Theses supervised by Doç. Dr. Menekşe Seden Tapan Broutın
11 theses · Bursa Uludağ Üni̇versi̇ty
Bir ilköğretim matematik öğretmeninin hizmet öncesi ve hizmet içi doküman oluşturma sürecinin karşılaştırmalı incelenmesi
Geçmişten günümüze matematik öğretimi ile ilgili yöntemler değişip gelişmiştir. Bu süreç içerisinde öğretmenlerimiz de birçok farklı kaynak kullanımı gerçekleştirmişlerdir. Öğretmenlerin kaynak sistemlerinin lisans eğitimi sırasında ve meslek hayatında nasıl değişiklikler gösterdiğini incelemek için bu tez çalışmasının amacı, bir ilköğretim matematik öğretmeninin lisans eğitimindeki ve öğretmenlikteki doküman oluşturma sürecinin karşılaştırmalı incelenmesi olarak belirlenmiştir. Amaçlı örnekleme, nitel araştırmalarda, veri toplama açısından daha zengin bir ortam sağlayacağına inanılan durumları seçerek, bu durumlarda derinlemesine incelemeler yapılmasına imkân verdiğinden araştırmanın katılımcısı amaçlı örnekleme yöntemi ile seçilmiştir. Araştırma içerisinde gözlem ve doküman analizi gibi yöntemlerle veri toplanarak gerçeğe yakın biçimde, bütünsel incelemelere olanak sağlayan nitel araştırma yöntemlerinden biri olan durum çalışması kullanılmıştır. Yürütülen durum çalışmasına uygun olarak veriler, yansıtıcı inceleme metodu ile toplanmıştır. Araştırma içerisinde veriler; Kişisel Tanıma Formu, Kaynak Sisteminin Şematik Gösterimi, Ders Planları, Ders Senaryoları, Ders Gözlemleri, Video Kayıt, Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formları, Günlükler gibi çok çeşitli araçlar kullanılarak toplanmıştır. Toplanan bu veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilerek kategorilere ayrılmıştır. Toplanan verilerin analiziyle oluşturulan kodlar altı (6) ana kategori altında toplanmıştır. Bulgular sonucunda ilköğretim matematik öğretmenlerinin dokümantasyon süreçlerinde lisans eğitiminin ve bu dönemdeki öğretmenlerinin fikirlerinin çok büyük katkıları olduğu fakat mesleki dönem içerisinde yeni oluşan kaynaklar bulunduğu gözlemlenmiştir. Bu durum bizlere öğretmenlerin lisans eğitimlerinde eksiklikler bulunduğunu göstermiştir. Ayrıca öğretmenlerin öğretim planlamalarındaki en büyük kaynaklardan birinin kendileri yani tecrübeleri olduğu görülmüştür. Bu tecrübeler mesleki tecrübeler kadar kendi öğrencilik deneyimlerini de içermektedir. Matematik öğretmenlerinin ders hazırlığında kendilerine kaynak edindiği bir diğer etmenin ise öğrenciler olduğu görülmüştür. Öğrencilerin başarı ve sosyoekonomik durumları da öğretmenlerin dokümantasyon süreçlerini etkilediği görülmüştür. Öğretmenlerimizin dokümantasyon süreçlerindeki etmenlerden olmazsa olmaz bir tanesi de zümre etkileşimleri olarak görülmüştür. Ayrıca çalışılan kurumun imkanları, yönetici tutumları ve ülkedeki eğitim sisteminin (sınav sistemi) de öğretmenlerin dokümantasyonlarında büyük yönlendiriciler olarak rol oynadığı gözlemlenmiştir.
