Prof. Dr. Ayşe Yiğit Şakar danışmanlığındaki tezler
14 tez · İstanbul Arel University
Sermaye şirketlerinde indirimli kurumlar vergisi müessesesi ve uygulamaları
Devletler zaman zaman ekonomide ortaya çıkan piyasa aksaklıklarının gidermek, bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmak, yatırımları artırmak ve sonucunda ekonomik büyüme ile kalkınmayı gerçekleştirmek adına çeşitli yatırım teşvik uygulamalarını yürürlüğe koyabilirler. Yapmış olduğumuz bu tez çalışmasında devletler tarafından verilen teşvik alanlarını daraltıp sadece yatırım teşviklerinden biri olan indirimli kurumlar vergisi ve uygulama örnekleri ile söz konusu indirimin bütçeye etkileri incelenmiş ve bu yatırım teşvik sistemi Avrupa Birliğindeki teşvik sistemleri ile karşılaştırılmıştır. Çalışmamız sonucunda tespit edilen eksiklikler karşısında çözüm önerileri sıralanmıştır.
İşletmelerde iç kontrol ve iç denetim etkinliğinin ERP ile yönetimi
İşletmelerde İç Kontrol ve İç Denetim Etkinliğinin ERP ile Yönetimi" başlıklı bu tezin amacı; iç kontrol ve iç denetimin ERP ile yönetiminin bağlantısı ortaya koyarak, etkin bir yönetim şeklinin nasıl olduğu konusunda bilgiler elde etmek ve böylece işletmeler de iç kontrol ve iç denetimin ERP ile daha etkin yönetildiğinin bilincini oluşturmaktır. Tezde ilk olarak iç kontrol, iç denetim ve ERP kavramları incelenmiş, etkin işleyen iç kontrol ve iç denetimin ERP ile yönetime sunduğu katkıların olup olmadığı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Yapılan örnekle iç kontrol ve iç denetime ERP'nin ne kadar etki ettiği saptanmaya çalışılmıştır. Tez çalışmaları sonucunda iç kontrol ve iç denetim de ERP'nin yönetime rapor sunma ve kontrol aşamaları ile daha uygun ve daha az zaman ile şirket içi tüm süreçlerdeki bilgiyi en iyi şekilde sağladığı görülmüştür. Bu sayede iç kontrol ve iç denetim de iç denetçilerin işinin ERP ile raporlama ve takip süreçlerinde kolaylık sağladığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Denetim, İç Denetim, İç Kontrol, ERP
Türkiye'de tarım sektörüne sağlanan devlet destekleri ve vergisel teşvikler
Tarım geçmişten günümüze kadar her zaman üretim ve tüketim alanında temel taşlardan biridir. Ticari olarak bakacak olursak ekonomi, istihdam ve üretim konularında büyük bir önem taşımaktadır. Ülkemiz tarım ülkesi olarak adlandırılmaktadır. Ancak son yıllarda tarım sektörünün ekonomideki payı azalmaktadır. Bununla beraber istihdam, bitkisel üretim ve havyasal ürünlerde azalış görülmektedir. Özellikle hayvancılık sektöründe ithalat oranı artmaktadır. Türkiye' de tarım sektörüne daha fazla yatırım yapılması, istihdam artışı sağlanması ve üretimin artması amacı ile Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı aracılığı ile devlet tarafından, tarım destekleri, hayvancılık destekleri, bu ürünlerin sağlıklı koşullarda stoklanıp tüketiciye ulaştırılması için lisanslı depoculuk destekleri, genç girişimciler ve genel kapsamda yatırımın artması için yapılan vergisel teşvikler sağlanmaktadır. Ayrıca Türkiye' nin AB'nin Ortak Tarım Politikalarına uyum süreci de tarım sektörü açısından çok önemlidir. Ortak Tarım Politikaları kapsamına uyum