144
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Öğretim elemanlarının yapay zekâ kabulünün farklı değişkenlere göre incelenmesi
Üniversitelerde, YZ gibi yeni teknolojilerin kabulü ve kullanımı bu kurumlarda eğitim ve araştırma süreçlerini önemli ölçüde etkileyebilme gücüne sahiptir. Bu nedenle, bu çalışmada Türkiye'de üniversitelerde görev yapan öğretim elemanlarının YZ teknolojilerine yönelik kabulünün incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada mevcut durumu tespit etmek için tarama yöntemlerinden betimsel tarama yöntemi kullanılmıştır. Yapay Zekâ kabul Ölçeği kullanılarak nicel veriler toplanmış ve sonuçları açıklamak için genellemelere gidilmeye çalışılmıştır. Veriler 2023-2024 Eğitim- Öğretim yılı bahar döneminde Özyeğin Üniversitesi ve Sakarya Üniversitesinde görev yapan öğretim elemanlarından e-posta ile yollanan Google Form üzerinden toplanmıştır. Toplamda 392 öğretim elemanı çalışmaya katılım sağlamıştır. Çalışmada veri toplama aracında belirli demografik bilgiler istenmiş ve kabul düzeylerini ölçen soruların cevaplanması istenmiştir. Araştırmanın bulguları, yükseköğretimde görev yapan öğretim elemanlarının YZ araçlarını kabul düzeylerinin yüksek olduğunu göstermektedir (ortalama 3.61), bu değer "Katılıyorum" aralığında yer almaktadır. Ayrıca, YZ araçlarının kabulüne yönelik alt faktörlerden kullanım kolaylığına (ortalama 3.69) ve faydasına (ortalama 3.57), kullanmaya yönelik tutuma (ortalama 3.43), kullanıma yönelik niyete (ortalama 3.87) kabullerinin de yüksek olduğu tespit edilmiştir. Demografik değişkenler açısından incelendiğinde YZ kabul ölçeğinde yaş değişkeni gruplar arasında anlamlı farklılıkların gözlemlendiği değişken olmuştur. Yine, kullanım süresine göre de anlamlı farklar gözlemlenmiştir ve kullanım süresi artıkça kabul düzeylerinin de arttığı belirlenmiştir. Dört alt faktör ayrı ayrı ele alındığında sadece Algılanan Kullanım Kolaylığına (AKK) yönelik yaş, eğitim düzeyi, mesleki unvan değişkenlerinin anlamlı fark ortaya çıkardığı tespit edilmiştir.
Öğretmenlerin 21. yüzyıl becerileri kapsamında teknolojik pedagojik alan bilgisi (Tpab) ile çevrimiçi ölçme ve değerlendirmeye yönelik öz yeterlikleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışma günümüz öğretmenlerinin 21. yüzyıl becerileri kapsamında teknolojik pedagojik alan bilgisi yeterliklerinin ve çevrimiçi ölçme ve değerlendirmeye yönelik öz yeterlik düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre farklılık olup olmadığını tespit etmek ve 21. yüzyıl becerileri kapsamında teknolojik pedagojik alan bilgisi yeterlikleri ve çevrimiçi ölçme ve değerlendirmeye yönelik öz yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın örneklemini 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Kocaeli ili içinde Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı 25 okulda görevli 337 ortaokul ve lise öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışma nicel araştırma yöntemleri kullanılarak betimsel ve ilişkisel araştırma deseni ile yürütülmüştür. Çalışmada veri toplama aracı olarak 21. yüzyıl becerileri kapsamında teknolojik pedagojik alan bilgisi yeterliklerini ölçmek için Alpaslan ve diğerleri (2021) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "21. Yüzyıl Becerileri Kapsamında Teknolojik Pedagojik Alan Bilgisi Ölçeği (TPAB-21)", çevrimiçi ölçme ve değerlendirmeye yönelik öz yeterlik düzeylerini ölçmek için Koç ve diğerleri (2022) tarafından geliştirilmiş "Çevrimiçi Ölçme ve Değerlendirmeye Yönelik Öz yeterlik Ölçeği (ÇÖDYÖÖ)" ve araştırmacının hazırlamış olduğu kişisel bilgi formu kullanılmıştır. Çalışmaya katkıda bulunan öğretmenlerin TPAB-21 ve ÇÖDYÖÖ toplam puanları arasında bulunan ilişkiye bakıldığında pozitif yönlü, orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Bununla birlikte öğretmenlerin TPAB-21 ve ÇÖDYÖÖ toplam puanları cinsiyet, yaş, kademe, alan, mesleki deneyim ve günlük teknolojiyi kullanma süresi değişkenlerine göre incelenmiştir. Öğretmenlerin 21. yüzyıl becerileri kapsamında TPAB yeterlikleri cinsiyet, kademe, alan ve günlük teknolojiyi kullanma süresi değişkenlerine göre farklılık gösterirken yaş ve mesleki deneyim değişkenlerine göre farklılaşma olmadığı tespit edilmiştir. Çevrimiçi ölçme ve değerlendirmeye yönelik öz yeterlik düzeylerine bakıldığında ise yaş, alan ve mesleki deneyim değişkenlerine göre farklılık gösterirken cinsiyet, kademe ve günlük teknolojiyi kullanma süresi değişkenlerine göre farklılaşma olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Çevrimiçi toplulukların sosyal ağ analizi: Bir öğretmen forumu örneği
Bu çalışmanın genel amacı, bilişim teknolojileri öğretmenlerinin yaygın olarak kullandıkları açık, yarı yapılandırılmış, çevrimiçi bir forumun sosyal ağ analizi yöntemiyle analiz edilerek, öğretmenlerin mesleki gelişimleri için çevrimiçi iletişim desenlerinin tanımlanması, sosyal ağ ilişkilerinin ortaya koyulması ve bu sosyal ağın yapısal özelliklerinin incelemesidir. Araştırma kapsamında, 2008-2009 eğitim öğretim yılının I. döneminde (Eylül ve Şubat ayları) bilgisayarbilisim.net forumunda bilişim teknolojileri öğretmenlerinin mesleki paylaşımları için ayrılan bölümde en fazla mesaj alan başlık incelenmiştir. Bu bağlamda söz konusu başlıkta yazışmalar yapan 32 bilişim teknolojileri öğretmeni araştırmaya katılmıştır.Sosyal ağ analizi kapsamında öğretmenler arasındaki ilişkisel bağların yoğunluk ve merkezlilik düzeyleri (derece merkezliliği, arasındalık merkezliliği ve yakındalık merkezliliği) incelenmiştir. Araştırma bulguları topluca değerlendirildiğinde sosyal ağ analizi, hem aktör düzeyinde hem de topluluk düzeyinde ölçümler sağlamıştır. Çevrimiçi toplulukların hem nicel verilerle analiz edilmesini hem de ağ haritaları yardımıyla görsel olarak derinlemesine incelenmesini olanaklı hale getirmiştir. Grubun etkililiğinin bilimsel verilerle değerlendirilmesine, sosyal ağ kuramı temelinde, iletişim desenlerinin, ağ yapılarının ve aktör rollerinin belirlenmesine, olanak tanıdığı saptanmıştır.
Anadolu Üniversitesi ilköğretimde teknoloji uygulamaları e-sertifika programının öğrenen görüşüne göre bağlam, girdi, süreç ve ürün (CIPP) modeli ile değerlendirilmesi
Bu çalışmanın genel amacı, Anadolu Üniversitesi İlköğretimde Teknoloji Uygulamaları e-Sertifika Programını bağlam, girdi, süreç ve ürün boyutlarında incelemek ve değerlendirmektir. Çalışma, bu programa 2008 Güz, 2009 Bahar, 2009 Yaz ve 2009 Güz dönemlerinde kayıt yaptıran 398 katılımcıdan dönen 149 geçerli anketten elde edilen veriler ile gerçekleştirilmiştir. Ankette yer alan sorulara verilen cevapların frekans (f) ve yüzdesi (%) alınmış ve ankete verilen yanıtların katılımcıların branş ve unvanları ile ilişkisi incelenmiştir. Son olarak da her bir program değerlendirme boyutuna verilen toplam yanıtlar ile kişisel özellikler arasındaki ilişkiye bakılmıştır.Araştırma sonunda, katılımcıların genel olarak programın bağlam, girdi, süreç ve ürün değerlendirme boyutları ile ilgili olumlu görüşler taşıdığı ortaya çıkmıştır. Katılımcıların kişisel özellikleri ile program değerlendirme boyutlarına ilişkin verdikleri yanıtlar arasında önemli bir farklılık ortaya çıkmamıştır.
Yapay zeka sohbet ajanlarının uzaktan eğitimde öğrenci destek hizmeti olarak kullanılabilirliği
Öğrenci destek hizmetleri uzaktan eğitimin en önemli bileşenlerinden biridir. Baş döndürücü bir hızla gelişen bilgisayar teknolojilerin uzaktan eğitim uygulamalarına kattığı güç, öğrenenlere sunulan hizmetlerin daha etkili ve verimli olmasını sağlamaktadır. Mektup ile başlayan, radyo ve televizyon aracılığıyla daha geniş kitlelere yayılan, günümüzde ise blog, wiki ve sosyal paylaşım ile gelişime hızla devam eden uzaktan eğitim uygulamaları; yapay zeka teknolojilerle yeni bir boyut kazanmıştır.Bu çalışmanın temel amacı, yapay zeka teknikleri kullanılarak geliştirilen bir sohbet ajanının (chatbot) uzaktan eğitimde öğrenci destek sistemi olarak kullanılabilirliğinin belirlenmesidir. Çalışmada; AIML (Artificial Intelligence Markup Language) tabanlı bir yapay zeka sohbet ajanı geliştirilmiş ve Türkiye'nin en büyük uzaktan eğitim yapılanması olan Anadolu Üniversitesi Uzaktan Eğitim Sistemi kapsamında öğrenenlerin kullanımına sunulmuştur. Bunun yanı sıra sohbet ajanlarının uzaktan eğitimde öğrenci destek sistemi olarak kullanılabilirliğini belirlemek amacıyla iki bölümden oluşan nitel ve nicel bir değerlendirme modeli tasarlanmıştır.Bu çalışma raporunda öncelikle güncel tartışmalara yer verilerek çalışmanın amacı, önemi ve sınırlılıkları ortaya konmuştur. İlerleyen bölümlerde konuyla ilgili alanyazında yer alan önemli başlıklar incelenerek çalışmanın yöntemi ve bağlamı detaylı olarak tanımlanmıştır. Son olarak elde edilen bulgular yorumlanarak sonuçlar ve öneriler detaylı olarak açıklanmıştır.Anahtar Kelimeler: uzaktan eğitim, öğrenci desteği, yapay zeka, sohbet ajanı
Uzaktan eğitimde IPTV'nin kullanılabilirliğine ilişkin bir delphi çalışması
Bu araştırma, 21. Yüzyılın teknolojisi olarak adlandırılan IPTV'nin uzaktan eğitimde kullanılabilirliği ile ilgili uzaktan eğitim ve IPTV uzmanlarının görüşünü alarak öngörü oluşturmayı amaçlayan nitel yapılandırılmış bir Delphi çalışmasıdır. Araştırmada iletişim kuramlarından İletişim Ortamları Zenginliği Kuramı ve öğrenme kuramlarından Sosyal Yapısalcı Öğrenme Kuramı'nın ilkeleri çapraz tablo yöntemiyle eşleştirilmiştir. Çapraz tablo aracılığı ile bu iki kuramın ortak ilkeleri belirlenerek, bu ilkelere göre yarı yapılandırılmış açık uçlu anket soruları gönüllülük esasıyla araştırmaya katılmış Amerika'dan 1, Fransa'dan 1 ve Türkiye'den 2 uzman olmak üzere toplam 4 uzmana elektronik posta yoluyla gönderilmiştir.İki oturumdan oluşan Delphi çalışmasının ilk oturumundaki 35 açık uçlu sorudan çıkartılan 182 ana temanın triangulation sistemi ile analizi yapılarak 35 soruluk nicel tabanlı ölçme aracı hazırlanmıştır. Sonuçlarda gerekli düzenlemeler yapıldığı takdirde IPTV'nin uzaktan eğitimde kullanılabilirliğine ilişkin olumlu yönde bir öngörüyü ortaya çıkarmıştır.
Açık ve uzaktan öğrenmede etkileşim aracı olarak web 2.0 teknolojilerinin kullanımı: Kurumsal bir sosyal ağ sitesinin özelliklerinin belirlenmesi
Uzaktan Eğitim kavramı günümüzden yaklaşık 100 yıl önce öğrenenlerin evde eğitim görmelerini sağlamak fikriyle ortaya çıkmıştır. Hayat boyu öğrenme kapsamında, öğrenenlerin zamandan ve mekandan bağımsız bir şekilde bir çok medya ve ortam desteği ile öğrenmelerini sağlayan uzaktan eğitim zamanın ve teknolojinin gelişimi doğrultusunda farklı araç ve yöntemler kullanmıştır. Mektupla (yazışarak) öğrenme ile başlayan Açık ve Uzaktan Eğitim uygulamalarında, günümüzde web teknolojileri aktif olarak kullanılmaktadır. Senkron ve asenkron şekilde öğrenmeye olanak sağlayan web teknolojileri, öğrenenlerin kurumla, öğreticilerle, içerikle, diğer öğrenenlerle ve arayüzle etkileşim kurabilmesine olanak sağlamaktadır.Etkileşim unsurunun eğitimdeki önemi göz önüne alındığında birçok farklı yolla etkileşime olanak sağlayan web 2.0 ortamları zamanla eğitsel amaçlarla formal ya da informal olarak kullanılmaya başlanmıştır.Çalışmada amaç; Açık ve Uzaktan eğitimde, etkileşim sağlayacak bir ortam olarak tasarlanacak bir sosyal ağ sitesinin sahip olması gereken özellikleri saptamaktır. Bu özellikler saptanırken Moore'un Etkileşimsel Uzaklık Kuramı göz önüne alınacaktır. Öncelikle, var olan etkileşim durumunu tespit etmek için, ülkemizde milyonlarca öğrenene açık ve uzaktan öğretim imkanı sunan Anadolu Üniversitesi'nin öğrenenleri için var olan e-öğrenme eğitim ortam ve materyallerinin kullanım sıklıkları ve amaçları belirlenmiştir. Daha sonra öğrenenlerin, kurum haricinde kullandıkları web 2.0 ortamlarını ve kullanım amaçları ile sıklıklarını tespit edilmiştir. Böylece kurum tarafından sağlanan ortamlardaki etkileşim ve öğrenenlerin kurum dışı sunulan ortamlardaki etkileşimleri göz önüne alınarak yeni oluşturulacak ortam için değerlendirmeler yapılmıştır.Çalışma Nicel Araştırma Yöntemi ile desenlenmiştir. Belirtilen amaçların gerçekleştirilebilmesi için Anadolu Üniversitesi'nde Açıköğretim ve uzaktan öğretim göre öğrenenlerinin fikirlerini alındığı bir anket tasarlanmıştır. Hazırlanan anketler hem e-öğrenme ortamlarını kullanan öğrenenler hem de yüz yüze eğitime katılan öğrenenlere uygulanmıştır.Gönüllü katılımcılardan oluşan örneklem 2464 öğrenenden oluşmuştur.Dünyada ve Türkiye'de uygulanan örneklerin incelenmesi, literatür taraması yapılması ve anket analiz sonuçlarının değerlendirilmesi ile Anadolu Üniversitesi'nin Açık ve Uzaktan öğretim öğrenenlerinin kullanımına yönelik Web 2.0 ortamı olan sosyal ağ sitelerinin sahip olması gereken özellikler belirlenmiştir. Çalışma sonucunda, ortam tasarlanırken dikkat edilmesi gereken özellikler ile ilgili öneri niteliğinde bir sunum gerçekleştirilmiştir.
