Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi İsmail Turan Kallimci
11 theses · Muğla Sıtkı Kocman University
Türk kültüründe kadının rolü ve Kırgız destanlarındaki yansımaları
Destanlar bir milletin kültürü, yaşam şekli ve olaylara/kişilere yaklaşımını gösteren en önemli edebi kaynaklardan biridir. Destanlar, dünya üzerinde yaşayan bütün Türk toplulukları için ayrı bir önem arz etmektedir. Arkaik dönemden itibaren Türk destanları, Türklerin yaşayış şekilleri ve günümüze kadar geçen süreçteki değişimlerini anlayabilmek açısından da eşsiz kaynaklardır. Arkaik destanlar, kahramanlık destanları, tarihi ve aşk destanları, mitsel-masalsı destanlar şeklinde çeşitleri bulunan destanlarımız, bir milletin tanınmasına da olanak sağlamaktadır. Kırgız Türklerinde ise daha çok sözlü edebiyat sahasında gelişme gösteren destanlar günümüze kadar ulaştırılmış değerli edebiyat ürünleridir. Söz konusu tez çalışmasında da Kırgız Türklerine ait olan beş destan ışığında kadınların Türk kültüründeki yeri anlatılmıştır. Tezin ilk bölümünde arkaik dönemden günümüze kadar geçen süre zarfında Türk kadınlarının aile, sosyoekonomik, kültürel ve siyasî hayat içindeki rolleri üzerine araştırma yapılmış ve Türk yaratılış destanı ile bağdaştırılarak verilmiştir. Türk mitolojisinde çok önemli bir yeri olan Ak Ana ve Umay Ana başta olmak üzere iyicil ve kötücül tanrıçalar hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde ise Türk destancılık geleneği ve kadınlar ile ilgili destan motifleri üzerinde durulmuştur. Ayrıca destanlarımızda görülen tipler hakkında da bilgiler sunulmuştur. Son bölümde ise beş Kırgız destanında yer alan kadın kahramanlar tespit edilmiş ve Türk kültüründeki rolü saptanmıştır. Tez çalışmasının sonunda yer alan ekler kısmındaki resimler ise tezde incelenen tanrıçaların ve destanlardaki kadın kahramanların mitolojide ne şekilde temsil edildiğini anlayabilmek adına verilmiştir.
Balkan Türkleri çağdaş şiirinde milli temalar üzerine bir araştırma
Araştırma; Batı Trakya (Yunanistan), Bulgaristan, Makedonya, Kosova, Romanya ve Gagavuz topraklarında asırlar boyunca millî varoluş mücadelesini sürdürmeye devam eden Balkan Türklerinin tarihî ve sosyal geçmişini çağdaş Türk şiirinde millî temalar çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın birinci bölümünü Balkan Türklerinin tarihî geçmişi oluşturmaktadır. Bu bölümde şiirlerin tarihî ve sosyal olaylarla bağlantısını kurabilmemiz amacıyla tarihî bilgi verilmektedir. İkinci bölümü tezimizin ana konusunu oluşturan millî temalar oluşturmaktadır. Bahsettiğimiz millî temalar başlığı altında memleket, dil, milliyetçilik (Türkçülük), göç, savaş ve direniş, din ve Atatürk ile ilgili kaleme alınan şiirler incelenmektedir. Bu nedenle bu konuda yazılan şiirler derlenmiştir. Balkan Türk şairlerinin şiir kitapları, Batı Trakya'nın Sesi, Romanya Demokratik Türk Birliği'nin yayın organı Hak Ses, Türkçem, Sabaa Yıldızı ve Sesler dergilerinin arşivlerinden ve diğer konuyla ilgili antolojilerden derlediğimiz şiirler çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmanın üçüncü bölümünde millî temalar başlığı altında sınıflandırdığımız şiirlerin dil ve üslup yönünden incelemesini yaptık. Bu bölümde başvuru kitabı olarak Doğan Aksan'ın "Şiir Dili" ve "Türk Şiir Dili" kitabı ile İsmail Çetişli'nin "Metin Tahlillerine Giriş 1" kitabından yararlandık. Şiirlerin dil ve üslup incelemesini "Söz Sanatları ve Anlam, Günlük Konuşma Dilinin Kullanımı ve Şiir Yapısı şeklinde üç başlık altında inceledik. Ve araştırmanın ek kısmında incelediğimiz şiirlerden ulaşılması zor olan dergilerdeki şiirleri ekledik. Araştırma boyunca ulaşılan bulgular Balkanların asırlar boyunca geçirdiği tarihî sürecin edebiyatın bir kolu olan şiirden ayrılmadığını göstermektedir. Gerek Osmanlı Devleti'nin hüküm sürdüğü yıllar gerekse Osmanlı'dan sonraki yıllarda meydana gelen olaylar şiirde yansımasını bulmaktadır. Balkan Türklerine uygulanan asimile politikaları, işkenceler, savaş katliamlarının reel boyutu şiirde var olmakta olmaya da devam etmektedir.