sürecinde oluşturulan IPARD programı ile tarım alanında sağlanan proje ve destekler üretici için büyük bir avantaj olmuştur. Ayrıca ülkemiz tarım sektöründe bölgesel üretimin artmasında büyük rol oynamaktadır. Bu amaçla, çalışmanın birinci bölümünde tarım sektörü ve vergi kavramına teorik ve tarihsel olarak bakış, ikinci bölümde tarım sektörüne devlet tarafından sağlanan destek ve teşvikler incelenmiştir. Son bölümde ise, AB' nin Ortak Tarım Politikalarına uyum sürecinde, Türkiye' de uygulanan IPARD programı ve Ortak Tarım Politikasının, ülkemizdeki etkileri incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Tarım, Devlet Destekleri, Vergi, Vergisel Teşvikler, Türkiye
Futbol kulüpleri şirketleşme modelinde Süper Lig ve Premier Lig karşılaştırmalı analizi
Geçen yıllar içerisinde futbol, sadece onu seven, destekleyen ve icra edenlerin dışında, ondan rant elde etmeye çalışanların da sürecin içerisine dahil olmasıyla şekil olarak değiştiği bir alandır. Bu durum, futbolun sportif yüzü kadar finansal yanının da dikkatle değerlendirilmesini zorunlu kılmıştır. Bu örneklerin başında gelen İngiltere, 1992 yılında kurulan Premier Lig yapısı ile birlikte futbolun ticari boyutunu dünya genelinde belki de en nitelikli olarak değerlendiren yönetim sistemi olmuştur. Premier Lig örneğinin başarısı son derece olumlu bir şekilde değerlendirilebileceği gibi bunun dışında dünya genelinde başarısız olan, değişime ihtiyaç duyan ve bu konuda çeşitli çalışmaların yürütülmüş olduğu futbol yönetim yapıları da söz konusudur. Bunlardan biri olarak Türkiye, uzun yıllardır futbolun yönetiminde sorunlar yaşayan, özellikle de finansal yönetim açısından sıkıntıları bulunan futbol kulüpleri nedeni ile yönetim açısından zorlu bir süreç geçirmektedir. Bu tez çalışmasının amacı, futbolun finansal dönüşümü ile birlikte finansal yönetiminin ne noktaya geldiğini ve nasıl şekillendiğini incelemektedir. Bunun için de çalışmada, konunun finansal ve hukuki boyutlarına değinmeye çalışılmaktadır ve konunun detaylı olarak incelenmesi adına İngiltere'deki Premier Lig örneği ile Türkiye'deki Süper Lig örneği karşılaştırılmaktadır. Çalışmada da literatür taramasıyla birlikte futbolun finansal dönüşümüne değinilmektedir. Bu dönüşüm hukuki açıdan da ele alınmakla birlikte konunun çeşitli uluslar arası örneklerine de yer verilmektedir. Çalışmanın son bölümünde ise Premier Lig örneği ile Süper Lig karşılaştırılmaktadır ve bu karşılaştırmaya dair bir SWOT analizi gerçekleştirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Finans, Futbol, Kulüp, Şirketleşme, Yönetim
Kurumsal sürdürülebilirlik ve sürdürülebilir muhasebe
Bu çalışma, sürdürülebilir kalkınma ve kurumsal sürdürülebilirlik konularını tanımlamakta, kurumsal sürdürülebilirliğin sağlanmasında sürdürülebilir muhasebenin rolü hakkında bilgi vermektedir. Bu çalışmada aynı zamanda, uluslararası kuruluşların (Birleşmiş Milletler(BM), Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD), vs. ) 1972 Birleşmiş Milletler Çevre ve Kalkınma Konferansı'ndan günümüze kadar, sürdürülebilir kalkınma ve kurumsal sürdürülebilirlik alanında yaptıkları uluslararası faaliyetlere de değinilmiştir.