Bağlam temelli öğretimin beşinci sınıf örüntü kavramının öğrenimine katkısının incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, bağlam temelli öğretim yaklaşımının REACT stratejisine göre hazırlanan öğretim materyallerinin beşinci sınıf öğrencilerinin, ''Örüntü'' konusundaki kavramsal değişimlerine etkisini incelemektir. Araştırmaya, 2020-2021 eğitim öğretim yılında Bursa ili sınırlarında bulunan mesleki eğitim uygulanan imam-hatip ortaokulunda öğrenim gören toplam 30 beşinci sınıf kız öğrenci katılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen ön değerlendirme ve son değerlendirme testi, çalışma yaprakları, yarı yapılandırılmış mülakat formu, video ve ses kayıtları kullanılmıştır. Araştırmanın başlangıcında ön değerlendirme testi uygulanmıştır. Uygulama sürecinde REACT stratejisinin aşamalarına uygun etkinlikler yapılmıştır. Uygulama sonrasında son değerlendirme testi uygulanmıştır. Öğrencilerle yarı yapılandırılmış mülakatlar yapılarak işlenen ders süreçlerine yönelik öğrenci görüşleri ortaya konulmuştur. Araştırmada sayısal veriler elde etme amacı olmadan katılımcıların davranışlarının sebepleri açıklandığından nitel araştırma deseni benimsenmiştir. Bu araştırmada nitel analiz yöntemlerinden eylem araştırması kullanılmıştır. Elde edilen verilerden içerik analizi teknikleri kullanılarak araştırmanın bulguları oluşturulmuştur. Araştırmanın sonucunda, bağlam temelli öğretim yaklaşımının REACT stratejisine göre işlenen ders süreçlerinde öğrenciler, ele alınan konuda alternatif kavramları azaltarak olumlu yönde kavramsal değişim sağladığı görülmüştür. Seçilen bağlamların öğrencilerin okul kültürünü olumlu yönde etkilediği görülmüştür. Ayrıca geliştirilen öğretim materyalleri ile matematiksel kavramlara daha kolay ulaştığı, ilişkilendirme becerisine katkı sağladığı ve matematiğe karşı olumlu tutum geliştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar sözcükler: Bağlam temelli öğretim yaklaşımı, mesleki eğitim, okul kültürü, örüntü, REACT
Ortaokul öğrencilerinin teknoloji destekli ortamda üçgenleri ve dörtgenleri sınıflandırma süreçlerinin enstrümantal yaklaşım çerçevesinde incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin şekil üreticilerine yönelik enstrümantal oluşum süreçlerinin incelenmesi, ortaya koydukları enstrümanlı eylem şemalarının belirlenmesi ve bu süreç için planlanan ve kullanılan enstrümantal orkestrasyon türlerinin araştırılmasıdır. Nitel araştırma yaklaşımının benimsendiği bu araştırmanın modeli öğretim deneyi olarak belirlenmiştir. Araştırmanın uygulaması 2018-2019 eğitim öğretim yılı bahar döneminde Muğla ilinin Fethiye ilçesinde bulunan ve amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenen bir ortaokulda on altı 5. sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Üçgenler ve dörtgenler konusunda Geometer's Sketchpad yardımıyla hazırlanan ve şekil üreticiler olarak adlandırılan dinamik araçlar kullanılarak altı farklı tür etkinlik tasarlanmıştır. Bu etkinlikler teknolojik altyapıya sahip bir sınıfta ikişerli gruplara ayrılan öğrencilerle iki haftalık öğretim süresi boyunca kullanılmıştır. Araştırmanın verileri öğrencilerin bilgisayarlarına kurulan ekran ve ses kaydetme programı, sınıfa yerleştirilen video kamera, araştırmacı notları, çalışma yaprakları, öğretim sonunda yapılan mülakatlar aracılığıyla toplanmıştır. Öğrencilerin enstrümanlı eylem şemalarına yönelik veriler içerik analizi yöntemi ile, enstrümantal orkestrasyona yönelik veriler ise betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, öğrencilerin şekil üreticilerine yönelik enstrümanlı eylem şemalarında bulunan işlevsel sabitlerin, üçgen ve dörtgen hiyerarşisini anlamlandırmaları ile yakından ilişkili olduğu görülmüştür. Bu bağlamda, şekil üreticilerine yönelik enstrümanlı eylem şemalarında, özellikler arası ilişkiler üzerinden üçgenleri ve dörtgenleri ilişkilendiren işlevsel sabitleri barındıran öğrenciler üçgen ve dörtgen hiyerarşisini anlamlandırabilmişken, şemalarında bu işlevsel sabitleri bulundurmayan öğrenciler hiyerarşik ilişkileri anlamlandıramamıştır. Ayrıca 16 farklı türde enstrümantal orkestrasyonun kullanıldığı öğretimde, tahmin etme ve test etme, işbirlikli problem çözme ve teknolojiyi kullanmadan teknolojiyi tartışma orkestrasyonlarının öğrencilerin zihinsel şemalarının gelişimini desteklediği görülmüştür.
