47) = 4,353 p = ,042 boyutlarında deney grubu lehine anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Sonuç olarak, oyunlaştırmanın öğrencilerin FA davranışları üzerinde olumlu etkisinin olduğu söylenebilir.

AdımAnketlerFiziksel aktivite+4
Yılmaz Yüksel
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Olimpik havalı tabanca atış pozisyonunun biyomekanik analizi

Bu çalışmada, olimpik havalı tabanca atış pozisyonunun biyomekanik analizi için 60 atışlık yarışma akış testi uygulanmıştır. Çalışmaya bir elit seviye, üç ileri seviye ve dört başlangıç seviyesinde sporcu katılmıştır. İlk olarak, yarışma akışı testinde amaçlama noktasının yer değişiminin tespiti için hareket yakalama sistemi tabanlı bir yöntem geliştirilmiştir. Sonrasında, aktif olarak kullanıldığı ön testlerle belirlenen kasların limit sınırlarında nasıl davranış gösterdiğine yönelik tükenme testi uygulanmıştır. Son olarak, amaçlama noktasının ve COP'nin yer değişimi, kas aktivasyonu ve atış pozisyonunda sporcuların eklem açılarının tespiti ile bu bileşenlerin birbirleriyle ilişkileri tetik çekim öncesi son saniye için incelenmiştir. Yapılan inceleme sonucu, atış süresi ile diğer bileşenler arası bir ilişki bulunmamış (p<0,05), amaçlama noktasını dikey eksendeki hareketinin, COP'nin ise ML yönde hareketinin daha az olduğu, sporcuların omuz ve sırt kaslarının kol kaslarına göre daha aktif kullandıkları, seviye azaldıkça brachioradialis kasının aktivitesinin arttığı görülmüştür. Sporcuların üst ekstremitelerinin eklem açılarında farklılık olduğu ve kabul edilebilir seviyede bir esnekliğe sahip oldukları görülmüştür. Amaçlama noktasının yer değiştirmesine yönelik, triceps dışındaki, deltoid, trapezius, infraspinatus, birachioradialis ve biceps kasının ve kalçanın ekstansiyon-fleksiyon açısı, omuriliğe göre kafanın ekstansiyonfleksiyon açısı ve sağ ön kola göre sağ elin ekstansiyon-fleksiyon açısının ilişkili olduğu (p<0,05), COP yer değişimin ise ilişkisinin olmadığı (p>0,05) görülmüştür. Sonuç olarak, olimpik atıcılıkta başarı yüksek puan içeren vuruşların istikrarlı bir şekilde tekrarlanması ile sağlanabilir. Elit seviyenin omuz ve sırt kaslarını daha aktif kullandığı ve her atışında eklem açılarında tekrarlanabilir şekilde benzeşim sergilediği ve amaçlama noktasının hareketini azaltarak tetik çekimini gerçekleştirdiği görülmüştür. Sporcular yüksek puan için amaçlama noktasının hareketini azaltmalı ve istikrarlı bir şekilde bunu tekrar etmelidir

AtıcılarAtıcılıkBiyomekanik+4
Vedat Yılmaz
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Farklı önyüklemeli pliometrik egzersizlerle uygulanan aktivasyon sonrası potansiyasyonunu sürat performansına etkisi