Vergi denetiminde mükelleflerin hak ve yükümlülüklerinin vergi uyumu yönünden değerlendirilmesi
Verginin tarihi ve gelişmişliği eskiye dayandığı gibi, vergi denetimi, mükellef hakları ve vergi uyumu da eskiye dayanmaktadır. Vergi, bir ülkenin en büyük finansal kaynağı olduğu için, vergi sisteminin iyileştirilmesi için çalışmaların yapılması gerekmektedir. Bu kapsamda yapılan çalışmaların birçoğu, mükellefin vergiye uyumunun arttırılması üzerine olmuştur. Vergi uyumu ile ilgili ilk çalışmalar, vergi uyumsuzluğu ile başlamış, kayıt dışılık temelinde devam etmiş, mükelleflerin motivasyonlarını arttırıp gönüllü uyumu sağlamayı da içine alacak şekilde genişlemiştir. Yapılan bu çalışmalardan hareketle, bu tez çalışmasında "Vergi Denetiminde Mükelleflerin Hak ve Yükümlülüklerinin Vergi Uyumu Yönünden Değerlendirilmesi" yapılmıştır. Yapılan bu çalışma ile vergi mükelleflerinin vergi uyumunu etkileyen birçok unsur tespit edilmiştir. Ayrıca, vergi denetimlerinin vergi mükelleflerine hak ve yükümlülüklerini öğrettiğini ve bu nedenle de vergiye uyumlarının sağlandığı belirtilmiştir
Gelir vergisinde vergi planlaması ve Türkiye örneği
Günümüzde her alanda yer alan rekabet koşulları ile bireyler daha gelir elde etmek için çalışmaktadırlar. Ancak gelir elde etmenin kolay olmaması, giderlerin de artması ile bu durum daha zor hale gelmektedir. Bireyler bu durumda gider kalemlerini azaltmak için çeşitli çözüm önerileri aramaktadırlar. Çeşitli faaliyetler ile gelir elde edenler, bu gelirleri için vergi ödemek durumundadırlar. Vergi, bireyler açısından da bir gider kalemi olarak değerlendirilmekte ve ödeyecekleri vergi tutarını azaltma yollarını aramaktadırlar. Bu tezimizde, bireylerin elde ettikleri gelirler göz önünde bulundurularak, Gelir Vergisi Kanunu'nda yer alan istisna ve muafiyet maddeleri çerçevesinde vergi planlaması yapılarak, daha az vergi ödemenin yolları sunulmuştur. İlk bölümde, gelir ve gelir vergisi ile ilgili açıklamalarda bulunulmuştur. Ayrıca vergi planlaması hakkında bilgilere yer verilmiş ve vergi planlama yöntemleri anlatılmıştır. İkinci bölümde, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu kapsamında gelir vergisi unsurları ile ilgili hükümler ile her bir gelir unsuru açısından vergi planlama uygulamaları incelenmiştir. Üçüncü bölümde, gelir vergisi beyannamesi ile mükelleflerin yapabilecekleri vergi planlamalarına yer verilmiştir. Son bölümde ise, vergi planlama uygulamaları örnek olaylar ile detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Anahtar Kelimeler: Gelir Vergisi, Vergi Planlaması, Muafiyet, İstisna, Vergisel Teşvikler
Gelir vergisinde vergi planlaması ve Türkiye örneği
Günümüzde her alanda yer alan rekabet koşulları ile bireyler daha gelir elde etmek için çalışmaktadırlar. Ancak gelir elde etmenin kolay olmaması, giderlerin de artması ile bu durum daha zor hale gelmektedir. Bireyler bu durumda gider kalemlerini azaltmak için çeşitli çözüm önerileri aramaktadırlar. Çeşitli faaliyetler ile gelir elde edenler, bu gelirleri için vergi ödemek durumundadırlar. Vergi, bireyler açısından da bir gider kalemi olarak değerlendirilmekte ve ödeyecekleri vergi tutarını azaltma yollarını aramaktadırlar. Bu tezimizde, bireylerin elde ettikleri gelirler göz önünde bulundurularak, Gelir Vergisi Kanunu'nda yer alan istisna ve muafiyet maddeleri çerçevesinde vergi planlaması yapılarak, daha az vergi ödemenin yolları sunulmuştur. İlk bölümde, gelir ve gelir vergisi ile ilgili açıklamalarda bulunulmuştur. Ayrıca vergi planlaması hakkında bilgilere yer verilmiş ve vergi planlama yöntemleri anlatılmıştır. İkinci bölümde, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu kapsamında gelir vergisi unsurları ile ilgili hükümler ile her bir gelir unsuru açısından vergi planlama uygulamaları incelenmiştir. Üçüncü bölümde, gelir vergisi beyannamesi ile mükelleflerin yapabilecekleri vergi planlamalarına yer verilmiştir. Son bölümde ise, vergi planlama uygulamaları örnek olaylar ile detaylı bir şekilde anlatılmıştır. Anahtar Kelimeler: Gelir Vergisi, Vergi Planlaması, Muafiyet, İstisna, Vergisel Teşvikler
