9
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Archived Theses
Kredi portföylerinde sektörel yoğunlaşma ve risk ilişkisi: Türkiye örneği
Risk yönetiminin temel ilkesi portföy çeşitlendirmesidir. Ticari bankalar kredi riskini yönetebilmek için portföy teorisi çerçevesinde açtıkları kredileri etkin şekilde çeşitlendirmek zorundadır. Dolayısıyla bir bankanın kredilerinin belirli bir sektöre yoğunlaşması ciddi kredi kayıplarına maruz kalmasına neden olabilecek ana sebeplerden biridir. Bu çalışmanın amacı, sektörlere göre çeşitlendirmenin, Türkiye'de ticari bankaların kullandırdığı kredilerin riskine etkisini analiz etmektir. Kredi portföyünün bir yoğunlaşma ölçütü olarak Herfindahl-Hirschman Endeksi (HHI) kullanılmış ve 2002-2018 dönemini kapsayan yıllık verilerle dinamik panel veri yöntemi, kesin bir deyişle Genelleştirilmiş Momentler Yöntemi (GMM) esas alınarak analiz edilmiştir. Çalışmada sorunlu kredilerin diğer bazı belirleyicileri de analiz edilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, örneklemde yer alan 22 ticari banka için kredi portföylerinin etkin bir şekilde çeşitlendirilmesi kredi riskini düşürmektedir. Ayrıca kredi riskinin güçlü ve pozitif dinamik etkiler sergilediği de saptanmıştır.
Menkul kıymetleştirme yoluyla risk transferi ve Türk mortgage sistemine ilişkin uygulama
Mortgage kavramı, gayrimenkul satın almak, fon toplamak veya alternatif olarak mevcut mülk sahipleri tarafından herhangi bir amaç için para yatırmak için kullanılmaktadır. Bu bağlamda, mortgage sisteminin temel işlevi, bir ev alıcısına mevcut bir ev satın alarak veya yeni bir ev inşa ederek bir ev satın almak için yeterli para sağlamaktır. Mortgage satıcıya veya inşaatçıya doğrudan ödeme yapmaktadır ve borçlunun karşılayabileceği bir geri ödeme planı hazırlamaktadır. Çalışmada, mortgage kavramı ele alınarak, mortgage sisteminin teorik çerçevesi verilerek dünyadaki ve Türkiye'deki mortgage sistemi verilmektedir. Bununla birlikte, menkul kıymetleştirmenin finans teorisindeki yeri ve finansal risk yöntemleri de incelenmektedir. Uygulama bölümünde ise, mortgage satışlarını etkilediği düşünülen verilen etkilerinin ortaya konulması amacıyla ekonometrik analiz yapılmıştır. Bu çerçevede, [2013.01-2019.10] dönemi aylık verileri için inşaat sektöründe önemli bir yeri olan mortgage satışlarını etkileyen faktörlerin ortaya konulması amaçlı birinci kısımda klasik durağanlık testleri olan Dickey-Fuller ve Philips-Perron testleri ve eşbütünleşme testi uygulanmıştır. Uzun dönem katsayı analizleri ise Tam Değiştirilmiş En Küçük Kareler Yöntemi (Fully Modified Ordinary Least Square: FMOLS) ile oluşturulmuştur. Değişkenler arasındaki nedensellik yönleri ortaya