Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Erkol
12 theses · Afyon Kocatepe University
Total kurum kavramı bağlamında koronavirüs aşısına karşıtlık üzerine nitel araştırma
Kurum, gündelik hayatta sıklıkla kullandığımız ve birçok araştırmaya konu olan temel kavramlardan birisidir. Erving Goffman, kurumu farklı açılardan ele alarak total kurum kavramsallaştırmasını temele alan çalışmalar yapmıştır. 2019 yılının sonlarına gelindiğinde Covid-19 olarak adlandırılan pandemi sürecinin total kurum kavramına işaret eden öğeleri bünyesinde barındırdığı görülmüştür. Total kurumlarda sıklıkla karşılaşılan benliğin sunumundaki farklılıklar, Koronavirüs aşısına karşı oluşan tutumların çeşitliliğinde gözlenmiştir. Çalışma, Covid-19 pandemi süreciyle birlikte totalleşen dünya düzenine dair gözlemleri konu edinmektedir. Ayrıca bireylerin aşıya karşı tutumlarında görülen değişikliklerin total kurum kavramsallaştırması bağlamında ele alınarak irdelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç ekseninde Koronavirüs aşısı olmamış 10 kadın ve 10 erkek katılımcı ile yarı yapılandırılmış görüşme tekniğinin yapılması uygun görülmüştür. Çalışmada nitel araştırma yöntemi içerisinde yer alan fenomenoloji kullanılmıştır. Araştırmada betimsel analiz ve içerik analizi yapılmıştır. Araştırma, dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde kurum, total kurum, benlik gibi kavramlar analiz edilerek kavramsal ve kuramsal çerçeve sunulmuştur. Ele alınan ikinci bölümde pandemi süreciyle ortaya çıkan gelişmeler dizini incelenmiştir. Üçüncü bölümde araştırmanın metodolojisi ele alınmıştır. Dördüncü bölüm, çalışmanın bulgularının analiz edildiği kısmı oluşturmaktadır. Elde edilen bulgular analiz edilerek benlik sunumundaki farklılıklar total kurum kavramı dâhilinde ilişkilendirilerek detaylı olarak ele alınmıştır. Araştırmada katılımcıların aşı olmama nedenleri arasında aşıya duyulan güvensizlik, dini faktörler, yan etki korkusu, sosyal medya etkisi vb. faktörlerin etkili olduğu görülmüştür. Seyahat kısıtlaması, sokağa çıkma yasağı gibi uygulanan kuralların totalleşmeye giden süreci işaret ettiği görülmüştür. Katılımcıların aşı hakkındaki görüşlerini yakın çevresi ile paylaştıkları ancak sosyal medyada benliklerini sunmaktan çekindikleri saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Kurum, total kurum, benlik, pandemi, aşı, Koranavirüs.
Evliliğin ilk yıllarındaki boşanma ve nedenleri üzerine sosyolojik bir analiz: Bursa ili örneği
Evlilik kararıyla kurulan aile birlikteliği alınan boşanma kararıyla bitirilmektedir. Özellikle son yıllarda boşanmalar dünya çapında giderek artmaktadır. Türkiye genelinde ise son yıllarda hızlı bir şekilde artış gösteren boşanma oranlarının özellikle evliliğin ilk yılları yani 1-5 yılları arasında olduğu gözlenmektedir. Yapılan literatür incelemesi sonucunda hazırlanan çalışmaların çoğunda genel boşanma olgusu ve nedenleri ele alınmış bulunmaktadır. Evliliğin ilk yıllarındaki boşanma ve nedenlerine ilişkin birkaç çalışma dışında bir veriye ulaşılmamıştır. Bu nedenle araştırmanın temel amacı, evliliğin ilk yılları olan ilk beş yılda son bulan evliliklerdeki boşanma ve nedenlerinin araştırılmasıdır. Çalışmada boşanma nedenleri kavramsal ve kuramsal çerçeve ile temellendirilerek katılımcıların anlatılarından elde edilen verilerle açıklanmaya çalışılmıştır. Saha araştırması