Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Hilmi Erten
12 theses · Fırat University
Fen bilimleri öğretmenlerinin mesleği tercih etme eğilimleri ve mesleki kişilik tiplerinin incelenmesi
Bu araştırmada fen bilimleri öğretmenlerinin kişilik tipleri, Holland Kişilik Ölçeği kullanılarak ölçülmüş ve bu kişilik tiplerinin demografik özelliklerle ilişkileri incelemiştir. Araştırmada tarama tipi çalışma deseninden yararlanılmıştır. Araştırmaya Bingöl ilinde bulunan okullarda görev yapan 43 kadın ve 15 erkek olmak üzere toplam 58 fen bilimleri öğretmeni katılmıştır. Veri toplama sürecinde kişisel bilgi formu ile "Holland Kişilik Ölçeği" kullanılmıştır. Veri analizinde SPSS 25.0 programından yararlanılmıştır. Analiz aşamasında Bağımsız Örneklem T-testi Tek Yönlü ANOVA Analizi ve Pearson Korelasyon analizi kullanılmıştır. Holland'ın mesleki kişilik kuramına göre, insanların ilgi alanları ve mesleki tercihlerine göre altı farklı kişilik tipi bulunmaktadır: Gerçekçi, Araştırmacı, Sanatçı, Sosyal, Girişimci ve Geleneksel. Öğretmenler genel olarak araştırıcı, sosyal ve gerçekçi kişiliklere yüksek eğilim gösterir. Cinsiyetin kişilik tipleri üzerinde bir fark yaratmadığı bulunurken, eğitim düzeyi yaş ve mesleki kıdem gibi faktörler kişilik tiplerini anlamlı şekilde etkilemektedir. Ayrıca, kişilik tipleri arasında da anlamlı ilişkiler mevcuttur. Girişimci ile Geleneksel kişilik tipi, Sanatçı ile Sosyal kişilik tipi arasında anlamlı bir fark bulunmuştur. Sonuç olarak, öğretmenlerin kişilik profillerinde demografik değişkenlerin belirleyici rol oynadığı ve bu durumun eğitim ve kariyer gelişiminde dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır.
COVID-19 pandemi sürecinde ortaokul öğrencilerinin Eğitim Bilişim Ağı (EBA)'na ilişkin görüşleri
2019 yılı sonunda başlayan pandemi kısa süre içinde tüm ülkeleri tehdit etmeye başlamıştır. Milli Eğitim Bakanlığı, salgın sürecinden dolayı uzaktan eğitim platformu olan EBA' yı tüm kademelerde canlı dersler modülü ile öğretmen ve öğrencilerin kullanımına sunmuştur. Bu çalışma, salgın nedeniyle yüz yüze eğitime ara verilmesiyle Milli Eğitim Bakanlığının uzaktan eğitim platformu EBA kullanımı hakkında öğrencilerin görüşlerinin analiz edilmesi ve pandemi dönemindeki uzaktan eğitimin verimliliğin araştırılması amaçlanmıştır. Bu çalışmada veri toplamak için anket kullanılmıştır. Öğrencilerin pandemi sürecinde EBA hakkındaki görüşlerini belirlemek için "Öğrencilerin (EBA) Hakkındaki Görüşleri Üzerine araştırma anketi uygulanmıştır. Anketlere gönüllülük esasına göre katılım sağlanmıştır. Ankara ili Mamak ilçesinde Milli Eğitim Bakanlığına bağlı Bahtiyar Vahapzade Ortaokulu' ndaki 5.,6.,7. ve 8. sınıflarda öğrenim gören 234 öğrenci çalışmaya katılmıştır. Öğrencilerden elde edilen verilerin tümü SPSS 21 programı ile analiz edilmiştir. Verilerin istatistiksel anlamlılıklarını ölçmek için bağımsız örneklem t-testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (One-Way ANOVA) ile araştırma sonuçları elde edilmiştir. Araştırma sonucunda öğrencilerden elde edilen bulguları özetlersek; öğrencilerin EBA' yı uzun süreden beri kullandıkları, öğrencilerin çoğunluğu EBA'yı bazen kullandıkları, EBA' ya giriş için en fazla telefon kullandıkları, EBA' daki bölümlerden en fazla "canlı ders" kullandıkları saptanmıştır. COVİD-19 pandemi sürecinde; EBA kullanımı hakkındaki görüşleri değerlendirildiğinde; öğrenciler " EBA kullanımı ile derslere aktif bir şekilde katılıyorum" ve " EBA geliştirilirse eğitime olumlu yönde katkısı olacağını düşünüyorum" maddelerine "Katılıyorum" aralığına denk gelen cevabı vermişlerdir. Öğrencilerin EBA hakkındaki görüşleri; cinsiyet, EBA'ya giriş için kullandıkları cihazlara göre, evlerinde internet imkanına göre, EBA'yı tanıma süresine göre, EBA'da kullandıkları bölümlere göre, EBA'da kullandıkları derslere göre karşılaştırıldığında anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür.