konulması için en son Granger Nedensellik Analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgular sonucunda, Faiz ve konut fiyat endeksi mortgage satışlarını azaltıcı yönde etkili olurken, geçinme endeksi ve tüketici güven endeksi ise mortgage satışlarını olumlu yönde etkilemektedir. Değişkenler arasındaki nedensellik ilişkisi incelendiğinde ise, mortgage satışları faiz değişkeni arasında nedensellik bir ilişki yok iken, faiz değişkeni ile mortgage satışları arasında nedensellik ilişkisi söz konusudur. Anahtar Kelimeler: Menkul Kıymetleştirme, Risk Transferi, Mortgage Sistemi, Ekonometrik Analiz
Petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların G20 ülke borsalarına etkileri
Enerji kavramı hakkında genel olarak bilgi sahibi olunması ve enerji kaynaklarının insan hayatı için vazgeçilmez olduğunun fark edilmesinin önemli olduğu değerlendirilmektedir. Enerji denince yenilenebilir ve yenilenemez enerji kaynakları sınıflandırması öne çıkmaktadır. Bir yenilenemez enerji kaynağı olarak petrol gündelik hayatta kullanmakta olduğumuz ve tükettiğimiz birçok ürünün hazırlanmasında ve servis edilmesinde kullanılmaktadır. Petrol fiyatlarında meydana gelen artış veya azalışlar kullanılan ürünlerin fiyatlarında doğrudan ya da dolaylı olarak değişimlere neden olabilmektedir. Petrol fiyatındaki değişimler reel ekonomide olduğu gibi sermaye piyasalarını da etkileyebilmekte ve borsaların yukarı veya aşağı yönde hareket ettirebilmektedir. G20, gelişmiş ve gelişmekte olan belli başlı ülkelerin kurmuş olduğu ve günümüzde en önemli uluslararası kuruluşlardan birisidir. G20 dünyanın farklı coğrafyalarında ve farklı ekonomik özelliğe sahip ülkelerin bir araya gelmesiyle kurulmuştur. G20 üye ülke borsalarının bilinmesi ve farklı gelişmelere nasıl tepkiler verebileceğinin bilinmesi fayda sağlayabilir. Ayrıca bu borsa endekslerini, makroekonomik gelişmelerin yanı sıra petrol fiyatları etkileyebilmektedir. Bu çalışmayla ham petrol fiyatlarındaki dalgalanmaların G20 borsa endeksleri üzerindeki etkisi incelenecektir. Bu çalışmayla beraber, öncelikle enerji kaynakları hakkında bilgi verilmiştir. Daha sonra G20'nin yapısı ve üye ülkelerin seçilmiş borsa endeksleri anlatılacaktır. Bu çerçevede, ham petrol fiyatlarındaki aylık frekanstaki değişimlerin G20 ülke borsa endeksleri üzerindeki etkisi araştırılmıştır. Ocak 2015 ile Aralık 2019 dönemi aylık panel verileriyle yapılan panel VAR eşbütünleşme testine göre ham petrol fiyatı ile borsa endeksi değişkenlerinin eşbütünleşik olmadığı ve bunlar arasında uzun dönemli bir ilişki olmadığı anlaşılmıştır. Ancak ham petrol fiyatındaki değişimlerin G20 ülke borsa endekslerindeki değişimin nedeni olduğu belirlenmiştir.