kapsamında Bursa'da ikamet eden evliliğin ilk yıllarında boşanan 9'u kadın 6'sı erkek olmak üzere toplam 15 katılımıyla derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Verilerin yorumlanmasında içerik analizi tekniğinden yararlanılmıştır. Sonuç olarak araştırma da erkeğin ve kadının boşanma süreçlerine etki eden faktörlere ilişkin toplanan veriler, incelenerek kategoriler belirlenmiştir. Bu kategoriler doğrultusunda boşanma olgusunun süreci ve nedenlerine ait temalar oluşturulmuştur. Bursa ilindeki evliliğin ilk yıllarındaki çiftleri boşanmaya götüren sebeplerin neler olduğu incelenerek, evliliği olumsuz olarak etkileyen ve boşanmaya götüren faktörler, oluşturulan temalar dâhilinde yorumlanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Aile, boşanma, erken boşanma kavramı ve boşanma nedenleri
Öğretmenlerin çevre okuryazarlıklarının bazı değişkenler açısından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı, sınıf öğretmenlerinin çevre okuryazarlıklarını bazı değişkenler açısından incelemektir. Araştırmada betimsel tarama yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2016-2017 eğitim öğretim yılında Afyonkarahisar ilinde bulunan devlet ilkokullarında görev yapan 371 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak çevre davranış ölçeği, çevre sorunlarına yönelik tutum ölçeği ve çevre bilgi testi kullanılmıştır. Elde edilen veriler SPSS 20 istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin analizinde betimsel istatistik, ilişkisiz örneklemler için t-testi, tek yönlü varyans analizi ve basit doğrusal korelasyon kullanılmıştır. Araştırma sonucunda sınıf öğretmenlerinin çevre okuryazarlık düzeylerinin orta seviyede olduğu belirlenmiştir. Ayrıca araştırmanın bulguları sınıf öğretmenlerinin çeve davranış ve çevre bilgi düzeylerinin orta, çevre sorunlarına yönelik tutum düzeylerinin yüksek olduğunu göstermektedir.
Sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımının öğrencilerin üstbiliş farkındalıklarına ve bilimsel süreç becerilerine etkisi
Bu araştırmanın amacı, sorgulamaya dayalı öğrenme (SDÖ) yaklaşımı çerçevesinde işlenen Fen Bilimleri dersinin ortaokul 7. sınıf seviyesindeki öğrencilerin bilimsel süreç beceri düzeylerine ve üstbiliş farkındalık düzeylerine etkisini araştırmaktır. Araştırmada hem nicel hem nitel veri toplama yöntemleri kullanılmıştır. Araştırma ön test- son test kontrol gruplu yarı deneysel modelde yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 2016-2017 eğitim öğretim yılında Afyonkarahisar ilinde bir devlet okulunda öğrenim görmekte olan 7. sınıf seviyesinde 40 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Bilimsel Süreç Becerileri Ölçme Aracı (BSBÖ), Çocuklar İçin Üstbiliş Farkındalık Ölçeği B Formu (ÜBFÖ-Ç) ve Yarı Yapılandırılmış Görüşme Formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel yöntemler kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, deney grubunda yer alan öğrencilerin bilimsel süreç beceri düzeyleri ve üstbiliş farkındalık düzeylerinin kontrol grubunda yer alan öğrencilere göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı tespit edilmiştir. Nitel verilerin analizinde elde edilen sonuçlar da nicel verilerden elde edilen sonuçları desteklemektedir. Anahtar Kelimeler: Fen Bilimleri eğitimi, sorgulamaya dayalı öğrenme, bilimsel süreç becerileri, üstbiliş, öğrenci görüşleri.
