Theses supervised by Prof. Dr. Süleyman Büyükkarcı
12 theses · Sinop University, Selçuk University
1932-1990 yılları arasında Sinop'ta meydana gelen suç olayları ve diğer önemli olaylar
Şehirlerin tarihi önemini gözler önüne sermek ve insanların yaşadıkları şehirler hakkında bilgi sahibi olmalarını sağlamak için son zamanlarda şehirlerin tarihi üzerine yapılan akademik çalışmaların ağırlık kazandığı görülür. Bu nedenle; Sinop'ta 1932-1990 yılları arasında meydana gelen muhtelif hadiselerin derlenmesi ve yorumlanmasıyla oluşturulan bu çalışmanın Sinop tarihine ışık tutması amaçlanmıştır. 1932-1990 yılları arasında Sinop'ta meydana gelen suç olayları ve diğer önemli olayların incelediği bu çalışmada Sinop vilayet gazetesi ana kaynak olarak kullanılmıştır. Bu çalışmada yer alan suç olayları haberleri sadece Sinop'ta meydana gelmiş ve Sinop vilayet gazetesinde yer alan suç olayları haberlerinden ibaret olup Sinop'ta 1932-1990 yılları arasında yaşanmış tüm suç olaylarını kapsamamaktadır. Bu çalışmada; Sinop'ta 1932-1990 yılları arasında meydana gelen ve Sinop vilayet gazetesinde yer alan suda boğulma, yaralama, öldürme (cinayet), kız kaçırma, hapishaneden firarlar, yangın, hırsızlık; dolandırıcılık, intihar, trafik kazası, kazaen ölüm ve diğer suç olayları yer almıştır. Bunun yanı sıra vilayet gazeteleri ve Sinop vilayet gazetesi hakkında bilgiler verilmiş. Ayrıca, yine bu dönemde Sinop'ta meydana gelen doğal afet olaylarına, 1970 ve 1982 yıllarında kaçırılarak Sinop'a iniş yapan iki Sovyet uçağına, Sinop Amerikan Radar Üssüne dair haberlerden ve dönemin diğer önemli olaylarından bahsedilmiştir. Her bölümün sonunda incelenen konularla ilgili analiz yapılarak değerlendirmelerde bulunulmuştur. Sonuç bölümünde ise tez çalışmasının genel bir analizi ve değerlendirmesi yapılmıştır. Ayrıca bu çalışmada yer alan suç olayları ile ilgili istatistiki çizelgeler yapılarak incelenen konunun daha iyi anlaşılması sağlanmıştır.
1928-1938 yılları arasında Sinop'un sosyo kültürel yapısı
Bu çalışma, 1928- 1938 yılları arasında Sinop'un sosyo- kültürel yapısını konu edinmiştir. Belirtilen yıllarda Sinop'un sosyo-kültürel faaliyetlerini, inanışlarını, tarihi yapılarını tespit etmek için Ankara Millî Kütüphaneden, Sinop Halk Kütüphanesinden, Sinop Üniversitesi Merkez Kütüphanesinden, Sinop Öğretmenevinden, Sinop ilinin o yıllarda yayımladığı Sinop Resmi gazetesinden yararlanılmıştır. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde; Sinop ilinin nüfusu, ekonomisi, idarî yapısı, coğrafî özellikleri ve bu unsurların halkın yaşam biçimine yaptığı etkilerden, tarihimize etki eden Sinoplu ve Sinop'un yetiştirmiş olduğu kişilerden bahsedilmiştir. İkinci bölümde; Sinop'un sosyal faaliyetlerini oluşturan eğitimine, okullarının durumuna, Türk Ocaklarına, Halkevine ve çalışmalarına, kütüphanesine, basınına yer verilmiştir. Üçüncü bölümde; Sinop'un ve ilçelerinin kültürel yapıları, folklorik özellikleri, inanışları, gelenek ve göreneklerinden bahsedilmiştir. Dördüncü bölümde ise; Sinop'ta yapılan sosyo- kültürel faaliyetler gazeteler ışığında yansıtılmıştır. Ayrıca çalışma, yapılan söyleşilerle de desteklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Sosyal etkinlikler, kültürel yapı, kültürel değer
Arap alfabesi'nden Latin-Türk alfabesine geçiş süreci: Sinop örneği
Bu çalışmada, Cumhuriyet'in ilk yıllarında gerçekleşen Harf Devrimi'nin gelişim süreci, Atatürk'ün iyi eğitilmiş bir toplum yaratma çabaları incelenmiştir. Atatürk'ün Sinop vilayetine 15 Eylül 1928 tarihinde gelişi ile Sinop halkının Latin Harfleriyle tanışması konuları ayrıntılı bir biçimde işlenmiştir. Birinci bölümde; Atatürk'e göre Harf devriminin gerekçeleri, Atatürk'ün devrim ile ilgili fikir ve çalışmaları incelenmiştir. İkinci bölümde; Harf devrimini gerçekleştirme yolunda kurulan Dil Encümeni, Atatürk'ün Saray burnu Nutku ve harflerin uygulanması için çıkarılan 1353 sayılı kanun üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde ise; Atatürk'ün Sinop'a gelişi ve yeni harflerin Sinop halkı ile buluşması birçok önemli kaynağa dayanılarak ele alınmıştır.