Elçin Efendiyev romanlarında halk kültürü unsurları
Azerbaycan Türk Edebiyatının önemli isimlerinden biri olan Elçin Efendiyev, Azerbaycan sahasının yanı sıra yirmiden fazla dile çevrilmiş eserleriyle uluslararası bir öneme sahiptir. Sovyetler döneminin baskıcı ve yıkıcı politikalarının hâkim olduğu sıralarda ve sonrasında kaleme aldığı eserleriyle gerek siyasi gerek kültürel ve sosyal olmak üzere pek çok alanda millî doğruların savunucusu olmuş ve bir döneme tüm gerçekçiliğiyle ışık tutma gayesini yazılarına taşımıştır. Tüm bu sosyal, kültürel-trajik meselelerle birlikte eserlerinde halk kültürünün zengin mirasını vurgulamayı da ihmal etmemiştir. Öne çıkan zengin mirasın tespitinden hareketle hazırlanmış olan bu çalışma, Elçin Efendiyev'in Türkiye Türkçesine aktarılmış olan Ak Deve, Mahmut ile Meryem, Ölüm Hükmü ve Kafa romanlarının halk kültürü unsurları bakımından incelenmesinden oluşmuştur.
Elçin Efendiyev romanlarında halk kültürü unsurları
Azerbaycan Türk Edebiyatının önemli isimlerinden biri olan Elçin Efendiyev, Azerbaycan sahasının yanı sıra yirmiden fazla dile çevrilmiş eserleriyle uluslararası bir öneme sahiptir. Sovyetler döneminin baskıcı ve yıkıcı politikalarının hâkim olduğu sıralarda ve sonrasında kaleme aldığı eserleriyle gerek siyasi gerek kültürel ve sosyal olmak üzere pek çok alanda millî doğruların savunucusu olmuş ve bir döneme tüm gerçekçiliğiyle ışık tutma gayesini yazılarına taşımıştır. Tüm bu sosyal, kültürel-trajik meselelerle birlikte eserlerinde halk kültürünün zengin mirasını vurgulamayı da ihmal etmemiştir. Öne çıkan zengin mirasın tespitinden hareketle hazırlanmış olan bu çalışma, Elçin Efendiyev'in Türkiye Türkçesine aktarılmış olan Ak Deve, Mahmut ile Meryem, Ölüm Hükmü ve Kafa romanlarının halk kültürü unsurları bakımından incelenmesinden oluşmuştur.
Türk dünyası romanlarında İkinci Dünya Savaşı
Çalışmada Türk Dünyası edebiyatlarında yazılan İkinci Dünya Savaşı konulu Kanla Yazılan Kitap (1944) Uzak Sahillerde (1954), Korkunç Yıllar (1956), Toprak Ana (1963), Ufuk (1964), ve sürgün temalı İki Kasım Bin Dokuz Yüz Kırk Üç (1990), Gurbetten İniltiler (2002) romanlarının ayrıntılı ve karşılaştırmalı incelemesi yapılmıştır. Çalışmanın amacı, Türk Dünyası Edebiyatlarında yazılan İkinci Dünya Savaşı konulu romanları inceleyerek bu savaşa Sovyetler Birliği tarafından katılan Türk ülkeleri ve Türk milletinin o çağlardaki yaşadıkları zorlu günlerle okuyucuyu tanıştırmak olmuştur. Çalışmada İkinci dünya savaşı yıllarında ve savaş sonrasında Türk dünyası edebiyatlarında yazılan bu romanlar incelenerek romanların birbirine benzer ve farklı tarafları açığa çıkarılmıştır. Çalışmamızın giriş bölümünde İkinci Dünya Savaşı, İkinci Dünya Savaşına katılan Türk ülkeleri ve bu ülkelerin savaşı kazanmaktaki önemi hakkında genel bilgi verilmiştir. Birinci bölümde, çalışma kapsamında bulunan romanlar ayrıntılı şekilde olay örgüsü, şahıs kadrosu, zaman, mekân, bakış açısı ve anlatıcı açısından incelenmiştir. İkinci bölümde, çalışmada ele alınan romanlar tematik ve teknik yönden karşılaştırılarak incelenmiştir.