Sosyo-teknik kuram çerçevesinde esnek bir çevrimiçi öğrenme modeli: Bilgisayar mühendisliği lisans programı örneği
Bu araştırma, Bilgisayar Mühendisliği Lisans Programlarının uzaktan eğitim aracılığıyla tasarlanmasına yönelik bir modelin geliştirilmesini amaçlamaktadır. Modelin oluşturulması sürecinde iki temel kuramdan yararlanılmıştır: (1) Sosyo-Teknik Kuram, (2) Esnek Öğrenme Yaklaşımı. Sosyo-Teknik Kuram, sosyal ve teknik boyutları içeren sistemlerin tasarımına, Esnek Öğrenme Yaklaşımı ise uzaktan eğitim ortamlarının esnek bir biçimde tasarlanmasına ilişkin süreçlere odaklanmaktadır.Araştırmada, Uzaktan Bilgisayar Mühendisliği Lisans Eğitimi Programlarının tasarımına ilişkin modelin geliştirilmesi sürecinde Uzaktan Eğitim, Mühendislik Eğitimi ve Uzaktan Bilgisayar Mühendisliği Eğitimi alanında uzman kişilerin görüşleri alınmıştır. Bu nedenle araştırma, nitel bir durum çalışması olarak desenlenmiştir. Araştırmada ilk olarak, kuramsal temel çerçevesinde bir kuramsal dizey (matris) geliştirilmiş ve bu kuramsal dizeyden oluşturulan görüşme sorularıyla yarı-yapılandırılmış bireysel görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Daha sonra, bireysel görüşmelerden elde edilen verilerle bir kontrol listesi geliştirilmiş ve ardından uzmanların katılımından oluşan bir odak grup görüşmesi ile bu kontrol listesi bir model önerisine dönüştürülmüştür. Model önerisinin modele dönüştürülmesi sürecinde ise yine bireysel görüşmeler aracılığıyla uzman görüşleri alınmıştır.Araştırmanın sonunda, Uzaktan Bilgisayar Mühendisliği Lisans Eğitimi tasarımına yönelik geliştirilen model yatay düzlemde pedagoji, teknoloji, değerlendirme ve yönetim olmak üzere dört; dikey düzlemde teknik ve sosyal olmak üzere iki boyuttan oluşmaktadır. Geliştirilen modelin, Uzaktan Bilgisayar Mühendisliği Lisans Eğitimi sürecinin tasarlanmasında ve yürütülmesinde kurumlara ve uzmanlara yol gösterici nitelikte olduğu düşünülmektedir.
Uzaktan fen eğitiminde destek materyal olarak sanal laboratuvar uygulamalarının etkililiği
Eğitim kurumlarında laboratuvarlar birçok yönden yetersiz kalmaktadır. İyi yapılandırılmış sanal laboratuvarlar, gelişen bilgisayar teknolojileri sayesinde laboratuvarlarda yaşanan bu sorunların üstesinden gelecek potansiyele sahiptir.Bu araştırmanın amacı uzaktan fen eğitiminde destek materyal olarak kullanılan sanal laboratuvar uygulamaları hakkında öğrenenler ve öğretim elemanlarının tutumlarını incelemektir. Araştırma Yeniliklerin Yayılması ve Yapılandırmacılık kuramlarına dayandırılarak oluşturulmuştur.Bu araştırmada Anadolu Üniversitesi uzaktan Kimya Teknolojileri Ön Lisans Programı'nda kayıtlı öğrenenlerin ve programda görev alan öğretim elemanlarının, sanal laboratuvar uygulamaları hakkındaki tutumları; nitel araştırma yöntem ve teknikleri kullanılarak yapılandırılmıştır. Bu çerçevede sanal laboratuvarların öğrenen ve öğretim üyeleri üzerindeki memnuniyet düzeyleri, algılanan üstünlük ve sınırlılıkları ve etkililiği; açımlayıcı durum çalışmasıyla derinlemesine incelenmiştir. Bu amaçla 8 öğrenen ve 2 öğretim elemanı ile odak grup görüşmeleri yapılmış; elde edilen bulgular yorumlanarak sonuçlar ve öneriler detaylı olarak açıklanmıştır.
Çevrimiçi öğrenmede kişiselleştirmenin öğrenci performansı ve memnuniyet düzeyi ile ilişkisi
Bu çalışmanın genel amacı, kişiselleştirilebilir çevrimiçi öğrenme ortamları ile öğrenenlerin bu ortama katılımlarını, ortamı kullanma memnuniyetlerini, ortamın öğrencilerin öğrenmeye ilişkin dersteki performanslarına etkisini belirlemek ve bu ortamlarda harcadıkları zamanı araştırmaktır. Bu amaç doğrultusunda öğrenenlerin kendilerine sunulan çevrimiçi öğrenme ortamlarında görünüm ve içerik sırasını kişiselleştirme tercihleri ile kişiselleştirmeye ilişkin memnuniyet ve performansları belirlenmeye çalışılmıştır.Veri toplama ve veri analizi süreçlerinde hem nicel hem de nitel yöntemler kullanılmış, araştırma karma modelde desenlemiştir. Nicel veriler anket ve içerik çözümlemesi tekniklerinden yararlanılarak, nitel veriler ise odak grup ve derinlemesine görüşme tekniğinden yararlanılarak, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği Lisans Programında öğrenim gören ikinci sınıf 60 öğrenciden toplanmıştır.Sonuç olarak, öğrencilerin yarısından fazlası kişiselleştirme işlemini gerçekleştirmiş olup kızlara göre daha az sayıda erkek daha yüksek sıklıkla ortamının görünümü kişiselleştirmiştir. Genel olarak öğrencilerin kişiselleştirme işleminden memnun kaldıkları, kişiselleştirme işlemini gerçekleştirenlerin bu işlemi gerçekleştirmeyenlere göre performanslarında anlamlı bir fark ortaya çıktığı belirlenmiştir.Anahtar kelimeler: Çevrimiçi Öğrenme, Uzaktan Eğitim, Kişiselleştirme, Memnuniyet, Performans, Öğrenme Yönetim Sistemi
Uzaktan eğitimde öğrenenlerin yabancı dil öğreniminde özerk öğrenme becerileri: Uzaktan İÖLP örneği
Bu araştırma, 21. Yüzyıl eğitim sisteminde yaygın olarak ele alınan yabancı dil öğreniminde özerk öğrenme becerilerini konu almaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, öğrenenlerin kendi kendine öğrenmesine olanak sağlayan özerk öğrenme becerileri kazanımlarını uzaktan eğitim alan öğrenenler açısından araştırmaktır. Bu çalışma uzaktan İngilizce Öğretmenliği Lisans öğrenenlerinin yabancı dil öğreniminde özerk öğrenme becerilerini ortaya koymayı amaçlayan nicel yapılandırılmış bir çalışmadır. Araştırmada uzaktan İngilizce Öğretmenliği Lisans Programı 2.sınıf öğrenenlerinin yabancı dil öğreniminde özerk öğrenme becerilerine ilişkin bir anket uygulaması yapılmıştır. Yapılan ankete katılan öğrenen sayısı ise toplam 162'dir.Anket araştırmasının sonuçları SPSS programı ile değerlendirilmiştir.
İngilizce öğretmen adaylarının özyeterlik inancı, başarı yönelimi ve çevrimiçi öğrenme ortamına katılım durumu: Uzaktan İÖLP örneği
Bu araştırmanın amacı, İngilizce öğretmen adaylarının öğretmenlik özyeterlik inancı, başarı yönelimi ve çevrimiçi öğrenme ortamına katılma durumu ve bu ortamı kullanma sıklıkları arasındaki ilişkileri incelemektir. Verilerin toplanmasında ve çözümlenmesinde niceliksel yöntem kullanılmıştır. Bulgular dört ayrı ölçme aracıyla 2011-2012 öğretim yılı bahar döneminde toplanmıştır. Çalışmaya Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi İngilizce Öğretmenliği Lisans Programı son sınıfa kayıtlı 186 öğretmen adayı katılmış ve veriler çevrimiçi ortam aracılığıyla toplanmıştır.Araştırma bulguları değerlendirildiğinde, İngilizce öğretmen adaylarının özyeterlik inancı bakımından kendilerini oldukça yeterli gördükleri ve birden fazla başarı yönelimine sahip oldukları görülmektedir. Ayrıca, bulgular öğretmen özyeterlik inancı ve başarı yönelimi ile çevrimiçi öğrenme ortamına katılma durumu arasında bir ilişkinin olmadığını ancak öğretmen özyeterlik inancı ile öğrenme başarı yönelimleri arasında anlamlı ve olumlu bir ilişkinin olduğunu göstermektedir. Araştırmaya ilişkin bulgular tartışılmış ve sonraki araştırmalar için de öneriler sunulmuştur.
Uzaktan eğitime ekolojik bir yaklaşım: Sürdürülebilir uzaktan bilgisayar mühendisliği eğitimi ekosistemi önerisi
Nitel bir durum çalışması olan bu araştırma, sürdürülebilir uzaktan eğitimi ekosisteminin tanımlandığı ve uzaktan bilgisayar mühendisliği eğitimi odağında atık kavramının çözümlendiği bir tasarım önerisi belirlemeyi amaçlamaktadır. Uzaktan eğitim sistemi ekolojisini ele alan çalışmalarda sistemin unsurları ve birbirleri ile ilişkilerini tanımlayan yaklaşımlar yer almakta, sürdürülebilirlik kavramının da bu ilişkilerin etkili yürütülmesi boyutunda tartışıldığı görülmektedir. Sürdürülebilirlik kavramının temellerinden biri olan atık yönetimi ise bu alanda henüz yeterince tartışılmamıştır. Bu çerçevede bu çalışma; (1) uzaktan eğitim ekosistemin girdi, çıktı ve denge unsurları tanımlanması, (2) denge ilişkilerinin çözümlemesi, (3) atık unsurların belirlenmesi, (4) atıkların azaltılması ve yok edilmesi hedefi doğrultusunda uzaktan eğitim ürün ve hizmetlerinin yaşam döngülerinin incelenmesi ve (5) uzaktan bilgisayar mühendisliği eğitimi odağında sürdürülebilir bir ekosistem oluşturmaya yönelik önerilerin belirlenmesi basamaklarından oluşmaktadır. Bilgisayar mühendisliği, yaşadığımız bilişim çağı çerçevesinde insanlık yararına ürün ve hizmetler ortaya koyma amacını sürdürülebilirlik ilkeleri ve etik kurallarla gerçekleştirme alanı olan mühendisliğin lokomotifi olarak görülmektedir, bu nedenle bu çalışmanın odağında yer almaktadır. Çalışma sonucunda ortaya konan sürdürülebilir tasarım önerilerinin Uzaktan Bilgisayar Mühendisliği Lisans Eğitimi sürecinin tasarlanmasında ve yürütülmesinde yol gösterici nitelikte olduğu düşünülmektedir.
