Master's
indexedOpen AccessTR Sühreverdî ve Molla Sadrâ'da varlık hiyerarşileri
Bu çalışma, İslam düşünce tarihinin iki önemli filozofu olan Sühreverdî ile Molla Sadrâ'nın varlık hiyerarşisine ilişkin yaklaşımlarını karşılaştırmalı olarak incelemektedir. Çalışmanın temel amacı, her iki düşünürün varlık hiyerarşisini hangi ontolojik ve epistemolojik esaslar üzerine inşa ettiğini ortaya koymak ve aralarındaki fikrî süreklilik ile ayrışma noktalarını tespit etmektir. Üç bölümden müteşekkil çalışmanın birinci ve ikinci bölümünde Sühreverdî ve Molla Sadrâ'nın bilgi anlayışları ele alınmış ve ontolojik sistemlerini temellendiren epistemolojik ilkeler incelenmiştir. Sühreverdî'nin nurlar metafiziği ile Molla Sadrâ'nın teşkîkü'l-vücûd anlayışı; varlığın mahiyeti, mertebeleri ve âlemin yapısına ilişkin görüşleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. Son bölümde ise her iki düşünürün varlık hiyerarşisi anlayışları karşılaştırılmış ilk ilke anlayışı, hiyerarşik yapının kuruluşu, varlık mertebeleri arasındaki ilişki, ontolojik yükseliş ve âlemin bütünlüğüne dair yaklaşımları benzerlik ve farklılıklarıyla birlikte ortaya konulmuştur. Çalışma sonucunda, Sühreverdî ile Molla Sadrâ'nın varlığı hiyerarşik bir düzen içerisinde ele almaları bakımından ortak bir metafizik perspektifi paylaştıkları, ancak bu hiyerarşiyi temellendirdikleri ilkeler bakımından farklılaştıkları görülmüştür. Sühreverdî, varlık düzenini nur kavramı etrafında açıklarken, Molla Sadrâ aynı hiyerarşik yapıyı vücûd ve teşkîkü'l-vücûd doğrultusunda yeniden yorumlamıştır. Böylece çalışma, Molla Sadrâ'nın ontolojik sisteminin Sühreverdî düşüncesiyle olan ilişkisini varlık hiyerarşisi ekseninde değerlendirerek, iki düşünür arasındaki süreklilik ve dönüşümün daha açık biçimde anlaşılmasına katkı sunmayı amaçlamaktadır.
SühreverdîMolla SadrâVarlık Hiyerarşisi+5