Social foundations of the thought of Musa Carullah Bigiyef in the context of the idea of Islamism
Although Islamism appears itself as a political ideology in the 19th century, people who have accepted the religion of Islam since the birth of Islam have attemp-ted to make the Qur'an's commandments prevail in every aspect of life. Many Islamists that have lived in History, have tried to prove that Islam is not only a book about the hereafter, but also a religion with all kinds of competences that regu-lating social life. Especially in the 19th century, the fall of the Islamic World in all areas against the west has led some Muslim intellectuals to seek solutions to this negative situation. Many Muslim intellectuals have entered an intense effort and many recipes have been presented. However, Muslim states used these prescriptions to achieve military success rather than to regulate social life. Therefore, the proposed solutions are ineffective. Musa Carullah Bigiyef, who lived in this period of crisis, is one of the intellectuals who tried to get rid of all the laziness and backwardness of Muslims. He says that the religion of Islam should be understood correctly, and all problems should be analysis by the intelligent people as a part of Qur'an and Sunnah and this analysis should be according to the conditions of the time. He also argued that many controversial issues were ignored and resolved and according to him Muslim scholars have been obsessed with empty kalamic issues, and also encouraged apery by sectarian attitudes, and produced hundreds of works, articles and newspapers. In this study, some views of Musa Carlullah Bigiyef on social issues within the framework of Islamic tradition were explained using historical scanning model and document analysis technique.
Feminist teori ve annelik: "Feminist politika (2009- 2015) ve Amargi dergilerinde (2006- 2015) annelik olgusu"
Feminizm Fransız İhtilali sonucu ortaya çıkan ve kadınların hak arayışları olarak değerlendirilen bir harekettir. Bu hareket etrafında kadınlar kamusal- özel alan arasındaki rollerini değerlendirerek bazı taleplerde bulunmuştur. Feminizmin değerlendirmeye aldığı en önemli konulardan birini annelik oluşturmaktadır. Annelik kadınların biyolojik olarak erkeklerden en farklı olduğu noktadır. Feminizmde annelik algısının incelenmesi (Feminist Politika ve Amargi Dergileri) bu araştırmanın ana konusunu oluşturmaktadır. Araştırma kapsamında işlenen konular Türkiye'de uzun yıllar yayın yapmış ve birçok feminist bireyin yazılarına yer vermiş olan Feminist Politika ve Amargi dergilerinde yer alan annelik, çocuk bakımı ve doğurganlık algılarının incelenmesidir.
Argümantasyon tabanlı öğretimin 7. sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerileri ve argümantasyon becerileri üzerine etkisi
Bu çalışmanın amacı, Fen Bilimleri dersi Kuvvet ve Enerji ünitesi kapsamında ortaokul 7. sınıf öğrencileri ile gerçekleştirilen argümantasyon tabanlı öğretimin, öğrencilerin bilimsel süreç becerileri ve argümantasyon becerilerine etkisini araştırmaktır. Çalışmanın örneklemini, 2018-2019 eğitim öğretim yılında Kırıkkale ili, Karakeçili ilçesinde bir devlet okulunda öğrenim görmekte olan iki farklı şubedeki 7. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışma, deney grubunda 18, kontrol grubunda 18 olmak üzere 36 öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiş, yaklaşık 12 hafta sürmüştür. Çalışmada yarı deneysel ön test-son test eşleştirilmiş kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarına "Bilimsel Argümantasyon Testi" ve "Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği" ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Süreç sonunda öğrencilerin ilgili testlerden aldıkları puanlar analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda deney grubu öğrencilerinin bilimsel argümantasyon beceri düzeylerinin kontrol grubu öğrencilerine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde arttığı tespit edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarının bilimsel süreç beceri düzeyleri arasında ise anlamlı bir fark bulunamamıştır.
