Theses supervised by Doç. Dr. Zeynep Yasa Yaman

16 theses · Hacettepe University

Master'sOpen AccessTR

Osmanlı fotoğraflarında imgenin ve temsilin değişimi 1908-1914

Daha sonra doldurulacaktır

Anıl Özoğlu Çelikler
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Türkiye'de çağdaş sanat müzeleri ve müzecilik anlayışları

Türkiye'de çağdaş sanat müzelerini, bu müzelerin oluşum koşullarını ve ortaya koydukları müzecilik anlayışlarını araştırmayı amaçlayan bu çalışmada 2000 öncesi ve sonrasında açılan çağdaş sanat eserleri müzelerinin koleksiyon oluşumlarını, bu koleksiyonların mekâna kavuşma serüvenlerini, vizyon ve misyonlarını, etkinliklerini, dönemin politik, ekonomik, sosyal değişkenleriyle birlikte analiz ederek süreci tartışmak hedeflenmiş, Osmanlı döneminden itibaren bu alanda yapılan girişimler ortaya konulmuştur. Tezin birinci bölümünde "Modern/Çağdaş Sanat Müzeciliğinin Tarihsel Gelişimi" başlığı kapsamında "Osmanlı Dönemi" ve "Cumhuriyet Döneminde Çağdaş Sanat Müzesi Girişimleri (1923-1980) olarak iki alt başlıkta ilgili dönemlerdeki müze girişimleri ve kültür sanat ortamı incelenmiştir. Tezin ikinci bölümünde "Küreselleşen Türkiye ve Çağdaş Sanat Müzeleri (1980-2000)" başlığında çağdaş sanat müzeleri oluşum koşullarıyla analiz edilmiş, üçüncü bölümde ise 2000'lerden itibaren açılan modern/çağdaş sanat müzeleri tezimizde ele aldığımız soru ve sorunsallarla döneminin güncel süreli yayınları ve günümüz uzmanları ile yapılan röportajlarla belgelenerek tartışılmıştır. Bu doğrultuda çalışmalara konu olan müzelerin Türkiye toplumu ve çağdaş müzecilik anlayışına katkıları/etkileri ve Türkiye müzeciliğindeki yer ve önemleri incelenmiştir. Sanat müzeciliği kavramının 2000'lerle birlikte özellikle özel girişimlerle kendini ortaya koyduğu ve küresel değişkenlerle yer yer örtüşen, kendi zorlu ve gecikmiş koşullarıyla ilgili olduğu tespit edilebilmiştir. Tez kapsamında detaylı bir biçimde incelenen Suna ve İnan Kıraç Vakfı Pera Müzesi, İstanbul Modern, Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi ve Elgiz Müzesi hakkında pek çok konuda bilgi bir araya getirilerek değerlendirme şansı yakalanmış, ilgili bölümlerde bu müzelerin oluşum süreci elde edilen verilerle tartışılmıştır. Tüm dünyada olduğu gibi Türkiye'de de çağdaş sanat müzeciliği -her ne kadar paylaştıkları ortak fonksiyon ve değerler olsa da- kurulan kurum sayısı kadar farklı işleyiş, işletme ve kurumsallaşma modelinde yapılandıklarını söylemek mümkündür. Türkiye'de 2000'ler gibi diğer ülkelerle kıyaslandığında geç bir tarihten itibaren açılan bu müzeler, sanat ortamına dinamizm getirmiş ve kurdukları uluslararası ilişkilerle de Türkiye sanatının ve sanat ortamının dünya sanat çevreleriyle de güvene dayalı güçlü bağlar kurulmasına aracı olmuşlardır.