Matematik öğretmenlerinin aday öğretmenken ve meslek hayatları esnasında dokümantal oluşum süreçlerinin incelenmesi
Geçmişten günümüze eğitim sisteminde öğretmenin öğrenme ortamındaki rolü değişse de eğitimin önemli faktörlerinden biri olduğu değişmez bir gerçektir ve öğretmenin gerçekleştirmesi gereken birçok görev bulunmaktadır. Günümüzde öğretmenlerden beklenen görevlerden biri de matematiksel, bilimsel, teknolojik ve dijital yetkinliklere sahip bireyler yetiştirmeleridir. İstenilen yeterliliklere sahip bireyler yetiştirmek için öğretmenlerin bu ihtiyaca cevap verebilecek öğrenme ortamları düzenlemeleri gerekmektedir. Öğretmenler bu tip öğrenme ortamlarını düzenlerken; ders kitabı, herhangi bir yazılım, öğrencilerden aldığı geri dönütler, meslektaşlarıyla yaptığı tartışmalar gibi birçok farklı kaynaktan yararlanmaktadır. Bir matematik öğretmeni için öğrenme ortamı hazırlarken kullanacağı kaynakları seçmek, üniversite eğitimi ile başlar ve mesleği boyunca devam eder. Bu çalışmada matematik öğretmenlerinin hem uygulamalı eğitim döneminde hem de mesleğe başladıklarında, ders hazırlığı sürecinde ve ders işlenişi esnasında kullandığı araç-gereç, materyal, kitap gibi bu süreçte kullanılan her türlü kaynak ve öğretmenlerin bu kaynakları tercih etme sebepleri araştırılmıştır. Araştırmada teorik çerçeve olarak, öğretmenler ve kaynaklar arasındaki etkileşimler ile öğretmenlerin mesleki gelişimlerini etki eden faktörleri temel alan didaktiğe dokümantal yaklaşım kullanılmıştır. Bu bağlamda çalışmanın amacı; öğretmenlerin, eğitim fakültesi son sınıfta uygulamalı eğitimleri esnasında ve meslek hayatına atılıp öğretmenlikleri esnasında oluşturdukları dokümantal oluşum süreçleri arasındaki benzerlik ve farklılıkları ortaya koymaktır. Araştırmanın amacı doğrultusunda nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni kullanılmıştır. Veriler didaktiğe dokümantal yaklaşıma uygun olarak "Yansıtıcı İnceleme" veri toplama yöntemi ile toplanmıştır. Araştırmanın çalışma grubu amaçlı örnekleme yöntemlerinde ölçüt örnekleme metoduna göre belirlenen iki ilköğretim matematik öğretmenidir. Örneklem belirlenirken kullanılan ölçütler ise; (1) öğretmenlerin uygulamalı eğitim dönemindeki araştırma sürecine katılmış olması (2) öğretmenin kendini açık bir şekilde ifade etmesi (3) öğretmenlerin meslek hayatına başlamış olması, (4) öğretmenlerin araştırmaya katılmaya gönüllü olmasıdır. Araştırmanın katılımcıları, uygulamalı eğitimlerini devlet okulunda tamamlamalarına rağmen meslek hayatına, biri devlet okulunda diğeri ise özel okulda başlamıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, nitel veri analizi yöntemlerinden içerik analizine tabi tutulmuş ve her bir öğretmen için uygulamalı eğitim dönemindeki ve meslek hayatındaki dokümantal oluşum süreçleri arasındaki benzerlik ve farklılıklar ortaya konmuştur. Yapılan içerik analizinde öğretmenlerin dokümantal oluşum süreçlerine etki eden üç ana kategori belirlenmiştir: (1) Üniversite eğitimine ait kaynaklar, (2) mesleki deneyimlere ait kaynaklar, (3) kendi öğrencilik yıllarındaki kişisel çıkarımlarına yönelik kaynaklar. Araştırmada ortaya çıkan bu üç ana kategoriye ait alt kategorilerin kendi arasındaki ve birbirleri ile olan ilişkileri tartışılmıştır.