Bağlantıcı mobil öğrenme ortamlarında yönlendirici destek
Ağ toplumu süreciyle birlikte sosyal ağlar ve bilgiye her an her yerden erişim sağlayan mobil platformlar öğrenmenin gerçekleştiği yeni mecralar olarak öğrenme süreç ve yaklaşımlarını da dönüştürmektedir. Bu durum öğrenme süreçlerinde öğrenenlere sağlanması gereken destek yaklaşımlarını da gözden geçirmeyigerektirmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı;öğrenenlere ağda öğrenebilmeleri için öğretim desteğinin, ağda etkileşebilmeleri için sosyal desteğin, ağ toplumuna ait araç ve teknolojileri kullanabilmeleri için teknik desteğin ve ağdaki öğrenme süreçlerini yönetebilmeleri için yönetim desteğinin nasıl sağlanabileceği araştırmaktır. Araştırmanın kuramsal alt yapısı, Siemens?in Bağlantıcı Öğrenme (connectivism), Berge?nin Öğrenme Desteği (learner support) ve Vygotsky?nin Yönlendirici Destek (scaffolding) yaklaşımlarıharmanlanarak oluşturulmuştur. Araştırma kapsamında bağlantıcı yaklaşım kullanılarak yönlendirici destek hizmetlerini sunmak üzere bir mobil öğrenme ortamı tasarlanmıştır. Araştırma,karma yöntemle desenlenmiştir. Veri kaynakları;araştırmacı günlüğü, yarı yapılandırılmış görüşmeler, Facebook grup duvarı iletileri, Facebook kişisel mesajları, Facebook sohbetleri, katılımcıların Blog girdileri,e-postalar, Twitter iletileri, Diigo girdileri, Mobil öğrenme yönetim sistemi istatistikleri, algılanan ivöğrenme(perceived learning)anketi ve demografik bilgi formundan oluşmaktadır. Araştırma sonuçlarına göre bağlantıcı mobil ortamlarda sağlanacak yönlendirici desteğin türü, sağlayıcısı, zamanlamasıve stratejileriolmak üzere dört temel bileşeni bulunmaktadır. Katılımcılarsıklık sırasıyla sosyal desteği, yönetim desteğini, öğretim desteğini ve son olarak teknik desteği kullanmışlardır. Sosyal desteği en fazla akranlarından,yönetim desteğini en fazla öğretim elemanındanalmayı tercihetmişlerdir. En çok kullanılan mobil uygulama Facebook olmuştur. Mobil cihazların kullanımı derse olan ilgi ve motivasyonu arttırmıştır. Bazı katılımcılar, merak ettikleri anda öğrenebildikleri için öğrenmenin daha kalıcı olduğunusosyal ağların ve mobilteknolojileri kullanımının performanslarını olumlu etkilediğini ve öğrenme süreçlerini yönetmeyi kolaylaştırdığını ifade etmişlerdir.Anahtar Kelimeler: Bağlantıcı Yaklaşım, Yönlendirici Destek, Öğrenen Desteği, Mobil Öğrenme, Mobil Teknolojiler, Karma Yöntem, Durum Çalışmas
Genişletilmiş gerçeklik ile zenginleştirilmiş öğrenme materyallerinin öğrenen başarısı ve memnuniyeti üzerindeki etkisi
Bu araştırmanın amacı, genişletilmiş gerçeklik ile zenginleştirilmiş öğrenme materyali kullanımının öğrenenlerin başarısı ve memnuniyet düzeyine etkisini belirlemektir. Yarı-deneysel olarak desenlenen araştırmada çalışma grubunu Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi, İletişim ve Fen bölümlerinin üçüncü sınıfında kayıtlı olan, gönüllü 63 lisans öğrencisi oluşturmaktadır. Öğrenenler araştırmada yer alan öğrenme materyallerine teknoloji bağlamında tanıdık (Böte); çalışma alanı bağlamında tanıdık (Fen) ve çalışma alanı bağlamında yabancı (İletişim) olmak üzere 3 grup olarak sınıflandırılmıştır. Araştırma için genişletilmiş gerçeklikle işlevsel olarak zenginleştirilmiş OptikAR (Temel Geometrik Optik Deneyleri) ve görsel olarak zenginleştirilmiş InsectARium (Temel Böcek Çeşitliliği ve Sınıflaması Uygulaması) materyalleri geliştirilmiştir. Uygulama öncesinde öğrenenlere ön-test olarak materyale özgü başarı testi uygulanmıştır. Daha sonra materyaller verilen yönergeler doğrultusunda laboratuvar ortamında öğrenenler tarafından bireysel olarak kullanılmıştır. Son aşamada öğrenenlere memnuniyet anketi ve son-test olarak aynı başarı testi tekrar uygulanmıştır. Verilerin çözümlenmesinde t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA), çoklu karşılaştırma testi (Post-Hoc), etki büyüklüğü, ortalama, standart sapma, frekans ve yüzdelik hesaplamalar kullanılmıştır.Araştırma sonuçlarına göre, genişletilmiş gerçeklikle işlevsel olarak zenginleştirilmiş OptikAR ve görsel olarak zenginleştirilmiş InsectARium öğrenme materyallerinin kullanımının öğrenen başarısını olumlu etkilediği saptanmıştır. Görsel olarak genişletilmiş gerçeklikle zenginleştirilmiş öğrenme materyallerinin kullanımının, işlevsel olarak genişletilmiş gerçeklikle zenginleştirilmiş öğrenme materyallerinin kullanımına oranla başarıya daha fazla olumlu etkisi olduğu görülmüştür. Bu etki teknoloji bağlamında tanıdık grupta az bir farkla da olsa, çalışma alanı bağlamında tanıdık ve çalışma alanı bağlamında yabancı olan gruplardan daha yüksek çıkmıştır. Benzer şekilde, geliştirilen öğrenme materyallerinin öğrenenlerin memnuniyet düzeyleri üzerinde olumlu etkisi olduğu gözlenmiştir. Memnuniyet düzeyleri teknoloji ve çalışma alanı bağlamında tanıdık gruplar için benzer düzeyde olup, bu grupların memnuniyet düzeyleri çalışma alanına yabancı olan gruptan daha yüksek olduğu görülmüştür.
Türkiye'de üniversite öğrencilerinin ve öğretim elemanlarının açık ve uzaktan öğrenmeye hazırbulunuşlukları
Bu araştırmanın temel amacı Türkiye'deki üniversitelerde öğrenim gören öğrencilerin ve görev yapan öğretim elemanlarının AUÖ'ye (Açık ve Uzaktan Öğrenme) yönelik hazırbulunuşluklarını incelemektir. Hazırbulunuşluk kapsamında yeterlilikler ve kaynaklar, yeterlilik kapsamında ise bilgi/beceriler ve tutum/inançlar yer almaktadır. Araştırmanın kavramsal çerçevesini BİT (Bilgi ve İletişim Teknolojileri), zaman ve UÖ (Uzaktan Öğrenme) faktörlerine ilişkin hazırbulunuşluklar oluşturmaktadır. Araştırmada iç içe geçmiş çoklu durum deseni kullanılmış, belirli ölçütlere göre seçilen 4 üniversitenin eğitim, fen edebiyat ve mühendislik fakültelerindeki öğrenci ve öğretim elemanları durumlar olarak ele alınmıştır. Öğrencilerden anket yoluyla nicel, öğretim elemanlarından ise görüşmeler yoluyla nitel veriler toplanmıştır. Öğrencilerden toplanan anketlerden 2994'ü geçerli sayılmış ve istatistiksel analiz yöntemleriyle analiz edilmiştir. Toplam 36 öğretim elemanı ile görüşmeler yapılarak toplanan nitel veriler betimsel olarak analiz edilmiştir. Toplanan verilerin analizi doğrultusunda öğrencilerin genel olarak AUÖ'ye hazır oldukları söylenebilir. Hazırbulunuşluk kapsamındaki faktörler incelendiğinde BİT ve zaman faktörlerindeki hazırbulunuşluğun yüksek, UÖ konusunda hazırbulunuşluğun orta düzeyde olduğu sonucuna varılmıştır. Öğrencilerin yaklaşık yarısının AUÖ dersleri alma konusunda istekli oldukları görülmüştür. Öğretim elemanlarının AUÖ'ye hazırbulunuşluklarına ilişkin olarak AUÖ'ye olumsuz yaklaşmadıkları, ancak AUÖ'nün etkililiği ve öğrencilerle iletişim konularında birtakım endişelere sahip oldukları söylenebilir. Öğretim elemanlarının gerek derslerde, gerekse öğrencilerle iletişimde BİT'den faydalandıkları ve BİT araçlarına yeterli düzeylerde erişebildikleri söylenebilir. Öğretim elemanları, zaman yönetimi konusunda kendilerini yeterli görmekle birlikte, yeterli zamana sahip olma konusunda sıkıntı yaşadıklarını bildirmişlerdir.
Açık ve uzaktan öğrenmeye yönelik etkileşimli e-kitap değerlendirme kriterlerinin belirlenmesi
Bu araştırmanın amacı açık ve uzaktan öğrenme sistemleri için etkileşimli e-kitap değerlendirme kriterlerinin belirlenmesidir. Araştırma, Delphi tekniği ve heuristic yaklaşımın veri toplamak ve analiz etmek için kullanıldığı karma model olarak desenlenmiştir. Araştırmanın ilk aşamasında, toplam dört turda 30 panelistten oluşan bir Delphi uzman grubu aracılığıyla nicel ve nitel veriler toplanmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında, toplam 20 etkileşimli e-kitap heuristic araştırma yaklaşımıyla incelenmiştir. Araştırmanın son aşamasında, Delphi tekniği ve heuristic yaklaşım bulguları bir araya getirilmiştir. Bu araştırmada ayrıca alanyazın taramasına dayanarak etkileşimli e-kitapların tanımı, özellikleri, avantajlı ve dezavantajlı durumları ortaya konulmuştur. Araştırma bulguları değerlendirildiğinde, açık ve uzaktan öğrenme sistemlerinde kullanılabilecek etkileşimli e-kitaplar için 4 tema altında, 14 boyut ve 37 kriter geliştirilmiştir. Son olarak, araştırmaya ilişkin bulgular tartışılmış ve ileri araştırmalar için öneriler sunulmuştur.
IPTV'de uzaktan eğitim amaçlı sosyal ağ oluşturma
Bu araştırma, IPTV ortamında uzaktan eğitim amaçlı sosyal ağ oluşturulmasına ilişkin IPTV uzmanlarının görüşlerini almayı amaçlayan nitel bir durum çalışmasıdır. Araştırma Sosyal Ağ Kuramı ve Karar Verme Yaklaşımı temel alınarak gerçekleştirilmiştir. Her iki kuramın temel ilkeleri çapraz tablo yöntemiyle eşleştirilerek kuramsal bir matris oluşturulmuştur. Bu tablodan 30 adet açık uçlu soru oluşturulmuş ve Türkiye?den 3, yurtdışından 1 olmak üzere toplam 4 uzman ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir.Sorular uzmanlara e-posta yoluyla gönderilmiştir. Alınan yanıtlar doğrultusunda, IPTV ortamında uzaktan eğitim amaçlı sosyal ağ oluşturmaya ilişkin 131 adet ana tema belirlenmiştir. Bu bağlamda, IPTV ortamında sosyal etkileşimlerin sağlandığı uygulamaların sunulabileceği, bunun yanı sıra IPTV eğitim ortamlarının sosyal ağlar ile bütünleştirilmesinin yararlı olabileceği konusunda olumlu görüşlere varılmış ve bu uygulamaları gerçekleştirirken dikkat edilmesi gereken özelliklerin vurgulandığı sonuçlar ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: IPTV, Uzaktan Eğitim, Sosyal Ağ Kuramı, Karar Verme Yaklaşımı
Çevrimiçi uygulama topluluklarında bilişsel biçimin öğrenen davranışlarına etkisi
Bu çalışma, yenilikçi eğitim uygulamalarından biri olan çevrimiçi uygulama topluluklarında, bilişsel biçimin öğrenen davranışlarına etkisini gözlemleyen bir durum çalışmasıdır. Çalışma doğrultusunda, bir ürün oluşturmaya yönelik olarak, yüz-yüze ve öğretmen merkezli olarak sürdürülen Teknoloji Tabanlı Sistem Modelleme dersi, ders yöneticisi müdahalesi olmaksızın 7 uygulama grubu ile çevrimiçi olarak sürdürülmüştür. Çevrimiçi gruplar, bireylerin bilişsel biçimini ölçen, geçerliliği ve güvenirliği kanıtlanmış, ?Gizlenmiş Şekiller Grup Testi? ile ve ölçek puanlarına göre kendi içlerinde heterojen olacak şekilde oluşturulmuştur. Çalışmanın temel amacı çevrimiçi uygulama gruplarının eğitsel bağlamda işe koşulması durumunda bilişsel biçimin öğrenen davranışlarına (sürece katılım, nitelik ve ders eğitmeniyle iletişim) etkisi ile öğrenen doyumuna etkisinin incelenmesidir. Çalışma, durumlu öğrenme ile kullanımlar ve doyumlar kuramları bağlamında ele alınmıştır. 7 hafta süren etkinliklerde çevrimiçi gruplar kendi içlerinde sosyal ağ platformu üzerinde etkileşerek bir ürün geliştirmişlerdir. Süreç araştırmacı tarafından gözlenmiş iletiler kayıt altına alınmıştır. Oluşan web dokümanlarının analizinde betimsel istatistikler ile ?web tartışmalarını değerlendirmeye yönelik puanlama cetveli? kullanılmış, katılımcı doyumları yarı yapılandırılmış görüşmelerle ortaya konulmuştur. Yarı yapılandırılmış görüşmelerin analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonuçları, alan bağımlı ve alan bağımsız biçime sahip bireyler arasında, araştırma alt soruları olan çevrimiçi topluluğa katılım, ders yöneticisiyle iletişim, tartışmaların niteliği ve sürece ilişkin doyumlar bağlamında farklılıklar olduğunu göstermektedir. Buna göre alan bağımsızlar çevrimiçi etkinliklere daha az katılım göstermekte fakat nitelikli iletiler paylaşmaktadır. Bununla beraber ders yöneticisiye daha az etkileşime girmektedirler. Alan bağımlı bireyler ise çevrimiçi sürece ilişkin daha olumlu memnuniyet ifadelerine sahiptirler. Anahtar Kelimeler: çevrimiçi uygulama topluluğu, durumlu öğrenme, kullanımlar ve doyumlar kuramı, çevrimiçi etkileşim
Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Programlarında yer alan genel matematik dersinin etkililiğinin değerlendirilmesi: Gaziantep örneği
Bu çalışmanın temel amacı, Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi'ne kayıtlı olup Gaziantep ilinde ikamet eden, 400 öğrencinin, programlardaki Genel Matematik dersinden zorlanma durumlarını ve zorlanma nedenlerini belirlemek; uzaktan matematik öğretiminin etkili olmasına yönelik uzman görüşlerini almaktır. Araştırmada, nicel ve nitel ölçme araçlarından yararlanılmıştır. Öğrencilerin matematik dersinden zorlanma durumları, bunun sebepleri özel olarak hazırlanan bir anket ile; açık ve uzaktan öğrenme programlarındaki matematik eğitiminin nasıl gerçekleştirilmesi gerektiğine yönelik konu uzmanlarının görüşleri ise görüşme soruları ile toplanmıştır. Araştırma sonucunda, öğrencilerin %75?nin matematik dersinden zorlandıkları ve bu zorlanmanın en önemli sebebinin matematik altyapısının eksikliği olduğu tespit edilmiştir. Konunun uzmanları ve öğrenciler, açık ve uzaktan öğrenme programlarındaki matematik dersinin öğretim stratejilerinde, öğrencilerin geçmişteki matematik öğrenmeleri bağlamında incelenmesi, yenilenmesi ve bu yenilenme işlemi yapılırken bilgi ve iletişim teknolojilerinden en üst düzeyde faydalanması gerektiğini vurgulamışlardır. Araştırma sonucu elde edilen bulgulara dayanarak araştırmacılara, ortam tasarımcılarına çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Açık ve Uzaktan Matematik Öğretimi, Matematik Eğitimi, Açıköğretim