Sigorta tahkim yargılaması ve sigorta uyuşmazlıklarında tahkime elverişliliğin değerlendirilmesi
Sigorta sözleşmelerine bağlı uyuşmazlıkların çözümünde Sigorta Tahkim Komisyonu önemli bir rol üstlenmektedir. Sigorta Tahkim Komisyonu ve hakemler Sigortacılık Kanunu, Hukuk Muhakemeleri Kanunu ile Sigortacılıkta Tahkime İlişkin Yönetmelikte yer alan düzenlemelere uygun olarak faaliyette bulunmaktadırlar. Bu çalışmanın esas noktasını Sigortacılık Kanunu'nda hakemlerin dosya üzerinden karar vereceğine ilişkin düzenleme oluşturmaktadır. Bu kapsamda, çalışmanın birinci bölümünde sigortacılık sektörü ve sigorta hukuku tarihsel gelişim içerisinde ele alınmıştır. İkinci bölümde alternatif çözüm yolları, tahkim usulü ve Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nda Tahkim detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Tahkim usulünün gelişim sürecinde tahkim kültürü anlaşılmaya çalışılmış, bu alternatif çözüm yolunun sigorta uyuşmazlıklarına ne şekilde yansıtıldığı araştırma konusu olmuştur. Üçüncü bölümde Sigorta Tahkim Komisyonu, Komisyonun işleyişi ve yargılama prosedürü ele alınmıştır. Sigorta branşlarının özellikleri ile ülkemizde yaygın olarak görülen sigorta suistimalleri bir arada ele alınarak çalışma kapsamında yargılama sırasında oluşan / oluşabilecek ihtilaflar ile bunların tarafların eşitliği ve hukuki dinlenilme hakkı dolayısıyla adil yargılanma hakkının ihlaline sebebiyet vermeden çözülmesi konuları son bölüm olan dördüncü bölümde incelenmiştir. Bölüm kapsamında Sigorta Tahkim Komisyonu üç aylık bülteninde yer alan istatistiklere göre seçilen dört sigorta branşı hakkında kısa bilgi verildikten sonra önceki başlıklarda tespit edildiği şekilde bu branşlardaki poliçelere bağlı olarak yapılan başvuruların tahkim sistemine uygunluğu / elverişliliği ele alınmıştır. Bütün bu incelemeler neticesinde bireylere hukuki öngörülebilirlik ve hukuk güvenliğinin sağlanması noktasında sigorta uyuşmazlıklarının gerektirdiği / gerektirebileceği tahkikat işlemleri ele alınarak Sigorta Tahkim Usulüne ilişkin sorunlar ele alınmış ve çözüm önerileri sunulmuştur.
Katılım bankalarında sorunlu kredilerin tasfiyesi işlemleri
Çalışmada sorunlu kredilerin tasfiyesi için katılım bankalarının uyguladıkları işlemler incelenmiştir. Çalışmanın amacı, katılım bankalarının sorunlu kredileri etkin bir şekilde yönetmek için uygulanan politikaları tanıtmak ve bu politikalar ile sorunlu kredilerin nasıl tasfiye edilebileceğini ortaya koymaktır. Çalışmanın ilk bölümünde İslami finans kavramı ve kuralları incelenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümde Katılım Bankacılığı ve ürünleri hakkında detaylı bilgi verilmiştir. Ardından sorunlu krediler tanımlanmış, ortaya çıkış sebepleri ve sonuçları detaylı olarak paylaşılmıştır. Sorunlu kredilerin yasal mevzuatı, muhasebesi ve katılım bankalarının sorunlu kredileri hakkında bilgi verilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise, sorunlu kredilerin tasfiye yöntemleri aktarılmıştır. Bu çalışmada, katılım bankalarının sorunlu kredileri yönetme performansı geleneksel bankalar ile karşılaştırılmış ve katılım bankaları için sorunlu kredilerin etkin bir şekilde yönetilmesi ve tasfiyesi için yol gösterici bir kaynak oluşturması hedeflenmiştir. Anahtar Kelimeler: Sorunlu Krediler, Katılım Bankacılığı, Tasfiye İşlemleri, İslami Finans
Bankacılık sektöründe riski önlemede mevduat sigortacılığı: Türk bankacılık sektörü üzerine bir uygulama