Doğruya göre simetri konusunda öğrenci hatalarının incelenmesi
Bu çalışmada öğrencilerin doğruya göre simetri konusu ile ilgili görüşleri ve simetri alma çizimi esnasında yaptıkları hatalarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmaya, 2014-2015 eğitim öğretim yılında Yalova ili sınırlarında bulunan ortaokullardan başarı düzeyi farklı iki ortaokulda öğrenim gören toplam 43 yedinci sınıf öğrencisi katılmıştır. Araştırmada veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen, öğrencilerin simetri kavramının tanımı ve simetri alma çizimi üzerine bilgilerinin tespiti amacıyla çizim gerektirmeyen bir açık uçlu soru, doğruya göre simetri alma ile ilgili yirmi iki adet çizim sorusu içeren bir test uygulanmıştır. Hazırlanan bu test öğrencilere ön test ve son test şeklinde uygulanmıştır. Araştırmada öğrencilerin hataları irdelendiği için çalışmada nitel araştırma deseni benimsenmiştir. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi modeli kullanılmıştır. Bulgular, simetri alma işlemini etkileyen faktörlerin öğrencilerin şeklin yansımasını çizmesinde etkili bir role sahip olduğunu göstermiştir. Araştırma öğrencilerin eğik simetri ekseni ile simetri alırken zorlandıkları, ancak şeklin karmaşıklığının simetri doğrusunun değişkenliğinden de öte, tek başına etkili bir faktör olduğu sonucunu ortaya koymuştur. Şeklin simetri doğrusunun diğer tarafına taşması öğrencilerin simetri almada daha çok zorlandıkları sorular olmuştur; çünkü öğrenciler simetrik görüntünün simetri doğrusunun her iki tarafında birden oluşabileceğini kabul etmekte zorlanmışlardır. Derste sıkça kullanılan örneklerin, öğrencilerin simetri alma işlemini bazı durumlarla sınırlamasına neden olduğu belirlenmiştir.
Türkiye'de bulunan üniversitelerde dönüşüm geometrisi üzerine yazılmış lisansüstü tezlerin incelenmesi
Bu araştırma, Türkiye'de bulunan çeşitli üniversitelerde dönüşüm geometrisi konusunda yapılan lisansüstü tez çalışmalarını birçok değişken bakımından inceleyerek sistemli bir şekilde sunmayı amaçlamaktadır. Bu çalışma dönüşüm geometrisiyle ilgili yazılmış olan tezlerde ülkemizdeki eksikliklerin belirlenmesi ve bu konuda yapılacak araştırmalara yön verme açısından önemli görülmektedir. Çalışmada veri toplama aracı olarak, Yükseköğretim Kurulu Yayın ve Dokümantasyon Dairesi Başkanlığı Ulusal Tez Merkezi Veritabanı kullanılmıştır. Ulusal Tez Merkezi Otomasyonu'nda, Matematik Eğitimi Anabilim Dalı, Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Anabilim Dalı, Fen ve Matematik Alanlar Eğitimi Anabilim Dalı, Matematik Anabilim Dalı ve Sınıf Eğitimi Anabilim Dalı seçeneklerinde dönüşüm geometrisi ile ilgili kavramlar ayrı ayrı aratılarak 4 