8. sınıf fen bilimleri dersi basit makineler ünitesinde algodoo yazılımı ile desteklenen 5e modelinin öğrenci başarı ve tutumuna etkisinin incelenmesi
Bu çalışmanın amacı 8. sınıf öğrencilerinin Fen Bilimleri dersi basit makineler ünitesinde Algodoo yazılımı ile desteklenen 5E modelinin öğrencinin akademik başarı ve tutumuna etkisinin incelenmesidir. Araştırmanın örneklemini 2016–2017 öğretim yılında Bingöl ili Solhan ilçesindeki Öğretmen Veli Tuğa Ortaokulu 8. sınıfta öğrenim görmekte olan 44 öğrenci oluşturmuştur. Kontrol grubunda 5E modeli, deney grubunda ise Algodoo yazılımı ile desteklenen 5E modeli uygulanmıştır. Araştırmada yarı deneysel desen kullanılmıştır. Uygulama altı hafta sürmüştür. Araştırmada veri toplama araçları olarak, Basit Makineler Akademik Başarı Testi (Ayazgök, 2013) ve Fen ve Teknoloji Dersine Yönelik Tutum Ölçeği (Nuhoğlu, 2008) kullanılmıştır. Verilerin analizinde iki bağımsız grup arasında puanları açısından fark olup olmadığını belirlemek için Bağımsız Örneklemler t-Testi, eğitim öncesi ve sonrası her bir grubun akademik başarısının kendi içerisinde değerlendirilmesi için ise Eşleştirilmiş Örneklem t-Testi (Paired Samples t-Test) uygulanıp, p < 0.05 düzeyi anlamlı olarak kabul edildi. Uygulama öncesinde Basit Makineler Akademik Başarı Testi puanlarını incelediğimizde, kontrol ve deney grup ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlendi. Uygulama sonrasında Basit Makineler Akademik Başarı Testi puanlarının kontrol ve deney grup ortalamaları arasındaki farkın deney grubu lehine anlamlı olduğu belirlendi. Araştırma sonucuna göre Fen Bilimleri dersinde Algodoo simülasyon yazılımı ile desteklenen 5E modeli kullanılan deney grubundaki öğrencilerin kontrol grubundaki öğrencilere göre basit makineler ünitesindeki akademik başarı puanları arttığı görülmüştür. Öğrencilerin eğitim süreci öncesinde ve sonrasında Fen ve Teknoloji Dersine Yönelik Tutum Ölçeği puanlarının kontrol ve deney grup ortalamaları arasındaki farkın istatistiksel olarak anlamlı olmadığı belirlenmiştir. Fen Bilimleri dersinde basit makineler ünitesinde kontrol ve deney gruplarındaki öğrencilerin tutumları arasında fark yoktur. Fen Bilimleri dersine karşı tutumları orta seviyededir. Fen Bilimleri dersi anlatımında anlamakta güçlük çekilen noktalarda Algodoo simülasyon yazılımından yararlanılabilir. Basit makineler ünitesinin yanı sıra Fen Bilimleri dersinde yer alan diğer ünitelerde de Algodoo simülasyon yazılımına yer verilebileceği söylenebilir.