: Aktivasyon sonrası potansiyasyon, maksimal ya da maksimale yakın bir şiddette uygulanan istemli bir kasılma sonucu meydana gelen, sonraki kasılma sırasında zirve gücü ve güç gelişim oranını artırdığı gözlemlenen bir durum olarak ifade edilir (Tillin ve Bishop, 2009). Potansiyasyonun ortaya çıkmasına sebep olan iki ana fizyolojik faktör olduğu düşünülmektedir: Miyozin düzenleyici hafif zincirinin fosforilasyonu (MZF) ve harekete katılan motor ünite sayısındaki artış (Hodgson ve ark., 2005). MZF ile birlikte troponin-C sayesinde sarkoplazmik retikulumdan salgılanan Ca+2 iyonu hassasiyeti artar, Ca+2 salınması ile birlikte daha çok ATP fosforilasyona uğrar ve aktin-miyozin çapraz-köprü oluşumunda artış gözlemlenir (MacIntosh ve ark., 2012). Bu durum her bir çapraz-köprüde üretilen gücün artmasına sebep olur ve patlayıcı egzersizlerde pozitif bir etki gözlemlenir (Patikas ve ark., 2015). Aktivite kaynaklı potansiyel artışının temelinde yüksek şiddetli bir kuvvet egzersizinden sonra bu aktiviteye biyomekanik olarak benzeyen bir egzersiz içeren kompleks antrenman metodu yatmaktadır (Sparks, 2015). Ön kondisyonlanma sonrası, potansiyasyonun maksimum, yorgunluğun minimum olduğu bu avantajlı zaman periyodu fırsat penceresi olarak görülmektedir (Ebben, 2002). McBride ve ark (2017) 15 erkek futbol oyuncusunda yaptığı çalışmada 1 set 3 tekrar 1RM %90 nında skuat yaptırmış ve 4 dakika dinlenme verdikten sonra 40 metre sprint zamanının azaldığını gözlemlemişlerdir. Bir diğer çalışmada Seitz ve ark (2017) 13 elit rugby oyuncusuna 1RM %90 nında 1 set 3 tekrar skuat yaptırmış ve 20 m sprint zamanının azaldığını gözlemlemişlerdir. Aktivasyon sonrası potansiyasyon son yıllarda spor ve antrenman bilimcilerin oldukça ilgisini çeken bir konu olmuş ve bu konuda yapılan çalışmalarda artmıştır. Farklı şartlar altında PAP miktarı birçok faktörden etkilenir (Tillin & Bishop, 2009; Xenofondos ve ark , 2010). Geçmişte yapılan birçok PAP uygulamasında farklı yoğunlukta , şiddette, set sayısı ve tekrar bakımından farklı testler uygulanmıştır (Rixon, Lamont, Bemben, 2007 ). Bu çalışmalardaki sonuçlara göre ilki PAP uygulamasının şiddetidir ve maksimale yakın olmalıdır ayrıca izometrik kasılma dinamik kasılmaya göre daha iyi PAP yanıtı oluşturmaktadır (Rixon, Lamont, & Bemben, 2007 ). Tekrarlayan koşullandırma uyarıcıları uygulandığında birikmiş bir PAP etkisinin olduğu belirtilmektedir (Gossen &Sale, 2000 ; Tillin, Bishop, 2009 ). Dahası hızlı seğiren tıp2 kas fiberleri yavaş seğiren tıp1 kas fiberlerinden daha fazla miyozin hafif zincir kinazı içerir ve daha az veya antagonist miyozin hafif zincir fosfatı içerir (Moore & Stull, 1984 ). Bu nedenle daha fazla tıp2 kas fiberine sahip kaslar daha iyi PAP yanıtı oluşturur (Hamada, Sale, MacDougall, Tarnopolsky, 2000 ; Xenofondos, Patikas, Kocejas ve ark, 2014 ). PAP'ı etkileyebilecek diğer bir faktör ön kondisyonlanma uyarısından sonra değişebilecek kas mimarisidir (Reardon ve ark 2014). Maksimum gönüllü bir kasılmadan sonra 3-6 dakika içerisinde pennasyon açısı azalmaktadır (Reardon ve ark 2014). PAP uygulandıktan sonra etkisinin en iyi şekilde görülmesi için geçecek zamanda çok önemlidir. En iyi PAP yanıtı olarak literatürde 8 dakika gözlenmektedir (Matthews ve ark 2010). PAP kas seviyesinde meydana gelen bir fenomendir ve bu nedenle kas çevresi ve içindeki olayların ifadesinden sorumlu olması beklenir (Sale 2002). Bununla birlikte ön kondisyonlanma uyarısı sadece PAP etkisine neden olmamakla birlikte aynı zamanda yorgunluğu da tetiklemektedir (Sale 2002). Yorgunluk ve PAP antogonistik olarak etki eder ve bu nedenle ölçülen kas performansı hem PAP hem de yorgunluğun sonucudur (Rassier ve.Maclntosh 2000). Bu nedenle ön kondisyonlanma uyarısından sonra son performansın hem merkezi hem nöral hem de kassal (periferik) durumlardan etkilenebileceği belirtilmektedir (Sale 2002). Kevın A Tıll ve diğerlerinin (2009) erkek futbol oyuncularında aktivasyon sonrası potansiyasyonun sürat ve sıçrama performansına etkisinin incelendiği çalışmada ön kondisyonlanma egzersizi olarak 5 RM deadlıft , 5 tekrar tuck jump, 3 tekrar maximum gönüllü kasılma , control grubu kullanılmış ve 10 m, 20 m sürat performansını 4, 5, 6.dakikalarda , dikey sıçrama performansındaki değişimleri 7, 8, 9. dakikalarda incelemişlerdir.Çalışma sonucunda ne ön kondisyonlanma çeşidi ne de süre bakımından herhangi bir fark bulunmamıştır.Aynı çalışmada futbol oyuncularını 5 RM deadlift hareketindeki performansa gore güçlü ve zayıf diye ayırmış ve ayırdığı gruplarda herhangi bir fark gözlenmemiştir..Laurent B. ve diğerlerinin (2014) farklı ön kondisyonlanma egzersizlerinin yaratacağı potansiyasyon derecelerinin sürat performansı üzerine etkisinin incelendiği çalışmada skuat ve power clean egzersizi 1TM %90 ınında ön ondisyonlanma egzersizi olarak uygulanmış ve 7 saniye dinlenme aralığı verildikten sonra 20 metre sürat değerlerine bakılmıştır. Çalışma sonucunda ön kondisyonlanma egzersizi olarak kullanılan power clean egzersizinden sonra skuat egzersizine gore sürat performansında daha fazla artış gözlemlenmiştir. Anthony P Turner ve diğerlerinin (2015) önkondisyonlanma egzersizi olarak pliometrik egzersizin kullanılıp sürat performansı üzerine etkisinin incelendiği başka bir çalışmada 23 erkek sporcu 3 set 10 tekrar alternate leg bounds egzersizini her set dinlenme ile birlikte 25 saniye sürecek şekilde öncelikle vucut ağırlığında bir diğerinde vucut ağırlığına %10 eklenerek uygulamış ve 15.sn, 2, 4, 8, 12. dakikalarda ki sürat performansları incelenmiştir. Çalışma sonucunda en iyi sprint zamanı 8.dakikada ve vucut ağırlığının %10 u eklenerek yapılan uygulamada elde edilmiştir. Paul. J Byrne ve diğerlerinin (2014) sürat performansı üzerinde akut potansiyasyon etkisi olarak dept jump ın kullanıldığı başka bir çalışmada control gurubu, dinamik ısınma grubu ve dinamik ısınma+3 dept jump grubu olmak üzere üç grup oluşturulmuş ve 1 dakika sonra 20 metre sürat performans değerleri incelenmiştir.Çalışma sonucunda potansiyasyon derecesi en iyi dinamik ısınma ve dept jump yapan gurupta gözlemlenmiş ve 20 metre sürat değerleri en düşük bulunmuştur. Javier Sanchez ve diğerlerinin (2018) futbol oyuncularının tekrarlı sprint yeteneği üzerinde farklı aktivasyon sonrası potansiyon derecelerinin etkisi incelenmiş ve 1TM %60 ve 1TM %90 nında skuat egzersizi yapılmış ve sonucunda tekrarlı sprint yeteneğini artıran etkili ağırlık 1TM %90 ı olarak belirtilmiştir. Jose C. Bonfım ve diğerlerinin potansiyasyon etkisi olarak drop jump ın kullanıldığı ve sprint vre dikey sıçrama performansının incelendiği çalışmada 2x5 drop jump uygulanmış ve 5, 10, 15. dakikalarda dikey sıçrama ve 50 metre sürat değerlerine bakılmıştır. Aktivasyon sonrası potansiyasyon etkisi sürat ve dikey sıçrama üzerinde en iyi 15. dakikada gözlemlenmiştir