Programlama dillerinin çevrimiçi öğretimi: Öğrenenlerin tutumlarının, memnuniyetlerinin ve akademik başarılarının incelenmesi
Bu çalışmanın genel amacı, Programlama Dilleri I dersi için hazırlanan çevrimiçi öğrenme ortamı olan Uzaktan Öğrenme Platformuna (UÖP) ilişkin, öğrenenlerin tutumlarını ve doyumlarını belirlemek, platform hakkında öğrenen görüşlerini almak ve uzaktan öğrenenlerle geleneksel öğrenenlerin başarılarını karşılaştırmaktır. Bu doğrultuda, öğrenenlerin, çevrimiçi öğrenme ve programlama dilleri dersine yönelik tutumları belirlenmeye çalışılmış, çevrimiçi öğrenmedeki doyumlarına etki eden faktörler araştırılmış, son olarak aldıkları çevrimiçi dersle ilgili görüşleri alınmıştır. Karma yöntemlerin kullanıldığı çalışmada, her iki yöntemin üstün yönlerinden yararlanılarak daha detaylı verilerin toplanması amaçlanmıştır. Çalışma, zaman açısından eş zamanlı, önem açısından ise nicel ağırlıklı bir karma yöntem çalışması olarak nitelendirilebilir. Nicel veriler, programlama dilleri dersi başarı puanı, derse devam oranları, çevrimiçi öğrenmeye yönelik tutum ölçeği, uzaktan öğrenen doyum ölçeği ve programlama dillerine yönelik tutum ölçeği aracılığıyla toplanırken, nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla öğrenenlerle yapılan bire bir görüşmelerden elde edilmiştir. Çalışma kümesini, Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Eğitimi bölümünde Programlama Dilleri I dersini alan 38 öğrenen oluşmaktadır. Amaçlı örnekleme sonucunda deney grubu, deney grubuyla eşleştirme yöntemi kullanılarak da kontrol grubu oluşturulmuştur. Deney grubundaki öğrenenler 14 haftalık dönem boyunca derslere tamamen uzaktan erişmişlerdir. Kontrol grubundaki öğreneneler ise geleneksel yöntemlerle dersleri almışlardır. UÖP ile dersi alan öğrenenlere sanal sınıf uygulamalarıyla, belirlenen zamanlarda ve geleneksel yöntemdekiyle birebir aynı ders saati uygulanmıştır. Alan uzmanları tarafından hazırlanan ara sınav ve yarıyıl sonu sınavları, öğrenenlerin başarı puanı olarak değerlendirilmiştir. Her iki grupta yer alan öğrenenlere dönem sonunda programlamaya yönelik tutum ölçeği uygulanırken, deney grubundaki öğrenenlere buna ek olarak çevrimiçi öğrenmeye yönelik tutum ölçeği ile uzaktan öğrenme doyum ölçeği uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, deney grubu öğrenenlerinin daha başarılı oldukları ve derslere daha çok devam ettikleri sonucunun yanında, programlama dilleri dersine yönelik daha olumlu tutum gösterdikleri ortaya çıkmıştır. Deney grubu öğrenenlerinin, çevrimiçi öğrenmeye yönelik olumlu tutum sergiledikleri ortaya çıkarken, programlama dilleri dersini daha fazla önemsedikleri; bu dersin işlenişinden daha çok hoşlandıkları, daha fazla özgüven duydukları ve derse yönelik güdülenmelerinin de daha fazla olduğu söylenebilir. Öğrenenlerle yapılan görüşmeler neticesinde, UÖP'ye karşı, sağlamış olduğu esnekliklerden, güdülenmelerini artırıcı unsurları barındırdığından, öğretim elemanıyla rahatlıkla iletişim kurabildiklerinden, zamanında geri bildirim alabildiklerinden, ders kaynaklarına rahatlıkla erişebildiklerinden vb. nedenlerden dolayı olumlu görüşler elde edilmiştir. Anahtar kelimeler: Uzaktan Eğitim, Çevrimiçi Öğrenme, Programlama Dilleri, Tutum, Memnuniyet, Akademik Başarı, Öğrenme Yönetim Sistemi, Öğretim Tasarımı
Ortaokul öğrencilerinin kendi kendine öğrenmede ChatGPT kullanmalarının akademik başarılarına etkisi
Yapay Zekâ, günümüzde hızla gelişmektedir ve kullanım alanlarının yaygınlaşması ile oldukça dikkat çeker hale gelmiştir. Bu çalışmada ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin, kendi kendilerine HTML öğrenme sürecinde ChatGPT kullanmalarının akademik başarılarına etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini Bursa Osmangazi' de bulunan bir ortaokulun 6. Sınıf öğrencilerinden iki şubedeki öğrenciler oluşturmaktadır. Araştırmada ön-test / son-test kontrol gruplu yarı deneysel desenden yararlanılmıştır. Deney grubundaki öğrencilere ChatGPT tanıtılıp, kullanımı gösterilmiştir. Kontrol grubuna HTML anlatan youtube kanalları, forum ve sitelerden örnekler tanıtılıp, tercihlerine müdahele edilmemiştir. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilere ön test / son test olarak "HTML Başarı Testi" uygulanmıştır. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilere "Çocuklar İçin Teknolojiyle Kendi Kendine Öğrenme Ölçeği" ön test olarak uygulanmıştır. Buna ek olarak deney gurubundaki öğrencilerle ChatGPT kullanma deneyimleri hakkında yarı yapılandırılmış görüşme gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgularda, ChatGPT kullanmanın kendi kendine öğrenme deneyimlerine pozitif etkisinin olduğu ve deney grubunun test skorlarında anlamlı bir farkla sonuçlandığı belirlenmiştir. Deney grubundaki öğrencilerin deneyimlerinde ChatGPT kullanımını farklı alanlarda çalışmak için de uygun buldukları gözlemlenmiştir. Gerçekleştirilen çalışma, konu üzerinde yapılan ilk çalışmalardan olduğundan yapılacak olan sonraki çalışmalara ve alanyazına katkıda bulunacağı söylenebilir.
Açık ve uzaktan öğrenme süreçlerinde öğrencilerin sistemden ayrılma sebeplerinin incelenmesi
Student dropout remains a significant concern despite the growing corpus of literature on the subject. Through an in-depth examination of the lived experiences of those who have dropped out from distance education programs, this phenomenological study aims to reveal the factors that contribute to students' decision to leave. In this study, semi structured interviews were utilized to uncover the nuanced, personal, and complex factors and thematic data analysis technique was applied to analyze the data. The research group consists of 15 individuals who once enrolled in an open and distance education program but dropped out between the years 2019 and 2022. Based on the findings derived from participants' responses to the first interview question aiming to reveal the underlying reasons that contribute to participants' dropping out, most frequently addressed factors were assessment, course and study materials, life circumstances, enrollment policies and procedures, motivation and goal commitment, course difficulty, self-regulation, pandemic, tuition fee, other academic pursuits, trust and credibility, course design, course satisfaction, infrastructure and accessibility, communication channels and interaction and socialization. Participants' responses to the second interview question, which aims to bring the emotional outcomes of their decisions into light, revealed such emotional outcomes as indifference, sadness, relief, disappointment, being deceived, and awareness. Based on the findings, meticulously documented lived experiences of the participants were discussed by revisiting the literature, a set of recommendations were made and some implications for future studies were noted.
Açık ve uzaktan öğrenme için kültürel uzaklık ölçeği geliştirilmesi
Bu araştırmanın amacı Açık ve Uzaktan Öğrenme çevrimiçi ortamlarının ve süreçlerinin bir öğesi olan kültür ve onunla ilişkili temel bileşenleri tespit etmeyi sağlayacak geçerli ve güvenilir bir kültürel uzaklık ölçeği geliştirmek, bu ölçek aracılığıyla kültürel uzaklığı etkileyen değişkenler arasındaki etkileşimi ortaya koymaktır. Keşfedici sıralı karma yöntem izlenen araştırmada veri toplama aracı geliştirilirken kapsamlı bir alanyazın taramasının yanısıra yurtiçi ve yurtdışındaki toplam 37 alan uzmanının görüşleri nitel olarak analiz edilmiştir. 13'ü demografik olmak üzere toplam 90 maddeden oluşan, beşli Likert türündeki nihai ölçek üç alan uzmanı tarafından üç aşamalı Delphi tekniği ile değerlendirilerek kapsam geçerliği sağlanmıştır. Araştırmanın verileri 2022-2023 yılı Bahar dönemi İç Anadolu Bölgesindeki bir yükseköğretim kurumunun Açıköğretim Fakültesi Türkiye ve Yurtdışı programlarına kayıtlı ve çalışmaya gönüllü olarak katılan toplam 4613 öğrenciden oluşmaktadır. Yapı (açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizleri) geçerliliği, ayırtedici geçerlik ve güvenirliği sağlanan ölçek 7 boyut ve 61 maddeden oluşmaktadır. Çalışmada kültürel uzaklık puanlarının demografik değişkenlere göre farklılıkları da incelenmiştir. Son olarak kültürel uzaklık ile transaksiyonel uzaklık arasındaki etkileşim Yapısal Eşitlik Modeli ile analiz edilmiş ve üç kültürel uzaklık boyutunun (destek hizmetleri sınırlılığı, öğretim elemanının eğitsel tercih ve beceri sınırlılığı, bireyin kendisine ilişkin farklılık algısı) transaksiyonel uzaklık üzerinde anlamlı pozitif bir etkiye sahip olduğu görülmüştür. Elde edilen bulgular doğrultusunda, uzaktan eğitim bağlamında bazı öneriler sunulmuştur.
Açık ve uzaktan öğrenme ders videolarına ilişkin değerlendirme ölçütlerinin belirlenmesi: Bir Delphı çalışması
Bu çalışma, açık ve uzaktan öğrenme ders videolarını değerlendirme ölçütlerinin, Delphi tekniğiyle belirlenmesini amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, nitel araştırma yönteminden yararlanılmıştır. Çalışma deseni olarak durum çalışması, örneklem olarak amaçlı örneklem belirlenmiştir. Örneklem, ders videosu yapımında veya açık ve uzaktan öğrenme alanında çalışan uzman panelistlerden oluşmuştur. Veri toplama sürecinde 13 panelist ile dört Delphi turu yürütülmüştür. İlk turda, değerlendirme ölçütlerinin belirlenebilmesi için panelistlere yarı yapılandırılmış görüşme formu sunulmuştur. Sonraki iki turda panelistlerden ölçütleri 5'li Likert ölçeğine göre yanıtlamaları istenmiştir. Toplanan veriler, uzlaşı koşulları doğrultusunda betimsel analizden yararlanılarak analiz edilmiştir. Buna göre; medyan ≥ 4, çeyrekler arası genişlik ≤ 1 ve uzlaşı yüzdesi ≥ 80 koşullarını sağlamayan ölçütler elenmiştir. Son turda ise panelistlerden elenen ölçütleri yeniden yanıtlamaları istenmiştir. Ölçütler üzerindeki uzlaşıyı yüksek tutmak için uzlaşı yüzdesi 90 ve üstü olarak belirlenmiştir. Turlar sonunda 7 tema, 15 boyut ve 68 ölçüt elde edilmiştir. Sonuçlara göre; ders videolarının güncel, anlaşılır, ilgi çekici ve kişiselleştirmeye uygun olması gerekmektedir. Videolarda altyazı ve kaliteli görsel-işitseller kullanmak gerekmektedir. Öğrenenler videolara erişimde zorlanmaktadır. Öğreticinin sesi ve beden dili etkileşim sağlayarak öğrenmeyi olumlu etkilemektedir.
Kitlesel açık çevrimiçi derslerde öğretmenlerin öz yönetimli öğrenme becerilerinin incelenmesi
Bu araştırmada Kitlesel Açık Çevrimiçi Dersler bağlamında öğretmenlerin Öz yönetimli öğrenme becerileri incelenmiştir. Araştırmanın amacı "etwinningonline.eba.gov.tr" ve ÖBA üzerinden derse kaydolan öğretmenlerin öz yönetimli öğrenme becerilerini farklı değişkenler açısından incelemektir. Çalışmada nicel veri toplama yöntemi olan tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcılarını, 2023-2024 öğretim yılında "etwinningonline.eba.gov.tr" ve ÖBA üzerinden derse kaydolan ve Manisa ilinde görev yapan 600 ilkokul ve ortaokul öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında çalışma grubunda yer alan öğretmenlerin belirlenmesi için amaçlı örnekleme yöntemlerinden kolay ulaşılabilir durum örneklemesi kullanılmıştır. Elde edilen bulgular, cinsiyete göre kadınlar lehine anlamlı farklılığın olduğunu göstermektedir. Yani kadın öğretmenlerin Öz yönetimli öğrenme becerileri erkeklere göre daha yüksektir. Yine kıdem yılına göre de anlamlı farklılıkların olduğu ortaya çıkmıştır. Buna göre 1-20 yıl arası kıdeme sahip olan öğretmenlerin Öz yönetimli öğrenme becerileri 20 yıl üzeri kıdeme sahip olanlara göre daha fazla olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında yaş değişkenine göre de anlamlı farklılıkların olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Buna göre 26-30 ve 31-40 yaş aralığında olan öğretmenlerin 41-45 ve 46-50 yaş aralığına göre daha yüksek Öz yönetimli öğrenme becerilerine sahip olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin KAÇED platformlarını ziyaret etme sıklığına göre anlamlı farklılıklar ortaya çıkmıştır. Buna göre sık ziyaret edenlerin bazen ziyaret edenlere göre daha yüksek öz yönetimli öğrenme becerisine sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Yine öğretmenlerin daha önceden açık ve uzaktan öğrenme yoluyla ders alma durumlarına göre de ders alanlar lehine anlamlı farklılığın olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında branş ve öğrenim düzeyine göre anlamlı farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak araştırmaya ilişkin bulgular tartışılmış ve gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur.