Fen bilgisi öğretmenlerinin düşünme stilleri ve epistemolojik inançlarının kullandıkları yöntemler ve ölçme araçlarına etkisi
Bu çalışmanın amacı, Fen Bilgisi öğretmenlerinin epistemolojik inançları ile kullandıkları öğretim yöntem ve teknikleri, ölçme-değerlendirme araçları, düşünme stilleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Çalışmada ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2016-2017 akademik yılında, Elazığ ilinde görev yapmakta olan fen bilgisi öğretmenleri, örneklemini ise 200 fen bilgisi öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplamak amacıyla epistemolojik inançları belirlemeye yönelik Schommer' in (1998) geliştirip Karhan (2007) tarafından Türkçeye uyarlaması yapılan "Epistemolojik İnanç Ölçeği" ve Sternberg-Wagner (1992) tarafından geliştirilen, Türkçe geçerlik, güvenirlik çalışmaları Buluş (2005) tarafından gerçekleştirilen "Düşünme Stilleri Ölçeği" kullanılmıştır. Bunun yanı sıra araştırmacı tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu ve öğretmenlerin kullandıkları öğretim yöntem ve tekniklerini, ölçme-değerlendirme araçlarını belirlemeye yönelik form kullanılmıştır. Verilerin analizinde tanılayıcı analizler, t-testi, Tek Yönlü Varyans Analizi, Mann Whitney U testi (MWU), Kruskal Wallis testi (KWH) ve Pearson Korelasyon analizleri kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, epistemolojik inançlar incelendiğinde, fen bilgisi öğretmenlerinin "bilginin kaynağı uzmandır ve öğrenme yetenek işidir" boyutunda gelişmiş epistemolojik inanca sahip oldukları, "öğrenme çabaya bağlı değildir" boyutunda güçlü bir inanç taşımadıkları, "bilgi tek ve kesindir" boyutunda ise gelişmemiş inanca sahip oldukları tespit edilmiştir. Araştırmada, epistemolojik inançların bazı boyutlarında cinsiyet değişkenine göre kadın öğretmenlerin lehine bulgular ortaya çıkmıştır. Epistemolojik inançların bazı boyutlarında, öğretmenlerin düşük kıdemlerde gelişmiş olan inançlarının kıdemleri arttıkça gelişmemiş inançlara doğru dönüştüğü görülmüştür. Fen bilgisi öğretmenlerinin epistemolojik inançları arasında mezun olunan kurum değişkenine göre anlamlı farklılıklar ortaya çıkmıştır. Fen bilgisi öğretmenleri ölçme-değerlendirme araçları olarak en çok çoktan seçmeli ve boşluk doldurmalı soruları kullandıkları görülürken; en az veya hiç kullanılmayanların ise yapılandırılmış grid, portfolyo ve günlük olduğu görülmüştür. Öğretim yöntem ve tekniklerinden ise en çok, düz anlatım yöntemi ve soru cevap tekniğini kullanırken, en az istasyon, altı şapka ve analoji tekniğini kullandıkları belirlenmiştir. Epistemolojik inançlar ile kullanılan öğretim yöntem ve tekniği, ölçme-değerlendirme aracı arasındaki ilişkiler incelendiğinde güçlü ilişkilerin bulunmadığı ortaya çıkmıştır. Araştırma bulgularına göre, fen bilgisi öğretmenleri çoğunlukla, yasama, hiyerarşik ve yargı düşünme stillerine sahipken; en az muhafazakâr, oligarşik ve global düşünme stillerine sahip oldukları tespit edilmiştir. Cinsiyet değişkenine göre monarşik, global ve muhafazakar düşünme stilleri boyutlarında erkek öğretmenler lehine farklılıklar bulunmuştur. Düşünme stillerinin bazı boyutlarında kıdem değişkenine göre farklılıklar bulunmuştur. Mezun olunan kurum değişkenine göre ise yasama düşünme stili boyutunda eğitim fakültesi mezunları lehine anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Düşünme stilleri ile diğer değişkenler arasındaki ilişkiler incelendiğinde; belirli bir düşünme stilinin baskın olarak kullandığı öğretim yöntem ve tekniği, ölçme-değerlendirme aracı bulunmadığı belirlenmiştir. Sadece bazı düşünme stilleri ile öğretim yöntem ve teknikleri, ölçme-değerlendirme araçları arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur. Düşünme stillerinin epistemolojik inançlarla arasında anlamlı bir ilişki görülmemiştir. Araştırma sonucunda, Milli Eğitim Bakanlığı'nın, ortaokullarda görev yapan öğretmenlerin gelişmiş epistemolojik inançlara sahip olmaları için çaba gösterilmesi, düşünme stilleri profilleri konusunda bilinçlendirilmesi, bu amaçla üniversitelerle işbirliği yaparak konferanslar düzenlenmesi, eğitim fakültelerine epistemolojik tabanlı dersler eklenmesi, öğretmenlere hizmetiçi eğitimle hem epistemolojik inançlarının geliştirilmesi hem düşünme stilleri konusunda bilinçlendirilmeleri hem de alternatif yöntem ve teknikler konusunda bilgilendirilmeler yapılması gerektiği şeklinde önerilerde bulunulabilir.
