Theses supervised by Prof. Dr. Sevgi Ayşe Öztürk
31 theses · Anadolu University
Marka topluluğundan beklenen faydalar ve markaya adanmışlık ilişkisi: Gnctrkcll marka topluluğu üyeleri üzerinde bir araştırma
Sanal marka toplulukları tüketicilerin birbirleriyle etkileşime geçmesini sağlayan araçlardan biridir. Aynı zamanda günümüzde tüketicisine ulaşmak isteyen işletmelerin kullandığı yeni bir pazarlama kanalı olarak karşımıza çıkmaktadır. Türkiye'de faaliyet gösteren Turkcell markasının kurmuş olduğu Gnctrkcll marka topluluğunu kapsayan bu araştırmada, temel olarak sanal marka topluluklarının katılım düzeylerini, topluluğa katılımdan beklenilen faydaları belirlemeyi ve belirlenen faydaların markaya adanmışlık düzeyini nasıl etkilediğini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Açık inovasyon ve tüketicilerin birlikte yaratma davranışlarını etkileyen faktörler
Ekonomik büyümenin temel dinamiklerinden biri olan inovasyon sürecinde işletmelerin paydaşları ile olan işbirliği giderek artmaktadır. Birlikte yaratma olarak adlandırılan bu yaklaşım da özellikle açık inovasyon platformlarında birçok alanda yenilikçi fikir üretimi tüketiciler ile birlikte gerçekleştirilmektedir. Bu araştırmada, tüketicilerin birlikte yaratma davranışlarını etkileyen faktörlerin ortaya konması amaçlanmaktadır. Bu amaca ulaşmak için Planlı Davranış Teorisi temel alınarak değişkenler oluşturulmuş, araştırma modeli ile uyumlu bazı farklı değişkenler de eklenerek model genişletilmiştir. Araştırma Türkiye'de faaliyet gösteren bir açık inovasyon platformuna üye olan örneklem üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırma sonucunda tüketicilerin birlikte yaratma davranışına yönelik tutumları, algıladıkları hakimiyet, öznel norma ilişkin algıları betimlenmiş, bu değişkenler ile katılım niyeti arasındaki ilişki ortaya konmuştur. Ayrıca sürece ilişkin algıladıkları risk ve yararların tutum üzerindeki etkisi belirlenmiştir. Araştırma sonuçları tüketicilerin birlikte yaratma davranışlarına yönelik olumlu bir tutum sergilediklerini ve tutumun katılım niyeti üzerinde etkili olduğu göstermektedir. Algıladıkları psikolojik ve sosyal yararlar tutumu olumlu yönde etkilerken, finansal risk ve yararların tutum üzerinde bir etkisi olmadığı görülmektedir. Ayrıca birlikte yaratma sürecine yönelik algılanan davranışsal hakimiyetin niyet üzerinde yüksek etkiye sahip olduğu ortaya konmuştur. Birlikte yaratma ile ilgili toplumsal baskıdan söz etmek mümkün değildir. Anahtar Kelimeler: Açık inovasyon, birlikte yaratma, inovasyon, planlı davranış teorisi
Marka kişiliği algısının ölçümünde anket ve nöropazarlama yöntemlerinin karşılaştırılması
Küreselleşmenin hız kazanması ve teknolojik gelişmelerin ortaya çıkması ile pazarlamaya farklı bir boyut kazanmıştır. Geleneksel yöntemlerin yetersiz olduğu gerçeğini kavrayan araştırmacılar tüketicinin beynine giden doğrudan bir yol bulma arayışına girmişlerdir. Böylece nöropazarlama araştırma yöntemleri ortaya çıkmıştır. Turkcell ve Vodafone' un marka kişiliklerinin ölçümlendiği bu çalışmada geleneksel araştırma yöntemlerinden Anket ve nöropazarlama araştırma yöntemlerinden EEG analiz metodu kullanılarak her iki yöntemin birbiriyle karşılaştırılmıştır. Araştırmanın birinci aşamasında uygulanan Anket yöntemi ile Aaker' in 42 marka kişiliği sıfatı frekans analizine tabi tutulmuştur. 30 katılımcı üzerinde yapılan araştırmanın ilk kısmında Turkcell ve Vodafone' un marka kişiliği boyut ve sıfatları ortaya çıkartılmıştır. Yapılan frekans analizi sonucu öne çıkan marka kişiliği sıfatları ikinci araştırmanın temelini oluşturması yönüyle önem arz etmektedir. Yaklaşık 1 hafta sonra, araştırmanın ikinci aşamasını oluşturan EEG analiz yöntemi ile aynı örneklem grubuna yönelik Turkcell ve Vodafone' un öne çıkan marka kişilik sıfatları gösterilmiş ve katılımcıların ifadelere verdikleri tepkiler ölçümlenmiştir. Her iki yöntem ile yapılan analizler sonucu, EEG analiz yönteminden elde edilen bulguların, Anket yöntemi ile paralellik gösterdiği söylenebilmektedir. Fakat her iki yöntemin birebir aynı sonucu vermemesi daha öncede ifade edilen beyana dayalı ifadelerin, tüketici zihnindeki ifadelerden bağımsız olduğu olgusunu destekler niteliktedir. Araştırmadan çıkan sonuçlardan yola çıkarak Anket analizinden sonra uygulanan EEG analizi sonucu öne çıkan marka kişiliği sıfatlarının sayısının azalması ise EEG yönteminin, Anket yönteminin bir filtresi olarak değerlendirilebileceğini göstermektedir. Araştırma her iki yöntemin karşılaştırmalı olarak sunulması ve gelecekte kullanılması öngörülen araştırma metotlarına dair ipucu vermesi açısından önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Nöropazarlama, Nöropazarlama Araştırmaları, EEG Analizi, Geleneksel Araştırmalar, Anket Yöntemi, Marka Kişiliği