Modern sanatMüzecilikMüzeler+2
İlbilge Eroğlu
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Türk sinemasında tarihi filmlerin afişleri (1950-1960)

1946 yılında Türkiye'nin çok partili hayata geçmesiyle 1950 yılında iktidara gelen Demokrat Parti, kalkınma politikaları, Kore Savaşı ve NATO üyeliği, Truman Doktrini ve Marshall Planı'yla beraber, ABD ile olan ilişkileri yoğunluk kazanmıştır. Küresel ölçekte yayılan Hollywood filmleriyle hissedilir hale gelen, Amerikan hayat tarzı, Türk toplum yaşamında farklı bir çehre oluşmasına yol açmıştır. 1950-1960 yılları arasında toplumun sosyo-kültürel yapısındaki değişim, yeni eğilimleri de beraberinde getirmiştir. Kore Savaşı ve Kıbrıs meselesi gibi tarihi olaylarla milli duygular yükselmiş, Kore Savaşı ve Kıbrıs filmleri yapılmıştır. Ayrıca Türk edebiyatında Milli Mücadele, Efe, Osmanlı konularının öne çıkmasıyla, Kurtuluş Savaşı'nı, Efeleri, Osmanlı İmparatorluğu ve Deniz Savaşları'nı konu alan filmler de yoğunluk kazanmıştır. Çalışmamız kapsamında, Türk sinemasındaki tarihi filmlerle sınıflandırılmış, bu filmlerin afişlerine odaklanılarak, film-afiş ilişkisi incelenmiş, afiş çalışmalarında öne çıkarılan gösterge ve devinimler irdelenerek yorumlanmış, afişlerde bulunan sanatçı imzalarından kompozisyonu hazırlayan ressamlar tespit edilmiş ve dönemi etkileyen Amerikan rüzgarının afiş tasarımdaki etkileşimlerine değinilmiştir.

Afiş sanatıFilm afişleriGrafik sanatlar+3
Gökçe Marşap
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2019
00
Master'sOpen AccessTR

1980'lerde Türkiye'de görsel sanatlar ve sinema bağlamında kadın

1970'ler ile dünyada başlayan kadın hareketleri ve feminist söylem ilerleyen süreçte Türkiye'de de sesini duyurmaya başlar. Dünyada ekonomiden, toplumsal rollere her alanda ivmesini arttıran feminist söylem, Türkiye'de daha çok siyasi bir fraksyonun içinde seslerini duyurmaya başlar. Bu tezde de siyasi anlamda çalkantılı bir dönemden geçen 1970'ler ve 1980'ler Türkiye'sine "sanatçı kadın" perspektifinden açıklamalar yapılıyor. 1980'lerde sinemada "kadın karakter" aktarımında nelerin değiştiği irdeleniyor. Neden bazı sanatçıların, oyuncuların, yönetmenlerin adını daha çok duyduğumuz hakkında sorular soruyor.

12 Eylül 1980 DönemiGörsel sanatlarKadın sanatçılar+3
Elif Uzun
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Galerilerden müzelere mekanlar ve alanlar: İstanbul Dolapdere semtinde sanatsal soylulaştırma

Bu tez çalışması, Türkiye'de 1980'ler ile başlayan, kamusal alan, kentsel dönüşüm ve kamusal mekan kavram tartışmalarına odaklanarak; Dolapdere semtindeki sanat etkinlikleri, galericilik ve müzecilik faaliyetlerine bağlı olarak gelişen soylulaştırma (gentrification) pratiklerine Dolapdere semti üzerinden bakarak incelemektedir. Türkiye'de özellikle 2001 sonrası farklılaşan sermaye politikalarını ve buna bağlı olarak gelişen sanatsal etkinlikler ve sanat mekanlarının yeni semti olan Dolapdere'de açılan galeri ve müzelerin pratikleri ile okumayı amaçlıyor. Bununla birlikte Dolapdere semtinde yaşayan mahallelinin gündelik deneyimleri, sanat mekanlarının içinde şekillenen birlikteliklerini de tartışmayı hedefliyor. Bu tez çalışmasının temel savı, Dolapdere'de 2019 sonrası açılan sanat mekanları, Dolapdere semtinde yaşayan mahalleli, esnaf, yerli ve yabancı ziyaretçiler üzerinden teorik ve saha çalışmaları verilerine dayanarak sanat mekanlarının soylulaştırma deneyimde nasıl bir yer barındırdığına odaklanmıştır. Dolayısıyla bu çalışma kamusal mekan ve sanat mekanlarının artı ve eksi imkanlarını düşünerek tartışırken, Dolapdere'de yaşayan kesimlerin bu mekanlar ile kurduğu ilişki; soylulaştırmayı tanımlama pratiklerine odaklanmıştır. Tezde, kamusallık, sanat ve mekan ilişkisi tartışılmıştır.