Özel yetenekli öğrenci velilerinin açık ve uzaktanöğretim yoluyla bilgilendirilmesi
Bu tez çalışmasında özel yetenekli öğrenci velilerinin çocuklarının gelişimi bakımından açık ve uzaktan öğretim yoluyla bilgilendirilmesinin nasıl olacağı ele alınmıştır. Yapılan bu araştırmada "andragoji" kuramı ve "transaksiyonel" uzaklık kuramları doğrultusunda çalışmanın kuramsal altyapısı meydana getirilmiştir. Bu çalışma nitel araştırma yaklaşımlarından durum çalışması ile desenlenmiştir. Araştırmanın kuramsal alt yapısını meydana getiren "andragoji" kuramı ve "transaksyionel" uzaklık kuramları odağında kuramsal matris meydana getirilmiş, bu matristen açık uçlu sorular elde edilmiştir. Öğrencisi Bilim ve Sanat Merkezine devam eden dokuz özel yetenekli öğrenci velisiyle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında elde edilen cevaplar MAXQDA programı yardımıyla analiz edilmiş, neticesinde yedi ana temaya ve bu ana temalara bağlı alt temalara ulaşılmıştır. Özel yetenekli öğrenci velilerinin görüşleri doğrultusunda açık ve uzaktan öğretim yoluyla verilecek veli bilgilendirme toplantılarına velilerin ilgisinin nasıl olacağı, etkili bir bağın nasıl kurulabileceğine dair görüşlerine ulaşılmıştır. Elde edilen veriler güncel kaynaklara dayanılarak yorumlanmıştır. Bu araştırma sonucunda özel yetenekli öğrenci velilerine açık ve uzaktan öğretim yoluyla sunulan bilgilendirme hizmetleri, özel yetenekli öğrenci velileri tarafından olumlu bulunmuştur. Veliler çevrimiçi yapılacak toplantılara bilgi ve tecrübeleri dahilinde katkıda bulunarak aktif rol almayı değerli görmüşler ve çevrimiçi toplantıların planlı bir biçimde gerçekleştirilmesinin önemli olduğunu belirtmişlerdir. Elde edilen sonuçlar rehberliğinde öneriler sunulmuştur.
Güzel sanatlar liselerinde uzaktan eş zamanlı piyano derslerinin öğretmen görüşleri doğrultusunda incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, güzel sanatlar liselerinde eş zamanlı uzaktan piyano derslerinin uygulama adımlarının nasıl olması gerektiğini araştırma topluluğu kuramı ve teknolojik pedagojik içerik bilgisi modeli temelinde öğretici görüşleri doğrultusunda incelemektir. Belirlenen kuramların ilkeleri, uzaktan eş zamanlı piyano eğitimi bağlamında oluşturulan bir matris aracılığı ile kesiştirilmiştir. Böylelikle çalışma sürecinde alan uzmanlarına yönlendirilecek olan araştırma soruları elde edilmiştir. Çalışmaya gönüllü olarak katılan alan uzmanlarının araştırma sorularına verdikleri yanıtlar Nvivo14 paket programı aracılığı ile analiz edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda uzaktan eş zamanlı piyano derslerinde öğreticilerin sahip olması gereken roller ilgili ana temaların altında alt temalar olarak verilmiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda uzaktan eş zamanlı piyano derslerinde ses ve görüntü kalitesi bağlamında en çok zoom programının, öğretim yöntemi olarak en sık gösterip yaptırma yönteminin kullanıldığı ayrıca öğreticilerin öğrenme sürecinde tartışma gruplarından ve motive edici bir iletişim dilinden yararlandıkları görülmüştür. Katılımcılar ortam kontrolü başlığı altında en belirleyici faktörün kamera açısı olduğunu belirtmişler, uzaktan eş zamanlı derslerde yaşanabilecek teknik aksaklıklara yönelik en sık video kaydı dinleme önerisinde bulunmuşlardır. Ayrıca uzaktan eş zamanlı piyano eğitiminin en dikkat çeken sınırlılığının fiziksel temasın olmaması olarak belirtmişlerdir. Elde edilen bu sonuçlar doğrultusunda öneriler sunulmuştur.
Uzaktan eğitimde öğrenenlerin bilişüstü öğrenme stratejilerini kullanım durumlarının incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, uzaktan eğitimde öğrenenlerin bilişüstü öğrenme stratejilerini kullanım durumlarını birinci elden derinlemesine incelemektir. Bu amaç bağlamında, çalışmada nitel araştırma yöntemi kapsamında fenomenoloji deseni kullanılmıştır. Araştırma, uzaktan eğitim yoluyla lisansüstü öğrenim gören altı gönüllü öğrenci ile gerçekleştirilmiş ve yarı yapılandırılmış görüşme yoluyla veriler toplanmıştır. Araştırma bulguları, içerik analizi yöntemiyle incelenerek uzaktan eğitimde bilişüstü öğrenme teması altında; öğrenme süreci, dezavantajlar, öğrenme kaynakları ve araçları, öğrenmeye yönelik motivasyon ve tutum, bilginin değerlendirilmesi ve olumsuzluklar karşısındaki tutum ve davranışlar kategorilerine ulaşılmıştır. Sonuç olarak, bulgular bağlamında katılımcıların üstbilişsel bilgi ve becerilerini kullanarak çalıştıklarında, öğrenme süreçlerinin planlama, uygulama ve değerlendirme adımlarını yürütmede motivasyonlarının yüksek olduğu ve hedeflerine ulaşmada daha başarılı oldukları değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular tartışılmış ve gelecek araştırmalar için öneriler sunulmuştur.
Açık ve uzaktan öğrenme ortamlarında Podcast'in öğrenme malzemesi olarak kullanılabilirliği ve üretim süreci özelliklerinin belirlenmesi: Bir Delphi çalışması
Podcast içerikleri, öğrenenlere eğitim materyallerini zaman ve mekândan bağımsız olarak dinleme fırsatı sunarak açık ve uzaktan öğrenme için önemli bir fırsat sunmaktadır. Üretim ve yayın sürecinin kolay ve ekonomik olması, müzik platformlarının artması ve mobil teknolojilerin gelişmesi ile Podcast içeriklerinin yayın ve kullanımı da farklı bir boyuta ulaşmıştır. Basit değişiklikler ile çok farklı özellik ve türlerde Podcast üretilebilse de açık ve uzaktan öğrenmede sesli malzemeler genellikle metinlerin doğrudan seslendirilmesi ile elde edilmektedir. Alanyazın ve teknik örnekler incelendiğinde bu formatın etkili öğrenmeyi sağlayacak şekilde nasıl üretilebileceği ve hangi formatlarda sunulabileceği konusunda bir çalışma veya çerçeveye rastlanılmamıştır. Bu nedenle araştırma, podcast teknolojisinin temel özellikleri ile üretim ve yayın sürecini ortaya çıkarmayı hedeflemiştir. Bunun için Delphi tekniği ile Türkiye'deki Üniversitelerin web sitelerinde yayınlanmış Podcast içeriklerinin üretiminde görev yapan uzmanlardan görüş toplanmıştır. Bu görüşler ilgili uzmanlar tarafından 3 turda değerlendirilmiş 14 kategoride toplam 59 madde elde edilmiştir. Bu sonuçlar kapsamında Podcast içeriklerinin açık ve uzaktan öğrenme bağlamında temel özellikleri, kullanım şekilleri, formatları, yapısı, üretim ve yayın süreci hakkında bir çerçeve sunulmuştur.
Açık ve uzaktan öğrenme destek hizmetleri bağlamında metafor analizi
Bu çalışmada Açıköğretim Sistemine kayıtlı öğrenenlerin destek hizmetlerine yönelik metaforik algıları incelenmiştir. Keşfedici sıralı karma yöntem araştırması olarak desenlenen araştırmanın nitel aşamasında veri toplama aracı olarak Metafor Analizi Veri Toplama Formu kullanılmıştır ve 545 öğrenenden elde edilen metaforlar dil uzmanlarının desteğiyle kategorize edilerek "ışık", "su", "ilk yardım", "ekipman", "canlı" ve "kurumsal" metafor kategorileri altında toplanmıştır. Elde edilen metafor kategorileri kullanılarak Metafor Kategorilerine Yönelik Tutum Anketi oluşturulmuştur. Geçerlik ve güvenirlik çalışmaları kapsamında alan ve dil uzmanlarının yardımlarıyla 7li Likert tipi altı maddeden oluşan bir anket forumu elde edilmiştir. Nicel aşamada, bu anket kullanılarak Açıköğretim Sistemine kayıtlı 411 öğrenenden veri toplanmıştır. Nicel veriler, betimsel analizlere ek olarak katılımcıların demografik bilgilerine göre tutumlarında farklılık olup olmadığını test etmek amacıyla t-testi ve tek yönlü ANOVA ile değerlendirilmiştir. Öğrenenlerin elde edilen metafor kategorilerine yönelik tutumlarında cinsiyet, öğrenim durumu ve BİT kullanım düzeyi açısından herhangi bir farklılık görülmediği belirlenmiştir. Destek hizmetlerine yönelik farkındalık düzeylerinin ve hizmetlerden faydalanma düzeylerinin metafor kategorilerine yönelik tutumları önemli ölçüde farklılaştırdığı belirlenmiştir. Bu çalışmanın AUÖ kapsamında geliştirilecek destek uygulamalarının planlanması, tasarımlanması ve uygulanması sürecinde önemli katkıları olacağı söylenebilir.
Yükseköğretimde mikro-kredi sisteminin uygulanmasına yönelik görüşler ve bir mikro-kredi uygulaması
Geleneksel yükseköğretim sistemleri, içinde bulunduğumuz çağın değişimlerine yeterince hızlı uyum sağlayamadığından, mezunlarda önemli bir beceri açığı oluşmakta ve yaşamboyu öğrenme gerekliliklerini karşılamakta yetersiz kalmaktadır. Bu çalışma, içinde bulunduğumuz çağın hızla değişen beceri taleplerine yanıt olarak esnek, modüler ve kişiselleştirilmiş öğrenme modellerine olan ihtiyacı ele alarak, yükseköğretimde mikro-kredi sisteminin uygulanabilirliğini incelemektedir. Çalışma, karma yöntem yaklaşımıyla iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. Birinci fazda, öğrenenler, öğretim üyeleri, yükseköğretim yöneticileri ve politika yapıcılar gibi çeşitli paydaşlardan nitel veriler görüşmeler yoluyla toplanmış; mikro-kredi sistemine ilişkin algı ve beklentiler belirlenmiştir. Bu bulgular, bir mikro-kredili dersin tasarımına rehberlik etmiştir. İkinci fazda, tasarlanan bu ders uygulanmış ve katılımcı geri bildirimleri çevrimiçi anketler ve odak grup görüşmeleri aracılığıyla toplanarak, dersin etkinliği ve uygunluğu değerlendirilmiştir. Bulgular, mikro-kredi sisteminin beceri açığını kapatmada ve yaşamboyu öğrenmeyi desteklemede önemli bir potansiyele sahip olduğunu vurgulamaktadır; ancak, başarıyı sağlamak için düzenleyici çerçevelere ve kurumsal bağlılığa ihtiyaç duyulmaktadır. Bu araştırma, mikro-kredilerle ilgili tasarım, uygulama ve değerlendirme süreçlerine dair pratik bilgiler sunarak katkıda bulunmaktadır.
Türkiye'de yaşanan zorunlu uzaktan eğitim süreçlerine ilişkin X gönderilerinin yapay zeka destekli duygu analizi
Bu doktora çalışması, Türkiye'de COVID-19 pandemisi ve deprem gibi beklenmedik kriz dönemlerinde zorunlu olarak uygulanan uzaktan eğitime ilişkin toplumsal algıyı, sosyal medya (X platformu) gönderileri üzerinden analiz etmeyi amaçlamaktadır. X platformunda yapılan paylaşımlar, duygu analizi yöntemiyle değerlendirilmiş ve uzaktan eğitime yönelik olumlu ve olumsuz duygu ifadeleri incelenmiştir. Çalışmada, 2020'de okulların kapanması ve uzaktan eğitimin başlaması, 2021'de tam kapanma süreci ve yüz yüze eğitime geçiş, 2023'te ise Kahramanmaraş merkezli deprem nedeniyle uzaktan eğitimin yeniden uygulanması gibi dönemler ele alınmıştır. Olumsuz duyguların başlıca nedenleri arasında sosyal bağların eksikliği, teknik altyapının yetersizliği ve erişim sorunları bulunmaktadır. Bu bulgular, teknoloji kabulünü açıklayan Birleştirilmiş Teknoloji Kabul ve Kullanım Teorisi (UTAUT) çerçevesinde değerlendirilmiştir. Çalışma, uzaktan eğitimin kriz dönemlerinde daha etkili hale getirilebilmesi için teknik altyapının güçlendirilmesi, sosyal etkileşimin artırılması ve bireyselleştirilmiş öğrenme fırsatlarının geliştirilmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Ayrıca, büyük veri kullanılarak yapılan sosyal medya analizlerinin, eğitim araştırmalarında önemli bir metodolojik araç olarak kullanılabileceğini göstermektedir.