Cumhuriyet Döneminde Sinop yangınları (1935, 1946, 1956)
Sinop, tarih boyunca birçok büyük yangınla karşı karşıya kaldı. Bunda savaşlar kadar kentin coğrafi özellikleri, ev yapımında kullanılan malzemeler ve itfaiye teşkilatının yetersiz kalışı gibi birçok faktör etkili olmuştur. Kent bu yangınlar sonrasında bir şekilde yaralarını sarmış olmasına rağmen ders çıkarma aşamasında sınıfta kalmıştır. Özellikle araştırma konumuz olan 1935, 1946, 1956'daki büyük yangınların arasından uzun süre geçmemesine rağmen aynı afetin tekrar yaşanması düşüncelerimizi destekler nitelikte olmuştur. Araştırma konusu yangın olunca kaynak sayısı kısıtlı kalmıştır. Çünkü yangının alıp götürdükleri arasında sadece canlar, binalar değil araştırmacıya yol gösterecek kaynaklar da yok olmuştur. Bu araştırmada en büyük yol göstericimiz süreli yayınlar olmuştur. Bu dönemde ülkenin birçok yerinde yangınlar yaşanmış olmasına rağmen Sinop ilindeki bu üç yangın birçok gazetede yer almıştır. Bunda yangınların tahribatının büyük olmasının yanında devlet büyüklerinin ilgisi, medyanın bu yangınlara alakasını arttırmıştır. Mesela; 1946 yılında bayındırlık bakanının Sinoplu Cevdet Kerim İncedayı olması kentin en büyük avantajı olmuştur. Bakanın kente ilgisi daha çok olmuş ve kentin toparlanması daha hızlı olmuştur. Bakanın bu olay karşısında hassasiyeti fazla olunca basın da olayın takibinde daha çok bulunmuş ve bu yangın uzun bir süre gazete sayfalarında yer almıştır. 1956'daki yangında Cumhurbaşkanı Celal Bayar ve Başbakan Adnan Menderes' in gösterdiği alaka nedeniyle basının ilgisini Sinop' a çevirmiş ve yangın uzun bir süre gazete sayfalarında yer almıştır. Araştırmamızın birinci bölümünde Sinop ilinin coğrafi özelliklerine ve tarihine yer verilerek il hakkında bilgi edinilmesi sağlandı. Araştırmamızın ikinci bölümünde ise 1935, 1946 ve 1956'daki yangınlara yer verilerek araştırmamızın asıl konusuna giriş yapıldı. Üçüncü bölümde ise yangınlar sonrasında yaşanan mesken buhranı ve yangınların halk üzerindeki etkisi üzerinde durulmuştur. Sonuç bölümünde ise kent yangınlarıyla ilgili genel bir değerlendirme yapılıp, Sinop'a özgü ifadeler cümle içinde kullanılarak kentin doğal güzelliğine göndermelerde bulunulmuştur.