GalerilerMekanMüzeler+3
Selin Ergün
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Türk resminde toplumsal cinsiyet rollerinin temsili (1880-1950)

Bu çalışmada 1880-1950 yılları arasında yaklaşık 70 yılı kapsayan bir süreçteki Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti resim sanatında kadınlık ve erkeklik konusu incelenmiştir. 1880-1950 arasındaki dönem hem Osmanlı, hem de Cumhuriyet modernleşmesini kapsar. Tanzimatla başlayan bir aydınlanma süreci ve Cumhuriyet ile gelen bir ulus-devlet inşası söz konusudur. Dolayısıyla modernleşme süreci içerisinde değişen toplumla birlikte kadın ve erkek rollerinin değişimi de kaçınılmazdır. Bu tezde, erkeklik ve kadınlığın yani toplumsal cinsiyet kalıp yargılarının ve rollerinin belirtilen dönem çerçevesinde Türk resim sanatına yansımaları incelenmiş, kadın ve erkek sanatçıların kendilerine ve karşı cinse yaklaşımları ve yansıtma şekilleri araştırılmıştır. Erkeklik de kadınlık gibi tarihsel, kültürel ve toplumsal inşa süreçlerinin bir ürünüdür. Resim sanatında da aynı türden cinsiyet ve toplum yaratma durumu vardır. 'Erkeklik çalışmaları', feminizmin devamı olarak 1970'lerde ortaya çıkmış, 1990'larda çalışılmaya başlanmıştır. "Erkeklik çalışmaları" olarak adlandırılacak tanım, içerisinde "ataerki, erkeklik, kadınlık, toplumsal cinsiyetin inşası…" gibi pek çok kavram barındırmaktadır: Bu süreç sadece bölgesel değil evrensel özellikler taşır. Bu çalışmada literatür taraması ve betimsel araştırma yöntemlerinden yararlanılmıştır.

CinsiyetCinsiyet rolleriErkekler+3
Ahu Neşe Güven Uludağ
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Sanayi-i Nefise Mektebi (1882-1928)