Türk dünyası romanlarında İkinci Dünya Savaşı
Çalışmada Türk Dünyası edebiyatlarında yazılan İkinci Dünya Savaşı konulu Kanla Yazılan Kitap (1944) Uzak Sahillerde (1954), Korkunç Yıllar (1956), Toprak Ana (1963), Ufuk (1964), ve sürgün temalı İki Kasım Bin Dokuz Yüz Kırk Üç (1990), Gurbetten İniltiler (2002) romanlarının ayrıntılı ve karşılaştırmalı incelemesi yapılmıştır. Çalışmanın amacı, Türk Dünyası Edebiyatlarında yazılan İkinci Dünya Savaşı konulu romanları inceleyerek bu savaşa Sovyetler Birliği tarafından katılan Türk ülkeleri ve Türk milletinin o çağlardaki yaşadıkları zorlu günlerle okuyucuyu tanıştırmak olmuştur. Çalışmada İkinci dünya savaşı yıllarında ve savaş sonrasında Türk dünyası edebiyatlarında yazılan bu romanlar incelenerek romanların birbirine benzer ve farklı tarafları açığa çıkarılmıştır. Çalışmamızın giriş bölümünde İkinci Dünya Savaşı, İkinci Dünya Savaşına katılan Türk ülkeleri ve bu ülkelerin savaşı kazanmaktaki önemi hakkında genel bilgi verilmiştir. Birinci bölümde, çalışma kapsamında bulunan romanlar ayrıntılı şekilde olay örgüsü, şahıs kadrosu, zaman, mekân, bakış açısı ve anlatıcı açısından incelenmiştir. İkinci bölümde, çalışmada ele alınan romanlar tematik ve teknik yönden karşılaştırılarak incelenmiştir.
Balkan Türkleri çağdaş şiirinde milli temalar üzerine bir araştırma
Araştırma; Batı Trakya (Yunanistan), Bulgaristan, Makedonya, Kosova, Romanya ve Gagavuz topraklarında asırlar boyunca millî varoluş mücadelesini sürdürmeye devam eden Balkan Türklerinin tarihî ve sosyal geçmişini çağdaş Türk şiirinde millî temalar çerçevesinde incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmanın birinci bölümünü Balkan Türklerinin tarihî geçmişi oluşturmaktadır. Bu bölümde şiirlerin tarihî ve sosyal olaylarla bağlantısını kurabilmemiz amacıyla tarihî bilgi verilmektedir. İkinci bölümü tezimizin ana konusunu oluşturan millî temalar oluşturmaktadır. Bahsettiğimiz millî temalar başlığı altında memleket, dil, milliyetçilik (Türkçülük), göç, savaş ve direniş, din ve Atatürk ile ilgili kaleme alınan şiirler incelenmektedir. Bu nedenle bu konuda yazılan şiirler derlenmiştir. Balkan Türk şairlerinin şiir kitapları, Batı Trakya'nın Sesi, Romanya Demokratik Türk Birliği'nin yayın organı Hak Ses, Türkçem, Sabaa Yıldızı ve Sesler dergilerinin arşivlerinden ve diğer konuyla ilgili antolojilerden derlediğimiz şiirler çalışmanın örneklemini oluşturmaktadır. Araştırmanın üçüncü bölümünde millî temalar başlığı altında sınıflandırdığımız şiirlerin dil ve üslup yönünden incelemesini yaptık. Bu bölümde başvuru kitabı olarak Doğan Aksan'ın "Şiir Dili" ve "Türk Şiir Dili" kitabı ile İsmail Çetişli'nin "Metin Tahlillerine Giriş 1" kitabından yararlandık. Şiirlerin dil ve üslup incelemesini "Söz Sanatları ve Anlam, Günlük Konuşma Dilinin Kullanımı ve Şiir Yapısı şeklinde üç başlık altında inceledik. Ve araştırmanın ek kısmında incelediğimiz şiirlerden ulaşılması zor olan dergilerdeki şiirleri ekledik. Araştırma boyunca ulaşılan bulgular Balkanların asırlar boyunca geçirdiği tarihî sürecin edebiyatın bir kolu olan şiirden ayrılmadığını göstermektedir. Gerek Osmanlı Devleti'nin hüküm sürdüğü yıllar gerekse Osmanlı'dan sonraki yıllarda meydana gelen olaylar şiirde yansımasını bulmaktadır. Balkan Türklerine uygulanan asimile politikaları, işkenceler, savaş katliamlarının reel boyutu şiirde var olmakta olmaya da devam etmektedir.