EgzersizPolimetrik antrenman programıSpor+3
Çisil Sönmez
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Patellar tendon bandının ilgili anatomik yapılar üzerine etkisinin kinematik olarak incelenmesi

Ön diz ağrısının kuadriseps femoris kasının vastus medialis ve vastus lateralis parçalarının kasılma hızı arasındaki farklılıktan kaynaklanabileceğini öne süren çalışmalar vardır. Yapılan bazı çalışmalarda patellofemoral ağrısı olan bireylerin vastus medialis kasının vastus lateralise göre daha geç kasıldığı, egzersiz veya bantlamanın ağrıyı azalttığı ortaya konmuştur. Bu hastalarda ağrının azalması ile birlikte vastus medialis-vastus lateralis kaslarının kasılma zamanları arasındaki farkın azaldığı da tespit edilmiştir. Patellar tendon bandı, patella ve tuberositas tibia arasına, patellar tendonun tam üzerine belirli bir sıkılıkla takılmaktadır ve patellar tendon kaynaklı ön diz ağrısını azaltmaktadır. Bu çalışmanın amacı patellar tendon bandının serbest düşme esnasında vastus medialis ve vastus lateralis aktifleşme ve maksimum genlikleri üzerine olan etkilerini patellofemoral ağrısı olan hastalarda gözlemlemek için sağlıklı gönüllülerde bir metodoloji çalışması oluşturmaktır. Çalışmaya 4 sağlıklı gönüllü katılmıştır ve 50 santimetrelik platformdan yumuşak bir zemine bantlı ve bantsız şekilde serbest düşüş hareketi gerçekleştirmişlerdir. Hareket sağ alt ekstremiteye konulan yansıtıcı işaretler, hızlı kamera ve EMG düzeneği yardımıyla incelenmiş ve düşme hareketi esnasında her iki durum için EMG aktifleşme, maksimum genlik ve eklem açılarındaki değişimin hesaplanıp karşılaştırılabileceği bir metodoloji hazırlanmıştır. Dört katılımcı için de RF ve VL kaslarının bantlı koşulda EMG maksimum genlikleri azalmıştır. VM-VL kasları arasında aktifleşme zamanı bütün katılımcılar için bantlı ve bantsız koşullarda farklılıklar göstermektedir. Patellofemoral ağrı sendromlu hastalar üzerinde yapılacak çalışmalar, bantın ağrı üzerine etkisini daha net ortaya koyacaktır. Anahtar Kelimeler: Patellar tendon bandı, ön diz ağrısı