Günümüzde ekonomik faaliyetler de teknolojik gelişmelere paralel olarak küresel bir nitelik kazanmıştır. Bu gelişmelere bağlı olarak işlem akışlarında zaman ve mesafe boyutları neredeyse sıfırlanmış ve dünyanın herhangi bir yerinden herhangi bir saatte işlem yapılabilir hale gelmiştir. Ancak paranın bu hızlı serüveni ve geçişkenliği, bulaşıcılık etkisiyle bir ülkedeki finansal krizi diğer ülkelere de taşımakta ve krizi küresel boyutlara çıkarabilmektedir. Finansal güvenlik ve istikrarın sağlanması bakımından krizlere karşı mücadele edecek kurumsal yapıların güçlendirilmesi ya da yeni bir finansal yapının kurulması büyük önem arz etmektedir. Bu bakımdan sektörde oluşabilecek olumsuzluklara bağlı olarak yaşanabilecek bir panik ortamında bankalara hücumu önlemek ve halkın güvenini sağlayarak bankalardaki tasarruflarının güvence altında olduğu ve geri ödeneceği garantisini vermesi nedeniyle mevduat sigortasının önemi daha da artmış bulunmaktadır. Çalışmamızda, banka temelli risklerin önlenmesinde mevduat sigortası uygulamasının rolü ve etkisi araştırılmıştır. Bu amaçla 2001-2018 örneklem dönemde 21 ticari bankanın finansal sağlamlıkları Türkiye Bankalar Birliği veri tabanından alınan mali verileri mevduat sigortasındaki değişiklikler kapsamında kurulan doğrusal modelde sınanmıştır. Başka bir deyişle, mevduat sigortasının normal ve kriz dönemlerinde "banka riski"'ni nasıl etkilediği araştırılmıştır. Elde edilen bulgulara göre; mevduat sigortasının ekonominin normal işleyiş dönemlerinde finansal istikrarı olumlu etkilediği, ancak ekonomik kriz dönemlerinde tek başına yeterli olmadığı anlaşılmaktadır. Etkin denetim ve gözetime tabi tutulan bankacılık sektörü ile desteklenen ve gerekli yasal düzenlemeler yanında ülke şartları da dikkate alınarak oluşturulacak bir mevduat sigorta sisteminin finansal sektörün istikrarına da olumlu katkıda bulunacağı kanaati oluşmaktadır.
Hisse senetleri borsada işlem gören şirketlerin sermaye artırım duyurularının hisse senedi performasına etkisinin Olay Etütü yöntemi ile analizi
Hisse senetleri borsada işlem gören şirketlerin, hisse senetlerini etkileyen bilgileri eksiksiz, zamanında ve doğru bir şekilde piyasaya aktarması yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunması açısından son derece önem arz etmektedir. Hisse senedi fiyatını etkileyen ve kamuya açıklanan önemli bilgilerin yatırımcılar tarafından aynı anda öğrenilmesi piyasaya olan güveni arttırmaktadır. Bilginin ortaya çıkışı ve yatırımcılar tarafından elde edilme sürecinde farklılıklar söz konusu olduğu sürece yatırımcıların hak ve menfaatlerinin korunmasından ve yatırımcıların piyasaya olan güveninden söz edemeyiz.Halka açık şirketlerde hisse senedi piyasa fiyatlarını etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Bedelli ve bedelsiz sermaye artırımı hisse senedi fiyatını etkileyen önemli bir faktör olarak daha önce birçok çalışmaya konu olmuştur. Bu çalışmada hisse senetleri Borsa İstanbul Hisse Senetleri Piyasasında işlem gören ve 2014-2018 yılları arasında sermaye artırımı yapan BİST 100 endeksinin içerisinde yer alan finans şirketleri dışında tüm şirketlerin hisse senedi fiyatları ile bedelli ve bedelsiz sermaye artırımı duyuları arasındaki ilişki incelenmiştir. Belirlenen yıllar arasında sermaye artırımı yapan tüm şirketler belirli kıstaslar altında belirlenmiş ve olay etüdü yöntemi ile analiz edilmiştir. Yatırımcılar açısından piyasa getirisinden bağımsız bir şekilde anormal getiri sağlama imkânının olup olmadığı, eğer böyle bir getiri söz konusu ise, sermaye artırım günü civarında, özellikle hangi günlerde yoğunlaşmanın yaşandığı tespit edilmeye çalışılmıştır.