Cunay Mavlyanov'un hikâyeciliği ve Avaz kitabındaki seçilmiş hikâyelerinin edebi tahlili
Kırgız edebiyatının 1960'lı yıllarının önemli temsilcilerinden Cunay Mavlyanov'un hikâyelerinde genellikle Kırgız halkının İkinci Dünya Savaşı'ında yaşadıkları zorluklar anlatılmıştır. Yazar, hem cephedeki hem halk arasındaki sıkıntıları hem de savaş bittikten sonra savaşın etkilerini dile getirmiştir. Çalışmamız, Kırgız halkının İkinci Dünya Savaşı'ndaki durumunu gösteren hikâyeler yazan Cunay Mavlyanov'un Avaz kitabında yer alan İkinci Dünya Savaşı'nı konu edinen altı hikâyesinin incelenmesini içermektedir. Üç bölümden oluşan çalışmamızın giriş kısmında Kırgız edebiyatında nesir hakkında genel bilgiler verilmiş olup özellikle hikâye, uzun hikâye ve roman türleri üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde yazarın hayatı, sanatı ve eserleri ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde ise yazarın "Kütüü" (Bekleyiş), "Bekiş Saga Emne Boldu", (Bekiş Sana Ne Oldu?), "Ata" (Baba), "Öksük" (Yetim), "Cayloodo" (Yazlıkta), "Nan" (Ekmek) hikâyelerinin edebi tahlilleri üzerinden genel olarak hikâyeciliği incelenmiştir. Üçüncü bölümde bahsi geçen hikâyelerin transkripsiyonuna ve Türkiye Türkçesi'ne aktarımına yer verilerek çalışmamız sonuçlandırılmıştır. Kırgız edebiyatında nesir alanında bundan sonra yapılacak olan çalışmalara katkı sağlayacağını düşündüğümüz çalışmamızın sonuç bölümünde yazarın işlediği savaş temasından yola çıkılarak genel bir değerlendirme yapılmıştır. Kırgız halkının yaşadığı Ürkün olayı, Ekim Devrimi gibi pek çok önemli olayı konu edinen hikâye ve romanlardan bilgi sahibi olurken Cunay Mavlyanov'un eserlerinden de İkinci Dünya Savaşı ve dönemin şartları hakkında bilgi edinilebilir. Anahtar Kelimeler: Kırgız Edebiyatı, Kırgız Nesri, Kırgız Hikâyesi, Cunay Mavlyanov, İkinci Dünya Savaşında Kırgız Nesri
Cunay Mavlyanov'un hikâyeciliği ve Avaz kitabındaki seçilmiş hikâyelerinin edebi tahlili
Kırgız edebiyatının 1960'lı yıllarının önemli temsilcilerinden Cunay Mavlyanov'un hikâyelerinde genellikle Kırgız halkının İkinci Dünya Savaşı'ında yaşadıkları zorluklar anlatılmıştır. Yazar, hem cephedeki hem halk arasındaki sıkıntıları hem de savaş bittikten sonra savaşın etkilerini dile getirmiştir. Çalışmamız, Kırgız halkının İkinci Dünya Savaşı'ndaki durumunu gösteren hikâyeler yazan Cunay Mavlyanov'un Avaz kitabında yer alan İkinci Dünya Savaşı'nı konu edinen altı hikâyesinin incelenmesini içermektedir. Üç bölümden oluşan çalışmamızın giriş kısmında Kırgız edebiyatında nesir hakkında genel bilgiler verilmiş olup özellikle hikâye, uzun hikâye ve roman türleri üzerinde durulmuştur. Birinci bölümde yazarın hayatı, sanatı ve eserleri ile ilgili bilgilere yer verilmiştir. İkinci bölümde ise yazarın "Kütüü" (Bekleyiş), "Bekiş Saga Emne Boldu", (Bekiş Sana Ne Oldu?), "Ata" (Baba), "Öksük" (Yetim), "Cayloodo" (Yazlıkta), "Nan" (Ekmek) hikâyelerinin edebi tahlilleri üzerinden genel olarak hikâyeciliği incelenmiştir. Üçüncü bölümde bahsi geçen hikâyelerin transkripsiyonuna ve Türkiye Türkçesi'ne aktarımına yer