Yabancı dil öğretiminde öğrenme amaçlı yazma tekniğinin öğrencilerin akademik başarı, tutum ve öz-yeterliklerine etkisinin incelenmesi
Bu çalışmada yabancı dil öğretiminde öğrenme amaçlı yazma tekniklerinden mektup yazma etkinliğinin 10. sınıf öğrencilerinin İngilizce dersi akademik başarıları, öz-yeterlikleri ve tutumları üzerinde anlamlı bir fark gösterip göstermediği belirlenmeye çalışılmıştır. Nicel ve nitel desenlerle gerçekleştirilen araştırmanın nicel bölümünde yarı deneme modellerinden eşitlenmemiş kontrol gruplu model kullanılmıştır. Verileri toplamak için çoktan seçmeli "Simple Past Tense Başarı Testi", "İngilizce ile İlgili Öz-yeterlik İnancı Ölçeği ve "İngilizceye Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmanın nitel bölümünde ise deney grubuna yönelik görüşme soruları sorulmuştur. Sonuç olarak deney grubundaki öğrencilere öğrenme amaçlı yazma tekniği uygulandıktan sonra yapılan son testte, öğrencilerin başarılarının kontrol grubunda yer alan öğrencilere göre deney grubu lehine anlamlı bir fark meydana gelmiştir. Fakat deney grubu öğrencilerinin öz-yeterlik ve tutum ölçeklerinin sonuçlarında ise anlamlı bir fark meydana gelmemiştir. Ayrıca görüşme sorularından elde edilen verilere göre öğrenme amaçlı yazmanın etkili ve öğrenmeye katkı sağlayan nitelikli bir teknik olduğu sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Öğrenme amaçlı yazma, mektup yazma, İngilizce.
Necip Fazıl Kısakürek'in eserlerinde gençliğin politik inşası
Necip Fazıl Kısakürek, Cumhuriyet döneminde İslamcı ideolojinin temellerini oluşturan en önemli isimlerden biridir. Gerek İslamcı kimliğiyle gerekse de gençlik üzerine yazıları ve düşünceleri sebebiyle dikkatleri üzerine toplayan bir isimdir. Yaşamış olduğu dönemdeki toplumsal sıkıntıları görmüş ve bunlara bir çözüm getirmeye çalışmıştır. Özellikle gençlik üzerindeki düşünceleri bu bağlamda önem arz etmektedir. Cumhuriyet dönemindeki bu problemlere karşı alternatif bir çözüm önerisi sunan Necip Fazıl "İslamcı ideal gençlik" kavramını geliştirmiştir. Bu bağlamda Necip Fazıl Kısakürek'in eserlerinde gençliğin politik inşası bu araştırmanın temel konusunu oluşturmaktadır. Araştırmada Necip Fazıl Kısakürek'in gençlik kavramına getirmiş olduğu yeni fikirler, düşünceler incelenmiştir.
Türkiye'de feminist yöntem ile yapılan nitel araştırmaların eleştirel bir analizi
Bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'deki kadınlarla yapılan ve nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmaları metod, öznellik-nesnellik, güvenirlik-geçerlilik ve genelleme bakımından ortaya çıkardığı bilimsel problemleri açığa çıkarmaktır. Pozitivist sosyolojiden anlamacı sosyolojiye geçiş sürecini, feminist perspektifin önerdiği nitel yöntemle yapılan çalışmalarla anlamaya çalışılmaktadır. Toplumsal araştırmalarda kadının öznel deneyimini merkeze alan feministler, kadınlarla ilgili yapılan çalışmalarda feminist bir perspektifin hakim olması gerektiği ve nitel araştırma yönteminin kullanılması gerektiğini belirtmektedirler. Araştırmamızın evreni Türkiye'de kadınlar üzerinden yürütülen nitel araştırmalardır. Araştırmamızın örneklemi ise; İstanbul'da Bekar Kadın Olmak, Canına Tak Eden Kadınlar, Nasıl Korunabilirdik ve Yeni Bir Hayat Kurmak çalışmalarıyla sınırlıdır. Bu çalışmaların incelenmesinde "içerik ve doküman analizi" yöntemi kullanılmıştır. Feminist bir perspektifin hakim olduğu ve nitel araştırma yöntemiyle yürütülen bu çalışmalarda, öznelliklerin ön planda olduğu görülmüştür. Bu durumun nesnellik, geçerlilik, güvenirlik, genelleme gibi birtakım problemleri beraberinde getirdiği saptanmıştır.
