2
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Anabilim Dalı
Ali Şir Nevâyî'nin hamsesindeki naatlar ve Miraciyeler üzerine bir inceleme
Ali Şir Nevâyî'nin Hamsesindeki Naatlar ve Miraciyeler Üzerine Bir İnceleme Türk şiirinin klasik döneminde hemen her şair naat ve miraciye kaleme almıştır. Bu şiir türleri, şairin Hz. Peygamber'e olan sevgisini ve övgüsünü dile getirdiği metinlerdir. XV. yüzyıl Türk edebiyatının coğrafyasını en geniş sınırlarıyla düşündüğümüzde Orta Asya'da Ali Şir Nevâyî'nin sanatının gücü ve etkisi dikkat çekmektedir. Şair, Türk edebiyatının ilk hamse sahibidir. Hayretü'l-Ebrâr, Ferhâd ü Şîrîn, Leylî vü Mecnûn, Seb'a-yi Seyyâr ve Sedd-i İskenderî adlı mesnevilerden oluşan hamsesi içeriği ve özellikleriyle Anadolu sahası şairlerince örnek alınmıştır. Nevâyî'nin hamsesini oluşturan mesnevilerin hepsinin mukaddimelerinde tevhid, münâcât, naat, miraciye, sebeb-i telif gibi adeta klasikleşmiş bölümler görülmektedir. Naatları ve miraciyeleri göz önüne alındığında Nevâyî'nin hem klasik tertibe bağlı bir edip hem de Hazreti Peygamber'e samimi bir âşık olduğu dikkat çekmektedir. Onun naatları ve miraciyeleri, dinî ve tasavvufi muhtevalı şiirlerinin en samimi ve en etkili ifade özelliğine sahip olanlarıdır. Şairin naatları ve miraciyeleri konusunda yapılan bu çalışmada onun sanat, kültür ve medeniyet inşa edici vasıflarıyla Anadolu sahası şairleri arasındaki ortak yönler aranmış ve farklılıklar ortaya konmuştur. Çalışmada Ali Şir Nevâyî'nin hamsesindeki naatlar ve miraciyeler incelenmiş, bu bölümlerde işlenen ortak konular beş mesneviden temsil gücü yüksek beyitlerle ele alınmıştır. Osmanlı şairleri mesnevilerin giriş bölümlerindeki naatları genellikle ana temadan bağımsız ele alırken Nevâyî her naata hakkını vermiş ve konuyu bu noktadan itibaren incelemeye başlamıştır. Başka bir deyişle, naatları ana temadan bağımsız olarak veya ana temanın bir parçası olarak değerlendirilebilir.
Nurullah Genç'in şiirlerinde mazmunlar dünyası
Cumhuriyet sonrası Türk şiirinde din, gelenek ve milli değerlere bağlı şairler arasında önemli bir yer edinen Nurullah Genç, İslami hassasiyetiyle öne çıkan bir isimdir. Edebiyatımıza kazandırdığı eserlerden hareketle, şiir dünyamızın tarihsel sürecinde şiirlerinde Türk İslam dünyasının izlerine rastlandığı görülmektedir. Şiirlerinde medeniyet algısı, bireyin iç dünyası, kişinin kendisiyle yüzleşmesi ve iç âlemin dışa yansıması gibi temaları ele alan şair, edebi mirasın önemli unsurlarından biri olan mazmunları da yoğun biçimde kullanmıştır. Eserlerinde klasik Türk şiir geleneğinin izlerini taşıyan mazmunlara yer vermekle birlikte, bu geleneği modern şiir anlayışıyla sentezleyerek yeni anlam katmanları oluşturmuştur. Nurullah Genç, şiirlerinde geleneksel mazmunları modern bir dil anlayışı ile yeniden yorumlayarak eski anlam zenginliklerinden kopmadan ifade etmiştir. Çalışmada, mazmunların büyülü dünyasından hareketle ortaya koyulan anlamsal zenginliklerin Nurullah Genç'in şiirlerinde yansımaları tespit edilerek klasik anlamlarından hareketle çağdaş bir yorum getirilmesi amaçlandı. Bu çalışmada, Nurullah Genç'in şiirlerinde klasik Türk edebiyatı içerisinde kullanılan edebi geleneğin mirası mazmunlar bulunarak kategorize edildi. Klasik Türk şiirinde eserleri ile önem arz eden şairlerin şiirlerinden örneklerle Nurullah Genç'in şiirlerinde kullanılan mazmunların karşıladıkları anlamları dönemsel değişimler ışığında, çağdaş bir bakış ortaya konuldu.