Psikolojik sözleşme ihlalinin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde çalışanın algıladığı lider-üye etkileşimi kalitesinin rolü
Bu çalışmanın temel amacı, psikolojik sözleşme ihlalinin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde çalışanların algıladığı lider-üye etkileşimi kalitesinin aracılık etkisini incelemektir. Bu amaç doğrultusunda araştırma Türk bankacılık sisteminde faaliyet gösteren çağrı merkezlerinde gerçekleştirilmiştir. Sektörde çalışan 634 banka çağrı merkezi personelinin yanıtladığı anketler dahil edilmiştir. Araştırma verilerinin analizinde SPSS 25 ve LISREL 8.7 istatistik paket programları kullanılmıştır. Araştırma hipotezlerini test etmek amacıyla yapısal eşitlik modellemesi kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, Türkiye'de faaliyet gösteren banka çağrı merkezi çalışanlarının, psikolojik sözleşme ihlali yaşadıklarında işten ayrılma niyeti davranışlarında artış meydana geldiği ve lider-üye etkileşimi kalitesinin psikolojik sözleşme ihlali ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişkide önemli bir aracı değişken olduğu belirlenmiştir.
Çok uluslu şirketlerin vergi cennetlerinde vergiden kaçınma ve vergi kaçırma faaliyetleri
Bu tez çalışmasının amacı, vergi cenneti ülkeler üzerinden çok uluslu şirketlerin vergiden kaçınma ve vergi kaçırma faaliyetlerinin ayrıntılarıyla incelenip etki ve sonuçlarının ortaya konulmasıdır. Bu çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, çok uluslu şirket, vergi cenneti, vergiden kaçınma, vergi kaçırma ve vergi rekabeti kavramlarının tanım ve terimlerine değinilmiştir. İkinci bölümde, çok uluslu şirketlerin ve vergi cennetlerinin tarihsel gelişimi ve özellikleri incelenmiştir. Üçüncü bölümde, çok uluslu şirketlerin vergiden kaçınma ve vergi kaçırma faaliyetlerine yer verilmiştir.
Endüstri 4.0 sürecinde muhasebe mesleğinin geleceği
Endüstri 4.0, insan unsurunu neredeyse hiç kullanmadan akıllı cihazlar ve sistemler kullanarak dijitalleşmenin bir sonucu olarak akıllı fabrikalarda üretimin yapılmasını sağlayan bir devrimdir. Muhasebe mesleği ise devlet, kurumlar ve insanların ihtiyaç duyduğu bir işletmenin mali nitelikteki gelişmeleri ve olayları kaydeden, sınıflandırma, özetleme faaliyetinde bulunan analiz ve yorumlarını yapma, bu sonuçlar doğrultusunda hesaplamalar yapma finansal tabloları düzenleme, beyannameleri hazırlama işlemlerinin yapıldığı meslektir. Bu çalışmada teknolojinin gelişmesi ve küreselleşen dünya ile dördüncü sanayi devriminin muhasebe mesleğine etkileri konu olarak ele alınmıştır. Muhasebenin işlevlerinin bir kısmının otomasyon ve otonom robotlar tarafından gerçekleşmesi söz konusu olacağından muhasebe sistemine etki oluşturacaktır. Muhasebe sistemindeki bu etkiler doğrultusunda muhasebe mesleğinde görev ve yetkilerinde değişiklikler gösterecektir. Bu tezde Endüstri 4.0'ın muhasebe mesleğinde kullanılmasından ve muhasebe mesleğinin bu süreçte dönüşümü ile ilgili oluşacak yeni uzmanlık alanlarından ve mali mühendislik kavramı hakkında bilgi verilmektedir.