Kadına yönelik şiddet araştırmalarında şiddetin cinsiyeti: Karşılaştırmalı bir analiz
Bu araştırmanın temel amacı, Dünyada ve Türkiye'de giderek artış gösteren şiddet problemini ele almaktır. Şiddet problemini ele alan çalışmaları analiz etmek de araştırmanın amaçları arasında yer almaktadır. Günümüzde şiddet üzerine yapılan araştırmaların pek çoğu "kadına yönelik aile içi şiddet" üzerinden ele alınmaktadır. Bu çalışmalarda şiddetin uygulayıcısı ve tek sebebi olarak "erkek" cinsiyeti görülmektedir. Yapılan birçok çalışmada şiddetin risk faktörlerinin göz ardı edildiği ve yalnızca "erkek" cinsiyetinin şiddete kaynaklık ettiği üzerinde durulmaktadır oysa şiddeti ortaya çıkaran ya da tetikleyen birçok risk faktörü bulunmaktadır. Şiddet üzerine yapılan çalışmalar "toplumsal cinsiyet" perspektifinden ele alınmakta şiddetin nedenleri, sonuçları ve alınacak önlemler bu perspektif doğrultusunda değerlendirilmektedir. Bu araştırmada şiddet ile ilgili diğer araştırmaların perspektifleri ve analizleri eleştirel bir bakış ele alınmıştır. Araştırmamızda ele alınan çalışmalar ise; Türkiye'de Kadına Yönelik Şiddet Araştırması (2007), Kadına Yönelik Şiddet Algısı-Kadın ve Erkek Bakış Açısıyla (2013), Türkiye'de Kadına Yönelik Aile İçi Şiddet Araştırması ve Türkiye'de Ortaöğretime Devam Öğrencilerde Ve Ceza ve İnfaz Kurumlarında Bulunan Tutuklu Ve Hükümlü Çocuklarda Şiddet ve Bunu Etkileyen Etkenlerin Saptanması Araştırma Raporu (2007) çalışmalarıdır. Bu çalışmalar "içerik ve doküman analizi" yöntemi ile incelenmiştir. Bu çalışmaların şiddetin nedenlerini ortaya koyma noktasında ön kabullerle çalışmayı yürüttüğü görülmüştür. Bu durum da şiddet ile ilgili araştırmaların farklı bakış açılarıyla ele alınması gerektiğini göstermiştir.
İnsandan hayvana ve hayvandan insana mağduriyetin medyadaki sunumunun karşılaştırmalı analizi
İlkçağdan itibaren süregelen ve günümüzde de devam eden, insan ile hayvan arasında mevcut bir sorunlu ilişki görülmektedir. Günümüzde de hayvandan insana ve insandan hayvana mağduriyet örnekleri ile sıkça karşılaşılmaktadır. Bu yönüyle araştırma, insan kaynaklı hayvan mağduriyeti ile hayvan kaynaklı insan mağduriyetinin karşılaştırmalı analizinden hareketle insan ile doğa arasındaki ilişkinin değişen doğasını anlama amacındadır. İnsan ile hayvan arasındaki ilişki günümüzde daha tartışılır hale gelmiştir. Araştırma, insan ile hayvan arasındaki bu sorunlu ilişkiyi analiz etmek amacıyla dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde araştırmanın metodolojik boyutu yer almaktadır. İkinci bölümde insan ile hayvan ilişkisini ortaya koymak amacıyla kavramsal ve kuramsal çerçeve sunulmuş, insan ile hayvan arasındaki ilişki analiz edilmektedir. Üçüncü bölüm, insan ile hayvan arasındaki ilişkinin haklar üzerinden tarihsel bağlamda geçirdiği dönüşümler ele alınmaktadır. Dördüncü bölüm bulgular ortaya konularak insan ile hayvan arasındaki ilişkinin mahiyeti analiz edilmektedir. Kamuoyunda insan ile hayvan arasındaki ilişkinin tartışıldığı bir gösteren olarak medya seçilmiş, insandan hayvana, hayvandan insana mağduriyetler etrafında oluşan söylemler analiz edilmiştir.