Yabancı pazarlarda Türk hizmet markalarına yönelik kalite algısında ülke imajı etkisi: Londra Kahve Dünyası örneği
Bu çalışma, ülke imajının ülke dışında faaliyet gösteren hizmet işletmelerinin algılanan kalitesindeki etkisini değerlendirmeye yöneliktir. Tutum teorisinin iki bileşenli görüşünün temel alındığı bu araştırmada ayrıca tüketicilerin ülkeye aşinalığının ülke imajı bileşenlerine, tüketici etnosentrizminin hizmet kalitesi algısına ve sonuç olarak algılanan hizmet kalitesinin tüketicilerin firmaya yönelik tutumsal bağlılığına etkisi belirlenmeye çalışılmıştır. Modelin sınanması için Turquality Marka Programına kayıtlı firmalardan biri olan Kahve Dünyası'nın Londra şubesi seçilmiş ve kolayda örnekleme yöntemiyle seçilen müşterilerden anket aracılığıyla veriler toplanmış ve modelde yer alan yapılar arasındaki ilişkiler Yapısal Eşitlik Modeli ile incelenmiştir. İlişkilerin yorumlanmasında veri analizi sonrasında yapılan görüşmelerden de faydalanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre ülke imajının bilişsel bileşeninin algılanan hizmet kalitesine anlamlı etkisi olurken duygusal bileşenin anlamlı etkisinin olmayışı, tüketicilerin değerlendirmelerinde ülke imajı bileşenlerinin farklı etkilerinin olabileceğini ve ülke imajının bir bütün olarak ele alınmak yerine bileşen bazında incelenmesi gerektiğini göstermektedir. Araştırma sonuçları ayrıca tüketici aşinalığının ülke imajı bileşenlerini olumlu yönde etkilediğini, ülke imajının bilişsel bileşeni ile duygusal bileşeni arasında da anlamlı ve olumlu ilişki olduğunu, tüketici etnosentrizminin algılanan hizmet kalitesini olumsuz yönde etkilediğini ve son olarak algılanan hizmet kalitesinin tutumsal bağlılığı arttırdığını ortaya koymuştur. Anahtar Sözcükler: Ülke imajı, Hizmet kalitesi, Tüketici aşinalığı, Tüketici etnosentrizmi, Tutumsal bağlılık.
Müşteri-banka ilişki düzeyi ve müşteri demografik özelliklerinin olumsuz müşteri davranışları üzerindeki etkisi
Hizmet sektöründe müşterilerin hizmet üretimi esnasındaki varlığı sebebi ile müşteri etkileşimi diğer sektörlere göre daha fazladır. Dolayısı ile hizmetin başarısı müşterilerin hizmet karşılaşmasındaki davranış tarzından da etkilenir. Fakat bu durum akademisyenler ve iş dünyası tarafından genel kabul görmüş "Müşteri her zaman haklıdır." sözü nedeni ile göz ardı edilmiş ve hizmet karşılaşmalarında problem çıkartan kişinin çalışanlar olduğuna dair bir genel kanı oluşmuştur. Fakat müşterilerinde normlara uygun davranışlar sergilemediği zamanlar olmaktadır. Olumsuz müşteri davranışları işletmeler ve çalışanlar için gerçektir ve bu problem ile sık sık karşılaşırlar. Olumsuz müşteri davranışı genel anlamda müşterilere ait uygunsuz ve norm dışı davranışlardır. Bu araştırmanın amacı, bankacılık sektöründe olumsuz müşteri davranışlarını kategorize etmek; müşterinin banka ile olan ilişki düzeyinin demografik özelliklerinin olumsuz müşteri davranışları üzerindeki etkisini ortaya koymaktır. Çalışmada karma metot olan keşfedici ardışık desen uygulanmış olup araştırma modeli sıralı olarak iki aşamadan oluşmaktadır. İlk aşamada 100 banka çalışanından nitel veri elde edilmiştir. Çalışanlardan varsa maruz kaldıkları olumsuz müşteri davranışlarının açıklanması istenmiştir. Elde edilen veriler ile ikinci aşamada 341 banka müşterisine uygulanan anket soruları hazırlanmıştır. Açımlayıcı faktör analizi ile banka müşterilerine ait olumsuz davranışlar analiz edilmiştir. Belirlenen faktörler; itirazcılar, sözel istismarcılar, kural bozucular, tolerans yoksunları, pazarlık yapanlar, benmerkezcilerdir. Demografik veriler ile müşteri ilişki düzeyinin olumsuz müşteri davranışları üzerindeki etkisini ölçmek için T-test ve tekyönlü anova uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre erkeklerin kadınlara göre bu davranışları sergilemeye daha meyilli oldukları görülmüştür. Müşterilerin çalıştıkları banka sayısı arttıkça itirazcı olma eğiliminin ve banka ile çalışma süresi arttıkça pazarlıkçı olma eğiliminin arttığı bulgusuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Olumsuz müşteri davranışı, kötü müşteri, haksız müşteri, problemli müşteri, Fonksiyonel olmayan müşteri davranışı.