AnatomiAğrıDiz+5
Burkay Utku
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Elit erkek eskrimcilerde bir sezon boyunca akut/kronik iş yükü oranının takibi

Antrenman yükü takibi sporcularda performans değişiminin açıklamasını, antrenmana verilen yanıtın anlaşılır olmasını sağlamaktadır. Aynı zamanda yorgunluğun belirlenmesine ve aşırı yüklenme riskinin düşmesine sebep olmaktadır. Bu çalışmanın amacı, 15-23 yaş arası elit erkek eskrim sporcularının yüklenme ve yorgunluk değerlerinin objektif ve subjektif yöntemler aracılığı ile belirlenmesi ve takip edilmesidir. Çalışmaya 17 eskrimci (17,12 ± 2,85 yaş; 7,18 ± 1,95 antrenman yaşı) katılmıştır. Katılımcılara nöromüsküler takip için aktif sıçrama ve eskrimde yön değiştirme hızı testi uygulanmıştır. Antrenman yükü, akut/kronik iş yükü oranı (AKİYO) ve monotonluk için değerler antrenmanın algılanan zorluk derecesi (aAZD-Borg Skalası) ile belirlenmiştir. Uyku kalitesi, kas ağrısı, stres ve yorgunluk düzeyi alt boyutlarıyla zindelik takibi için Hooper İndeksi kullanılmıştır. Eskrimcilerin yaralanmaları da ayrıca not edilmiştir. Toplanılan 18 haftalık tüm veriler, haftalar bazında ele alınarak antrenman ve müsabaka dönemlerinin izlenmesi sağlanmıştır. İncelenen değişkenler arasındaki haftalık farkların incelenmesi için Freidman Testi kullanılmıştır. Haftalık sürecin, antrenman yaşının, antrenman yükünün, AKİYO'nun ve monotonluğun; zindelik ve nöromüsküler durum (aktif sıçrama ve 4-2-2-4 yön değiştirme testi) üzerindeki etkilerinin incelenmesi için Genelleştirilmiş Tahmin Denklemleri (GTD) yaklaşımı kullanılmıştır. Sonuçlar incelendiğinde aktif sıçramayı, kas ağrısı ve AKİYO'nun etkilediği gözlemlenmiştir. Yön değiştirme hızını ise yaralanma, antrenman yaşı, uyku kalitesi, kas ağrısı ve AKİYO'nun etkilediği gözlemlenmiştir (p<0,05).

AntrenmanEskrimNöromüsküler performans+4
Enver Yıldırım
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2020
00
Master'sOpen AccessTR

Futbolcularda oksijen tüketimi ve enerji harcamasının kalp atım hızı indeks yöntemi ile değerlendirilmesi

Bu çalışma futbolcularda maksimal oksijen tüketimi (VO2maks) ve farklı egzersiz şiddetlerinde enerji harcamasının hesaplanmasında kalp atım hızı indeks (KAHindeks) yönteminin geçerliğini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Çalışmaya en az 3 yıldır müsabakalara katılan 54 erkek futbolcu gönüllü olarak katılmıştır. Dinlenik kalp atım hızı (KAHdin) ölçümünden sonra koşu bandında indirekt kalorimetrik yöntem (İK) ile giderek artan şiddette egzersiz protokolünde submaksimal ve maksimal oksijen tüketimi ölçülmüştür. Test sırasında katılımcıların her iş yükünde oksijen tüketimi (VO2) ve KAH değerleri kaydedilmiştir. KAHindeks değeri, KAHegzersiz/KAHdin oranından hesaplanmıştır. KAHindeks değerleri kullanılarak VO2maks ve rezerv KAH'ın (KAHR) < %75, %75-90 ve > %90'ına karşılık gelen şiddetlerde enerji harcaması tahmin edilmiştir. Her katılımcı için her bir hızda hesaplanan KAHindeks ve MET olarak VO2 değerleri arasındaki ilişki için regresyon analizi yapılmıştır. Ölçülen ve tahmin edilen VO2maks ve 3 farklı şiddette (<%75 KAHR, %75-90 KAHR ve >%90 KAHR) enerji harcaması değerleri arasındaki farklar Eşleştirilmiş t-testi ile belirlenmiştir. Ölçülen ve hesaplanan VO2maks ve enerji harcaması arasındaki fark ortalaması (hata) ve tutarlılık alt ve üst sınırları Bland-Altman grafikleme yöntemi ile belirlenmiştir. Aynı zamanda ölçülen ve hesaplanan değişkenler arasındaki uyum düzeyi Lin'in uyumluluk (Concordance) korelasyon katsayısı (ρc) ile belirlenmiştir. MET (VO2) ve KAHindeks değerleri arasında yüksek düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır (r = 0.721; p = 0.000). KAHindeks yöntemi ile tahmin edilen VO2maks anlamlı derecede düşüktür (%11,1) (p = 0.000). Benzer şekilde her bir şiddette KAHindeks yöntemi ile hesaplanan enerji harcaması İK'dan anlamlı derecede düşüktür (< %75 KAHR için t = 10,17 ; p = 0.000, %75-90 KAHR için t = 6.37; p = 0.04 ve >%90 KAHR için t = 3.52; p = 0.001). Bland-Altman grafikleme VO2maks için tutarlık sınırları arasındaki mutlak farkın büyük olduğunu göstermiştir. Tüm şiddetlerde hesaplanan ve ölçülen enerji harcaması değerlerinin ortalaması ve farkları arasında ilişki (trend) anlamlıdır (< %75 KAHR r = -0.36; p = 0,000, %75-90 KAHR için r = -0,44; p = 0,000 ve >%90 KAHR için r = -0,33; p = 0,000). İK ve KAHindeks yöntemi arasındaki Lin'in uyumluluk (Concordance) korelasyon katsayısı VO2maks için ρc = 0.05, <%75 KAHR için ρc = 0,48, %75-90 KAHR için ρc = 0,26, >%90 KAHR için ρc = 0,42 ve tüm şiddetler için zayıftır. Bu çalışmanın bulguları futbolcularda KAHindeks yönteminin VO2maks'ın tahmin edilmesinde kullanılamayacağını ancak farklı şiddetlerde enerji harcamasının değerlendirilmesinde kullanılabileceğini göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Futbol, Kalp Atım Hızı İndeksi, Enerji Harcaması, Maksimal Oksijen Tüketimi

