Kentsel dönüşüm uygulamalarında yenilikçi ve alternatif finansman modelleri: TOKİ örneği

Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından 2019 yılında "ülke genelinde dönüştürülmesi gereken 6,7 milyon konuttan acil / öncelikli dönüşüm kapsamında yer alan 1,5 milyonunun önümüzdeki beş yıl içerisinde dönüşümünün sağlanması" hedefi ilan edilmiştir. Buna göre ülkemizde her yıl 300 bin konutun dönüşümü sağlanmalıdır. Bununla birlikte, 2020 yılından itibaren ülkemizi olumsuz etkileyen Covid-19 pandemisi, özellikle 2018 sonrasında daha belirgin hale gelen kentsel dönüşümde finansman kaynağı temini sorununun derinleşmesi riskini arttırmaktadır. Nitekim tez kapsamında yapılan anket ve mülakatlarda da günümüzde kentsel dönüşümün finansmanında bir tıkanma yaşandığı teyit edilmiş ve Covid-19 pandemisi ile bu sorunun daha da artacağı vurgulanmıştır. Ayrıca, kurumların %29'u tarafından finansman kaynaklı gerekçelerle önümüzdeki beş yılda kentsel dönüşüm yapmayacakları ifade edilmiştir. Bu doğrultuda, kentsel dönüşümde kullanılan ve kullanılma potansiyeli olan finansman modellerine yönelik kavramsal ve teorik araştırmaların yanı sıra ülkemizde ve yurtdışında ayırt edici özelliklere sahip toplam 176 kentsel dönüşüm projesinin finansmanına yönelik yapılan analizlerden elde edilen verilerle yenilikçi ve alternatif finansman modellerini içeren model önerisi geliştirilmiştir. Geliştirilen model önerisi, kentsel dönüşümün önemli aktörlerinden olan TOKİ'nin İstanbul'daki uygulamalarından seçilen örnekler üzerinden test edilmiştir.