Theses supervised by Doç. Dr. Erkan Alsu
12 theses · Gaziantep University
Türk Lirasi (TRY) artışı: En büyük nedenini bulması
The exchange rate has always been of much debate and focus, owing to the fact it's paramount importance and the role it plays in the lives of the people and economy of a country as a whole. Hence, the thesis deemed it necessary to examine and find the biggest factor or factors that affected the rate of exchange in Turkey. In the thesis collected monthly observations of the data after the revaluation of 2005 until the very end of 2020. Furthermore, using correlation matrices, cointegration analysis (ARDL) which indicated both short-run and long-run relationship, and the Toda and Yamamoto's (1995) which is a modified version of the Granger causality test found that the Turkish Lira (TRY) is affected by three different variables (interest rates, trade, and the inflation rate). The result of this thesis has indicated a strong bidirectional causality between the rate of exchange and inflation and a medium bidirectional causality between the rate of exchange and interest rate and unidirectional causality from the balance of trade to the rate of exchange.
Jeopolitik riskler, politika belirsizliği, finansal stres ve borsa volatilite yayılımı: Gelişmekte olan ülkeler örneği
Bu çalışmada seçilmiş endeksler ile gelişmekte olan ülkelerin borsaları arasındaki ilişki incelenmektedir. Bu kapsamda çalışmada Brezilya, Hindistan, Rusya, Çin, Güney Kore, Güney Afrika ve Türkiye için Şubat 2003-Ocak 2020 aylık verileri, Meksika için ise Şubat 2003-Eylül 2019 aylık verileri kullanılmıştır. Çalışmada gelişmekte olan ülkeler için jeopolitik risk, politika belirsizliği, finansal stres ve borsa endeksleri arasındaki çift yönlü ilişkinin incelenmesinde nedensellik testleri kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda istatiksel açıdan anlamlı sonuçlar elde edilmiştir. Çalışmanın sonuçlarının bireysel yatırımcılara, politika uygulayıcılarına yol gösterici bilgiler sunması beklenmektedir.
The impact of effective leadership and organizational innovation in achieving performance excellence: Empirical study of the investment boards in Iraq
Effective leadership is the main driver of many activities in organizations. Leadership is also one of the management roles that result from key organizational functions of senior management, or managers, such as planning, organization, output, and oversight. Thus, the ultimate goal of this study is to explore the impact of effective leadership and organizational innovation in achieving organizational performance excellence. As a data collection method, the survey questionnaire was used, and the participants were from the investment boards in Iraq, in particular, north of Iraq. The survey was managed among managers and employees working with the branches of investment boards. The statistical programs SPSS, and Amos 23, are used for analyzing empirical data and testing the study hypotheses. The results showed that effective leadership positively related to organizational innovation, in addition, the results revealed that organizational innovation positively affects organizational performance excellence, however, there was a direct impact of effective leadership on performance excellence based on the perceptions of managers and employees working within the investment boards in Iraq. Furthermore, the results showed that organizational innovation partially mediates the impact of effective leadership on organizational performance excellence. The current study significantly contributes to the literature since there is a lack of empirical studies that have explored the relationship between effective leadership, organizational innovation, and performance excellence.
The role of corporate governance and financial technology applications in enhancing the financial performance of the commercial banks in Iraq
Corporate governance is an important and necessary practice to develop the proper functioning of banks to confirm banks' management integrity to fulfill obligations, and pledges and to ensure that banks achieve their objectives legally and economically. In addition to the means of control, they provide that efforts increase quality and develop performance, leading to preserving all parties' interests. Financial technology applications are also significant for banking services; therefore, the main purpose of this study is to investigate the role of corporate governance and financial technology applications in enhancing the financial performance of commercial banks in Iraq. The survey questionnaire was used for obtaining empirical data from managers working within Iraqi commercial banks. The data analysis was conducted by using SPSS, and Amos 23. The results showed that implementing corporate governance positively related to financial technology applications. The results also demonstrated that financial technology applications significantly influence the improve financial performance improvement, and there was a direct impact of corporate governance on the financial performance of commercial banks in Iraq. Furthermore, results displayed that financial technology applications in Iraqi commercial banks partially mediated the impact of corporate governance on financial performance. The study contributes to literature since there is a lack of studies combining these significant variables and examining them within the banking sector. The results provide unique information to the bank managers to improve their understanding of corporate governance and financial technology applications in Iraqi commercial banks.