Endüstriyel pazarlarda satın alma davranışları ve yapı sektöründe bir uygulama
Ekonominin sürükleyici sektörleri arasında olan inşaat ve özelde konut sektörüne yönelik inşaat malzemeleri pazarı, 1999 Gölcük Depreminden sonra inşaat taahhüt işlerinde profesyonellerin ağırlığının artması ile birlikte özellikle büyük kentlerde ağırlıklı olarak endüstriyel pazar haline dönüşmeye başlamıştır.Bu gelişimle birlikte yapı malzemesi üreten firmaların pazarlamacı ve satışçıları için genel olarak tüketicilerin tipi ve büyüklüğü, satın alma süreci ve satın alma kriterleri değişmiş, bireysel tüketicilerin yerini kurumsal inşaat firmaları almaya başlamıştır.Bu araştırmada, satın alma merkezi işleyişine sahip inşaat firmalarında satın alma karar süreçlerinin nasıl işlediği ve hangi faktörlerden etkilendiği incelenmiştir. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Endüstriyel Pazar ve Endüstriyel Tüketiciler hakkında bilgiler verilmiş, ikinci bölümde Endüstriyel Tüketicilerin Satın Alma Davranışları irdelenmiş, son bölümde ise inşaat firmalarında yapı malzemesi satın alma süreçleri aktarılmış ve karar süreçlerini etkileyen faktörler incelenmiştir.
Tüketici kültürleşmesinin Almanya'daki Türk göçmenlerin gıda tüketim ve gıda alışveriş davranışları üzerindeki etkisi
Bu araştırmada, Almanya'da yaşayan birinci, ikinci ve üçüncü kuşak göçmenlerin kültürleşme düzeyleri ve kültürleşme düzeylerinin tüketim ve tüketici davranışları üzerindeki etkileri incelenmiştir.Göçmenlerin yeni ve alışık olmadıkları bir kültür içindeki tüketim davranışları ve alışkanlıklarındaki değişimler kültürleşme süreci ve kültürleşme sürecine etki eden faktörler açısından incelenmiştir. Göçmenlerin tüketim davranışları ve alışveriş alışkanlıklarına etki eden faktörleri anlamak için, kültürleşme ve tüketici kültürleşmesine ilişkin çalışmaları kapsayan kuramsal bir çerçeveden yararlanılmıştır. Bu araştırmada tüketim ve alışveriş davranışları gıda tüketimi bağlamında ele alınmıştır.Araştırmada nitel ve nicel araştırma yöntemleri bir arada kullanılmıştır. Nitel araştırmada Almanya'nın Köln kentinde yaşayan Türkiye'de doğan birinci kuşak ve onların çocukları olan ikinci ve üçüncü kuşak 15 göçmenle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Bu görüşmeler sonucunda elde edilen veriler, nicel araştırmada kullanılacak anket soruları belirlenmesinde ve nicel araştırma sonuçlarının desteklenmesinde kullanılmıştır.Yine aynı kentten örneklem olarak seçilen 438 Türk göçmene anket uygulanmıştır. Anket sonucu, katılımcıların demografik ve göçmenlik bilgileri, etnik kimliğe bağlılıkları, dil tercihleri ve maruz kaldıkları kültürleşme birimlerine göre oluşan kültürleşme düzeyleri, gıda tüketim ve gıda alışveriş tercih ve davranışları ortaya konmuştur. Üç kültürleşme faktörüne göre (etnik kimliğe bağlılık, dil tercihleri ve maruz kaldıkları kültürleşme birimleri) ayrı ayrı oluşan kültürleşme düzeyleri ile gıda tüketimi ve gıda alışverişleri arasındaki ilişkileri belirlenmiştir. Araştırmanın sonuçları, Almanya'daki Türk göçmenlerin iki kültürlü, orta düzeyde kültürleşmiş bireyler olduklarını göstermiştir. Kültürleşme sürecinde etnik kimliğe bağlılık, göçmenin hem gıda tüketimine hem de gıda alışveriş yeri tercihlerine yön veren önemli bir faktör olarak ortaya çıkmıştır.
İzinli e-posta aracılığıyla pazarlamaya ilişkin Anadolu Üniversitesi İ. İ .B .F. öğrencilerinin görüşlerinin belirlenmesine yönelik bir araştırma
Günümüzde internet yaygın olarak kullanılan teknolojik bir gelişimdir. İnternet üzerinde kullanılan en yaygın iletişim aracı da e-postadır. Şirketler bu yaygın iletişim aracını pazarlama kanalı olarak kullanmaktadırlar. E-posta aracılığıyla pazarlama faaliyetlerinde tüketicilere gönderilen e-posta mesajlarının anlaşılır olması gerekmektedir. Tüketici iznine dayalı olarak gönderilen bu e-posta mesajları, şirketlerin ellerinde bulunan e-posta listelerinde gerçekleşmektedir. Bu e-posta listelerinde yer alan müşteri bilgilerinin doğru olması gerekmektedir. Bu bilgiler doğrultusunda gönderilen e-posta mesajları, müşteri istek ve ihtiyaçlarına uygun olmalıdır. Bu sayede etkili bir izinli e-posta aracılığıyla pazarlama yapılabilir.Bu çalışmanın amacı Anadolu Üniversitesi öğrencilerinin izinli e-posta aracılığıyla pazarlama faaliyetlerine olan tutumlarının belirlenmesidir. Bu doğrultuda öğrencilere gönderilen e-posta mesajının içerik özellikleri, izinli ve spam e-postaya karşı gösterilen tutum ve davranışlar incelenmiştir. Bu çalışmadan elde edilen bulgulara göre, gönderilen e-posta mesajının okunmasında reklam içerikli mesajların ve mesaj uzunluğunun düşük düzeyde etkili olduğu belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin spam e-postaya gösterdikleri ilginin düşük, izinli e-postaya karşı gösterdikleri ilginin ise yüksek düzeyde olduğu görülmüştür.Anahtar Kelimeler: E-Posta, İzinli E-Posta Aracılığıyla Pazarlama, Spam E-Posta.