doktora, 35 yüksek lisans olmak üzere 39 tane lisansüstü teze ulaşılmıştır. Araştırmanın modeli nitel araştırma yöntemlerinden olan doküman analizidir. Ulaşılan bu lisansüstü tezlerin, verileri betimsel analiz ve içerik analizi teknikleri kullanılarak araştırmanın bulguları oluşturulmuştur. Araştırmanın bulguları değerlendirildiğinde yazılan tezlerin çoğunluğunun dönüşüm geometrisinin alt başlıklarından yansımaya ait olduğu görülmüştür. Araştırma kapsamında kullanılan tezlerin önerileri için yapılan kod ve kategori belirleme işleminin sonucunda tezlerin önerilerinin en fazla MEB-Öğretmen-Araştırmacılara yönelik olduğu, sonuçlarının ise bilişsel alana yönelik olduğu saptanmıştır. Araştırma sonucunda dönüşüm geometrisi konusunda yazılan tezlerin sonuçları ve önerilerinin çeşitlilik gösterdiği görülmesine rağmen bu konuyla ilgili özgün çalışmaların sayısının arttırılmasına ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar Kelimeler: Dönüşüm geometrisi, lisansüstü tezler, matematik eğitimi
Problem çözme strateji eğitimi ve matematiksel problem kurma becerisi arasındaki ilişkinin farklı değişken açısından incelenmesi
Matematik doğası gereği üst düzey zihinsel becerileri temel alan bir bilimdir. Günümüz koşullarında anlamlandırılmamış saf bilgi, ulaşılması zor olmayan, ne şekilde kullanılacağı bilinmediği sürece kıymeti olmayan bir vasıftadır. Bilgiyi anlamlandırabilmenin, kullanabilmenin, sorunlara çözüm bulabilmenin değerli olduğu bu zamanda; problem çözme ve problem çözmenin en son basamağı olarak kabul edilen problem kurma belki de en önemli beceridir. 9. sınıf öğrencilerinin problem kurma becerilerini etkileyen faktörlerin belirlenmeye çalışıldığı bu araştırmada, sekiz tane 9. sınıf öğrencisiyle nitel bir çalışma gerçekleştirilmiştir. Farklı demografik ve akademik özelliklere sahip oldukları belirlenmiş olan bu öğrencilere öncelikle on farklı stratejiyi içeren, problem çözme ve kurma temelli bir eğitim verilmiştir. 20 saatlik bu çalışmanın sonucunda öğrencilerin problem kurma ve kurduğu problemi çözme becerilerinin değerlendirilebilmesi amacıyla her strateji için bir etkinliğin bulunduğu bir son test uygulanmıştır. Son testin içerik analizinin ardından öğrencilerle, matematikle ve yapılan çalışmayla ilgili genel fikirleri üzerinden, yarı-yapılandırılmış bir görüşme yapılmıştır. Yapılan bu araştırma sonucunda elde edilen bulgular ışığında, öğrencilerin problem kurma becerilerinin genel akademik başarı, ebeveynlerin eğitim düzeyi, kardeşlerin eğitim düzeyi, matematiğe karşı olan tutumdan olumlu yönde etkilendiği ve verilen eğitimin öncelikle problem çözme, sonrasında ise problem kurma becerisini geliştirdiği görülmüştür.