Fen bilgisi öğretmen adaylarının empatik ve eleştirel düşünme eğilimlerinin incelenmesi
Bu çalışmada fen bilgisi öğretmen adaylarının eleştirel düşünme ve empatik eğilimlerinin cinsiyet, sınıf düzeyi, algılanan sosyo ekonomik düzey, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi değişkenleri açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca fen bilgisi öğretmen adaylarının eleştirel düşünme ve empatik eğilimleri arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığı da araştırılmıştır. Bu araştırma tarama modelli betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışma grubunu 2013-2014 eğitim öğretim yılında Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümü 1.,2.,3. ve 4. sınıfta öğrenim görmekte olan 208 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada "Kişisel Bilgi Formu", orijinali Facione, Facione ve Giancarlo (1992) tarafından geliştirilen ve Kökdemir (2003) tarafından Türkçe 'ye uyarlanan "California Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği (CCTDI)" ve Dökmen (1988) tarafından geliştirilen "Empatik Eğilim Ölçeği (EEÖ)" kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından öğretmen adaylarına cinsiyet, sınıf düzeyi, sosyo ekonomik düzey, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi hakkında bilgi alınması amaçlanan kişisel bilgi formu sunulmuştur. Araştırma sürecinde elde edilen veriler, SPSS 22.0 istatistik paket programı aracılığıyla çözümlenmiştir. Verilerin çözümlenmesinde tek yönlü varyans analizi (ANOVA), t testi, Kruskal Wallis H testi ve korelasyon analizi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre; fen bilgisi öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimi ile cinsiyet ve sınıf düzeyi değişkeni arasında anlamlı bir farklılık olduğu, eleştirel düşünme eğilimi ile sosyo ekonomik düzey, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür.Fen bilgisi öğretmen adaylarının empatik eğilimi ile cinsiyet, sosyo ekonomik düzey, anne eğitim düzeyi ve baba eğitim düzeyi değişkenleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı, empatik eğilim ile sınıf düzeyi değişkeni arasında anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. Eleştirel düşünme eğilimi ile empatik eğilim arasında ise pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki olduğu tespit edilmiştir.
Fen bilimleri öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı "Fen Bilimleri öğretmenlerinin tükenmişlik düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelemektir." Bu amaç kapsamında Fen bilimleri öğretmenlerinin tükenmişlik düzeylerinin cinsiyet, yaş, kıdem, haftalık ders saati, medeni durum ve görev yeri değişkenlerine göre ortaya konulması hedeflenmiştir. Fen Bilimleri öğretmenlerinin mesleki tükenmişlik düzeylerinin bazı değişkenler açısından incelenmesini konu alan bu çalışma, nicel yöntemli olup; ilişkisel araştırma türlerinden nedensel karşılaştırma modeli ve korelasyonel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini, Bitlis ili Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı bulunan okullarda görev yapmakta olan 239 Fen Bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Bu araştırmada uygun örneklem belirleme yöntemi ile örneklem alınma yoluna gidilmiş olup 158 Fen Bilimleri öğretmenine ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında kullanılan Maslach ve Jackson tarafından 1981 yılında geliştirilmiştir. Ölçek Türkçe' ye 1992 yılında Ergin tarafından uyarlanmıştır. Tükenmişlik ölçeği 3 boyuttan ve 22 maddeden oluşmaktadır. Envanterin orijinali 7'li likert ölçekli iken Ergin'nin (1992) uyarlaması ile 5'li likert ölçekli hale çevrilmiştir. Ölçeğin değerlendirmesi şu şekildedir: Hiçbir zaman, çok nadir, bazen, çoğu zaman, her zaman. Araştırma bulguları neticesinde Fen Bilimleri öğretmenlerinin tükenmişlik düzeylerinin; cinsiyet, yaş, kıdem, haftalık ders saati, medeni durum ve görev yeri değişkenlerine göre anlamlı bir farklılık göstermediği sonucuna ulaşılmıştır. Elde edilen veriler frekans testi, bağımsız gruplar T testi, Tek yönlü ANOVA ve basit doğrusal korelasyon analizlerine tabi tutulmuştur. Analizler toplam 158 ölçüm üzerinden analizler yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Fen Bilimleri Öğretmeni, Tükenmişlik, Ortaokul