Katılım finans sektörünün kaynak temininde yeni yaklaşımlar ve bir model önerisi
Dünyada ve Türkiye'de katılım finans sektörünün gelişimi için son yıllarda önemli adımlar atılmıştır. Katılım finans sektörünün büyümesi için atılan bu adımların başında finansal kaynak ve ürün çeşitliliğinin sağlanması ve gerekli yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi gelmektedir. Katılım finans sektöründe en fazla paya sahip olan katılım bankalarının hızlı büyüme göstermesinde bu faktörler etkili olmaktadır. Katılım bankalarının ülke ekonomisine daha fazla kaynak sağlayabilmeleri ve bankacılık sektöründeki paylarını arttırabilmeleri adına güçlü sermaye yapısına sahip olmaları gerekmektedir. Çalışmada, güncel yasal düzenlemeler ve yeni uygulamalar ışığında Türkiye'deki katılım bankalarının yurt içinden ve yurt dışından sağladıkları fon kaynakları incelenmiştir. Ayrıca yeni bir fon toplama ürünü olarak "Enflasyona Endeksli Vadeli Karz Hesabı" modeli önerisi sunulmuştur. Çalışmada, tasarruf sahiplerinin Türk Lirası cinsinden fonlarını enflasyona karşı korumayı amaçlayan enflasyona endeksli vadeli karz hesabının yapısı, işleyişi, diğer fon toplama ürünlerinden farkı, fıkhi dayanakları ve sektörde uygulanabilirliğini araştıran mülakat görüşmelerinin sonuçlarına yer verilmiştir. Enflasyona endeksli vadeli karz hesapları modelinin İslami kurallara ve katılım bankacılığı prensiplerine uygun bir şekilde hayata geçirilmesi sonucunda, katılım bankalarına uzun vadeli fon kaynağı sağlanması ve finansal sisteme girmeyen âtıl fonların ekonomiye kazandırılması beklenmektedir. Bu hesap ile milli paramıza karşı duyulan güven arttırılarak Türk Lirasının ve ülke ekonomimizin güçlenmesine katkı sağlanabilir. Bu çalışmanın sonuçları, sektör temsilcileri için politikalar önermekte, araştırmacılar için yol gösterici bir kaynak niteliği taşımaktadır.
Kentsel dönüşüm uygulamalarında yenilikçi ve alternatif finansman modelleri: TOKİ örneği
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2019 yılında "ülke genelinde dönüştürülmesi gereken 6,7 milyon konuttan acil / öncelikli dönüşüm kapsamında yer alan 1,5 milyonunun önümüzdeki beş yıl içerisinde dönüşümünün sağlanması" hedefi ilan edilmiştir. Buna göre ülkemizde her yıl 300 bin konutun dönüşümü sağlanmalıdır. Bununla birlikte, 2020 yılından itibaren ülkemizi olumsuz etkileyen Covid-19 pandemisi, özellikle 2018 sonrasında daha belirgin hale gelen kentsel dönüşümde finansman kaynağı temini sorununun derinleşmesi riskini arttırmaktadır. Nitekim tez kapsamında yapılan anket ve mülakatlarda da günümüzde kentsel dönüşümün finansmanında bir tıkanma yaşandığı teyit edilmiş ve Covid-19 pandemisi ile bu sorunun daha da artacağı vurgulanmıştır. Ayrıca, kurumların %29'u tarafından finansman kaynaklı gerekçelerle önümüzdeki beş yılda kentsel dönüşüm yapmayacakları ifade edilmiştir. Bu doğrultuda, kentsel dönüşümde kullanılan ve kullanılma potansiyeli olan finansman modellerine yönelik kavramsal ve teorik araştırmaların yanı sıra ülkemizde ve yurtdışında ayırt edici özelliklere sahip toplam 176 kentsel dönüşüm projesinin finansmanına yönelik yapılan analizlerden elde edilen verilerle yenilikçi ve alternatif finansman modellerini içeren model önerisi geliştirilmiştir. Geliştirilen model önerisi, kentsel dönüşümün önemli aktörlerinden olan TOKİ'nin İstanbul'daki uygulamalarından seçilen örnekler üzerinden test edilmiştir.