Üniversite öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerinin ölçülmesi: Gaziantep Üniversitesi ile Hasan Kalyoncu Üniversitesi üzerine bir araştırma
Günümüz dünyası teknoloji ile birlikte sürekli değişmekte ve gelişmektedir. Bu gelişme finansal türev ve çeşitliliklerinde olanak sağlarken bir taraftan da daha da karmaşık bir piyasa ortaya çıkarmakla birlikte kişileri olumsuz yönde etkilemektedir. Günümüzde kişiler bu karmaşıklıkla karşı karşıya gelmekte ve almış oldukları finansal kararların maliyetleri ile yüzleşmektedir. Bu sebeptir ki finansal okuryazarlık seviyelerinin artması ile genç kişilerin finansal tutum ve davranışları ile refah seviyesini olumlu yönde etki edecektir. Bu bağlamda yapılan tez çalışmasında Gaziantep Üniversitesi ve Hasan Kalyoncu Üniversitesi öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerinin ölçümü için SPSS analizi ile toplam da 392 üniversite öğrencisine anket formu uygulanmıştır. Bu sorulara bağlı olarak genel ve özel hipotezlere yer verilmiştir. Verilen ölçek ortalamaları ile finansal okuryazarlık düzeylerin karşılaştırılması yapılmıştır. Yapılan çalışmada Gaziantep Üniversitesi ve Hasan Kalyoncu Üniversitesi öğrencilerinin finansal okuryazarlık düzeylerinin ölçümü yapılmış öğrencilerin de çoğunluğu göz önüne alınarak Gaziantep Üniversitesi öğrencilerin okuryazarlık düzeyleri daha yüksek çıkmıştır.
Asya ve Avrupa sermaye piyasaları arasında etkileşim ve belirsizliklerin rolü
Hisse senedi piyasalarının entegrasyonu uluslararası yabancı sermaye yatırımları ve piyasa etkinliği açısından çok önemlidir. Hisse senedi piyasaları arasındaki entegrasyonun piyasalar arası getiri ve oynaklık yayılımları üzerinde önemli etkisi vardır. Bu nedenle hisse senedi piyasaları arasındaki entegrasyon ve uzun dönem ilişkisinin bilinmesi küresel yatırımlar, uluslararası portföy yönetimi ve risk değerlendirmesi için önemlidir. Dolayısıyla hisse senedi piyasaları arasındaki entegrasyon derecesi ve uzun dönem ilişkileri hakkında bilgi sahibi olmak yatırımcılara piyasada oluşacak risklerden korunmada yardımcı olmaktadır. Çalışmada 2006-2021 dönemini kapsayan Borsa İstanbul ile çalışma kapsamında incelenen Asya, Avrupa, iki önemli ABD borsaları, belirsizlik endeksleri ve VİX endeksi arasındaki eşbütünleşme derecesi, getiri ve oynaklık yayılımı incelenmiştir. Borsa İstanbul ile şeçilmiş Asya, Avrupa ve ABD hisse senedi ve belirsizlik endeksleri arasındaki uzun dönem ilişkisi 2006-2021 dönemine ait 192 aylık kapanış verisi kullanılarak ARDL (Gecikmesi Dağıtılmış Otoregresif Model) modeli ile araştırılmıştır. Borsa İstanbul ile gelişmiş ve gelişmekte olan Asya, Avrupa ve ABD borsaları arasındaki getiri ve oynaklık yayılımı ise 2006 - 2021 dönemini kapsayan borsaların günlük logaritmik getiri verisi kullanılarak GARCH modelleri ile araştırılmıştır. Veriler finance.yahoo, investing.com ve policyuncertainty.com veri tabanlarından temin edilmiştir. Çalışmada ARDL sınır testi sonuçlarına göre Borsa İstanbul ile AEX (Hollanda), DAX (Almanya), DJI (ABD), GSPC (ABD), N225 (Japonya), N100 (Euronext Paris), KS11 (Güney Kore), Niffty50 (Hindistan), SZSE (Çin) ve WİG100 (Polonya) hisse senedi piyasalarının uzun dönemde eşbütünleşik olduğu bulunmuştur. GARCH modelleri tahmin sonuçlarına göre ise analiz kapsamında incelenen çoğu hisse senedi piyasasının Borsa İstanbul üzerindeki etkisinin istatiksel olarak anlamlı ve pozitif bulunmuştur. Ayrıca Borsa İstanbul'un oynaklığının asimetrik yapıda olduğu, oynaklık ve oynaklık kalıcılığının yüksek olduğu bulunmuştur. Bunların dışında kötü haber ve negatif şokların Borsa İstanbul'un oynaklığı üzerinde iyi haber ve pozitif şoklardan daha fazla etkili olduğu tespit edilmiştir