6. sınıf fen bilimleri dersi madde ve ısı ünitesindeki yoğunluk konusunun tahmin gözlem açıklama yöntemi kullanılarak öğrenci başarısı ve tutumu üzerine etkisinin incelenmesi
Günümüz eğitim ve öğretim programlarında fen derslerinde yapılandırmacı yaklaşım uygulamalarına yer verilmektedir. Yapılandırmacı yaklaşıma göre öğrenme, bireyin kendi çabasıyla bilgiyi zihninde yapılandırmasıyla gerçekleşir ve bu nedenle öğretmenlere birçok sorumluluk düşmektedir. Yapılandırmacı bir yaklaşımla öğrenme, çeşitli strateji ve tekniklerin kullanılmasını gerektirir. TGA bu yaklaşımın içerdiği stratejilerden biridir. Öğrenci merkezli öğrenmeyi öne çıkaran bir öğretim yöntemi olan TGA, yaparak yaşayarak öğrenmeyi temel alır ve öğrencilerin ön bilgilerini dikkate alarak kavram yanılgılarını ortaya çıkarır. Böylece öğrencilere ön bilgilerini değerlendirme ve ön bilgilerini yeni bilgilerle karşılaştırarak yapılandırma fırsatı sunar. Etkili bir fen bilimleri öğretimi, öğrencilerin derslere aktif katılımı sağlamasını ve anlayarak öğretilmesi esas alınmalıdır. Fen bilimleri dersinde kullanılan TGA etkinliği, öğrencinin aktif bir şekilde derse katılımını sağlayan, temeli yapılandırmacı yaklaşıma dayanan etkin bir öğretim metodudur. Araştırma 2022-23 eğitim-öğretim yılında Hakkâri MEM bağlı il merkezinde bulunan devlet ilkokulu 6. Sınıf düzeyinde iki sınıfta gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya DG: 24; KG: 24 toplam 48 öğrenci katılmıştır. Basit seçkisiz örnekleme yöntemi; örnekleme seçilen her bir kişinin evrenden seçilme olasılığının eşit olduğu örnekleme yöntemidir. Bu anlamda araştırmanın örneklemini; Hakkâri il merkezinde eğitim gören 6. Sınıf rastgele seçilen oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak kullanılan Yoğunluk Konu Başarı Testi Uyanık (2014) tarafından geliştirilen testin geçerliğini sağlamak amacıyla konunun uzmanı olan öğretim üyelerinin değerlendirmeleri sonucu uygulanmaya karar verilmiştir. Fen bilimlerine ilişkin tutumlarını belirlemek amacıyla Turgut ve Baykul tarafında 20 maddeden oluşan bir tutum ölçeği kullanılmıştır. Deney grubu öğrencilerine fen bilimleri dersi "madde ve ısı" ünitesinde toplamda 8 ders saati süresince yoğunluğu tanımlar, tasarladığı deneyler sonucunda çeşitli maddelerin yoğunluklarını hesaplar, birbiri içinde çözünmeyen sıvıların yoğunluklarını deney yaparak karşılaştırır kazanımlarını TGA yöntemine dayalı olarak işlenmiştir. Kontrol grubu öğrencileri ise 8 saat boyunca mevcut eğitim ve uygulamalarını devam ettirilmiştir. Uygulama öncesi deney ve kontrol gruplarına Ön test başarı ve derse yönelik tutum testi, uygulama sonrası ise son test, kalıcılık ve derse yönelik tutumlarına ilişkin elde edilen verilere ait betimsel istatistik sonuçları SPSS 24.0 istatistik programı kullanılarak analizleri yapılmıştır. Deney ve kontrol grubundan elde edilen puanları karşılaştırmak için bağımsız t-testi kullanılmıştır. Bulgular, p<05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin akademik başarı testi ön-test, son-test, kalıcılık ve tutum puan ortalamalarının Shapiro-Wilks normallik analizi sonuçlarına göre p>0,05'den büyük çıktığı görülmüştür. Bu durumunda verilerin parametrik normal dağılım sergilediği görülmüştür. Bağımlı gruplar parametrik testlerden olan indepentent –Sample t-testi (bağımsız örneklem testi) kullanılmıştır. Kontrol ve deney grupları ön testlere ait akademik başarı ortalamaları ve fen bilimlerine yönelik tutumları arasında anlamlı düzeyde bir farklılık olmadığı görülmüştür. Deney grubundaki öğrencilerin son test puanları karşılaştırıldığında akademik başarıları daha yüksek bulunmuştur. Elde edilen sonuçlara göre, TGA stratejisi uygulanan deney grubu için akademik başarı testi son test puanları açısından deney ve kontrol grupları arasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Deney ve kontrol gruplarına son test uygulamasından beş hafta sonra yapılan kalıcılık testinde deney grubunun akademik başarı puan ortalamaları kontrol grubuna göre daha yüksek çıkmıştır. Buna göre bu fark deney grubu lehine anlamlıdır. Deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin tutum puanları karşılaştırıldığında deney grubu öğrencilerini FBTÖ düzeylerinin daha yüksek bulunmuştur. Araştırma sonuçlarında TGA'nın derste kullanımıyla ilgili fen derslerini anlamada olumlu etkiler yarattığını ve fen derslerine karşı tutumunda olumlu olarak arttırdığını gözlemlenmiştir.