Aday öğretmenlerin hazır ders planlarını uygulama sürecindeki deneyim ve görüşlerinin incelenmesi
Geometri yapısı itibariyle soyut kavramlar içeren bir derstir. Ortaokul dönemindeki öğrencilere bu soyut dersi geleneksel öğretim yöntemleriyle işlemenin bazı öğrenme güçlüklerine neden olabileceği düşünülebilir. Bu sebeple öğrencilere zenginleştirilmiş öğrenme ortamları sunmak önemli görünmektedir. Öğrencilere zenginleştirilmiş öğrenme ortamlarını hazırlamak da hali hazırda mesleğini sürdüren öğretmenlere ve lisans eğitimlerini tamamlayıp mesleğe başlayacak aday öğretmenlere düşmektedir. Bu araştırmada, eğitim fakültesi "Öğretmenlik Uygulaması" dersi dâhilinde aday öğretmenlerin 5. sınıf öğrencilerine uygulama yaptıracağı bir ortam hazırlanmaya çalışılmıştır. Araştırmacı tarafından Ortaokul 5. sınıf öğrencilerine "geometrik cisimler" alt öğrenme alanının kazanımlarını kavratmaya yönelik derste Dinamik Geometri Yazılımı (DGY) ve somut materyallerin kullanımını gerektiren ders planları hazırlanmıştır. Araştırmanın amacı aday öğretmenlerin; uygulama süreci öncesi DGY ve öğretmenlik mesleğine ilişkin görüşlerini sunmak; Cabri Geometri, Cabri 3D ve somut materyal kullanımını gerektiren hazır ders planlarını uygulama sürecindeki yaşantılarını ve görüşlerini belirlemek; uygulama süreci sonrası öğretimde hazır ders planlarını, DGY ve somut materyal kullanımını ve öğretmenlik mesleğine ilişkin görüşlerini sunmaktır. Araştırma aday öğretmenlerin yaşantılarını ve görüşlerini derinlemesine irdelemek amaçlı olduğu için çalışmada nitel araştırma deseni benimsenmiştir. Araştırma, vaka çalışmasının bir türü olan "birkaç bireyden oluşan vaka çalışması" olarak desenlenmiştir. Araştırmaya hizmet edip örneklemler üzerinde daha ayrıntılı ve derinlemesine çalışmaya olanak verdiğinden amaçlı örnekleme yönteminin bir türü olan "maksimum çeşitlilik örnekleme" yöntemiyle çalışma grubu belirlenmiştir. Çalışmada, 2016-2017 eğitim-öğretim yılında bir üniversitenin Eğitim Fakültesi İlköğretim Matematik Öğretmenliği bölümünde öğrenim gören son (4.) sınıf öğrencilerinden dört aday öğretmenle çalışılmıştır. Araştırma, maksimum çeşitlilik örneklemesine uygun olarak seçilmiş olan dört aday öğretmenle gerçekleştirilmiştir. Araştırma sorularına gerekli cevapları bulabilmek amacıyla veri çeşitlemesine önem verilmiştir. Veri toplama sürecinde gerek sözlü gerek yazılı mülakatlara yer verilmiş, video ve ses kayıtları alınmıştır. Araştırmanın sonuçları "aday öğretmenlerin uygulama öncesi, süreci ve sonrası derslerde DGY kullanımıyla ilgili görüşlerine yönelik sonuçlar", "aday öğretmenlerin uygulama öncesi, süreci ve sonrası öğretmenlik mesleği ile ilgili görüşlerine yönelik sonuçlar" ve "aday öğretmenlerin uygulama süreci sonrası derslerde (matematik öğretimi) somut materyal kullanılması ile ilgili görüşlerine yönelik sonuçlar" şeklinde belirlenmiştir.
Dönüşüm geometrisi konularının dinamik geometri yazılımı programlarıyla öğretiminin öğrencilerin öğrenme süreçlerine etkisi
Teknolojinin eğitim alanında kullanımı, ülkemizde yaklaşık 2011 yılı itibariyle başlamış ve FATİH projesi ile hız kazanmıştır. Proje kapsamında ortaokul ve liselere akıllı tahta ve tabletler dağıtılmış, öğretmenlerin hizmet içi eğitimleri sağlanarak teknolojiyi etkili şekilde kullanabilmeleri amaçlanmıştır. Yapılan araştırmalar öğretmenlerin ve öğretmen adaylarının FATİH projesi kapsamında yapılan eğitimlere rağmen teknolojiyi etkili kullanmada zorluk yaşadıklarını göstermektedir. Teknolojinin derse entegre edilmesinde yaşanan problemler dikkate alındığında, öğretmenler için kazanımları teknoloji aracılığıyla öğrencilere kazandırma konusunda rehber olabilecek ders planlarına ve öğretim modüllerine ihtiyaç olduğu düşünülmektedir. Bu bağlamda, akıllı tahta ve dinamik geometri programları kullanılarak öteleme ve simetri konularını öğretmeyi amaçlayan bir ders modülü hazırlanarak, bu modülün öğrenciler ve öğretmenler üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Bu araştırma kapsamında nitel araştırma yöntemleri kullanılmıştır. Çalışma