Seçili risk ve belirsizlik endeksleri ile gelişmekte olan ülke borsaları arasındaki ilişkiler: Ekonometrik bir uygulama
Küreselleşen menkul kıymet piyasalarının gelecekteki hareketlerinin tahmin edilmesinde çeşitli risk ve belirsizlik endeksleri gösterge olarak kullanılmaktadır. Bu çalışmanın amacı, Ekonomik Politika Belirsizlik (EPU), Finansal Stres (FSI), Jeopolitik Risk (GPR) ve Volatilite (VIX)'ten oluşan seçilmiş risk ve belirsizlik endeksleri ile Türkiye borsası (BIST100), Brezilya borsası (BVSP), Güney Afrika borsası (JTOPI), Rusya borsası (MOEX), Meksika borsası (MXX), Hindistan borsası (NIFTY50) ve Çin borsası (SSI)'den oluşan gelişmekte olan ülke borsaları arasındaki ilişkileri belirlemektir. Çalışmada, veri seti olarak 01.01.2003-31.12.2019 dönemi için VIX endeksinin günlük logaritmik verileri ve 01.01.2003-01.12.2019 dönemi için risk ve belirsizlik endekslerinin aylık logaritmik verileri kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki ilişkilerin analizinde, değişkenlerin düzeyde durağan mı yoksa birinci farkta mı olduğuna bağlı olarak ARDL sınır testi ve QRES kullanılmıştır. Değişkenler arasındaki nedensel ilişkinin analizinde ise , farklı durağanlık düzeylerine sahip serilerin analizine olanak sağlayan Toda-Yamamoto nedensellik testi ve düzeyde durağan olan değişkenler için Granger nedensellik testi uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre, seçili gelişmekte olan ülke borsaları ile risk ve belirsizlik endeksleri arasında kısa ve uzun dönemde iktisadi teoriye uygun istatistiksel olarak anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Ayrıca, bu çalışmanın sonuçları borsa yatırımcılarına, politika uygulayıcılarına ve diğer ilgili taraflara önemli bilgiler sunmaktadır. Anahtar kelimeler: VIX endeksi, QRES, ARDL, Toda-Yamamoto Nedensellik Testi, BİST100.
The effect of the COVID-19 pandemic on global trade and a sectoral investigation on Türkiye's exports
The Covid-19 pandemic, which started as a health crisis in 2019 in Wuhan, China and then caused significant economic problems, has affected the world. The closure methods applied by the states in order to combat this virus have caused economic problems due to supply and demand. It is being discussed whether the world can return to its pre-pandemic state. The main subject of this thesis is the effect of this situation on Türkiye and what kind of changes it may cause in the future. The supply problems in the world and how countries can cope with this problem or what different ways they can apply are also discussed in this thesis. In the last part of the thesis, the export figure s of the Turkish sectors before the pandemic, during the pandemic and after the Covid-19 virus vaccine were examined comparatively with each other.