Sinop Türk Ocağının kuruluşu, gelişmesi ve faaliyetleri (1923-1931)
Bu çalışma, Sinop Türk Ocağı'nın 1923-1931 yılları arasındaki faaliyetlerini ve Sinop'a katkısını incelemeye yoğunlaşmıştır. Bunun için genel olarak Türk Ocaklarının ortaya çıktığı dönemdeki siyasi ve sosyal olaylar incelenmiş ardından özelde Sinop ili tarihinden bahsedilmiştir. Kadim bir şehir olan Sinop'un tarihsel süreçte birçok medeniyete ev sahipliği yaptığı görülmektedir. Türklerin Anadolu'ya gelmesiyle birlikte bir Türk şehri olan Sinop önemli bir Karadeniz limanı olagelmiştir. Çalışma bu anlamda üç bölümden oluşmuş ilk bölümde genel olarak Türk Ocaklarının kuruluşu, ikinci bölümde Sinop tarihi, üçüncü bölümde araştırmanın konusu olan Sinop Türk Ocaklarının 1923-1931 yılları arasındaki faaliyetleri üzerinde durulmuştur. Bu döneme ait Sinop'a özel nedenlerden dolayı yeterli bir arşiv, resim ve belge'ye ulaşılamamış il özelinde Ocağın çıkardığı dergilerde de ilim ve edebiyat ağırlık olduğu görülmüştür. Elde edilen bilgi, belge ve röportajlar ışığında Sinop Türk Ocağının ilk dönemi aydınlatılmaya çalışılmıştır.
Lozan Antlaşması sonucu 1923-1930 tarihleri arasında Sinop iline gelen mübadele göçmenleri
Bu tezde 1923-1930 yılları arasında Sinop iline mübadele ile gelen Selanik göçmenleri üzerinde çalışılmıştır. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Lozan Antlaşması'nı gerektiren sebeplerin tarihsel süreci, birinci bölümde konunun geçtiği yer olan Sinop'un, tarihi süreci ve coğrafi özellikleri üzerinde kısaca durulmuştur. İkinci bölümde Lozan'da mübadeleyle ilgili görüşmeler, mübadele kararını alınmasıyla Yunanistan'dan Türkiye'ye gelecek olan mübadillerin ülkeye geliş süreçleri ile Türkiye'de iskân edilme sürecinde yaşadıkları sıkıntılar anlatılmıştır. Üçüncü bölüm Sinop'a gelen mübadillerin Selanik'ten geliş süreçleri, iskân durumları, yapılan iaşe yardımları ve iskân sürecinde yaşanılan olumsuzluklar ile mübadillerin halkla olan ilişkileri anlatılmıştır. Dördüncü bölümde ise Sinop'ta ve Sinop köylerinde yaşayan ikinci kuşak mübadiller ile yapılan söyleşiler yer almaktadır. Bu söyleşilerle mübadele süreci zengin kılınarak kayıt altına alınmak istenmiştir. Bu araştırmada, söylenenleri kanıtlamak, konuyu sağlam temellere oturtmak içinöncelikle Ankara Başbakanlık Cumhuriyet Arşiv Belgeleri, Türk Kızılay Arşiv Belgeleri ve 12 Haziran 1922 tarihinde yayın hayatına başlayan Sinop Gazetesi, ilin tek gazetesi kullanılmıştır. Bu belgeler günümüz Türkçesine uyarlanarakkonunun daha iyi anlaşılması amaçlanmıştır. Aynı zamanda mübadele konusuyla ilgili Türkiye'de değerli eserleri bulunan Prof.Dr.Kemal ARI, Prof.Dr.Onur YILDIRIM, Prof.Dr.Nedim İPEK,Prof.Dr. Önder DUMAN'ın yayınlarından dafaydalanılmıştır. Bununyanında her yıl uluslararası düzeyde saygın akademisyenlerin katılımıyla gerçekleşen ve Prof.Dr.Mehmet Yavuz ERLER'in editörlüğünü yaptığı "Uluslararası Mübadele ve Balkan Türk Kültürü Kongre Bildirileri" adı altında yayınlanan kitaplarda konumuzla ilgili yer alan bildirilerle konudesteklenmiştir. Ayrıca konuyla ilgili yayınlanan kitaplar, hakemli dergilerde yer alan makaleler, yayınlanmamış yüksek lisans ve doktoratezleri, interneterişimi, ansiklopedik bilgilerkullanılarak konu çeşitli kaynaklara dayandırılıp zenginleştirilmeye çalışılmıştır. Mübadillerle yapılan söyleşilerle konunun anlaşılması ve kafalardaki soru işaretlerinin giderilmesi amaçlanmıştır.