konusu, dönüşüm geometrisi konularından belirlenmiştir. Ders planının hazırlanması, uygulamaların yapılması ve analizlerin gerçekleştirilmesi için Didaktik Mühendislik yöntemi kullanılmıştır. Sonuç olarak, ders planlarının yapılması sırasında kullanılan a-didaktik durumların öğrencilerin yaşamından olması önemli görülmektedir. Noktalı kağıt kullanımında ön hazırlık analizlerinde kullanımın açıklanması önemli görülmektedir. Öğrencilerin, kavram isimlendirmelerine öncelik verilmesi uygun görülmektedir. Somut materyal kullanımına ders planlama noktasında önem verilmelidir. Ders planlama aşamasında planlanan durumlar ile dersin işlenişi sırasında gerçekleşen durumlar arasında farklılık olması normal karşılanmaktadır. Yapılan çalışmaların sonuçlarına yönelik olarak, işlenecek derslerin planlanmasında öğretmenlerin ve akademisyenlerin birlikte çalışması önerilmektedir. İşlenen derslerin gözlemlenmesi ve sonrasında yorumlanmasında öğretmenlerin iç görüsünü ortaya çıkaracak çalışmalar yapılması önerilmektedir. A priori ve a posteriori analizlerin yapılması sırasında ortaya çıkan benzerlik ve farklılıkların değerlendirilmesinde akademi ve okul iş birliği yapılması önerilmektedir. Farklı konularda ders planları oluşturulup, didaktik mühendislik yöntemi ile değerlendirilmesi ve öğretmen adaylarına örnek ders planları sunulması önerilmektedir.
Teknoloji destekli öğretim etkinliklerinin 5E modeline göre matematik öğretimine entegrasyonunun değerlendirilmesi
Bu araştırmanın amacı, bilişim teknolojilerinin öğretim sürecinde etkin kullanımı için lise 11. Sınıf geometri öğretim programında yer alan "Çember" konusundaki kavram ve genellemelerin öğretimine yönelik akıllı tahta için etkileşimli ders modülü tasarlayarak uygulanması ve yapılandırmacı öğretim temeline dayanan 5E modeline göre öğretim sürecine olan katkısının incelenmesidir. Araştırmada Karma Yöntem Araştırması metodu kullanılmış olup, çalışma grubunun seçimi olasılık temelli örnekleme yöntemlerinden küme örnekleme yöntemine göre 2014-2015 öğretim yılında Afyonkarahisar ilinde bulunan bir lisenin 11. Sınıfların iki şubesi yansız olarak seçilerek gerçekleştirilmiştir. Gruplardan birisi deney diğeri kontrol grubu olarak belirlenirken, deney grubu 28, kontrol grubu ise 24 öğrenciden oluşmaktadır. Deney grubuna, araştırmada geliştirilen Çember Ders Modülü kullanılarak 5E modeline göre öğretim yapılmış, kontrol grubunda öğretim programına göre öğretim sürdürülmüştür. Veriler, Matematik Dersinde Akıllı Tahtaya Yönelik Tutum Ölçeği, Öğrenci Çalışma Yapraklar, Ünite Değerlendirme Soruları ve Öğrenci Görüşme Formu ile toplanmıştır. Ayrıca öğretim sürecinin video ve öğrenci görüşlerinin ses kaydı alınmıştır. Nicel veriler SPSS v.23 programında bağımsız gruplar için t-testi, bağlı gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi, frekans ile nitel veriler, betimsel ve içerik analizi yöntemleri ile analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, tasarlanan çember ders modülünün, çember kavramının ve ilgili genellemelerin oluşturulması ve öğrenilmesine olumlu katkı sağladığı ortaya çıkmıştır. Deney ve kontrol gruplarının ünite değerlendirme soruları puanları arasında istatistiksel olarak deney grubu lehine istatistiksel olarak fark olduğu bulunmuştur. Bununla birlikte, matematik derslerinde akıllı tahta kullanımına ilişkin tutumlarda deney ve kontrol grupları arasında anlamlı farklılığa rastlanmazken, diğer değişkenler bakımından bazı alt boyutlarda farklılıklar ortaya çıkmıştır. Öğrenci görüşleri bakımından uygulanan öğretim sürecine ilişkin genel olarak olumlu tutumlar gözlenmekle birlikte, olumsuz tutumların yapılandırmacı öğretimine karşı önceden sahip olunan olumsuz tutumların ve zihinsel süreç becerilerini kullanmadaki isteksizliğe bağlı olduğu düşünülmektedir. Sonuç olarak çember ünitesinin öğretiminde akıllı tahtanın, 5E modelinin ve çember ders modülünün bu süreç için kullanımı, bunun yanında matematik ve diğer konu alanlarında araştırmalar yapılarak etkileşimli öğretim modüllerinin geliştirilmesi önerilmiştir.