Mikro-kredilerin yükseköğretime entegrasyonunda kalite güvencesi ve akreditasyon: Sürekli Eğitim Merkezleri akreditasyon modeli
Mikro-kredilerin (mikro yeterliliklerin) yeni nesil bir açık ve uzaktan öğrenme anlayışı olarak kendini konumlandırma çabası sürerken geleneksel yükseköğretim kurumları da mikro yeterlilik sağlamaya, yaşamboyu öğrenme süreçlerini tanıyarak açık, esnek ve uzaktan öğrenme sürecinin bir parçası olmaya başlamıştır. Mikro yeterliliklerin yükseköğretim ve mesleki eğitim sistemlerinin doğasını değiştirmeden, yaşamboyu öğrenme faaliyetlerini de kapsayarak eğitim-öğretim ve istihdam edilebilirlik ekosistemlerini tamamlaması ve geliştirmesi beklenmektedir. Bu nedenle mikro yeterliliklerin kalite güvencesinin sağlanması ve akreditasyonu, mikro yeterliliklerin tanınmasında ve yükseköğretime entegrasyonunda önemli konulardan biri olarak görülmektedir. Araştırmanın amacı mikro yeterliliklerin kalite güvencesi açısından nasıl kavramsallaşabileceğini belirlemek, mikro yeterlilikler için gerekli kalite kriterlerini ortaya koymaktır. Bununla beraber, mikro yeterliliklerin yükseköğretime entegrasyonunda, esnek yapısına uygun açıklığa dayanan bir kalite ve akreditasyon anlayışının Sürekli Eğitim Merkezlerinin (SEM) mikro yeterlilik sağlayıcı birimler olarak ele alınması ve onlar üzerinden yükseköğretime sunulmasıdır. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması kullanılmıştır. İlk aşamada mikro yeterliliklerin kalite güvencesi bağlamında nasıl ele alınması gerektiğini ortaya koymak adına literatür sistematik bir şekilde taranmış, yükseköğretim kurumlarının mikro yeterlilik sağlarken ve tanırken göz önünde bulundurması gereken kalite kriterleri ortaya konulmuştur. İkinci aşamada ise mikro yeterliliklerin yükseköğretim sistemine entegrasyonunun açık bir kalite anlayışıyla sağlanmasında ve akreditasyonunda izlenmesi gereken yolu belirlemeye yönelik öneriler geliştirmek amacıyla kalite sürecinin paydaşları olan Yükseköğretim Kurulu (YÖK), Yükseköğretim Kalite Kurulu (YÖKAK), Mesleki Yeterlilik Kurumu (MYK), program akreditasyonu dernekleri temsilcileri, Türkiye Üniversiteler Sürekli Eğitim Merkezleri Konseyi (TÜSEM) yönetim kurulu üyeleri ve SEM idarecileri ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmanın sonunda mikro yeterliliklerin akredite edilmesi sürecinde göz önünde bulundurulması gereken, açıklık anlayışını yansıtan kalite ilkeleri ve iç/dış kalite güvence süreçleri belirlenmiş, ortaya çıkan görüş ve öneriler yapılandırılmış bir model içerisinde sunulmuştur. Bu araştırmanın mikro yeterlilikler konusunda geliştirilecek politika ve uygulamalara katkı sunması amaçlanmaktadır. Anahtar Kelimeler: Mikro yeterlilik, Mikro-kredi, Yükseköğretimde Kalite Güvencesi, Akreditasyon, Açıklık, Sürekli Eğitim, Yaşamboyu Öğrenme
Çevrimiçi öğrenmede insan odaklı öğretim stratejilerinin öğrenen katılımına etkisi
Bu araştırmanın amacı, çevrimiçi öğrenmede insan odaklı öğretim stratejilerinin öğrenenlerin derse katılımı üzerindeki etkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda, karma araştırma yöntemi benimsenmiş ve açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırma, lisansüstü eğitim düzeyinde tezsiz bir yüksek lisans programında on iki hafta süreyle gerçekleştirilmiştir. Çalışmada nicel veriler, grup içi deneysel desen çerçevesinde tekrar ölçümlerle; nitel veriler ise yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla elde edilmiştir. Araştırma, gönüllü olarak katılan 28 öğrenen ile bir ders sürecinde yürütülmüş ve öğrenen katılımının yanı sıra öğrenenlerin akademik performansları da ölçülmüştür. Araştırma verileri, derse katılım ölçeği, başarı testleri ve yarı yapılandırılmış görüşmeler aracılığıyla toplanmıştır. Nicel bulgular, insan odaklı öğretim stratejilerinin öğrenenlerin derse katılımı ve akademik performansı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etkisi olmadığını göstermektedir. Buna karşın, nitel bulgular, insan odaklı öğretim stratejilerinin öğrenenlerin öğrenme deneyimlerini, derse katılımlarını ve akademik performanslarını olumlu yönde etkilediğine işaret etmektedir. İçerik analizi ile çözümlenen nitel veriler; öğrenen refahı ve konforu, akademik memnuniyet, eğitmen-öğrenen ilişkileri ve uzaktan eğitim algısı olmak üzere dört ana tema altında toplanmıştır. Katılımcılar, ders ortamını samimi ve rahat bulduklarını, insan odaklı öğretim stratejilerinin derse katılımlarını artırdığını belirtmiştir. Ayrıca, eğitmenin yaklaşımı ve dersin planlı yapısı öğrenme sürecini destekleyen başlıca unsurlar olarak öne çıkmıştır. Araştırma bulguları, çevrimiçi öğrenmede insan odaklı öğretim stratejilerinin bilişsel çıktılardan öte duyuşsal boyutta önemli etki yarattığı ve destekleyici bir öğrenme ortamı sunduğunu ortaya koymaktadır. Araştırmaya ilişkin bulgular mevcut alan yazın bağlamında tartışılmış ve gelecekteki araştırmalara yönelik önerilere yer verilmiştir. Anahtar Sözcükler: çevrimiçi öğrenme, uzaktan eğitim, insan odaklı öğretim, öğrenen katılımı, sosyal bulunuşluk, etkileşim
Öğretim elemanların uzaktan eğitime ilişkin deneyim ve özyeterlilik algılarının incelenmesi
Araştırmanın amacı, yükseköğretimde görev yapmakta olan öğretim elemanlarının uzaktan eğitime yönelik deneyim ve özyeterlilik algılarının incelenmesidir. Araştırmada, nitel araştırma desenlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile belirlenmiştir. Araştırmanın katılımcılarını, 2024-2025 eğitim-öğretim yılı güz yarıyılında Türkiye'deki bir devlet üniversitesinin eğitim fakültesinde meslek bilgisi seçmeli derslerini uzaktan eğitimle yürüten 11 öğretim elemanı oluşturmaktadır. Araştırmanın verileri, yarı-yapılandırılmış görüşmelerle toplanmıştır. Araştırmada toplanan veriler, içerik analiziyle çözümlenmiştir. Araştırma bulguları doğrultusunda, uzaktan eğitimde giriş etkinliklerinin düzenlenmesi, uzaktan eğitimde gelişme etkinliklerinin düzenlenmesi, aktif katılımı sağlamaya yönelik gerçekleştirilen öğretim yöntemleri ve etkinlikler, iletişim ve etkileşim, duyuşsal etkinlikler, olumsuz davranışların yönetimi, zaman yönetimi, teknoloji kullanımı, uzaktan eğitim yoluyla işlenen derslerde yer verilen değerlendirme etkinlikleri, materyal seçimi, derse devam durumu, uzaktan eğitim sürecindeki yaşanan zorluklar, pandemi sırasında ve pandemi sonrasındaki değişimler, uzaktan eğitime yönelik öz yeterlilikler ve uzaktan eğitime yönelik geliştirilmesi gereken yeterlilikler olmak üzere 15 tema oluşturulmuştur. Araştırma sonuçları doğrultusunda, uygulayıcılara ve araştırmacılara yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Yaşam boyu öğrenme, Açık ve uzaktan öğrenme, Uzaktan eğitim, Uzaktan eğitim özyeterlilik algısı
İngilizce yazma becerilerinin geliştirilmesinde üretken yapay zekanın kullanılabilirliği
Bu araştırmada, İngilizce Öğretmenliği 1. sınıf öğrencilerinin İngilizce yazma becerilerinde üretken yapay zeka destekli öğretimin fark yaratıp yaratmadığı incelenmektir. Nitel araştırma desenine dayanan bu durum çalışması, nicel verilerle desteklenmiştir. Katılımcılar, geleneksel yazma eğitiminin ardından ön değerlendirme testi uygulanarak dört hafta süren üretken yapay zeka destekli çevrimiçi derslere katılmıştır. Süreç sonunda son değerlendirme testi ve yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen veriler tematik analizle değerlendirilmiştir.Araştırma kapsamında, üretken yapay zekanın fikir üretme, yazının organizasyonu, güçlü argüman geliştirme ve eleştirel düşünme gibi yazma sürecinin temel aşamalarında ne tür katkılar sunduğu değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda, öğrencilerin üretken yapay zekaya yönelik algıları, bu araçlarla yaşadıkları öğrenme deneyimleri ve yazma becerilerine ilişkin görüşleri derinlemesine incelenmiştir. Bulgular, katılımcıların üretken yapay zekayı yazma sürecinde genel olarak olumlu karşıladığını göstermektedir. Geri bildirim sunma, fikir üretme, yazı organizasyonu ve eleştirel düşünmeyi destekleme gibi yönleri vurgulanmıştır. Bununla birlikte bazı öğrenciler, güvenilirlik ve tembellik gibi risklere dikkat çekmiştir. Sonuçlar, üretken yapay zekanın öğretmen rehberliğinde harmanlanmış öğrenme ortamlarına entegre edildiğinde yazma becerilerinin gelişimine anlamlı katkılar sağlayabileceğini ortaya koymuştur.
Harmanlanmış öğrenme ortamlarının sorgulama topluluğu çerçevesinde tasarlanması ve incelenmesi: Bir karma yöntem çalışması
Bu araştırma, yükseköğretim bağlamında, Sorgulama Topluluğu (Community of Inquiry - CoI) kuramsal çerçevesine dayalı harmanlanmış öğrenme modelinin, üniversite öğrencilerinin akademik başarıları, eleştirel düşünme becerileri, öğrenme memnuniyetleri ve algılanan öğretimsel, sosyal ve bilişsel bulunuşluk düzeyleri üzerindeki etkilerini incelemeyi amaçlamaktadır. Karma yöntemle desenlenen bu çalışmada, deney grubuna CoI modeline göre yapılandırılmış sorgulamaya dayalı harmanlanmış bir öğretim süreci uygulanırken, kontrol grubunda geleneksel harmanlanmış öğrenme yaklaşımı benimsenmiştir. Araştırmanın nicel verileri, akademik başarı testleri, eleştirel düşünme ölçeği, memnuniyet anketi ve Sorgulama Topluluğu ölçeği ile; nitel verileri ise öğrenci yansıtma raporları ve yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmıştır. Nicel bulgular, CoI tabanlı öğretimin öğrencilerin öğrenme çıktıları üzerinde anlamlı fark yarattığını ortaya koymuştur. Özellikle öğretimsel bulunuşlukta "kolaylaştırma" ve "doğrudan öğretim", bilişsel bulunuşlukta "keşif" ve "bütünleştirme" aşamalarında deney grubu lehine yüksek düzeyde etkiler gözlemlenmiştir. Nitel veriler, öğrencilerin bu model sayesinde daha yüksek öğrenme motivasyonu, topluluk hissi, öz yeterlik ve duygusal katılım geliştirdiklerini göstermektedir. Araştırma sonuçları, CoI modelinin yalnızca bilişsel değil, aynı zamanda duyuşsal ve sosyal öğrenme süreçlerine de katkı sağladığını; öğrencilerin algılanan bulunuşluk düzeylerini artırarak daha derin ve etkileşimli öğrenme ortamları sunduğunu göstermektedir.