H. 1286 – H. 1299 (M.1869 – M. 1882) yılları arasında Kastamonu vilayet salnâmelerinde Sinop Sancağı'nın transkripsiyon ve değerlendirilmesi
Vilayet Salnâmeleri, şehirlerin tarihinin yanında sosyal, kültürel, ekonomik, eğitim ve nüfus yapıları hakkında da önemli bilgiler vermektedir. Çalışmamızda, Kastamonu Vilayet Salnâmelerinin H. 1286, H. 1287, H. 1288, H. 1289, H. 1290, H. 1291, H. 1292, H. 1293, H. 1294,H. 1295, H. 1296, H. 1297, H. 1298 ve H. 1299 tarihli olmak üzere ilk 14 ( on dört ) sayısı incelenmiş ve Sinop sancağı ile ilgili bölümlerin transkripsiyonu yapılmıştır. Bu incelemelerde sadece Sinop bölümü ile yetinilmemiş, Sinop'a ait kazâlarda kapsam içine alınmıştır. Yapmış olduğumuz incelemeler sonucunda günümüzden yaklaşık yüz elli yıl öncesine uzanan vilayet salnâmeleri, Sinop Sancağı'nın o günlerine ait değerli bilgiler içermektedir. Osmanlı Devleti'nin son dönemine denk gelen bu dönemde devletin genel politikasının izleri yerelde de görülmüş olup, idari düzenlemelerin sancak ve kazâlardaki yansımaları tespit edilmiştir. Sancak ve kazâlarda oluşturulan meclisler, nüfuslar, okullar, tarım ürünleri vb. birçok konuda araştırmacılara önemli bilgiler sunulmuştur. Şehir tarihi araştırmalarında salnâmelerin önemli bir yer tuttuğunu düşünürsek, Sinop ve çevresi ile ilgili yapılacak araştırmalarda bu çalışmanın önemli bir eksikliği kapatacağı kanaatindeyiz.
Osmanlı'dan Cumhuriyete Sinop'ta el satları ve mutfak kültürü
Bu çalışmada Osmanlı'dan Cumhuriyete Sinop'ta el sanatları ve mutfak kültürü incelenmiştir. Sinop'un Merkez İlçesi, Ayancık, Boyabat, Erfelek, Saraydüzü, Türkeli, Dikmen, Gerze Durağan ilçelerinde hem el sanatları açıklanmış hem de mutfak kültürünü oluşturan yemekler yazılı kaynaklar, görseller ve yöre halkı ile yapılan söyleşilerle çalışmaya aktarılmıştır. Sinop'un coğrafi konumu sosyal, kültürel ve demografik yapısını değişime açık hale getirmektedir. Sinop tarih boyunca birçok kavmin, devletin egemenliğinde bulunmuştur. Egemenliğinde olduğu her devletin bıraktığı kültürel unsurlar el sanatları ve yöre mutfağında da kendini göstermiştir. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Sinop ilinin coğrafi durumundan ve tarihinden kısaca bahsedilmiştir. İkinci bölümde Sinop ilçeleri ile ilgili genel bilgiler verilmiş olup yöreye özgü el sanatları görsellerle desteklenmiştir. Üçüncü bölümde Sinop yemek kültüründen bahsedilmiş olup, Sinop'un ilçelerinde yaygın olarak yapılan yemekler tarifleriyle birlikte ele alınmıştır. Ayrıca bu bölümde Sinop'taki bazı geleneklerden de bahsedilmekte olup bu geleneklerde Sinop mutfak kültürünün baş mimarı olan yemeklerin geleneklerde nasıl yapıldığı, geleneklerin uygulanışıyla ilgili bilgilere yer verilmiştir. Dördüncü bölümde kaynak kişilerle söyleşiler yapılarak çalışma desteklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Kültür, El Sanatları, Mutfak Kültürü