Tüketicilerin organik tekstil ürünleri satın alma davranışını etkileyen değişkenler üzerine bir araştırma
Organik tekstil ürünleri üretimi ve tüketimi özellikle son yıllarda yaygınlaşmaya ve gelişmeye başlamıştır. Organik tekstil ürünü, çevre ve insan sağlığına zarar veren herhangi bir kimyasal girdi veya genetiği değiştirilmiş tohum kullanmadan üretilen organik elyafın, organik standartlara göre işleme alınarak sertifikalandırılması sonucu ortaya çıkan tekstil ürününü ifade etmektedir.Bu çalışmada, organik tekstil ürünlerinin, tüketiciler açısından önemi ve pazarlanması açısından ele alınmıştır. Ayrıca, organik tekstil ürünlerinin nihai tüketiciler tarafından satın alınması veya bu ürünler için daha fazla para ödeme eğilimi üzerine etki eden çeşitli faktörlerin spesifik olarak belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda, Ankara'da bulunan dört büyük alışveriş merkezindeki tekstil mağazalarından rastgele seçilen müşterilere anket uygulanmıştır. Hazırlanan anket formlarına katılan 168 kişinin verdiği cevaplar, yüzde analizleri, ortalama skorlar ve standart sapmalar gibi yöntemler kullanılarak incelenmiştir. Ayrıca, organik tekstil ürünleri satın alma davranışlarında veya daha fazla para ödeme eğilimlerinde, demografik özellikler, çevre ve sağlık bilinci ve organik gıda satın alma sıklığı ile ilgili değişkenler arasındaki ilişkiyi incelemek için t-testi, ki kare ve varyans analizlerinden yararlanılmıştır.Araştırmanın sonucunda, organik tekstil ürünlerinin sağlıklı olması, satın alma davranışına teşvik eden en önemli etken olarak belirlenmiştir. Organik tekstil ürünlerinin satın alınmamasında ise, fiyatların pahalı olması en önemli neden olarak tespit edilmiştir. Aylık ortalama gelir düzeyi, organik ürün satın alma sıklığı, çevre ve sağlık bilinci ile organik tekstil ürünleri satın alma davranışı arasında anlamlı ilişki bulunmaktadır.
Havayolu yolcu taşımacılığı hizmetinde yaşanan kritik olayların kabin personeli bakış açısıyla araştırılması
Günümüzde işletmelerin devamlılıklarını sağlayabilmek için en önemli hedefi müşteri memnuniyeti sağlayabilmektir. Artan rekabet ortamı da işletmelerin bu konuya daha fazla özen göstermesini gerektirmektedir.Havayolu işletmelerinin hizmet süreci uçuş öncesi, uçuş esnası ve uçuş sonrası faaliyetler olarak gruplandırılabilir. Bu süreçte yolcu ve havayolu işletmesi arasında birçok hizmet karşılaşması yaşanır. Bu karşılaşmalar yolcuların hizmete yönelik kalite algısını dolayısıyla memnuniyetini büyük ölçüde etkilemektedir ve müşteri ile birebir iletişimde olan kabin ekiplerinin bu süreçteki rolü çok önemlidir.Bu araştırma havayolu yolcu taşımacılığı hizmetinde yaşanan kritik olayların kabin personeli bakış açısıyla araştırılması amacıyla yapılmıştır. Araştırma modeli olarak Kritik Olaylar Tekniği (KOT) kullanılmıştır.Araştırmanın sonucunda kabin ekipleri tarafından aktarılan kritik olaylar incelendiğinde, genel olarak yolcu memnuniyeti yarattığı düşünülen davranışlar ekibinin güler yüzlü, nazik, ilgili ve anlayışlı davranması iken; yolcu memnuniyetsizliği yarattığı düşünülen davranışların ise yolcunun istek ve ihtiyaçlarının karşılanmaması, yolcuya kaba ve saygısız davranılması olduğu görülmüştür.
Sanat ve pazarlama: Türkiye'deki sanat galerilerinde pazar odaklılık ve performans ilişkisi
Sanat galerileri sanat eserlerinin alıcı, izleyici ve koleksiyonerler ile buluşmasını sağlayan ve sanat pazarının gelişiminde çok önemli bir role sahip olan aracı işletmelerdir. Türkiye?de faaliyet gösteren ticari sanat galerilerini kapsayan bu araştırma, temel olarak sanat galerilerinin pazarlama etkinliklerini ve pazar odaklılık düzeylerini belirlemeyi ve pazar odaklılığın galeri performansını nasıl etkilediğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Tarama modeli kullanılan araştırmada veriler derinlemesine görüşmeler ve anketler aracılığıyla toplanmıştır. Araştırma sonucunda, Türkiye?de faaliyet gösteren sanat galerilerinin özellikleri betimlenmiş, sanat galerilerinin pazar odaklılık düzeyleri ve pazarlama araç ve faaliyetlerinden yararlanma düzey ve biçimleri belirlenmiş ve pazar odaklılık ile performans arasındaki ilişki ortaya konmuştur. Araştırma sonuçları, sanat galerilerinin, pazar odaklılık boyutları içinde en çok ürün odaklı bir anlayışa sahip olmaya önem verdiğini göstermektedir. Galeristler galerilerinin performans düzeyi ile ilgili genel olarak olumlu bir algıya sahiptirler. Araştırma sonuçları sanat galerilerinin, işletmeler tarafından kullanılan pazarlama araç ve faaliyetlerinin birçoğunu benimsediğini ortaya koymaktadır. Araştırmanın sonuçları, pazar odaklılık ile galeri performansı arasında güçlü bir ilişki olduğunu göstermektedir. Bu durum sanat galerilerinin müşteri, sanatçı, ürün, rakipler, araştırma, sanat-işletmecilik işbirliğini içeren pazar odaklılığa önem vermelerinin performansları açısından önemli olduğunu göstermektedir.