Vadeli işlem piyasaları ve spot piyasalar arasındaki volatilite yayılımı: Gelişmekte olan ülkeler örneği
Bu çalışmanın amacı Türkiye ve gelişmekte olan ülkelerin (Yunanistan, Hindistan, Güney Afrika, Polonya, Brezilya, Çin, Güney Kore, Malezya, Meksika) vadeli işlem piyasaları ile spot piyasaları arasındaki volatilite yayılımını incelemek üzere çeşitli ekonometrik modeller kurmaktır. Bu bağlamda Türkiye için Borsa İstanbul'da işlem gören spot ve vadeli BİST 30 endeksi ve diğer gelişmekte olan ülkeler için de ülkelerin spot ve vadeli işlem endeksleri 2012-2021 dönemlerine ait günlük veriler kullanılarak vadeli işlem piyasaları ile spot piyasaların getiri volatilitelerini açıklayan uygun modeller her ülke için ayrı ayrı kurulmuş ve bununla birlikte spot ve vadeli işlem piyasalarındaki volatilite ilişkilerin yönü tespit edilmeye çalışılmıştır. Çalışmada öncelikli olarak spot ve vadeli işlem endeksleri için birim kök testleri yapılmıştır. Bunu takiben zaman serisi analizi olan ARCH LM testine ve sonrasında GARCH ve EGARCH modellerine başvurulmuştur. GARCH modellerinde volatiliteye etki eden şoklar kalıcı bir etki oluşturmamış olup endekste meydana gelebilecek bir şokun endeksi uzun vadede etkilemediği ve kısa vadede ortadan kalktığı, EGARCH modellerinde ise negatif şokların pozitif şoklardan daha fazla etki ettiği görülmüştür. Her ülke için uygun volatilite modelleri seçildikten sonra, ülkelerin vadeli ve spot piyasa getiri volatiliteleri aralarında ilişki nedensellik testi ile yapılmıştır. Analizden elde edilen bulgular incelendiğinde, çalışmada yer alan tüm ülkeler için vadeli ve spot piyasa arasında çift yönlü volatilite ilişkisinin varlığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, bu çalışmada Türkiye ve örneklem içinde yer alan gelişmekte olan ülkelerin vadeli işlem piyasaları ile spot piyasalar arasındaki getiri volatilitesi günlük veriler kullanılarak ampirik olarak sınanmıştır. Bu analiz, vadeli piyasalarla ilgili hipotezlerin doğruluğunu test etmek ve ileriye dönük düzenlemelerde yardımcı olmak için yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar, vadeli işlem piyasalarının spot piyasalarla arasındaki ilişkiyi anlamak için önemli bir araç olarak kullanılabileceğini göstermektedir.
İslami ülke endeksleri ve Borsa İstanbul arasındaki volatilite yayılımı
Bu çalışmada İslami Ülke Endeksleri ve Borsa İstanbul (BİST) Katılım Endeksleri arasındaki nedensellik ve endeksler arasındaki volatilite yayılımı incelenmiştir. Bu kapsamda İslami Ülke Endeksleri olarak, Bahrain all Share(BAX), Dubai genel (DFMGI), QE All Shares (QEAS), MSM 30(MSX30), Premier Market- Market Cap Weighted PR (BKP),endeksleri seçilmiştir. BİST Katılım Endeksleri olarak BİST100, BİST50, BİST30, KATILIM30, KATILIM50, KATILIM100, TÜM KATILIM100 endekslerinin 01.02.2015-11.03.2022 tarihleri arasındaki günlük getiri serileri kullanılarak endeksler arasındaki nedensellik ilişkisi Fourer Toda Yamamato testi ile incelenmiştir. Diğer taraftan endeksler arasındaki volatilite yayılımı Hafner Herwatz testi ile incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda İslami Ülke Endekslerinden Borsa İstanbul Endekslerine doğru nedensellik ilişkisinin var olduğu tespit edilmiştir. Aynı şekilde İslami Ülke Endekslerinden Borsa İstanbul Endekslerine doğru volatilte yayılımının varlığı tespit edilmiştir. Bu kapsamda İslami Ülke Endekslerinin Borsa İstanbul Endekslerine yatırım yapmayı düşünen yatırımcılar için öncü bir gösterge olarak kullanılabileceği ön görülmektedir. Bu çalışma portföy yatırımcılarına, politika uygulayıcılarına ve kurumsal yatırımcılara önemli bilgiler sunmaktadır. Anahtar sözcükler: Volatilite, Volatilite Yayılımı, Borsa Endeksi, Toda-Yamamoto Nedensellik Testi