verilerek çalışmamız sonuçlandırılmıştır. Kırgız edebiyatında nesir alanında bundan sonra yapılacak olan çalışmalara katkı sağlayacağını düşündüğümüz çalışmamızın sonuç bölümünde yazarın işlediği savaş temasından yola çıkılarak genel bir değerlendirme yapılmıştır. Kırgız halkının yaşadığı Ürkün olayı, Ekim Devrimi gibi pek çok önemli olayı konu edinen hikâye ve romanlardan bilgi sahibi olurken Cunay Mavlyanov'un eserlerinden de İkinci Dünya Savaşı ve dönemin şartları hakkında bilgi edinilebilir. Anahtar Kelimeler: Kırgız Edebiyatı, Kırgız Nesri, Kırgız Hikâyesi, Cunay Mavlyanov, İkinci Dünya Savaşında Kırgız Nesri
1945-1991 yılları arasında modern Kırgız şiirinde kadın teması
Bu çalışmada, 1945-1991 yılları arasında Kırgız şairleri tarafından kaleme alınan Kırgız şiirlerinde kadın temasının nasıl yer aldığı incelenmiştir. Çalışmamızın amacı; 1945-1991 yılları arası modern Kırgız şiirinde kadın temasının sosyal, siyasî, toplumsal değişiklik vb. gibi etkenlerin ışığında şiirde nasıl kullanıldığının incelenmesidir. Çalışmanın giriş bölümünde Kırgız edebiyatı hakkında genel bilgiler yer almaktadır. Birinci bölümde, tarihî dönemlere ayırarak modern Kırgız şiiri hakkında genel bilgiler verilmektedir. İkinci bölümde, 1945-1991 yılları arasında Kırgız şairleri tarafından kadın temasında yazılan şiirler kullanılmıştır. Bu şiirlerden bazıları tarafımızca aktarılıp, bazıları da yayımlanan kaynaklardan alınmıştır. Tezimizde yer alan kadın temalı şiirler, tarihi dönemler ışığında, yaşanan toplumsal değişiklikler göz önünde bulundurularak tematik açıdan başlıklara ayrılmıştır. Üçüncü bölümde, şiirlerin dil, üslup ve yapı bakımından incelemesi yapılmıştır. Dördüncü bölümde, Kırgız Türkçesinden aktarımı yapılan şiirler yer almaktadır. Çalışmanın sonuç bölümünde, her bölümün değerlendirmesini yaptıktan sonra kaynakçaya yer verdik.
1945-1991 yılları arasında modern Kırgız şiirinde kadın teması
Bu çalışmada, 1945-1991 yılları arasında Kırgız şairleri tarafından kaleme alınan Kırgız şiirlerinde kadın temasının nasıl yer aldığı incelenmiştir. Çalışmamızın amacı; 1945-1991 yılları arası modern Kırgız şiirinde kadın temasının sosyal, siyasî, toplumsal değişiklik vb. gibi etkenlerin ışığında şiirde nasıl kullanıldığının incelenmesidir. Çalışmanın giriş bölümünde Kırgız edebiyatı hakkında genel bilgiler yer almaktadır. Birinci bölümde, tarihî dönemlere ayırarak modern Kırgız şiiri hakkında genel bilgiler verilmektedir. İkinci bölümde, 1945-1991 yılları arasında Kırgız şairleri tarafından kadın temasında yazılan şiirler kullanılmıştır. Bu şiirlerden bazıları tarafımızca aktarılıp, bazıları da yayımlanan kaynaklardan alınmıştır. Tezimizde yer alan kadın temalı şiirler, tarihi dönemler ışığında, yaşanan toplumsal değişiklikler göz önünde bulundurularak tematik açıdan başlıklara ayrılmıştır. Üçüncü bölümde, şiirlerin dil, üslup ve yapı bakımından incelemesi yapılmıştır. Dördüncü bölümde, Kırgız Türkçesinden aktarımı yapılan şiirler yer almaktadır. Çalışmanın sonuç bölümünde, her bölümün değerlendirmesini yaptıktan sonra kaynakçaya yer verdik.