Tüketici zenosentrizminin ürün değerlendirmesi aracılığıyla yabancı ürün satın alma niyetine etkisi: Ürünün toplumsal görünürlüğünün düzenleyici rolü
Yerli ve yabancı ürün satın alma isteği üzerinde etkili olan etnosentrizm ve kozmopolitanizm gibi tüketici eğilimleri, özellikle gelişmekte olan ülkelerdeki tüketicilerin yabancı ürünlere yönelme sebeplerini açıklamada yetersiz kalmaktadır. Bu noktada, tüketici zenosentrizmi, yabancı ürünlere yönelik tercihleri açıklayan, özellikle ülkemiz gibi gelişmekte olan ülkelerdeki tüketiciler arasında yaygın olarak görülen bir eğilim olarak önem kazanmaktadır. Araştırmada tüketici zenosentrizminin, Sistemi Meşrulaştırma Teorisine dayalı olarak geliştirilen; daha aşağı görme algısı ve sosyal ilahlaştırma alt boyutlarının yabancı ürün satın alma niyeti ve yabancı ürüne daha fazla ödeme istekliliği üzerindeki etkilerini, yabancı/yerli ürün değerlendirme aracılığı ile açıklamak, ürünün toplumsal görünürlüğünün bu ilişkideki düzenleyici rolünün belirlenmesi ve tüketici zenosentrizmi eğiliminde demografik değişkenlerin ve kültürel etkileşim kaynaklı deneyimlerinin etkisini belirlemek amaçlanmıştıAnket yöntemi kullanılarak, elektrikli ev ürünleri için 237, giyim ürünleri için 320, veri kolayda ve kar topu örneklemi yöntemi kullanılarak toplanmıştır. Uygulanan Anova, t-test analizleri sonucunda erkeklerin, gençlerin, düşük gelir düzeyine sahip olanlar, yurt dışına seyehat etmemiş ve yaşamamış olanların zenosentrik eğilimlerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Modeli test etmek için PLS-SEM kullanılmıştır. Her iki ürün grubunda daha aşağı görme algısı alt boyutunun, yabancı ürün satın alma niyeti üzerinde pozitif bir etkiye sahip olduğu gözlemlenmiştir. Elektrikli ev ürünleri için sosyal ilahlaştırma boyutunun yabancı ürüne daha fazla ödeme istekliliğinde pozitif bir etkiye sahip olduğu görülürken giyim ürünlerinde daha aşağı görme algısı boyutunun etkisinin anlamlı olarak farklılaştığı görülmüştür. Elektrikli ev ürünlerinin daha aşağı görme algısı ile yabancı ürün satın alma niyeti arandaki ilişkide ürünün toplumsal görünürlüğünün düzenleyici rolü istatistiksel olarak anlamlı görülmekte olup giyim ürünlerinde bir farklılık ortaya çıkmamıştır.
Yeni uluslarda ulusal semboller taşıyan ürünlerin tüketimindeki artışının keşfi: Kırgızistan örneği
Following the collapse of the Soviet Union in 1991, Kyrgyzstan emerged as an independent state undergoing a postcolonial reconstruction of identity. Against the backdrop of globalization and changing cultural landscapes, there has been a marked increase in the consumption of nationally symbolic products such as clothing and accessories with traditional Kyrgyz motifs. This study examines how Kyrgyz consumers, particularly youth, interpret and engage with these products as expressions of national identity, cultural pride, and everyday style. Adopting a qualitative, interpretivist, and phenomenological approach, the study uses in-depth semi-structured interviews and visual content analysis of Instagram posts of Kyrgyz fashion brands to explore both consumer experiences and producer narratives. Rather than testing predetermined hypotheses, the study seeks to understand the meanings, emotions, motivations, and symbolic associations that shape nationally symbolic consumption in a post-Soviet transition society. Additionally, interview data were used to develop a psychographic typology of national-symbolic product consumers, revealing diverse motivations and patterns of identity engagement across participant groups. Through this dual-method design, the study offers insights into how national heritage is not only preserved but also reimagined through fashion and digital media in contemporary Kyrgyzstan. Keywords: national identity, national symbols, consumption of national-symbolic products, ethnic fashion.
Ürün tasarımında çevrimiçi perakende web sitesi yorumlarının rolü: Türkiye'de beyaz eşya pazarının eş-tasarımı için netnografik bir çalışma
In the highly competitive Turkish white goods market, companies must continuously refine and redesign their products to meet consumer demands. Online retailer reviews from actual consumers represent a vast and valuable source of consumer insights; however, effectively integrating this feedback into product design remains a challenge for companies. This research seeks to address how online reviews can be systematically utilized to drive product improvements in white goods design, focusing on customer preferences and expectations in Turkey. By using netnographic methods to analyze consumer feedback on online platforms, this research identified which product features consumers value most, common pain points, and opportunities for design enhancement. The research uses a netnographic approach to collect and analyze online reviews from major retailer platforms in Turkey. Text mining techniques are applied to extract themes. Through these methods, the study distils actionable insights into white goods product design enhancements.