Enerji tüketimiFutbolFutbolcular+4
Ekrem Yılmaz
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2021
00
DoctorateOpen AccessTR

Farklı tekrarlı sprint protokollerinde enerji sistemlerinin katkısı: Cinsiyetler arası karşılaştırma

Bu çalışmanın amacı, toplam sprint süresi (60sn) aynı olan farklı tekrarlı sprint protokollerinde enerji sistemlerinin katkısı, performans değişkenleri ve fizyolojik yanıtlar üzerine protokol ve cinsiyet etkisini incelemektir. Çalışmaya düzenli antrenman yapan ve aktif olarak salon takım sporlarıyla uğraşan 16 erkek ve 14 kadın sporcu katılmıştır. Katılımcılar rastgele sıra ile 30 saniye toparlanma aralıklarıyla 10x6sn 6x10sn bisiklette tekrarlı sprint testlerine katılmışlardır. Testler sırasında katılımcıların relatif zirve güç (ZGREL), relatif ortalama güç (OGREL), performans düşüş yüzdesi PD(%) oksijen tüketimi (VO2), kan laktat değeri (LA), kalp atım hızı (KAH) ve algılanan zorluk derecesi (AZD) belirlenmiştir. Aerobik sistemin katkısı VO2 ölçümlerinden, laktik sistemin katkısı LA değerlerinden, alaktik sistemin katkısı ise toparlanma dönemindeki VO2 kinetiğinden mono-eksponansiyel formül ile hesaplanmıştır. Cinsiyet ve protokole göre performans değişkenleri, fizyolojik yanıtlar ve her bir enerji sisteminin katkısı, toplam enerji harcaması, relatif enerji harcaması ve oksijen tüketim değerleri arasındaki farklar Karışık Desen ANOVA ile test edilmiştir. Tekrarlı sprint protokollerinde ZGREL ve OGREL değerleri üzerine cinsiyet etkisi anlamlıdır (p<0.05), ZGREL değerlerine protokol etkisi benzer (p>0.05), OGREL değerlerinde anlamlıdır (p<0.05). Performans düşüş yüzdesinde ise cinsiyet etkisi benzer olup (p>0.05), protokol etkisi anlamlı derecede farklıdır (p<0.05). Protokollerin maksimum KAH ve maksimum LA üzerine etkisi benzer (p>0.05), AZD üzerine etkisi ise anlamlı derecede farklıdır (p<0.05).Tekrarlı sprint testlerinde, alaktik ve laktik sistem üzerine hem cinsiyet hemde protokol etkisi anlamlı derecede farklıdır (p<0.05). Aerobik sistem katkısı ise cinsiyetler arasında benzerdir (p>0.05) ancak protokol etkisi anlamlı derecede farklıdır (p<0.05). Bu çalışmanın bulguları yapılan toplam sprint zamanı benzer olan farklı tekrarlı sprint protokollerinde fizyolojik yanıtların, performans çıktılarının ve enerji sistemlerinin katkısının cinsiyete ve protokole göre önemli ölçüde değiştiğini göstermiştir. Bu çalışma aynı zamanda her iki cinsiyette de alaktik sistemi geliştirmek için 10x6sn protokolünün tercih edilebilir olduğunu göstermektedir.