Faiz oranı, enflasyon, döviz kuru ve borsa ilişkisi: Türkiye örneği
Bu çalışmada, faiz oranı, enflasyon, döviz kuru ve borsa arasındaki ilişkilerin Türkiye örneğinde incelenmesi amaçlamıştır. Bu kapsamda, Türkiye'deki ekonomik gelişmişlik düzeyine işaret eden önemli makro ekonomik göstergeler arasında bulunan; Reel Faiz Oranı, Aylık Enflasyon, Döviz Kuru ve BIST (Borsa İstanbul) verileri arasındaki ilişkiler ekonometrik analiz yöntemleri ile analiz edilmiştir. Çalışma verileri, değişkenlerin 01 Ocak 2005- 31 Mayıs 2023tarihleri arasındaki aylık değerlerini gösteren veri setini içermektedir. Araştırma verilerinin istatistiksel analizleri sonucunda; LBIST, LDK, LENF ve LFO değişkenlerinin ekonometrik analizler için gereken şartları taşıdıkları, değişkenler arasındaki regresyon ilişkilerinin incelenmesine yönelik olarak 'sabitli ve trendli' regresyon modelinin uygun olduğu, modellerde otokorelasyon sorunları bulunmadığı, ancak, değişen varyans sorunu olabileceği belirlenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, borsa ve döviz kuru, faiz oranı ve döviz kuru ile döviz kuru ve enflasyonunuzun dönemde birlikte hareket ettikleri, borsa ve enflasyon, borsa ve faiz oranı ile faiz oranı ve enflasyonun uzun dönemde dengeye gelmedikleri ve birlikte hareket edemedikleri tespit edilmiştir. Ayrıca, uzun dönemde, borsanın döviz kuru ve faiz oranı, döviz kurunun ise borsa ve enflasyon üzerinde belirleyici etkilerinin olduğu, yine, borsa ve enflasyonun faiz oranını etkiledikleri, döviz kuru ve faiz oranı arasında ise herhangi etkileşim olmadığı tespit edilmiştir. 12 dönemlik etki-tepki ve varyans ayrıştırma analizleri sonucunda ise, değişkenlerin birbirleri üzerinde kısa ve uzun süreli anlamlı etkilerinin olduğu ve bir değişkenin açıklanmasında diğer değişkenlerin belirli oranlarda katkılarının bulunduğu belirlenmiştir.
Fama French Beş Faktörlü Varlık Fiyatlandırma Modeli'nin geçerliliği: Borsa İstanbul üzerine bir araştırma
Fama ve French Üç Faktörlü Varlık Fiyatlandırma Modelinin hisse senedi getirilerini açıklamada yetersiz olduğunu düşünmesi üzerine Fama ve French Beş Faktörlü Varlık Fiyatlandırma Modelini çalışmalarında kullanmaya başlamıştır. Bu çalışmayla mevcut değişkenlere yatırım ve karlılık değişkenleri eklenerek incelemeler yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı, Fama-French Beş Faktörlü Varlık Fiyatlandırma Modelinin Borsa İstanbul 100 Endeksi için geçerliliğinin test edilmesidir. Bu kapsamda, Borsa İstanbul 100 Endeksinde yer alan, verilerine düzenli olarak ulaşılabilen 67 imalat işletmesinin 2010-2019 dönemine ait çeyrek dönem verileri kullanılmıştır. Çalışmanın sonucunda, yatırım, karlılık, PD/DD oranı ve piyasa risk primi olarak bilinen PRF oranı değişkenleri ilgili dönem ve firmalar için pozitif yönde anlamlı ve geçerli olduğu, LNPD değerinin istatistik olarak anlamsız ve geçersiz olduğu sonucuna varılmıştır. Böylelikle Fama French Beş Faktör Modeli'nin Borsa İstanbul 100 Endeksinde geçerliliğine dair LNPD değişkeni dışında yeterli sonuca varıldığı ve bu firmaların yatırım yaparken tahminlerinde fayda sağlayacağı sonucuna varılmıştır.