Kadın tüketicilerin moda yaşam tarzlarının belirlenmesine yönelik kümeleme analizi
Moda yaşam tarzı değişkeni açısından kümeleme yapmayı amaçlayan bu çalışmada, mevcut ölçeklerin uyarlanması için ölçek geliştirme süreci izlenmiş, sonrasında elde edilen moda yaşam tarzları ölçeği (MYTÖ) kullanılarak moda yaşam tarzı boyutlarına dayalı olarak kümeler belirlenmiş ve özellikleri tanımlanmıştır. Bu süreçte nitel ve nicel araştırma yaklaşımları birlikte kullanılarak karma bir çalışma tasarlanmıştır. Nitel verileri toplamak için 11 katılımcı ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş, analiz sürecinde ise tematik analizden yararlanılmıştır. Nicel araştırmada ise anket yardımı ile toplanan veriler istatistiksel analiz teknikleri ile çözümlenmiştir. 980 kullanılabilir anketten elde edilen veriler nicel araştırmanın materyalini oluşturmaktadır. Moda ilgilenimi, moda öncülüğü, bilgi arayışı, iyi giyinmeye önem verme, prestij, antimoda, ekonomiklik, etik ve toplumsal değerler yapı geçerliliği test edilerek elde edilmiş moda yaşam tarzı boyutlarıdır. Sonrasında tüketiciler MYTÖ ile pazar bölümleri oluşturulacak şekilde kümelere ayrılmıştır. Kümeleme analizi sonucunda 8 kümeli bir çözüm önerisinin uygun olduğu görülmüştür. Elde edilen kümeler olumsuzlar, bağımsızlar, moda yönelimliler, kitle tüketicileri, gelenekçiler, moda liderleri, moda karşısında kayıtsızlar ve modayı reddedenler olarak sıralanabilir. Yapılan ANOVA testleri sonrasında tüm kümeler arasında moda yaşam tarzları açısından anlamlı farklılıklar olduğu sonucu elde edilmiştir. Ayrıca moda yaşam tarzı boyutları bağımsız değişken, bu değişkenlere dayalı olarak oluşturulan kümeler bağımlı değişken olmak üzere gerçekleştirilen diskriminant analizi sonucunda, oluşturulan fonksiyonlar ile anlamlı şekilde ve yüksek oranda doğru biçimde sınıflandırma yapıldığı sonucu elde edilmiştir. Son olarak da çapraz tablolar yardımıyla kümeleri tanımlayan özellikler belirlenmiştir.
Medyanın cerrahi ve cerrahi olamayan estetik işlem yaptırma niyeti üzerindeki etkisi
This research provides a new test and application of the Tripartite Influence Model to understand the role of mass media and social media influences on body image and intention to undergo cosmetic surgical and non-surgical procedures among Iranian women. According to this model, we hypothesized that media influence affect women's intention to undergo cosmetic procedures through the mediating role of internalization of media beauty ideals and body image. Since the original model examines the effect of sociocultural influences like mass media; in this study we extend this theory to include social media as an alternative form of media. Also we included the second dimension of media influence (media information) and the second dimension of body image (i.e. appearance investment) in the proposed model, which were mostly neglected among existing studies. The research sample included 463 Iranian women recruited through convenience sampling method. The required data was gathered through a questionnaire included a demographics form, the modified form of Multidimensional Body-Self Relations Questionnaire (MBSRQ-AS), Sociocultural Attitudes towards Appearance Questionnaire (SATAQ-3) and Acceptance of Cosmetic Surgery Scale (ACSS). Exploratory and confirmatory Factor Analyses were used to validate the measurement instruments. Structural equation modeling (SEM) was used to validate the proposed model and research hypotheses. The results indicated that media influence affect women's intention to undergo cosmetic procedures through the mediating role of internalization of media beauty ideals and body image. Internalization fully mediated the relationship between media influence and body image. Body image also fully mediated the relationship between internalization and intention to undergo cosmetic surgical and non-surgical procedures. The findings provided several theoretical and practical implications. The study limitations and suggestion for future studies were discussed.
Kültürel mesafe ve kültürel zekanın ilişki kalitesi aracılığıyla ihracat performansı üzerindeki etkisi
Kültürel mesafe ve kültürel zeka, küresel boyutta faaliyet gösteren birçok firma açısından özellikle son yıllarda önem kazanmış ve göz önünde bulundurulması gereken bir kavram haline gelmiştir. Kültürel mesafe birçok çalışmaya konu olmuş; ancak bireylerin sahip olduğu kültürel zeka ile birlikte yaratacağı etkinin sonuçları bu zamana kadar değerlendirilmemiştir. Bu kavramların ihracat ve ithalatçı arasındaki ilişkiye etkileri kaçınılmazdır. İlişki kalitesi ise ihracat yapan firmaların ithalatçıları ile uzun dönemli ve sürdürülebilir iletişim sağlamak ve bunun etkilerinin ihracat performansına etkisini değerlendirmek açısından önem taşımaktadır. Çalışmada, doğaltaş/mermer sektöründe faaliyet gösteren firmalar açısından kültürel mesafe ve kültürel zeka kavramlarının ilişki kalitesi aracılığıyla ihracat performansına etkisi incelenmiştir. Bu araştırmaya ait veriler, sektörün en önemli fuarlarından biri olan "24. İzmir Uluslararası Doğaltaş ve Teknolojileri Fuarı" na katılım gösteren ihracatçı firmaların yöneticilerinden elde edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda, kültürel zekanın algılanan kültürel mesafe üzerinde anlamlı bir etkiye sahip olmadığı; ancak kültürel mesafenin ilişki kalitesi üzerindeki etkinin anlamlı olduğu görülmüştür. Aynı zamanda, kültürel zekanın, ilişki kalitesi üzerindeki etkisinin ve ilişki kalitesinin ihracat performansı üzerindeki etkisinin de anlamlı etkilere sahip olduğu sonucu elde edilmiştir. Bunun yanında, eğitim düzeyi ve yabancı dil bilgisi arttıkça kültürel zeka seviyesinde bir artış gözlenmiş; ancak bu demografik değişkenlerin kültürel mesafeye herhangi bir etkisi olmadığı gözlenmiştir. Ayrıca, cinsiyet ve yaş değişkenlerinin kültürel mesafe ve kültürel zeka üzerinde bir etkisi olmadığı da elde edilen sonuçlar arasındadır. Anahtar Sözcükler: Kültürel mesafe, Kültürel zeka, İlişki kalitesi, İhracat performansı
