Theses supervised by Doç. Dr. M. Ali Akcayol
12 theses · Gazi University
Kurumsal kapasite yetkinlik modeli entegrasyonu uygulaması
Bu çalışmada Kapasite Yetkinlik Modeli Entegrasyonuna (CMMI - Capability Maturity Model Integration) yönelik bir uygulama çalışması yapılmıştır. Uygulama için bir organizasyon seçilmiş ve CMMI 2 olgunluk seviyesi için çalışmalar başlatılmıştır. Tasarlanan organizasyon büyük bir kamu kurumu olması nedeniyle örnek teşkil etmektedir. Organizasyonda mevcut durumun incelenmesi amacıyla fark (gap) analizi yapılmış ve sonuçlar değerlendirilerek hedefler belirlenmiş, süreç iyileştirme çalışmaları yapılmıştır. Süreç iyileştirme çalışmaları sonucunda %71 oranında CMMI 2 seviyesi uyumluluğu sağlanmış ve ürün kalitesinin, çizelgeleme uyumunun ve müşteri memnuniyetinin arttığı ve maliyetlerin düştüğü görülmüştür.
Kablosuz tasarsız ağlarda kimlik doğrulama protokolleri
Sıradan kablolu bağlantılara göre, kablosuz ağlar kullanıcılarına birçok avantaj sunmaktadır. Fakat bunun yanısıra, kablosuz ağlar için güvenli koşulların sağlanması da oldukça gereklidir. Standart kablolu bağlantılarda, yerel ağlara müdahele etmenin daha zor olmasına rağmen, kablosuz bağlantılar bu konuda çok daha hassas kalmaktadır. Bu tez çalışmasında, günümüzde giderek daha çok yaygınlaşan kablosuz ağ teknolojileri araştırılmıştır. Ağların yapısı, özellikleri, güvenlik durumları incelenerek sunulmuştur. Ayrıca, tasarsız kablosuz ağlarda güvenlik yöntemi olarak nitelendirilen kimlik doğrulama, yetkilendirme süreçlerinin öneminden bahsedilmiş ve farklı kimlik doğrulama protokollerinin çalışma prensipleri araştırılmıştır. Çalışmanın uygulama kısmında Delphi platformu kullanılarak, ağlarda kimlik doğrulama benzetimi yapılmıştır.
Anlamsal web tabanlı kütüphane bilgi sistemi
Günümüzde, Internet ortamında yer alan kaynaklar, dinamik olmayan bir yapıda bilgiler içermektedir ve bu kaynakların/Web dokümanlarının farklı bilgisayar sistemleri tarafından verimli bir şekilde birlikte kullanılabilirliği ve paylaşılabilirliği oldukça zordur. Ancak, bilgiyi iyi tanımlanmış bir anlamla sunmak, farklı sistemlere anlamsal düzeyde bilgiyi okumayı, anlamlandırmayı, işlemeyi, tekrar-kullanmayı ve bilgi hakkında çıkarım yapmayı sağlayacaktır. Fakat güncel bilgisayar sistemleri bilgiyi sadece yazım düzeyinde işlemektedirler. Anlamsal Ağ yaklaşımı Internetin etkinliğini çok büyük oranda arttıracak, bilginin tekrar kullanımını ve paylaşılabilirliğini sağlayarak bilgiye ek sunum gücü sağlayacaktır. Anlamsal ağ ile makinelere insanlar tarafından, anlamlandırma, çıkarsama yapma ve elverişli sonuçlar döndürerek problem çözme yetisi kazandırılacaktır. Böylece statik olmayan, metin farkındalığında, anlamsal sistemler meydana gelecektir. Bilgiler tekdüze olmuş bir yapıyla tanımlandıklarından, farklı konumlardaki bilgilerin birleştirilmesi ve bu bilgilerin birlikte işlenebilirliği mümkün olacaktır. Bu tezde, Kütüphane Sorgulama Sisteminin Sematik Web Uygulaması Geliştirimi için; Semantik Web kavramları ve geleceği, bilginin Semantik Web dili ile gösterimi, ontoloji işleme, ontoloji geliştirim ortamları ve araçları, ontolojiler üzerinden sorgulama yapma kavramları araştırılmış ve gerçekleştirilmiştir. Uygulamada, kullanıcı mevcut kitapları görebilmek için isteğine yönelik sorgu kriterlerini girerek sonuçlara erişebilir.