Sinop basınında Kıbrıs Barış Harekatı
Tarihsel sürecin incelenmesiyle birlikte Kıbrıs Barış Harekatının gerekçeleri daha iyi kavranması ışığında; ilk bölümde 1571- 1960 arası dönem incelenerek Kıbrıs adası hakkında bilgi verilmeye çalışılmıştır. İkinci Bölümde günümüzde de güncelliğini koruyan Kıbrıs sorununun kökeni ve gelişim süreci anlatılmaya çalışılmıştır. Üçüncü bölümde sorunun getirdiği olumsuzlukları engellemek için 1974 Kıbrıs Barış Harekatı ve bunun Sinop Gazetesine yansıması anlatılmıştır. Dördüncü bölümde Kıbrıs Barış Harekatı sonrası dönem işlenmiş ve bugün ki Kıbrıs anlatılmıştır. Anahtar Kelimeler: Enosis, 1974, Kıbrıs, Barış, Harekat, Türkiye, Yunanistan, Rum, Türk, Bozkurt Gazetesi, Birleşmiş Milletler, Garantör, Sinop Gazetesi
I. TBMM'de Sinop milletvekilleri ve faaliyetleri
Bu tezde I.TBMM'ye Sinop ilini temsilen seçilen milletvekillerinin meclisteki görev süreleri boyunca gerçekleştirdikleri faaliyetler üzerinde çalışılmıştır. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında Sinop'un inceleme dönemimiz açısından önemi öne çıkarılmış ve çalışmanın özellikleri paylaşılmış, birinci bölümde Sinop ilinin coğrafi özellikleri ve tarihi süreci hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde Türkiye tarihinde anayasal gelişim süreci ile beraber I. TBMM'nin özellikleri, genel işleyişi ve yapısı anlatılmıştır. Üçüncü bölümde Sinop ilinden I. TBMM'ye katılan milletvekillerinin hayat hikâyeleri konu edinilmiştir. Dördüncü bölümde ise I. TBMM'de görev yapan Sinop milletvekillerinin meclis konuşmaları ve faaliyetleri yer almaktadır. Sonuç olarak çalışmada, kurucu meclis döneminin sonuna kadar görevlerini yürüten milletvekillerimizin Sinop ilini temsil etmek gayretiyle gerçekleştirdikleri faaliyetler ortaya konmuştur. Bu araştırmada konuyu desteklemek için öncelikle Başkanlık Osmanlı Arşivi ve Başkanlık Cumhuriyet Arşivi Belgeleri, TBMM Arşivi Meclis Zabıt Cerideleri kullanılmıştır. Bu belgelerin günümüz Türkçesinde sadeleştirilerek daha iyi anlaşılması hedeflenmiştir. Aynı zamanda konuyla ilgili Türkiye'de yayınlanmış araştırma eserlerden faydalanılmıştır. Ayrıca konuyla ilgili yayınlanan kitaplar, hakemli dergilerde yer alan makaleler, yayınlanmamış yüksek lisans ve doktora tezleri, internet erişimi, ansiklopedik bilgiler kullanılmış, farklı kaynaklara dayanılarak konu zenginleştirilmeye çalışılmıştır.