Gösterişçilik, materyalizm ve tüketicilerin lüks tüketime yönelik tutumları: Çinli tüketiciler üzerine bir araştırma
This study aims to investigate mainland Chinese consumers' attitudes toward luxury products in general. Materialism and vanity which are two important consumer traits relevant to luxury consumption are also explored as part of the thesis. How the demographic characteristics of consumers as age, gender, income, and occupation make difference in attitudes towards luxury, materialism, and vanity are analyzed. A field survey was conducted and data was gathered from a sample of 238 respondents from mainland China's affluent provinces and cities for the study. Respondents in this sample are found to have moderate levels of attitudes toward luxury, stronger vanity traits, and middle-level materialism. Although there are differences in these factors in terms of demographic characteristics the differences are not very significant. Chinese Confucian collectivism traditions and political factors may be effective on those findings. This study provides insights for global luxury marketers to tailor marketing strategies for China market. By emphasizing prestigious value and external benefits of luxury to appeal to Chinese luxury consumers, who seek good out-looking, social approval, and status. There are clear limitations of this study. On the one hand, the main respondents of the sample are Y and Z generations who are predicted to be the main luxury consumers by 2025. On the other hand, younger Chinese consumers from affluent regions and a small sample size limit the generalizability of the findings. Keywords: Luxury, Vanity, Materialism, Attitude toward luxury, Chinese consumers
Sosyal medya etkileyicilerinin güvenilirlik, çekicilik ve benzerliğinin satın alma tercihindeki rolü: Kozmetik sektöründe bir araştırma
Sosyal medya platformlarında kullanıcıların da içerik üretmeye başlayıp hızla takipçi kazanmasıyla tüketiciler de üretici haline gelmiştir. Takipçisinin yüksek olmasının yanı sıra bazı özellikleri de taşıması gerekmektedir. Etki gücü yüksek kullanıcılar sosyal medya etkileyicileri, fenomen, nüfuzlu, etkileyici vb. olarak adlandırılmaktadır. Bu çalışmada ise dijital etkileyici olarak adlandırılmıştır. Dijital etkileyicilerin tıpkı bir fikir lideri gibi tüketici davranışlarında etkili olması pazarlamacıların gözünden kaçmamıştır. İşletmelerin ve markaların dijital etkileyiciler ile iletişime geçerek pazarlama faaliyetlerinde kullanmaları son yıllarda trend haline gelmiştir. Bu bağlamda dijital etkileyicilerin tavsiyeleriyle birlikte kozmetik ve makyaj ürünlerinin tüketimi giderek artmaktadır. Çalışmanın temel hipotezi kozmetik/makyaj YouTuber veya Instagrammerlar'ın tüketiciler tarafından algılanan güvenilirlikleri, çekicilikleri, benzerliklerinin yanı sıra tüketicilerin ürün ilgilenimlerinin satın alma tercihinde etkisi olup olmadığını belirlemektir.
Mobil alışveriş niyetini etkileyen faktörler: Libya'da küçük ev aletleri örneği
This study examines the role of the influence of variables group which are: Fi-nancial Risk, Performance Risk, Time Risk, Possession Convenience, Post-Purchase Convenience and Trust, with the UTAUT2 model on Behavior intention of mobile shopping. In addition to examines the effect of age and income variables as moderator variables. An online questionnaire was used to collect data from 706 mobile shopping users in Libya. Partial Least Squares Structural Equations Modeling (PLS-SEM) was used to analyze the effect of these factors on Behavior intention of mobile shopping to purchase small home appliances. The results revealed that each of the six constructs, which are Performance Ex-pectancy, Habit, Price Value, Social Influence, Trust, and Time Risk, contributed on Behavior intention of mobile shopping to purchase small home appliances. The Expec-tation of Effort and Facilitation Conditions, Price Value, Social Influence, and Finan-cial Risk did not contribute on behavior intention of mobile shopping to purchase small home appliances. The Age variable played a moderate role in each of the Effort Expec-tations, Social Influence, Habit and Purchase Convenience on Behavior intention of mobile shopping to purchase small home appliances. There was only one contribution of the Income variable as a moderate variable with Performance Expectancy. This research enhances the marketing literature by contributing to the devel-opment of an understanding of behavior intention of mobile shopping to purchase small home appliances. Also, this research enhances the immediate implications for researchers who wish to examine the behavior intention of mobile shopping to pur-chase small home appliances using UTAUT2 models.