Açık ve uzaktan öğrenme destek hizmetlerinde sohbet robotu kullanımının incelenmesi: Bir karma yöntem araştırması
Bu araştırmanın temel amacı, açık ve uzaktan öğrenme destek hizmetlerinde kullanılan yapay zekâ destekli sohbet robotunun, Teknoloji Kabul ve Kullanımı Birleştirilmiş Modeli-2 bağlamında incelenerek, öğrenenlerin bu araca ilişkin kullanma niyetlerini ve memnuniyet düzeylerini yapısal eşitlik modellemesi çerçevesinde incelemektir. Araştırmanın katılımcıları, Açıköğretim sisteminde yapay zekâ destekli sohbet robotunu en az bir kere kullanan öğrenenlerdir. Araştırmada, karma araştırma yöntemi bağlamında açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Nicel veriler, 474 katılımcıdan ve UTAUT-2 ölçeği, kişisel yenilikçilik ölçeği ve çevrimiçi öğrenen destek hizmeti memnuniyeti ölçeği aracılığıyla toplanmıştır. Araştırmanın, nitel aşamasında ise 14 katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları; performans beklentisi, alışkanlık, kişisel yenilikçilik ve memnuniyetin öğrencilerin yapay zekâ destekli sohbet robotunu kullanma davranışını anlamlı bir şekilde etkilediğini ortaya koymuştur. Bunun yanı sıra; performans beklentisi, çaba beklentisi, alışkanlık, hedonik motivasyon ve marka değerinin öğrenenlerin yapay zekâ destekli sohbet robotuna ilişkin memnuniyeti anlamlı bir şekilde etkilediği bulunmuştur. Ayrıca, memnuniyetin, performans beklentisi, hedonik motivasyon ve alışkanlık faktörlerinin davranış niyeti üzerindeki etkilerinde aracı bir role sahip olduğu ortaya koyulmuştur. Araştırmada, öğrenen görüşleri yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış ve içerik analizi kullanılarak altı ana tema belirlenmiştir. Bulgular, sohbet robotunun erişebilirliğinin yüksek, kullanımının kolay ve genel olarak memnuniyet verici olduğunu göstermiştir. Bunun yanında katılımcılar sohbet robotunun daha insani tepkiler vermesi ve üniversitenin dijital sistemleriyle entegrasyonunun artırılmasını talep ettiklerini belirtmişlerdir. Ayrıca, sohbet robotunun kural tabanlı yapısından kaynaklı olarak bazı soruların yeterince anlaşılamaması ve verilen yanıtların yetersiz kalması ve geliştirilmesi gereken bir alan olduğu vurgulanmıştır. Araştırma bulguları, daha önce bu bağlamda gerçekleştirilen çalışmaların bulgularını destekler niteliktedir. Araştırma bulguları tartışılmış ve bu bulgular ve sonuçlar ışığında gelecek araştırmalar için çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Açık ve uzaktan öğrenme, uzaktan eğitim, öğrenci destek hizmetleri, sohbet robotu, açıköğretim
Üretken yapay zekanın etkileşimsel yakınlık ve gerçeklik algısı açısından incelenmesi: Açık ve uzaktan öğrenenler üzerine bir çalışma
Bu araştırmada insan-sohbet botu etkileşiminin incelenmesi amaçlanmakta olup; açık ve uzaktan öğrenme sistemindeki çevrimiçi uzaktan öğrenenlerin etkileşimsel yakınlığını ve gerçeklik algısını üretken YZ temelinde yaş, cinsiyet, başarı, kayıt türü, eKampüs kullanım miktarı değişkenleri açısından araştırmak hedeflenmektedir. Bu doğrultuda, çevrimiçi uzaktan öğrenenlerin üretken YZ etkileşimsel yakınlığı ve gerçeklik algısı değişkenlerini ölçmeye yönelik geçerli ve güvenilir ölçme araçları geliştirilmiştir. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden kesitsel tarama modeline uygun olarak planlanmış ve yürütülmüştür. Değişkenler arası ilişkilerin belirlenmesi ilişkisel araştırmaya örnektir. Yapılan işlemler sonrasında üretken YZ etkileşimsel yakınlığı ve gerçeklik algısı değişkenlerini ölçmeye yardımcı iki adet geçerli ve güvenilir ölçek elde edilmiştir. Ayrıca bir devlet üniversitesinin uzaktan eğitimle öğrenim gören 639 öğrencisinden elde edilen veriler ile yaş, cinsiyet, başarı, kayıt türü, eKampüs kullanım miktarı değişkenleri arasında yapılan çeşitli analizler sonrasında elde edilen bulgular üretken YZ etkileşimsel yakınlığı ve gerçeklik algısının yalnızca yaş değişkeni açısından anlamlı olduğunu göstermektedir. Buna göre, araştırmanın sonuçları ilgili alanyazın doğrultusunda tartışılarak pratik etkiler oluşturmaya yönelik öneriler sunulmuştur. Anahtar Sözcükler: Yapay Zekâ, Üretken Yapay Zekâ, Uzaktan Eğitim, Açık ve Uzaktan Öğrenme, Açıköğretim, Etkileşimsel Uzaklık, Etkileşimsel Yakınlık
Türkiyede öğretmenlerin kişisel asistan olarak üretken yapay zekâ kullanımı: gereksinim, talep ve yöntem üzerine sistematik biraraştırma
Bu araştırmanın amacı, Türkiye'de görev yapan öğretmenlerin üretken yapay zekâ teknolojilerini kişisel asistan olarak kullanmaya yönelik gereksinimlerini, taleplerini ve üretken yapay zekânın eğitime entegrasyonunun yöntemlerini incelemektir. Araştırmanın kuramsal temelinde üretken yapay zekânın eğitimde sunduğu fırsatlarla birlikte, öğretmen iş yüküne olumlu katkısı, getirdiği kaygılar, üretken yapay zekânın eğitime entegrasyonunda beklentiler gibi kavramlar yer almaktadır. Çalışma, karma araştırma yöntemlerinden keşfedici sıralı desen modeli ile yürütülmüş; ilk aşamada sistematik literatür taramasıyla temalar belirlenmiş, ikinci aşamada bu temalara uygun anket geliştirilerek nicel veri toplanmıştır. Araştırmanın katılımcıları 2024-2025 eğitim öğretim yılında Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde görev yapan 403 öğretmendir. Elde edilen bulgular, öğretmenlerin üretken yapay zekânın iş yükünü azaltmada ve eğitim ortamlarında kullanımına genel olarak olumlu yaklaştığını ortaya koymaktadır, bununla birlikte üretken yapay zekânın eğitim ortamlarına dahil edilmesi sürecinde öğretmenler tarafından çeşitli kaygı ve beklentiler dile getirilmiştir. Eğitim düzeyi, mesleki tecrübe ve üretken yapay zekâya aşinalık gibi sosyo-demografik değişkenlerin katılımcıların görüşlerini anlamlı şekilde etkilediği görülmüştür. Sonuç olarak araştırmaya ilişkin bulgular tartışılmış ve gelecek araştırmalar için çeşitli öneriler sunulmuştur.
Artırılmış gerçeklik uygulaması kullanımının uzaktan öğrenenlerin kabul-kullanım niyetlerine ve akademik başarılarına etkisi
Bu araştırmada, açık ve uzaktan öğrenme ortamları için öğretimde evrensel tasarım ilkeleri dikkate alınarak geliştirilen artırılmış gerçeklik (AG) uygulamasının, uzaktan öğrenenlerin akademik başarılarına ve AG uygulamalarının kullanımına ilişkin kabul ve kullanım niyetlerine etkisini incelemek amaçlanmıştır. Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemlerinin bir arada kullanıldığı karma yöntemlerden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda kontrol gruplu ön test – son test gerçek deneysel desen, nitel boyutunda Tip 1 bütüncül tek durum çalışması yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutunda deneysel çalışmanın katılımcılarını belirlerken, uygun örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Bu araştırmanın deneysel çalışmasının sonucunda, AG uygulaması kullanımının, uzaktan öğrenenlerin akademik başarılarını artırdığı, AG uygulamalarının kullanımına ilişkin kabul ve kullanım niyetlerini olumlu etkilediği belirlenmiştir. Araştırmanın nitel boyutunda görüşme yapılan katılımcıları belirlerken, ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Uzaktan öğrenenlerle yapılan görüşmeler sonrasında uzaktan öğrenenlerin AG uygulaması kullanımına ilişkin görüşleri, olumlu görüşler, olumsuz görüşler, ergonomik sorunlar, internet kaynaklı sorunlar, yazılımsal sorunlar, kullanıcı kaynaklı sorunlar, donanımsal sorunlar olarak gruplandırılarak ele alınmış ve yorumlanmıştır. Araştırmanın entegrasyon sürecinin sonucunda, uzaktan öğrenenlerin AG uygulaması kullanımının, öğrenmelerine olumlu yönde katkı sağladığı, öğrendiklerinin akılda kalıcılığını artırdığı, eğlenceli olduğu ve derse katılım isteğini artırdığı için akademik başarılarının arttığı belirlenmiştir. Uzaktan öğrenenler, AG uygulaması kullanımının eğlenceli olmasının, AG uygulamalarını gelecekte kullanıma yönelik olumlu duygulara sahip olmalarının, AG uygulaması kullanımının faydalı olmasının, AG uygulaması kullanımı ile ilgili destek almalarının ve AG uygulaması kullanımının kolay olmasının AG uygulamalarını kullanımına ilişkin kabul ve kullanım niyetlerini olumlu etkilediğini belirtmişlerdir.
Avrupa açık ve uzaktan eğitim üniversitelerinin uluslararasılaşma politikaları ve uygulamaları
Bu araştırma açık ve uzaktan yükseköğretimin stratejik yönetimi ve kalite güvence üzerinde uluslararasılaşmanın yerini ve etkilerini incelemeyi ve Avrupa açık ve uzaktan yükseköğretim kurumlarının uluslararasılaşma politikaları ve uygulamalarını karşılaştırmayı amaçlamaktadır. Çalışma kapsamında üniversitelerin web sitelerindeki uluslararasılaşma politika belgelerinin ve stratejik planların doküman analizi yapılmış ve Avrupa Uzaktan Öğretim Üniversiteleri Birliği'ne (European Association of Distance Teaching Universities-EADTU) üye üniversitelerin alan uzmanlarıyla yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma yöntemine dayalı çoklu durum çalışma deseni kullanılarak, sistem yaklaşımı kavramsal çerçeveyi oluşturmuş; görüşme soruları araştırmanın kuramsal temellerini oluşturan liberal kurumsalcılık ve yeni kurumsalcılık yaklaşımları ile hazırlanmıştır. Elde edilen bulgular ışığında, uluslararasılaşma politikalarının ve uygulamalarının yönetsel, kültürel faktörler ve açık ve uzaktan öğrenmenin doğasına uygun olarak farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sonuçları, ilgili yükseköğretim kurumlarının uluslararasılaşma politikalarının tek bir modele dayanmadığını, kurumların kalite güvencesi ve ağ temelli iş birliği gibi ortak hedefleri paylaşmalarına rağmen, stratejik yönetim anlayışları ve kültürel bağlamlarına göre uluslararasılaşma yönelimlerinde farklılıklar gösterdiğini ortaya çıkarmıştır. Anahtar Sözcükler: Yükseköğretimde uluslararasılaşma, Üniversitelerde stratejik yönetim, Açık ve uzaktan öğretim, Ulusötesi eğitim, Avrupa yükseköğretim alanı.
Otomatik geri bildirim sisteminin uzaktan yabancı dil öğrenenlerin yazma etkinliklerindeki gelişimlerine katkısının incelenmesi
Bu tezin konusu otomatik geri bildirimin İngilizceyi uzaktan yabancı dil olarak öğrenenlerin yazma etkinliklerindeki gelişimlerine katkısının olup olmadığının incelenmesi ve biçimlendirici otomatik geri bildirime yönelik öğrenenlerin ve yabancı dil uzmanlarının görüşlerinin alınmasıdır. Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi'nde farklı programlarda öğrenim görmekte olan veya mezun olmuş öğrenenlerin katılımıyla gerçekleştirilen çalışmada öğrenenler yaptıkları yazma etkinliklerine otomatik geri bildirim aracı tarafından düzenli olarak geri bildirim almışlardır. Öğrenenlerin sürecin başında yaptıkları denemelerinde aldıkları notlar ile sonundaki denemelerinde aldıkları notlar istatistiksel olarak karşılaştırılarak otomatik geri bildirimin akademik yazma başarısına katkısı gözlemlenmiştir. Çalışmanın ikinci aşamasında gönüllü öğrenenlerle görüşmeler yapılarak deneyimleri hakkında detaylı veri elde edilmiştir. Aynı zamanda otomatik geri bildirim aracının sunduğu geri bildirimin uzaktan yabancı dil öğrenmede kullanılmasına yönelik görüşlerini almak üzere farklı yükseköğretim kurumlarında görev yapmakta olan sekiz yabancı dil uzmanı ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel ve nitel bulguları otomatik geri bildirimin uzaktan yabancı dil öğrenenlerin yazma becerilerinin gelişimine katkısı olduğunu göstermiştir. Öğrenenler ve yabancı dil uzmanları ile yapılan görüşmeler otomatik geri bildirimin güçlü yönleri olarak etkili öğrenme süreci, yabancı dil gelişimine katkı, motivasyon arttırma, etkili ve hızlı geri bildirim, kullanıcı dostu öğrenme ortamı, uzaktan öğrenmeye katkı, duyuşsal destek, bireysel öğrenmeye destek gibi temaları ortaya koymuştur. Görüşmelerde ayrıca otomatik geri bildirim araçlarının daha etkili kullanılabilmesine yönelik katılımcı önerilerine yer verilmiştir.
Açık ve uzaktan öğrenmede etkileşimli senaryo tasarımı
Eleştirel ve yaratıcı düşünce 21. yüzyıl öğrenenlerinin geliştirmesi gereken önemli becerilerdir. Bu araştırma, açık ve uzaktan öğrenme ortamlarında eleştirel ve yaratıcı düşünceyi geliştirmek için, etkileşimli öğrenme senaryosunda hangi unsurların bulunması gerektiğini ortaya çıkarmayı ve etkileşimli öğrenme senaryo tasarımına yönelik bir kontrol listesi oluşturmayı amaçlamaktadır. Belirlenen amaç doğrultusunda Hetagoji kuramı ve Sorgulamaya Dayalı Öğrenme kuramı çalışmanın kuramsal çerçevesini oluşturmaktadır. Bu anlamda çalışma, etkileşimli senaryo oluşturma sürecine Hetagojik bir yaklaşımla Sorgulamaya Dayalı Öğrenme bağlamında bütüncül bir bakış açısı oluşturarak alanyazına katkı sağlaması açısından önemlidir. Çalışma nitel araştırma yaklaşımlarından biri olan durum çalışması ile desenlenmiştir. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşme formlarıyla yüz yüze ve çevrimiçi olarak yedi alan uzmanıyla görüşme yapılarak toplanmıştır. Toplanan veriler, NVivo12 paket programıyla analiz edilerek, dört ana tema, on altı tema, elli beş alt temaya ulaşılmıştır. Bu bağlamda oluşturulan kontrol listesi genel olarak; önceki bilgiyle yeni bilgiyi bütünleştirme, süreç içinde öğrenene başarı mutluluğu yaşatma, farklı öğrenme stillerine yönelik farklı öğrenme yolu seçenekleri sunma, dallanma yapıları ve oryantasyon eklentisi oluşturma, açık uçlu soruları, örnek olayları, yaşamdan hikâyeleri, tartışma forumlarını bütün sürece yayma, uygun yazılım seçme şeklinde özetlenebilir.