Türk vergi sisteminde ücret gelirlerinin vergilendirilmesinin vergilemede adalet ilkesi açısından değerlendirilmesi ve bir model önerisi
Çalışmamızda özetle; vergilendirmede adalet ilkesinin öneminden hareketle Türk Vergi Sistemi'nde ücret gelirlerinin vergilendirilmesinin adil olup olmadığı, tespit edilen veriler ışığında karşılaştırmalı olarak ortaya konulmuştur. Çalışmamızın birinci bölümünde literatür taraması yapılarak, adalet ve vergi adaleti kavramlarının teorik ve yasal temelleri araştırılmıştır. Sonrasında yine aynı bölümde vergi adaletini ilgilendiren teorik diğer kavramlar üzerinde durulmuş, tarih boyunca uygulanan tekniklerden bahsedilmiştir. Çalışmamızın ikinci bölümünde ücret gelirlerinin ülkemizde nasıl vergilendirildiği konusunda yasal düzenlemelere yer verilerek mevcut uygulama incelenmiştir. Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise Türkiye'de vergi gelirlerinin en önemlilerinden olan Gelir Vergisi'nin büyük oranda ücret geliri elde edenlerden kaynakta kesinti yoluyla alındığı ortaya konulmuş, ücret geliri elde edenlerin aslında en düşük gelir düzeyinde yer alan kesim olduğundan bahsedilmiştir. Devamında dolaylı vergilerin ağırlığından hareketle ücret geliri elde edenlerin üzerindeki vergi yükünün bir hayli fazla olduğu kanıtlanmış, OECD ülkeleri ile karşılaştırılarak çağdaş vergi sistemlerinde olması gerektiği gibi yeni bir model önerisinde bulunulmuştur. Ayrıca vergilendirmede adaleti engelleyen sorunlar da ortaya konularak çeşitli çözüm önerileri sunulmuştur. Sonuç ve öneriler kısmında ise çalışmamızın üçüncü bölümündeki verilerden hareketle neler yapılması gerektiği anlatılmış, netice itibariyle Türkiye'de gelir vergisi tarifesinin yeniden oluşturularak emek geliri elde edenler ile sermaye geliri elde edenlerin ayırma kuramı doğrultusunda birbirlerinden farklı şekilde vergilendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu noktada Almanya'da uygulanmakta olan gelir vergisi tarifesinden hareketle asgari ücretin yıllık toplam tutarı üzerinden %0 oranında vergi alınması, bir başka anlatımla ücretli çalışanların elde etmiş olduğu gelirin yıllık asgari ücretin tutarı kadar olan gelirlerinin vergi dışı bırakılması gerektiği savunulmuştur. Ayrıca vergilendirmede adaleti engelleyen diğer sorunlardan da bahsedilmiş ve genel olarak dolaysız vergi gelirlerinin artırılması ile buna bağlı olarak dolaylı vergilerin ağırlığının düşürülmesine yönelik çeşitli çözüm önerileri de sunulmuştur.