FoMO ve kıtlık mesajlarının satın alma niyeti üzerindeki etkisi: indirimli ürünler üzerinde bir araştırma
Çevrimiçi platformlarının kullanımının artmasıyla beraber çevrimiçi alışverişlerin de sıklığı artmıştır. Çevrimiçi alışveriş sitelerinde kullanılan kıtlık mesajları tüketicilerde bir panik ya da aciliyet duygusu yaratarak tüketicileri satın alıma yönlendirmek adına şirketler tarafından sıklıkla uygulanmaktadır. Sunulan fırsatlar ve kıtlık mesajlarıyla tüketicide, sunulan teklifin kaçırılmaması gereken bir fırsat olduğu algısı yaratılarak FoMO tetiklenmeye çalışılır. FoMO, son yıllarda pazarlama literatüründe ele alınan bir kavram olmasına karşın pazarlama stratejisi olarak şirketler tarafından sıklıkla kullanılmaktadır. FoMO pazarlama kapsamında yeni sayılabilecek bir kavram olduğu için hakkındaki çalışmalar da akademik literatürde sınırlıdır. Bu çalışmada, miktara ve zamana dayalı kıtlık mesajlarının ve FoMO'nun tüketici satın alma niyetine etkisi ele alınmıştır. Araştırmada miktara ve zamana dayalı kıtlık mesajları için ayrı iki anket oluşturulmuştur. Bu doğrultuda çalışmaya katılan hem Türk hem de yabancı 318 kişiden, çevrimiçi anket yöntemi ile veri toplanmıştır. Araştırmanın ana sorusu çevrimiçi alişveriş sitelerinde kıtlık mesajlarıyla beraber sunulan indirim fırsatlarının, fırsatları kaçırma korkusuna ve satın alma niyetine etki edip etmediğidir. Çalışmada ürün ilgilenimi ve ürün değerlendirmesinin de diğer değişkenlerle ilişkisi ele alınmıştır.
Olumlu ve olumsuz elektronik ağızdan ağıza iletişimin (eWOM) tüketicilerin satınalma niyetlerine etkisi
Marketing academics and professionals have been searching for effective marketing communication methods for a long time. They have been trying to understand variables influencing consumer behavior. Word of mouth (WOM) has been considered one of the most effective tools on customer purchase intention thus WOM has been searched for a long time by the marketers. WOM is considered as an information about a product or a service spread by the former or future customer. There are plenty of studies exploring either WOM effectiveness or the motivations to spread WOM information in the literature. After the invention of Web 2.0 online shopping has entered to our lives and it has been playing an important role in our lives. Clothes, foods, electronic devices, furniture, everything can be found on the internet and people have been purchasing those products via e-commerce websites or applications. With the development of e-commerce, WOM information has evolved as an electronic word of mouth (eWOM) information. It can be said that eWOM is the new version of traditional WOM information. The main purpose of this study is to explore "the effect of negative and positive eWOM information on consumer product judgement, perceived eWOM usefulness, perceived eWOM credibility, and purchase intention." To investigate these concerns, 259 participants were asked to complete the questionnaire consisting of measurement questions and demographic questions. There was two versions of the questionnaire that one of them includes only positive eWOM information while the other version includes negative and positive eWOMs. Then the results were analyzed on SPSS 20 Program. Results showed that there is a significantly difference between the influence of negative and positive eWOM information on product judgement, perceived eWOM usefulness, perceived eWOM credibility, and purchase intention. The findings of the study provide important practical implications for consumer behavior, while also suggesting new areas for future research particularly in the field of marketing communication in online marketing.
Mobil telefonlarda sesli asistanların kullanımında güven, hedonik ve fonksiyonel değer, ve gizlilik endişesinin rolü
The influence of artificial intelligence on human life is growing, and voice assistants on mobile phones are one of the tools that penetrate deeply into human life. Consumers are becoming increasingly engaged with it. In other words, a voice assistant is the interface between humans and artificial intelligence. Several technical studies exist on the topic, but consumer attitudes toward voice assistants and artificial intelligence have received little attention. Therefore, it is essential for businesses and developers to acquire knowledge of consumer behavior toward these technologies, rather than technical knowledge. This study aims to investigate the role of trust, hedonic and utilitarian value, and privacy concerns in the use of voice assistants on mobile phones. Using two types of online and paper questionnaires, 267 respondents completed the survey. Additionally, using quantitative methods, version 22 of the SPSS software was used to analyze the collected data. According to the findings, all variables have a significant impact on the utilization of voice assistants. Among all of the varieties, utilitarian benefit has the greatest impact. In addition, the results indicate that despite the popularity of voice assistants among consumers, their, consistency and frequency of use is remarkably low. Furthermore, according to the results of an analysis of demographic data, the most frequent voice assistant users are highly educated consumers, which can be beneficial for businesses and organizations at the segmentation stage.
Yeşil pazarlama uygulamalarının reklamlarda sunumu: Hızlı moda markalarının YouTube reklamlarına yönelik bir içerik analizi
The fashion industry is one of the industries that have harmful effects on the environment globally. Consumers and producers are becoming more aware of this industry's environmental impact. Fashion fast-fashion brands have started their green marketing practices by trying to position themselves as more sustainable and conscious assets. A comprehensive literature on green marketing has been reviewed, and information on fast-fashion and YouTube has been provided. This content analysis study examines how green marketing practices are depicted in fast-fashion brands' YouTube advertisements. The research examined the most up-to-date videos shared by fast-fashion brands on YouTube between 2017-2023 March. In this study, a qualitative approach was used to analyze 54 YouTube videos shared by both foreign and Turkish fast-fashion brands. The analysis included textual, visual, and verbal content evaluation. After analysis, results have determined that the videos' contents can be categorized into twenty-six codes, which are centered around five primary themes. These themes are "environmental sustainability and responsibility," "ethical fashion and labor practice," "transparency and traceability of materials and supply chain," "consumer empowerment," and "community and social impact." Keywords: green marketing, fast-fashion, sustainability, recycling, environmental, sustainable fashion