Açık ve uzaktan öğrenenlerin 21. yüzyıl öğrenme becerileri düzeyleri ile açık ve uzaktan eğitim ortamlarındaki bağlılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu araştırmanın amacı açık ve uzaktan öğrenenlerin 21. yüzyıl öğrenme becerileri düzeyleri ile açık ve uzaktan eğitim ortamlarındaki bağlılık düzeyleri arasında ilişki olup olmadığını belirlemektir. Araştırma ilişkisel tarama modelinde desenlenmiştir. Araştırma evrenini 2020-2021 eğitim-öğretim yılında Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesinde öğrenim gören öğrenenler oluşturmaktadır. Seçkisiz örneklem alma sürecinde veri toplama araçları Açıköğretim Fakültesi Öğrenci Bilgi Sistemine yüklenmiş, araştırma hakkında bilgi verilerek veri toplama aracı 4629 öğrenene ulaştırılmıştır. Bilgilendirme sonucunda gönüllü olarak çalışmaya katılan 2784 öğrenenden veri toplanmıştır. Veriler "21. Yüzyıl Öğrenme Becerileri" ve "Açık ve Uzaktan Öğrenme Ortamlarında Öğrenci Bağlılığı" ölçekleri ile elde edilmiştir. Verilerin istatistiki değerlendirilmesi ve analiz edilmesinde SPSS 22 ve JASP paket programları kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, araştırmaya katılan açık ve uzaktan öğrenenlerin 21. yüzyıl öğrenme becerileri düzeyleri ile açık ve uzaktan eğitim ortamlarında öğrenci bağlılık düzeylerinin orta düzeyin üzerinde oldukları, 21. yüzyıl öğrenme becerilerine sahip oldukları, açık ve uzaktan eğitim ortamlarında öğrenci bağlılıkları gösterdikleri tespit edilmiştir. Araştırmaya katılan öğrenenlerin yaşlarına, cinsiyetlerine, medeni durumlarına, çalışma durumlarına, mezun oldukları öğrenim seviyelerine ve öğrenim gördükleri programa göre 21. yüzyıl öğrenme becerileri ve alt boyutları arasında istatistiksel olarak anlamlı farkların olduğu belirlenmiştir. Araştırmaya katılan öğrenenlerin cinsiyetlerine, mezun oldukları öğrenim seviyelerine ve öğrenim gördükleri programa göre açık ve uzaktan eğitim ortamlarındaki öğrenci bağlılıkları ve alt boyutları arasında da istatistiksel olarak anlamlı farkların olduğu belirlenmiştir. Araştırma sonucunda açık ve uzaktan öğrenenlerin 21. yüzyıl öğrenme becerileri düzeyleri arttıkça açık ve uzaktan eğitim ortamlarındaki öğrenci bağlılık düzeylerinin de arttığı, 21. yüzyıl öğrenme becerileri düzeyleri azaldıkça açık ve uzaktan eğitim ortamlarındaki öğrenci bağlılık düzeylerinin de azaldığı tespit edilmiştir.
Çevrimiçi ve kitlesel açık çevrimiçi derslerde trasnkültürel unsurlar: Bir çoklu durum çalışması
Bu çalışmada çevrimiçi ve kitlesel açık çevrimiçi derslerde kültürel unsurlar incelenerek transkültür varlığına ilişkin göstergeler belirlenmeye çalışılmıştır. Çalışma transkültür olgusu çerçevesinde öğretim tasarımı ve ders yapısı, öğrenen özellikleri ve öğrenme deneyimleri ve öğreten özellikleri ve öğretim sürecindeki deneyimleri bağlamlarında ele alınmıştır. Bütüncül çoklu durum çalışması deseninin uygulandığı çalışmanın örneklemini lisansüstü düzeyde örgün bir çevrimiçi ders ile bir xMOOC oluşturmaktadır. Kuramsal ve kavramsal altyapı çerçevesinde araştırma sorularına cevap ararken sistematik alanyazın taramasının yanı sıra yapılandırılmış ve yarı-yapılandırılmış görüşme, gözlem ve doküman incelemesi tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın bunların dışındaki veri kaynaklarını tartışma forumu gönderileri, ÖYS mesajları, epostalar, sosyal medya gönderileri, geribildirimler, etkileşimlilik raporları ve derse yönelik dış kaynaklardan elde edilen katılımcı görüşleri oluşturmaktadır. Veri analizinin sonucunda her iki duruma ilişkin transkültür oluşumunu destekleyen unsurlar topluluk ve yapı olmak üzere iki ana tema ve bu temaları oluşturan yedi kategori ve yedi alt-kategori etrafında biçimlendirilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, Durum 1'de transkültür oluşumu Durum 2'ye kıyasla daha yoğun hissedilmektedir. Bunun sebepleri arasında kuralların fazla olmasına rağmen açık olması, dersin hayli yapılandırılmış olmasına karşın öğrencilerin diğer öğrenenlerle birlikte öğrenmelerini yapılandırabilecekleri tasarım öğelerinin dahil edilmesi, ve ortak çıkar/amaçlar ile işbirliği ve ortak çalışma gerektiren etkinliklerin fazla olması, bunun sonucunda da topluluk duygusu, ortak çalışma kültürü ve kimliğin oluşabilmesi gösterilebilir. Durum 2'de ise transkültür oluşumunun daha az gözlenmesinin nedenleri, etkileşimin az olması, kuralların az esnekliğin fazla olması, süreçlerin izlenmemesi, işbirliğinin az olması, ortak çıkarların/amaçların olmaması, dolayısıyla topluluk duygusu, ortak çalışma kültürü ve kimliğin oluşamaması şeklinde sıralanabilir. Anahtar Sözcükler: Transkültür, MOOC, Ortak kültür, Çevrimiçi ders, Topluluk, Yapı
Transhumanist çağda açık üniversitelerin yeniden yapılandırılması için bir stratejik plan oluşturulması
Bu araştırmanın temel amacı; teknoloji, genetik, biyoloji gibi farklı disiplinlerde gözlemlenen gelişmelerin ışığında başlayacağı öngörülen transhumanist çağda transhumanizm çerçevesinde oluşacak ihtiyaçlarının, öğrenme bağlamında açık üniversitelerin hizmetlerine nasıl yansıyacağı ve bu yansımanın bir sonucu olarak stratejik planlarında hangi unsurlara yer verilmesi ve stratejik planda neler olması gerektiğinin ortaya konulmasıdır. Araştırmanın kuramsal dizeyini transhumanizm bağlamında bireysel, kurumsal ve toplumsal ihtiyaçlar ve açık üniversitelerin stratejik planlarının geleceğe bakış kısmında yer alan misyon, vizyon, stratejik amaçlar, stratejik hedefler, performans göstergeleri, izleme ve değerlendirme boyutları oluşturmaktadır. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden fenomenoloji yöntemi ile çalışılmıştır. Araştırma kapsamında transhumanizm alanında aktif olarak çalışmakta olan ve alanın öncüleri olarak kabul edilen transhumanistlerle, açık ve uzaktan öğrenme alanında uzun yıllardır deneyimli alan uzmanlarının görüşlerine başvurulmuştur. Araştırmanın ilk aşamasında kuramsal matris oluşturulduktan sonra, bu matristen yola çıkılarak görüşme soruları hazırlanmıştır. Görüşme sorularının uzman görüşü değerlendirmelerinden ve son hallerini almalarından sonra transhumanistlerle görüşmeler ve açık ve uzaktan öğrenme alan uzmanları ile arama konferansı yapılmıştır. Elde edilen verilerin analizleri sonucunda ana tema ve kavramlara ulaşılmış, bulgular ve yorumları fenomenolojik yöntemle hazırlanmıştır. Elde edilen bulgularla yalnızca transhumanist çağ için açık üniversitelerin stratejik plan unsurları değil, transhumanist gelecek için bugünden yapılması gereken hazırlıklar da ortaya çıkarılmıştır. Araştırmanın sonucunda daha önce tanımlanmamış olan transhuman tipleri; genetik, biyolojik, teknolojik ve kriyojenik transhumanlar olarak tanımlanmıştır. Ayrıca bireysel ihtiyaçlar çerçevesinde açık üniversitelerin stratejik planlarında ihtiyaç duyabilecekleri unsurlar olarak; yeni öğrenme yolları gelişeceği, transhuman ile diğer insanlar arasında öğrenme ve dijital uçurumların oluşabileceği, bireylerin kendi özelleştirilmiş öğrenme yapılarını keşfetmeleri gerekliliği, özel öğrenme deneyimlerinin geliştirilmesi gibi maddeler öne çıkmıştır. Kurumsal boyutta ise özellikle teknolojik alt yapı ve teknolojik hazır bulunuşluğun sağlanması, özel öğrenme yollarının hazırlanması, etik kural ve yaptırımların uygulayıcısı olması, araştırma ve geliştirme projeleri ile hazır bulunuşluk sağlanması, teknolojik yeterlik, yeni yaşam ortamlarına hazırlık, geçmiş öğrenmelerin tanınması ve sürdürülebilirliği gibi unsurlar öne çıkmıştır. Toplumsal boyuta bakıldığında öne çıkan maddeler ise; transhumanın toplumsal kabulü, yeni kültürel yapıların gelişmesi, ekonomik ve kültürel katkının sağlanması olarak sıralanabilir. Araştırmanın sonunda bireylere, kurumlara ve toplumlara yönelik transhumanist çağ gereksinimleri ve kurumların stratejik planlarının uygulamaları ile ilişkili önerilere de yer verilmiştir.
Açık ve uzaktan öğrenmede sorgulayıcı öğrenme toplulukları odaklı ders tasarımı
Yirminci yüzyıl gereksinimlerine göre geliştirilen öğrenme paradigması 21. yüzyıl becerilerini desteklemekte yetersiz kalmaktadır. Dolayısıyla, bu beceri setlerini destekleyecek öğrenme tasarımlarının denenmesine ihtiyaç duyulmaktadır. Bu nedenle, bu çalışma bireysel çalışma modeline dayalı kitlesel AUÖ programındaki bir dersin Sorgulayıcı Öğrenme Toplulukları odaklı olarak tasarımlanmasını ve çeşitli değişkenler bağlamında değerlendirilmesini kapsamaktadır. Çalışmada, Açıklayıcı Sıralı Karma Desen kullanılmıştır. Öğrenme analitikleri, öğrenci bilişim sistemi verileri, çevrimiçi ölçme araçları, tartışma formu ve canlı ders iletileri ve nitel görüşmeler olmak üzere farklı veri kaynaklarından veri toplanmıştır. Öğrenenlerin çoğunlukla öze dönük etkileşime yöneldikleri ve bireyler arası etkileşim kaynaklarını kıyasla daha az tercih ettikleri saptanmıştır. Öğrenenlerin bulunurluk algılarının, memnuniyet ve motivasyon seviyelerinin yüksek olduğu ve kendilerini olumlu kişilik özellikleriyle betimledikleri gözlenmiştir. Kültür bağlamında yüksek oranda bireyselcilik ve güç aralığı gözlenmekte; belirsizlikten kaçışın orta-üstü olduğu görülmektedir. Etkileşim türlerinin öğrenen başarısı ve öğrenen memnuniyeti üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu saptanmıştır. Kültürel yönelim boyutlarından bireyselcilik ve güç aralığının etkileşim türü tercihlerine etki ettiği tespit edilmiştir. Motivasyonel yönelimlerden içsel ve dışsal motivasyonun bireyler arası etkileşime etki ettiği gözlenmiştir. Kişilik özelliklerinin etkileşim türlerine etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Bireyler arası etkileşimin tüm bulunurluklara etki ettiğini gösterirken, öze dönük etkileşimin sadece sosyal bulunurluğa etki ettiği gözlenmiştir. Bulunurluklar öğrenen memnuniyetine farklı düzeylerde anlamlı olarak etki etmektedir ancak bulunurlukların öğrenen başarısı üzerindeki etkisi istatistiksel olarak anlamlı bulunmamıştır. Öğrenenlerin başlangıçta oryantasyon sorunları yaşamış olmalarına rağmen genel anlamda uygulamadan memnun oldukları gözlenmiştir. Nicel verilerden elde edilen bulguları destekleyecek biçimde nitel veri geliştirilen ders tasarımının tüm bulunurluk boyutlarını destekleme potansiyeli olduğu göstermektedir.
E-öğrenmede gösterge paneli kullanımının öğrenenin arayüz etkileşimi ve akademik başarısına etkileri
Öğrenme ortamlarının dijital ortamlara taşınmasıyla öğrenme süreçlerini geliştirmek için öğrenenlerin dijital kayıtları kullanılmaya başlanmıştır. Bu amaçla gerçekleştirilen çalışmalar alanyazında Öğrenme Analitikleri kapsamında değerlendirilmektedir. Kuramsal temellere ve uygulamalara yönelik çalışmaların sayısı hızla artmıştır. Ancak öğrenme analitiklerinin somut bileşeni olan gösterge panellerine ve etkilerine yönelik yeterli çalışmaya ulaşılamamıştır. Ulaşılan bazı uygulamaların ağırlıklı olarak öğretmenlere ve yöneticilere yönelik yapıldığı görülmüştür. Kitlesel açık ve uzaktan öğretim kurumlarında öğrencilere yönelik bir çalışma öğrencilerin kendi süreçlerini gözlemleyebilmesi açısından oldukça önemlidir. Bu nedenle Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sistemi eKampüs ortamında gösterge panelinin geliştirilmesi, uygulanması ve değerlendirilmesi süreci ile panelin kullanımının öğrenenlerin arayüz etkileşimi ve akademik başarısına etkisi tezin amacını oluşturmaktadır. Bu tez çalışması tasarım tabanlı araştırma biçiminde desenlenmiştir. Tasarım tabanlı araştırma süreçlerinde üç iyileştirme döngüsü gerçekleştirilmiştir. İyileştirme döngüsü içerisinde 8 alan uzmanından ve 37 öğrenciden alınan görüş ve önerilere uygun olarak gösterge paneli tamamlanmıştır. Gerçekleştirilen uygulamalar ile gösterge paneli tasarım ve özelliklerine ilişkin önemli bulgulara ulaşılmıştır. Panelin kullanımının öğrencilerin e-öğrenme etkileşimlerine etkilerini belirlemek amacıyla Mann-Whitney U testinden yararlanılmıştır. 15321 öğrencinin verileri ile yapılan test sonucunda gösterge panelini kullanan ve kullanmayan öğrencilerin e-öğrenme etkileşimleri arasında kullanan öğrenciler lehine istatistiksel olarak anlamlı farklılık bulunmuştur. Ancak akademik başarı açısından 1858 öğrencinin ara sınav deneme sınavı, 950 öğrencinin dönem sonu deneme sınavı ve 15392 öğrencinin dönem sonu notlarının karşılaştırılmasına dayalı olarak gerçekleştirilen t-testi sonucunda gösterge paneli kullanan ve kullanmayan öğrencilerin ortalamaları arasında istatistiksel farklılık bulunamamıştır. Bunun sebebi gösterge panellerinin akademik başarıyı etkileyebilecek düzeyde olabilmesi için daha uzun süreli etkileşim gerektirmesi olabilir. Gösterge paneli tasarım süreçlerine ve ileride yapılabilecek araştırmalara yönelik öneriler sunulmuştur.