Fen bilimleri öğretmenlerinin analojiye yönelik tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi
Araştırmada, bilinmeyen bir kavram ile bilinen kavram arasında güçlü ilişkiler kurularak kavramların öğretilmesini kolaylaştıran ve fen bilimleri derslerinde sıklıkla kullanılan analojilere yönelik fen bilimleri öğretmenlerinin tutumlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Belirtilen amaç çerçevesinde araştırmada yöntem olarak tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2021-2022 eğitim öğretim yılı içerisinde Malatya ili merkez ilçelerinde bulunan kamu ortaokullarında görev yapan 480 Fen Bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise evrende yer alan öğretmenler arasından "Basit Seçkisiz Örnekleme" yöntemi ile belirlenmiş 275 fen bilimleri öğretmeni oluşturmuştur. Araştırmada fen bilimleri öğretmenlerinin analojiye yönelik tutumlarını belirlemek için "Analojiye Yönelik Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin analiz sürecinde verilerin normal dağılım göstermesi sebebiyle parametrik testlerden bağımsız örneklem t-testi ve ANOVA testi kullanılmıştır. Araştırmada fen bilimleri öğretmenlerinin analojiye yönelik tutumlarının "katılıyorum" düzeyinde yoğunlaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda eğitim durumu, cinsiyet, anoloji ile ilgili her hangi bir ders, seminer ya da kurs alma ve görev yapılan okulun fiziki durumu değişkenlerine göre fen bilimleri öğretmenlerinin analojiye yönelik tutumlarının anlamlı farklılık gösterdiği belirlenmiştir. Ayrıca araştırmada mesleki kıdem, görev yapılan okulun bulunduğu yerleşim yeri, görev yapılan okuldaki çalışma süresi, mezun olunan fakülte, görev yapılan okulun sınıflarındaki öğrenci sayısı ve görev yapılan okulda en çok hangi sınıflarda derse girme durumu değişkenlerine göre fen bilimleri öğretmenlerinin analojiye yönelik tutumlarının anlamlı farklılık göstermediği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Fen Bilimleri Öğretmeni, Analoji, Tutum.
Fen bilimleri öğretmen adaylarının öz-yeterlik algıları ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları
Bu çalışmada Fen Bilimleri öğretmen adaylarının öğretmenlik öz-yeterlik algıları ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları ilişkisel tarama metodu kullanılarak araştırılmıştır. Bu çalışmanın örneklemini 2023-2024 eğitim-öğretim yılı Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümünde 3. ve 4. sınıfta öğrenim görmekte olan 39 Fen Bilimleri öğretmen adayı oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak bir kişisel bilgi formu, ''Öğretmen Öz-yeterlik Ölçeği'' ve ''Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Tutum Ölçeği'' kullanılmıştır. Araştırmada ilk olarak öğretmen adaylarının öğretmenlik öz-yeterlik algılarının ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutumlarının hangi düzeyde olduğu ve bunların cinsiyet, sınıf düzeyi, mezun oldukları lise türü, anne ve baba öğrenim durumu, yaşadıkları yerleşim birimi, okudukları bölümü tercih etme sıraları, okudukları bölümden memnun olma durumlarına göre farklılık gösterip göstermediği incelenmiştir. Daha sonra öğretmen adaylarının öğretmenlik öz-yeterlik algıları ve öğretmenlik mesleğine yönelik tutumları arasında ne düzeyde bir ilişki olduğu incelenmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde bağımsız örneklem t-testi ve yüzde, frekans, pearson korelasyon katsayısı değerlerinden yararlanılmıştır. Verilerin analizi sürecinde SPSS 21.0 paket programı kullanılmıştır. Bu araştırma bulgularına göre, Fen Bilimleri öğretmen adaylarının öğretmenlik öz-yeterlik algıları ile anne öğrenim durumu arasında istatistiki olarak anlamlı bir fark bulunurken cinsiyet, sınıf düzeyi, mezun oldukları lise türü, baba öğrenim durumu, yaşadıkları yerleşim birimi, okudukları bölümü tercih etme sıraları ve okudukları bölümden memnun olma durumları açısından istatistiki olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Öğretmen adaylarının mesleğe yönelik tutumları ile okudukları bölümden memnun olma durumu arasında istatistiki olarak anlamlı bir fark olduğu görülürken; cinsiyet, sınıf düzeyi, mezun oldukları lise türü, anne ve baba öğrenim durumu, yaşadıkları yerleşim birimi ve okudukları bölümü tercih etme sıralarına göre istatistiki olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Öğretmen adaylarının öğretmenlik öz-yeterlik algısı ile öğretmenlik mesleğine yönelik tutumu arasında pozitif yönde orta düzeyde bir ilişki olduğu bulunmuştur.