GPS kullanan web servis tabanlı uyarlanabilir mobil uygulama
Bu tezde, GPS kullanan ve bağlam farkındalığı olan, kullanıcının ilgilendiği servisleri bağlam bilgisine ve profil bilgisine göre üreten web servis tabanlı bir sistem geliştirilmiştir. Sistem aynı zamanda kullanıcının yaptığı tercihlere göre profili güncellemektedir. Bu sistemin mobil ara yüzü kullanıcıdan bilgi girişi istemeden bağlam bilgilerini merkezi uygulamaya göndermektedir. Merkezi uygulama kayıtlı etkinlikler arasından bir değerlendirme yaptıktan sonra mobil uygulamaya yanıtı gönderir. Mobil uygulama aracılığıyla tercihler yapılır. Yapılan tercihler kullanıcı profilini güncellemek üzere kaydedilmektedir.Güncellenen profil sayesinde kullanıcının ilgilenebileceği etkinlikler otomatik olarak belirlenmiş olur. Zaman harcayan, birçok servis arasından yapılacak seçimler, konum bilgisine göre gönderilen seçenekler arasından yapılır. Böylece mobil cihaza mobil kullanıcının ilgisini çekmeyecek bilgi iletilmemiş olur. Zaman tüketimi, mobil cihaz kaynaklarının tüketimi ve maliyetler azalacaktır. Bunların yanı sıra, profilde bulunan sağlıkla ilgili etiketler aracılığıyla hastalık gibi acil durumlarda hızlı sonuç üretilmesi faydalı olacaktır.
Veri madenciliği yöntemleri ile spam filtreleme
Ticaretin internet kanalları üzerinden gelişmesi, hızlı ve ekonomik haberleşme olması nedeni ile elektronik posta haberleşmesinin hayatımızda giderek önemini artırmıştır. İşlem maliyetinin çok düşük olması, çok büyük miktardaki verilerin çok uzak mesafelere saniyeler içinde aktarılmasına olanak sağlaması yaygınlaşmasını sağlamıştır. İnternet üzerinde aynı mesajın yüksek sayıdaki kopyasının, bu tip bir mesajı alma talebinde bulunmamış kişilere, zorlayıcı nitelikte gönderilmesi spam olarak adlandırılır. E-posta yolu ile gönderilen spam türlerinden ticari içerikli olan UCE (Unsolicited Commercial E-mail) ve UBE (Unsolicited Bulk E-mail) adından da anlaşılacağı gibi istenmediği halde size gönderilen bir ürünü ya da hizmeti tanıtıcı elektronik posta iletileridir. İstenmeyen elektronik posta problemini tamamen çözebilmiş tek bir teknik ya da tekniklerin birleşmesinden oluşan bir çözüm mevcut değildir. İstenmeyen iletilerin belirlenmesine yönelik birçok veri madenciliği çalışması da yapılmıştır. Veri madenciliği açıkça verinin bir parçası olmayan veride ilginç örüntüleri bulma sürecine denir. Spam filtrelemede iki tür yaklaşım söz konusudur. Bunlardan birincisi bilgi mühendisliği (knowledge engineering) yöntemi ile kurallar oluşturarak filtreleme yapmaktır. Diğeri ise makine öğrenimi ya da makine öğrenimi tekniklerini büyük veri setleri üzerinde uygulayarak makine öğreniminden ayrılan veri madenciliği olarak bilinen yöntemler ile önceden hazırlanmış veri setleri ile sınıflandırmanın yapılmasıdır.Bu tez kapsamında e-posta veri setleri üzerinden oluşturulmuş olan nitelik uzayı üzerinde veri madenciliği yöntemleri uygulanarak spam filtreleme yapılmıştır.