Aerobik güçCinsiyetCinsiyet farkları+6
Erkan Tortu
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Ev hanımlarının fiziksel aktivite ve oturma sürelerinin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı Ankara ilinde ikamet eden ev hanımlarının farklı fiziksel aktivite şiddetlerine ve farklı fiziksel aktivite alanlarına harcadıkları enerjinin, oturma sürelerinin ve adım sayılarının medeni durum, yaş, eğitim durumu ve gelir durumuna göre incelenmesidir. Araştırma kapsamında 18-65 yaşları arasında 311 ev hanımına Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi-Uzun Form (UFAA-UF) uygulanmıştır. Anket uygulanan katılımcılar arasından 60 ev hanımına akselerometre cihazı verilerek günlük ortalama adım sayıları belirlenmiştir. Verilerin analizinde normal dağılan verilerin ortalamaları arasındaki farka bakmak için t testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi kullanılmıştır. Normal dağılmayan verilerin ortalamaları arasındaki farkın anlamlılığını test etmek için Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis Varyans Analizi uygulanmıştır. Anket uygulanan ev hanımlarının haftalık ortalama Orta-Yüksek şiddetli fiziksel aktivite değeri 2217,96±1277,95 MET-dk/hafta olarak tespit edilmiştir. Haftalık oturma süreleri ise 3546,55±672,65 dk/hafta olarak bulunmuştur. Katılımcıların farklı fiziksel aktivite şiddeti ve farklı fiziksel aktivite alanlarına harcadıkları enerji (MET-dk/hafta) ve oturma sürelerinde (dk/hafta) medeni durum, eğitim durumu, yaş ve gelir durumlarına göre istatistiksel olarak anlamlı farklar bulunmuştur (p<0,05). UFAA-UF sonuçlarından elde edilen değerler doğrultusunda katılımcıların %2,3'ü düşük, %64,6'sı orta ve %33,1'i yüksek aktivite seviyesindedir. Katılımcıların günlük ortalama adım sayılarının 12507,38±2787,34 adım olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların günlük ortalama adım sayılarında medeni durum, yaş, gelir durumu ve eğitim durumuna göre anlamlı düzeyde fark tespit edilmemiştir (p>0,05). Sonuç olarak; Ankara'da ikamet eden ev hanımlarının fiziksel aktivite düzeylerinin ve adım sayılarının önerilen değerlerin üzerinde olduğu bulunmuştur.

Ev kadınlarıFiziksel aktiviteFiziksel aktivite+3
Serhat Sağınç
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Kadın basketbolcularda enerji dengesi ve besin tüketim eğilimleri

Çetiner Okşin B. Kadın Basketbolcularda Enerji Dengesi ve Besin Tüketim Eğilimleri. Hacettepe Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü Spor Bilimleri ve Teknolojisi Programı Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2019. Bu çalışma, kadın basketbolcularda enerji dengesi ve enerji mevcudiyeti düzeyi ile makro ve mikro besin ögeleri tüketimlerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya; 18-22 yaş aralığında 15 profesyonel basketbolcu ve 15 egzersiz yapmayan olmak üzere toplam 30 kadın alınmıştır. Katılımcıların dinlenik metabolik hızı indirekt kalorimetrik yöntemle, vücut kompozisyonu dual x-ray absorptiometre ile ölçülmüştür. Üç günlük besin tüketimi ve fiziksel aktivite kayıtları alınarak günlük enerji alımı ve harcaması, egzersiz enerji harcaması, enerji dengesi, enerji mevcudiyet düzeyi, makro-mikro besin ögesi ve sıvı alımları belirlenmiştir. Grupların incelenen değişkenler bakımından karşılaştırılmasında Bağımsız Gruplarda t testi kullanılmıştır. Kadın basketbolcuların günlük enerji alımı ve harcaması sırasıyla 2136,5±594,9 kcal ve 2953,8±614,5 kcal olarak belirlenmiştir. Basketbolcuların %80'i negatif enerji dengesine, %40'ı düşük enerji mevcudiyetine ve %46,7'si azalmış enerji mevcudiyetine sahiptir. Basketbolcuların karbonhidrat ve protein tüketimleri sırasıyla 3,36 g/kg/gün ve 1,25 g/kg/gün olup tamamı karbonhidratlardan, %66,6'sı ise proteinden yetersiz beslenmektedir. Ayrıca günlük yağ tüketimleri toplam enerji alımlarının %41,7'sini oluşturmaktadır. Günlük kalsiyum tüketimleri 869,3 mg, demir tüketimleri 12,9 mg ve potasyum tüketimleri 2,6 g olmak üzere tamamı önerilerin altında bulunmuştur. Bu çalışma kapsamında değerlendirilen kadın basketbolcuların %80'inde negatif enerji dengesi ve %40'ında düşük enerji mevcudiyeti belirlenmesi, karbonhidrat tüketimlerinin tamamında, protein tüketiminin önemli bir bölümnde yetersiz, yağ tüketimlerinin ise yüksek olmasının yanı sıra birçok mikro besin ögesi ve posanın yetersiz alınıyor olması sporcuların enerji ve besin gereksinimleri yönünden bireysel olarak izlenerek gerekli önlemlerin alınması gerekliliğini ortaya koymaktadır.