8. sınıf fen bilimleri dersi basınç ünitesinin öğretiminde Eğitim Bilişim Ağı (EBA) kullanımının öğrenci akademik başarı ve tutumuna etkisi
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte ders kitaplarının yanı sıra öğretimde kullanılan diğer materyaller de gelişip, değişebilmektedir. Eğitim sürekli güncellenen, gelişen ve zaman içerisinde değişime uğrayan teknolojiye ayak uydurmak zorundadır. Çünkü eğitimin her öğesinin bu değişimden etkilenmesi sebebiyle güncel kalması, kendine özgü ortam yaratması ve en önemlisi teknolojiyle eşgüdümlü ilerlemesi gerekmektedir. Bu duruma bağlı olarak farklı öğretim araçları ve platformları ile karşılaşılabilmektedir. Bu platformlardan biri olan Eğitim Bilişim Ağı (EBA) Milli Eğitim Bakanlığı (MEB) tarafından geliştirilen bir eğitim platformu olarak oluşturulmuş ve halen kullanılmaktadır. MEB tarafından hazırlanılan ve destekletilen EBA TV aracılığıyla başlanan eğitim ve öğretim süreci, ders öğretmenleri tarafından öğrencilere verilen canlı dersler aracılığıyla devam etmiştir. Bu tez çalışmasında, EBA destekli eğitimin Fen bilimleri dersinde öğrencilerin akademik başarıları üzerindeki etkisini ve öğrencilerin fen bilimleri dersine yönelik tutumlarını incelemek amaçlanmıştır. Ön test-son test kontrol grup desenli bu çalışmaya, Elazığ Arif Nihat Asya Ortaokulu'nda öğrenim gören toplam 42, 8.sınıf öğrencisi katılmıştır. Öğrenciler deney ve kontrol grubu olarak ikiye ayrılmıştır. 21 öğrenci (10 erkek, 11 kız) kontrol grubunu, 21 öğrenci de (11 erkek, 10 kız) deney grubunu oluşturmaktadır. MEB Fen Bilimleri dersi öğretim programında mevcut olan Basınç ünitesi, deney grubundaki öğrencilere EBA; kontrol gruplarındaki öğrencilere ise mevcut öğretim programı doğrultusunda oluşturulan öğrenme ortamlarına göre işlenmiştir. Veri toplama araçları olarak, öğrencilerin basınç konusundaki akademik başarılarının belirlenmesi için çoktan seçmeli bir başarı testi; öğrencilerin fen bilimleri dersine yönelik tutumlarını ölçmek için fene yönelik tutum ölçeği kullanılmıştır. Kontrol ve deney grubu öğrencilerinin akademik başarı ve tutum ölçeği ön-test ve son-test puanları arasında anlamlı bir farkın olup olmadığını anlamak amacıyla bağımsız gruplar Mann Whitney U testi uygulanmıştır. Deney grubu ile kontrol gruplarının uygulama öncesinde benzer akademik başarı düzeyine sahip olduğu belirlenmiştir. Son-test sonucunda deney grubunun akademik başarısı kontrol grubu akademik başarısından daha yüksek bulunması EBA destekli eğitim programının başarısı olarak değerlendirilebilir. Kontrol grubu öğrencilerin Fen Bilimleri dersine yönelik tutumlarına ilişkin ön-test ve son-test sonuçları incelendiğinde değişmediği görülmüştür. Deney grubu öğrencilerinin son- test puanlarına göre Fen Bilimleri dersine yönelik tutumunu olumlu bir şekilde artırdığı belirlenmiştir. Sonuç olarak, EBA' dan yararlanılarak oluşturulan öğrenme ortamının öğrencilerin akademik başarısını ve Fen Bilimleri dersine yönelik tutumlarını mevcut eğitim-öğretim yöntemine göre daha fazla artırdığı sonucuna ulaşılmıştır.