Mobil tasarsız ağlarda mesh tabanlı multıcast yönlendirme protokolü
Mobil tasarsız ağlar (Mobile Ad-Hoc Networks-MANETs), gelecekte kullanılarak kablosuz ağlar için anahtar bir teknoloji olarak ortaya çıkmıştır. Mobil tasarsız ağlar diğer geleneksel ağlardan farklı olarak, çok atlamalı yönlendirme, kolay ve daha ucuz bir üstün teknolojiye sahip olduğu için tercih edilip, kabul görmektedir.Bu tezde, anonsla birleştirilmiş multicast (Protocol Unified for Multicasting through Announcement-PUMA) protokolü için etkin kuyruk yapısına dayanan bir multicast yönlendirme protokolü (Efficient Queue for Protocol Unified for Multicasting through Announcement-EQ-PUMA) geliştirilmiştir. Geliştirilen EQ-PUMA protokolü mobil tasarsız ağlarda çalışmaktadır. Geliştirilen EQ-PUMA protokolünün deneysel sonuçları PUMA protokolüyle karşılaştırılmıştır. Elde edilen sonuçlar, geliştirilen EQ-PUMA protokolü PUMA protokolünden daha verimli olduğunu ve paket kaybının daha az olduğu göstermiştir.
Anlamsal Web teknikleri kullanarak GPS tabanlı bağlam bilinçli mobil uygulama
Bu çalışmada anlamsal web servisleri kullanılarak GPS tabanlı bağlam bilinçli mobil bir uygulama geliştirilmiştir. Mobil uygulama, anlamsal web yöntemleri ile modellenen verileri barındıran merkezi sistem ile haberleşmektedir. Böylece kullanıcıya ait profil bilgileri ve çevresel bilgiler merkezi sisteme iletilmektedir. Merkezi sistemde bulunan veriler ile kullanıcıdan gelen veriler anlamsal web sorgulama tekniklerine göre işlenmekte ve ortaya çıkan bağlam bilinçli bilgiler mobil istemciye gönderilmektedir.Geliştirilen uygulama ile klasik yöntemlerle oldukça uzun zaman harcanarak elde edilebilen bilgilerin mobil cihaz üzerinde bağlam bilinçli yöntemler kullanılarak otomatik olarak üretilmesi ve kullanıcıya sunulması sağlanmıştır. Böylece bu uygulama ile kullanıcılara yönelik kişiselleşmiş bilgilere ulaşım hızlanmış ve maliyetler düşmüştür. Ayrıca bilgilerin ortak kullanımına yönelik bilgi sınıflandırılması sağlanmıştır.
XML veri tabanı için tavlama benzetimi ve genetik algoritma tabanlı sorgulama
Bu çalışmada tavlama benzetimi ve genetik algoritma tabanlı XML sorgu iyileştirmesi gerçekleştirilmiştir. XML sorgulamada, sorgu ağacında yer alan düğümlerin birleştirilmesi sıklıkla yapılmaktadır. Sorgu çalıştırma planı oluşturulurken, düğümlerin birleştirilme sıralaması, sorgu maliyetini belirleyen en önemli etkendir. Bu çalışmada, düğümlerin sıralaması genetik algoritma ve tavlama benzetimi algoritmaları ile yapılarak iki algoritmanın sonuçları karşılaştırılmıştır. Uygulama C# 2.0 dili ile hazırlanmış ve açık kaynak Timber XML Veritabanı Yönetim Sistemi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Yapılan deneysel çalışmaların sonucunda, klasik yöntemlere göre daha basit şekilde uygulanabilen tavlama benzetimi ve genetik algoritma yöntemlerinin XQuery iyileştirmesinde başarılı oldukları görülmüştür. Anahtar Kelimeler : XML, XQuery, Sorgu İyileştirme, Birleştirme Sıralaması, Genetik Algoritma, Tavlama Benzetimi, en uygun şekle sokma, Sistem-R, Çalı Ağacı, SQL, Veri Sorgulama, Timber
Mobility management protocol for AD-HOC networks