BasketbolBasketbolcularBeslenme+7
Seda Bengisu Çetiner Okşin
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Fazla kilolu ve obez bireylerde direnç egzersizi ve diyetin vücut kompozisyonu ile sağlığa etkisi

Bu araştırmanın amacı, fazla kilolu ve obez bireylerde diyet ve diyete ek olarak direnç egzersizi programlarının vücut kompozisyonu ve kan parametreleri üzerine etkilerinin retrospektif olarak karşılaştırmaktır. Özel bir spor stüdyosuna devam eden 18-65 yaş arası toplam 260 kadın ve erkeğin dosyası araştırmaya dahil edilme kriterleri çerçevesinde taranmıştır. Çalışmaya, 12 hafta boyunca sadece diyet programı (n=47; 22 kadın, 25 erkek) ve diyet programına ek olarak haftada 2 veya 3 gün orta şiddette direnç egzersizi programına katılan (n=55; 28 kadın, 27 erkek), beden kütle indeksi ≥25 kg/m2 olan, sağlık problemi olmayan, fazla kilolu ve obez bireylerin verileri dahil edilmiştir. Gruplar arası karşılaştırmalarda Mann-Whitney U testi, grup içi karşılaştırmalarda Wilcoxon testi kullanılmıştır. Her iki cinsiyette de 3 aylık diyet ve diyet+egzersiz uygulamaları yağsız vücut ağırlığı dahil tüm vücut kompozisyonu değişkenlerinde, glikoz metabolizması göstergelerinde, HDL dışındaki tüm lipit profili göstergelerinde ve karaciğer enzimlerinde anlamlı azalmaya yol açmıştır (p<0,05). Diyet+egzersiz uygulayan kadınlarda, vücut ağırlığı, beden kütle indeksi ve yağsız vücut kütlesi, sadece diyet uygulayan kadınlara göre daha fazla azalmıştır (p<0,05). Erkeklerde diyet ve diyet+egzersiz uygulamalarının vücut kompozisyonuna etkileri benzerdir (p>0,05). Diyet ve diyet+egzersiz uygulamalarının her ikisi de kadın ve erkeklerde, açlık kan şekeri, HbA1c ve HOMA-IR değerlerini azaltmış (p<0,05), ancak iki uygulamanın etkileri benzer bulunmuştur (p>0,05). Her iki program da total kolesterol, trigliserit ve LDL düzeylerini kadın ve erkeklerde azaltmış (p<0,05), ancak etki düzeyleri benzer bulunmuş (p>0,05). Bu bulgu, direnç egzersizinin TG, LDL ve total kolesterol düzeylerindeki düşüşe ek bir katkısı olmadığını göstermiştir. HDL kolesterol düzeyleri; diyet+egzersiz grubunda artarken (p<0,00), sadece diyet yapan katılımcılarda düşme eğilimi göstermiştir (kadınlarda p<0,05, erkeklerde p>0,05). Üç aylık diyet ve diyet+egzersiz uygulamalarının her ikisi de karaciğer fonksiyon testi göstergelerinin tamamında azalmaya yol açmıştır (p<0,05). Diyete ek olarak uygulanan egzersizin AST, ALT ve GGT üzerinde herhangi bir ekstra değişikliğe yol açmadığı saptanmıştır (p>0,05). Bu çalışmanın bulguları; fazla kilolu ve obez bireylerde diyetin vücut kompozisyonu ve genel sağlık üzerinde pozitif etkisi olduğunu, diyete ek olarak uygulanan orta şiddette direnç egzersizinin ise ilave bir etkisinin olmadığını göstermiştir.

DiyetEgzersizGlükoz+7
Funda Büşra Dumankaya
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Futbol hakemlerinin laboratuvarda ölçülen maksimal oksijen tüketimi, anaerobik eşik seviyesi ile müsabakadaki fizyolojik yükün tahmin edilmesi