Fen bilgisi öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık seviyelerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Bu çalışma, Fen bilgisi öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık düzeylerinin tespit edilmesi ve bu düzeylerin farklı değişkenler açısından incelenmesi amacıyla tarama modelinde yapılmıştır. Bu araştırmanın örneklemini, 2021-2022 eğitim-öğretim yılı Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği bölümünde öğrenim görmekte olan 1., 2., 3. ve 4. sınıfta okuyan 50 üniversite öğrencisi oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu" ve "Dijital Vatandaşlık Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma sonucu Araştırma sonucu elde edilen bulgulara göre, çalışmaya katılan öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık boyutlarının dijital iletişim, dijital etik, dijital erişim ve dijital hak puan ortalamalarının cinsiyete göre anlamlı farklılık gösterdiği; dijital sağlık, dijital güvenlik ve dijital ticaret puan ortalamalarının ise cinsiyete göre anlamlı olarak farklılık göstermediği tespit edilmiştir. Fen bilgisi öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık boyutlarının sınıf düzeyleri ve yaş düzeylerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermediği; gelir düzeylerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdiği görülmüştür. Ayrıca öğretmen adaylarının dijital Ayrıca öğretmen adaylarının dijital vatandaşlık boyutlarının internet kullanım aracı olarak dizüstü bilgisayar, masaüstü bilgisayar, tablet PC ve akıllı telefon kullanmalarına göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermediği bulunmuştur. Bu çalışmada elde edilen sonuçlara göre dijital vatandaşlık ile ilgili nicel ve nitel araştırmaların yapılması, bu konuda öğretmen adaylarına verilecek eğitimlerin ve bu eğitimlerde yürütülecek içeriklerin belirlenmesi açısından önemli olduğu görülmektedir.
Fen bilgisi öğretmen adaylarının iklim değişikliği farkındalığı ve sosyo bilimsel konulara yönelik tutumlarının incelenmesi
Bu araştırmada, fen bilgisi öğretmen adaylarının iklim değişikliğine yönelik fakındalıkları ve sosyobilimsel konulara yönelik tutumları araştırılmıştır. Çalışmada öncelikle fen bilimleri öğretmen adaylarının iklim değişikliğine yönelik farkındalıkları, "iklim değişikliğinin etkileri", "iklim değişikliğinde kişisel ve sanayi girişimleri ve davranış değişikliği eğilimi" alt boyutlarındaki anlayışları ele alınmıştır. Çalışmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Bu araştırmanın çalışma grubu 2023-2024 eğitim-öğretim yılında Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği Bölümünde öğrenim gören fen öğrencilerinden oluşmaktadır. Çalışmada "İklim değişikliğine yönelik farkındalık ölçeği'' ile "Sosyobilimsel konulara ilişkin tutum ölçeği" kullanılmıştır. Verilerin analizi süresinde elde edilen verilerin normal dağılım gösterdiği tespit edilmiş ve betimsel istatistik değerleri ortalama, standart sapma ve yüzde değerleri ile parametrik testlerden tek yönlü ANOVA ve bağımsız örneklemler için t- testi analizleri yapılmasına karar verilmiştir. Çalışmanın sonucunda fen bilgisi öğretmen adaylarının iklim değişikliğinin etkilerine ilişkin anlayışlarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Fen bilgisi öğretmen adaylarının iklim değişikliğine yönelik farkındalıkları 2. sınıf ve 3. sınıfta öğrenim gören öğretmen adaylarının 1. sınıf ve 4. sınıfta öğrenim gören öğretmen adaylarına lehine anlamlı bulunmuştur. Fen bilgisi öğretmen adaylarının cinsiyet açısından iklim değişikliğine yönelik farkındalıkları kadın fen bilgisi öğretmen adayları ile erkek fen bilimleri öğretmen adayları arasında istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilmemiştir. Ayrıca fen bilgisi öğretmen adaylarının sosyo-bilimsel konulara yönelik tutumlarının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Sınıf düzeyi bakımından öğretmen adaylarının sosyobilimsel konulara yönelik tutumları arasında anlamlı fark tespit edilmiştir. Ancak öğretmen adaylarının sosyobilimsel konulara yönelik tutumlarının cinsiyet değişkenine göre değişiklik göstermediği görülmüştür.