Türk vergi sisteminde ücret gelirlerinin vergilendirilmesinin vergilemede adalet ilkesi açısından değerlendirilmesi ve bir model önerisi
Çalışmamızda özetle; vergilendirmede adalet ilkesinin öneminden hareketle Türk Vergi Sistemi'nde ücret gelirlerinin vergilendirilmesinin adil olup olmadığı, tespit edilen veriler ışığında karşılaştırmalı olarak ortaya konulmuştur. Çalışmamızın birinci bölümünde literatür taraması yapılarak, adalet ve vergi adaleti kavramlarının teorik ve yasal temelleri araştırılmıştır. Sonrasında yine aynı bölümde vergi adaletini ilgilendiren teorik diğer kavramlar üzerinde durulmuş, tarih boyunca uygulanan tekniklerden bahsedilmiştir. Çalışmamızın ikinci bölümünde ücret gelirlerinin ülkemizde nasıl vergilendirildiği konusunda yasal düzenlemelere yer verilerek mevcut uygulama incelenmiştir. Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise Türkiye'de vergi gelirlerinin en önemlilerinden olan Gelir Vergisi'nin büyük oranda ücret geliri elde edenlerden kaynakta kesinti yoluyla alındığı ortaya konulmuş, ücret geliri elde edenlerin aslında en düşük gelir düzeyinde yer alan kesim olduğundan bahsedilmiştir. Devamında dolaylı vergilerin ağırlığından hareketle ücret geliri elde edenlerin üzerindeki vergi yükünün bir hayli fazla olduğu kanıtlanmış, OECD ülkeleri ile karşılaştırılarak çağdaş vergi sistemlerinde olması gerektiği gibi yeni bir model önerisinde bulunulmuştur. Ayrıca vergilendirmede adaleti engelleyen sorunlar da ortaya konularak çeşitli çözüm önerileri sunulmuştur. Sonuç ve öneriler kısmında ise çalışmamızın üçüncü bölümündeki verilerden hareketle neler yapılması gerektiği anlatılmış, netice itibariyle Türkiye'de gelir vergisi tarifesinin yeniden oluşturularak emek geliri elde edenler ile sermaye geliri elde edenlerin ayırma kuramı doğrultusunda birbirlerinden farklı şekilde vergilendirilmesi gerektiği belirtilmiştir. Bu noktada Almanya'da uygulanmakta olan gelir vergisi tarifesinden hareketle asgari ücretin yıllık toplam tutarı üzerinden %0 oranında vergi alınması, bir başka anlatımla ücretli çalışanların elde etmiş olduğu gelirin yıllık asgari ücretin tutarı kadar olan gelirlerinin vergi dışı bırakılması gerektiği savunulmuştur. Ayrıca vergilendirmede adaleti engelleyen diğer sorunlardan da bahsedilmiş ve genel olarak dolaysız vergi gelirlerinin artırılması ile buna bağlı olarak dolaylı vergilerin ağırlığının düşürülmesine yönelik çeşitli çözüm önerileri de sunulmuştur.
Sermaye şirketlerinde kar dağıtımı, vergilendirilmesi ve muhasebesi
Kar dağıtımı kararının verilmesi ve uygulanmasının ilke, kural ve aşamalarını TTK oluşturmakla birlikte bunu Sermaye Piyasası Mevzuatı, Vergi Mevzuatı ve MSUGT tamamlamaktadır. Bu nedenle doğru bir kar dağıtımı yapılabilmesi veya cezai bir yaptırımla karşılaşılmaması için belirtilen mevzuatın tamamı birlikte değerlendirilmelidir. Çalışmamızda kar dağıtımı uygulamasında sıklıkla kullanılan kavramlar çeşitli mevzuat çerçevesinde açıklanmış, daha sonra kurum kazancının belirlenmesi, sermaye şirketlerinde kar dağıtımı, kar dağıtım tablosu ve kar dağıtımının muhasebesi konuları bir bütün olarak ele alınarak, sermaye şirketlerinde karın oluşum sürecinden kar payı dağıtımına, muhasebesine ve özetlenmesine kadar oluşan süreç sistematik olarak değerlendirmiş, önerilerde bulunulmuş ve konuya dair bir uygulama yapılmıştır. Ayrıca kar dağıtımı konusu sermaye şirketlerinde dağıtılabilir aşamaya gelen karın vergilendirilmesi, gelir tevkifatı uygulaması ve kar payı elde edenlerin vergilendirilmesi açılarından da irdelenerek olası vergi ihtilaflarının önüne geçilmesi amaçlanmıştır. Karın elde edildiği dönemden karın dağıtım aşamasına ve sonrasında kar payı elde edenlerin vergilendirilmesine kadar uzanan süreçte gerek vergi mevzuatının gerekse TTK ve Sermaye Piyasası Mevzuatı gibi farklı mevzuatın etkili olması, kar dağıtımında yasal, idari ve yargı aşamaları ile uygulama yönünden görüş farklılıklarına neden olmaktadır. Bu nedenle kar dağıtımı konusu bir bütün olarak değerlendirilerek yasal mevzuat birbiriyle uyumlu, uygulamada tereddüt oluşturmayacak ifadelerle düzenlenmelidir.