Bu çalışmanın amacı Laboratuvar koşullarında ölçülen fizyolojik parametrelerile müsabaka esnasındaki fizyolojik yükü tahmin etmektir. Bu çalışmada Türkiyeliglerinde maç yöneten üst düzey hakemlerin fizyolojik profilleriölçüldü(n=16).Hakemler Türkiye liglerindeki resmi maçlar esnasında ve Laboratuvarkoşullarında test edildiler. Hakemlerin ortalama yaşları 29,1±4,7 di. Maç esnasındahakemlerin vücutlarına bağlanan telemetrik nabız ölçerle KA ları kayıt edildi. Ayrıcamaçın başında, ilk yarının hemen bitiminde, ve maçın sonunda hakemlerden kanalınarak KLK ları incelendi. Bu testler sonunda üç farklı fizyolojik yük tahmin edildi. 1)Maçta ölçülen ortalama KA lar ile Laboratuvar da ölçülen Max KA ilişkilendirilerekKA ya göre fizyolojik yük tahmin edildi. Laboratuvar koşullarında yönettikleri maçıtakiben incremental bir test ile hakemlerin Max VO2 leri ölçüldü. Submaximal bir testolan 2-4 mmol-1 laktat eşiği testi ile hakemlerin LE leri tespit edildi. 2) Bu ölçümlersonunda hakemlerin Laboratuvarda ölçülen KA-VO2 ilişkisi ile Maç esnasındakiortalama KA ları ilişkilendirilerek maçtaki fizyolojik yük tahmin edildi(r: 0,80). 3) aynıilişki 2-4 mmol-1 testinde elde edilen KA lara da uygulanarak bu eşik değerlerine görefizyolojik yük tahmin edildi. Sonuç olarak futbol hakemleri müsabakadaki fizyolojikyükü Max KA ya göre %82,34±3,94 olarak tahmin edildi. KA-VO2 ilişkisine göreMaxVO2 nin %77,30±11,11 olarak tahmin edildi. 2-4 mmol-1 KLK değerlerine göre 2mmol-1 LE ye karşılık gelen fizyolojik yük Max VO2 nin %60,39± 7,82, 4 mmol-1 LEye denk gelen fizyolojik yük Max VO2 nin %86,14±6,76 olarak tahmin edildi.Anahtar kelimeler: Futbol, Futbol hakemleri, Maksimal oksijen tüketimi ,Anaerobik eşik, Kalp atımı, Kan laktat konsantrasyonu, İntermittent egzersiz

Şahan Çağatay
Manisa Celal Bayar University · Institute of Health Sciences
2005
00
Master'sOpen AccessTR

Estetik sporlarla uğraşan kadınlarda kullanılabilir enerji düzeyinin belirlenmesi

Bu çalışmanın amacı; estetik sporlarla uğraşan kadın sporcularda antrenman döneminde kullanılabilir enerji düzeyinin belirlenmesi, düşük kullanılabilir enerji, dinlenik metabolik hız, enerji açığı, bozuk beslenme, anormal yeme davranışları, kemik mineral yoğunluğu, menstrüel disfonksiyon ve vücut kompozisyonu yönünden değerlendirilerek sporda relatif enerji eksikliği yönünden risk taşıyıp taşımadıklarının değerlendirilmesidir. Çalışmaya; 11-17 yaşlarında, aerobik cimnastik (n=17), ritmik cimnastik (n=13) ve figür buz pateni (n=12) yapan toplam 42 elit sporcu ve benzer yaşta, egzersiz yapmayan 12 katılımcı kontrol olarak alınmıştır. Katılımcıların dinlenik metabolik hızı indirekt kalorimetrik yöntemle, vücut kompozisyonu ve tüm vücut kemik mineral yoğunluğu ise dual x-ray absorptiometre ile ölçülmüştür. Ayrıca, 3 günlük besin tüketim ve fiziksel aktivite kayıtları alınarak günlük enerji alımı ve harcaması, egzersiz enerji harcaması, kullanılabilir enerji düzeyi ve enerji açığı belirlenmiştir. Katılımcılardan kadınlarda düşük enerji kullanılabilirliği ve yeme tutum ölçeklerini doldurmaları istenmiştir. Verilerin analizinde tek yönlü varyans analizi kullanılmıştır. Kullanılabilir enerji düzeyi; aerobik cimnastikçilerde 34,81±18,13, ritmik cimnastikçilerde 19,49±13,79, buz patencilerde 16,81±17,04 ve kontrol grubunda 43,31±10,49 kcal/kg YVA/gün olarak bulunmuştur. Düşük kullanılabilir enerji (≤30 kcal/kg YVA/gün) görülme oranı ise sırasıyla %41, %85, %83 ve %8'dir. Araştırma gruplarının %98'inde klinik düzeyde anlamlı (< -500 kcal/gün) enerji açığı saptanmıştır. Kronik kullanılabilir enerji göstergelerinin en fazla görüldüğü grup ritmik cimnastik grubudur (katılımcıların % 59'u 3 ya da daha fazla risk faktörü taşımaktadır). Tüm gruplarda sıvı tüketimi, makro besin ve minerallerin tüketimi günlük referans besin tüketimi değerlerinin altında kaydedilmiştir. Bu çalışma kapsamında değerlendirilen estetik sporlarla uğraşan kadın sporcular kullanılabilir enerji düzeyi yönünden yüksek risk altında olup, antrenman ve yarışma dönemlerinde bireysel olarak izlenerek kullanılabilir enerji düzeyinin sağlanması konusunda gerekli önlemlerin alınması zorunludur. Anahtar kelimeler: estetik sporlar, egzersiz enerji harcaması, enerji açığı, yeme bozukluğu, dinlenik metabolik hız

Beslenme ve yeme bozukluklarıEgzersizEnerji açığı+6
Ceren Işıl Atabey
Hacettepe University · Institute of Health Sciences
2018
00