2. TBMM'de Sinop milletvekilleri ve faaliyetleri
Ülkeye uygulanan işgal girişimine karşı Mustafa Kemal Atatürk öncülüğünde başlatılan Milli Mücadele, Türk topraklarına halk egemenliğini getirmiştir. Büyük Millet Meclisi çatısı altında kurulan halk egemenliği önce yurdu işgalden temizlemiş, daha sonra da saltanatı kaldırarak milli egemenliğin köklerini sağlamlaştırmıştır. Milli Mücadelenin bitimiyle ilk Meclis amacına ulaşmış ve seçime giderek dönemini noktalamıştır. Meclis ikinci dönemine eğitim seviyesi yüksek milletvekilleriyle girerek, çağdaşlaşma yolunda önemli adımlar atmıştır. Yapılan devrimler muasır medeniyetler seviyesine doğru önemli adımlar olmuştur. TBMM'nin ikinci döneminde faaliyet gösteren Sinop milletvekilleri üzerinde çalışılmış olan bu tez, Sinop Milletvekillerinin çalışmaları, Sinop'a katkı sağlayıp sağlamadıkları, Meclis faaliyetleri ve uluslararası ilişkilerde gösterdikleri başarı üzerinde durmuştur. Giriş bölümünde bu konudaki önemli çalışmalar hakkında kısa bir bilgi verilmiştir. Birinci bölümünde Sinop'un coğrafi özellikleri hakkında kısa bir bilgi verip, Milli Mücadele'den ikinci dönemin açılışına kadar olan sürede Sinop'ta yaşananlara genel bir bakış atmıştır. İkinci bölümde her ne kadar tezin konusu Sinop milletvekilleri olsa da konunun daha iyi anlaşılması için TBMM'nin ikinci dönemiyle ilgili kısa bilgi verilmiştir. Üçüncü bölümünde ikinci dönem Sinop milletvekillerinin hakkında bilgi verilmiştir. Dördüncü bölümde ise milletvekillerinin Meclis'te yaptıkları konuşmalar, Meclis'e verdikleri takrir, teklif ve sorular verilmiştir. Sonuç bölümünde ise Sinop adına görev alan milletvekillerinin faaliyetleri hakkında bir değerlendirme ortaya konulmuştur. Bu tez hazırlanırken Başbakanlık Osmanlı Arşivi, Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi ve TBMM Arşivinden yararlanılmıştır. Ayrıca yüksek lisans ve doktora tezlerinden, makalelerden ve ansiklopedilerden faydalanılarak, hatıratlar ve tetkik eserlerden de faydalanılmıştır. Ayrıca tez çalışmasında Sinop Rıza Nur Kütüphanesinin Rıza Nur Özel Arşivi'nden de faydalanılmıştır.
İlköğretim 4. ve 5. sınıfta sosyal bilgiler dersinin öğretimi ve öğretimde yaşanan güçlükler (Bitlis örneği)
Bu araştırma, İlköğretim Okullarında okutulmakta olan Sosyal Bilgiler dersinin öğretiminde yaşanan güçlükleri belirlemek amacıyla, 2003 - 2004 Öğretim yılı Bitlis ile Merkez, Tatvan, Adilcevaz, Mutki, Hizan ve Güroymak ilçeleri ilköğretim okullarında görev yapan toplam 127 öğretmen üzerinde yapılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak anket kullanılmıştır. Öğretmenlere uygulanan anket formu, kişisel bilgiler, hazırlık, planlama, uygulama ve değerlendirme bölümlerinden oluşmaktadır. Veriler yüzde, frekans ve aritmetik ortalama kullanarak analiz edilmiştir. Bu araştırmanı: Birinci bölümünde; Türk Eğitiminin Tarihi gelişimi içerisinde; ilköğretim okullarının kuruluş ve gelişmeleri, Türk Eğitim Sisteminde Eğitim türleri ve Bitlis'te Eğitim tarihi ele alınıp incelenmiştir. Araştırmamızın ikinci bölümünde ise; Sosyal bilimler kavramına, Sosyal Bilgiler kavramına, sosyal bilimler ile sosyal bilgiler arasındaki farka, sosyal bilgilerin tarihi gelişimine, sosyal bilgilerin yapısına, önemine, programının uygulanmasıyla ilgili açıklamalara, Türkiye'de sosyal bilgiler öğretiminin bu günkü durumuna, sosyal bilgiler öğretimi açısından öğretmene, sosyal bilgiler öğretmeninin hedef ve ilkelerine, sosyal bilgiler öğretimine, sosyal bilgiler dersinin öğretiminde yaşanan güçlüklere, öğretim programının amaçlanna; sosyal bilgiler dersinin işlenişi ile ilgili genel açıklamalara yer verilmiştir. Üçüncü bölümde, bulgu ve yorumlar, veri çözümleme teknikleri (yapılan anketler, görüşme formları, sayısal ve istatistiksel sonuçları) yer almaktadır. Dördüncü bölümde; sonuç ve öneriler sunularak araştırmadan ne gibi çıkarımlar yapıldığı açıklandı. Araştırmamızın sonunda ise; yararlanılan ve konu ile ilgili olan bazı belgelerin orijinallerinin fotokopilerinin konması yoluna gidildi. Görüşme formları, şekil ve tablo listesi, istatistik ekleri ve yazışmalar eklendi.