In this thesis, routing and mobility management for ad-hoc networks have been investigated and a mobility management protocol has been developed for mobile wireless networks. Developed protocol has been activated whenever it needs and thus, it prevents disconnection due to mobility of nodes. Network simulator 2 (ns-2) has been used as simulation tool. Proposed protocol has been developed using C++ programming language and compared with Ad-hoc on Demand Distance Vector (AODV) and Destination Sequenced Distance Vector (DSDV) routing protocols. The experimental results have shown that the developed protocol has been successfully applied to mobility management for ad-hoc networks. Key Words : Ad-hoc networks, Mobility, Routing, Protocol
WAP trafiğinde tıkanıklık denetimi ve ulaşım katmanı protokolleri
Kablolu ve kablosuz ağlarda bazı HTML sayfalarına gelen aşırı talep durumlarında, ağda tıkanıklık oluşmakta ve sayfayı görüntülemek isteyen kullanıcı ya çok fazla beklemek zorunda kalmakta veya sayfaya erişememektedir. Bu tezde WAP hizmeti veren ağlardaki tıkanıklık problemini çözmek için bir protokol geliştirilmiştir. Geliştirilen protokol ns-2 benzetim aracı kullanılarak test edilmiştir. Benzetimde değişik kuyruk tiplerinin farklı yük yoğunluğundaki ağlarda çalışması incelenmiş ve elde edilen sonuçlar diğer ulaşım katmanı protokolleriyle karşılaştırılmıştır. Deneysel sonuçlar geliştirilen protokolün WAP trafiğindeki tıkanıklığı önlemede başarılı olduğunu göstermiştir. Anahtar Kelimeler : WAP, Kuyruk Yönetimi, Tıkanıklık, Protokol
AD-HOC ağlarda enerji etkin yönlendirme protokolü
Bu tezde, ad-hoc ağlarda yönlendirme ve enerji yönetimi ele alınmış ve enerji etkin bir yönlendirme protokolü geliştirilmiştir. Geliştirilen protokol düğümlerin enerji seviyeleri kritik düzeye indiği zaman aktif hale gelerek yönlendirme için yeni yol oluşturmaktadır. Benzetim aracı olarak Network Simulator 2 (ns-2) kullanılmıştır. Önerilen protokol, C++ programlama dili kullanılarak geliştirilmiştir. Ad-hoc on Demand Distance Vector (AODV) yönlendirme protokolüyle karşılaştırılarak benzetim sonuçları elde edilmiştir. Deneysel sonuçlar geliştirilen protokolün ad-hoc ağlarda enerji yönetiminde daha başarılı olduğunu göstermiştir.
GPS ve GPRS tabanlı geniş alan ağı uygulaması
Trafik kazalarında her yıl çok sayıda insan yaralanmakta ve ölmektedir. Kazalarda ölümlerin yaklaşık %30'u ?altın saat? olarak adlandırılan birkaç saat içinde gerçekleşmektedir. Bu çalışmada GPS ve GPRS tabanlı geniş alan ağı kullanılarak yaralılara kısa sürede ve etkin müdahaleyi sağlamaya yönelik bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Geliştirilen uygulama, trafik kazası oluştuğunda kaza bilgilerini kaza konumuna en yakın ve en uygun hastaneye en kısa sürede iletmektedir. Sistem, araç ünitesi ile sunucu ünitesinden oluşmaktadır. Kaza olduğu anda, araç ünitesi araçtaki yolculara ait kimlik bilgileri, tıbbi bilgileri ve GPS teknolojisi ile edindiği konum bilgisini GPRS teknolojisi kullanarak sunucu ünitesine göndermektedir. Sunucu ünitesi aldığı bu bilgiler doğrultusunda kaza konumuna en yakın ve en uygun hastaneye kaza raporunu iletmektedir. Bu çalışmada elde edilen sonuçlar, trafik kazalarında yaralılara erken ve etkin müdahale edilebileceğini göstermiştir.