Dinamik geometri yazılımı ile zenginleştirilmiş ortamlarda öğretmen adaylarının muhakeme süreçleri üzerine bir öğretim deneyi
Bu araştırmanın temel amacı dinamik geometri yazılımı kullanılarak gerçekleştirilen geometri öğretiminin matematik öğretmeni adaylarının matematiksel muhakeme ve inşa süreçlerine, temel geometri alan bilgilerine ve geometri başarı düzeylerine etkisini değerlendirmek, temel geometrik kavramları anlamlandırma süreçlerini incelemek, süreçte karşılaştıkları güçlükleri ve sürece ilişkin görüşlerini belirlemektir. Çalışmada nitel bir öğretim deneyi modeli kullanılmıştır. Gerçekleştirilen öğretim deneyi Dinamik Geometri Yazılımı Cabri Geometri kullanılarak yapılandırmacı bir yaklaşımla aksiyomatik bir sistem olarak Öklid geometrisinin temelleri, temel teoremlerin ispatı, geometrik yapıların oluşturulmasını içeren Geometri-1 ders müfredatını kapsayacak şekilde 12 hafta sürmüştür. Araştırmanın katılımcıları 2016-2017 akademik yılının bahar döneminde Bursa Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Matematik Öğretmenliği lisans programına kayıtlı Geometri-1 dersini alan 68 öğretmen adayından oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak Çoktan Seçmeli Geometri Başarı Testi, Açık Uçlu Temel Geometri Alan Bilgisi Testi, Açık Uçlu İspat Yorumlama Testi, Açık Uçlu İspat Yapma Testi, Açık Uçlu Temel Geometrik İnşa Testi, ders gözlemleri, yazılı ve sözlü görüşme formları kullanılmıştır. Elde edilen nicel verilerin analizinde bağımlı örneklemler t testinden yararlanılmıştır. Gözlem bulgularının analizinde betimsel analiz teknikleri, görüşmelerin analizinde içerik analizi teknikleri kullanılmıştır. Açık uçlu testlerden elde edilen verilerin analizinde nitel ve nicel veri analizi teknikleri birlikte kullanılmıştır. Bulgular yüzde ve frekans tablolarıyla birlikte sunulmuştur. Ön testlerden elde edilen veriler ve ilk derslere ilişkin gözlemler öğretmen adaylarının geometri başarısı, temel geometri alan bilgisi, temel geometrik inşa, geometrik muhakeme ve ispat oluşturma becerilerinin düşük olduğunu göstermiştir. Araştırma sonuçları yapılan uygulamanın öğretmen adaylarının söz edilen becerilerinde istatistiksel olarak anlamlı ve olumlu bir etkiye sahip olduğunu ve öğretmen adaylarının geometri dersine bakış açılarını olumlu yönde etkilediğini ortaya koymuştur. Öğretmen adaylarının, çalışma süresince gösterdikleri gelişme göz önünde bulundurulduğunda araştırmanın lisans düzeyinde verilen geometri derslerinin öğretim yöntemlerine katkı sağlayacağı; matematik öğretmenleri için fikir, örnek ve kaynak teşkil edeceği ve gelecekte yapılacak araştırmalara ışık tutacağı düşünülmektedir.