Bu çalışmanın konusu, Osmanlı İmparatorluğu'ndan Türkiye Cumhuriyeti'ne uzanan süreçte tek resmî güzel sanatlar okulu olan Sanayi-i Nefise Mektebi'nin kurulduğu 1882'den Güzel Sanatlar Akademisi adını aldığı 1928 yılına kadar sürdürdüğü faaliyetler ve kurduğu ilişkiler ağıdır. Osmanlı İmparatorluğu'nun siyasi sarsıntılar, güç ve toprak kayıpları yaşadığı ve bunları telafi etmek için pek çok alanda reformların yapıldığı 19. yüzyılda kurulan Sanayi-i Nefise Mektebi, İmparatorluğun ilk ve tek resmî güzel sanatlar okuludur. Bu araştırma kapsamında öncelikle söz konusu süreçte, İstanbul merkezli yerel sanat ortamının gelişimi ve uluslararası sergilerde kurulan diyaloglar incelenerek İmparatorlukta bir güzel sanatlar okulunun kurulması sürecini tetikleyen unsurlar irdelenmiştir. Sanayi-i Nefise Mektebi'nin kuruluşuyla Avrupa akademileri tarzında verilecek sistematik bir güzel sanatlar eğitimi İmparatorluğun teşkilatlanmasına ilk kez eklenir. Bu durum, Sanayi-i Nefise Mektebi'nin kurumsallaşma sürecindeki idari yapısı ve konumu, eğitim kadrosu, programına dair tercihler, üretilmesi hedeflenen "milli sanat", Osmanlı toplumunun okulun öğrencileri ve mezunlarıyla kurduğu ilişki gibi çeşitli soru ve sorunsalları beraberinde getirir. II. Meşrutiyet'in İmparatorluğa getirdiği açılımlar ve I. Dünya Savaşı'nın etkileri, Sanayi-i Nefise Mektebi'nin kurduğu ilişkiler ve benimsediği yaklaşımlar üzerinde de etkili olur. Özellikle Sanayi-i Nefise Mektebi'nde yetişip eğitimlerine Paris'te devam eden ve 1914'te İstanbul'a dönen kuşak, okulun ve sanat ortamının dönüşümünün aktörleri olurlar. Dönüşlerinde Sanayi-i Nefise Mektebi'nde göreve başlayan İbrahim Çallı ve Hikmet Onat gibi isimlerle birlikte Sanayi-i Nefise Mektebi'nde verilen eğitimin benimsediği sanatsal tercihler de farklılaşır. Türkiye Cumhuriyeti'nin ilanıysa Sanayi-i Nefise Mektebi'nde yeni bir sürecin başlangıcı olur. Sanayi-i Nefise Mektebi bu dönemde binasından eğitim programına kadar pek çok alanda güncellenerek Cumhuriyetin kültür politikalarıyla uyumlu bir hâle getirilir. Bu araştırmada, Osmanlı İmparatorluğu'ndan Türkiye Cumhuriyeti'ne uzanan bu süreçte, Sanayi-i Nefise Mektebi'nin geçirdiği dönüşüm ve sanat ortamına etkileri çeşitli yönleriyle incelenmeye çalışılmıştır.

Eğitim tarihiGüzel sanatlar akademisiGüzel sanatlar akademisi+3
Özge Gençel
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2021
00
DoctorateOpen AccessTR

1940-1950 arasında Türkiye'de kültür ve sanat

Bu çalışmada 1940'lı yıllar Türkiye'sinin kültür ve sanat ortamı, siyasi, sosyo-ekonomik gelişmeler ışığında mercek altına alınarak on yıllık bir dönemin dökümü yapılmıştır. 1940-1950 arasına denk gelen 10 yıllık dönem, İsmet İnönü'nün cumhurbaşkanlığına ve CHP'nin iktidarda olduğu bir sürece karşılık gelmektedir. 1939-1945 yılları arasında yaşanan II. Dünya Savaşı, her ne kadar son ana dek savaş dışı tutumunu sürdürse de Türkiye'yi derinden etkilemiştir. Savaş ekonomisinin uygulandığı bu yıllarda toplumun eğitilmesi, kültür seviyesinin yükseltilmesi temel meselelerden sayılarak eğitim ve kültür alanında atılımlar yapılmıştır. Sanat, devlet tarafından desteklenmiş, büyük bir ilgiyle takip edilmiştir. Bilim, edebiyat ve sanat alanında koyduğu ödüllerle başarılı olan çalışmalar ödüllendirilmiştir. Devlet destekli sergilerinin yanı sıra sanatçı grup/birlik/cemiyetlerin sergileri, sanat eğitimi veren kurumların sergileri gibi pek çok sergi düzenlenmiştir. Sanat koruyuculuğunu üstlenen devleti yöneten erk, sergi açılışlarına katılarak halkın sanatla buluşmasına özendirici olmuştur. Özellikle 1932'den beri faaliyet gösteren Halkevleri ile Anadolu'nun pek çok yerinde sanat zevkinin aşılanması, yeni yeteneklerin keşfedilmesi, sanatçıların teşviki sağlanmıştır. Dönemin sanatçı yetiştiren tek kurumu olan Devlet Güzel Sanatlar Akademisi başta olmak üzere Gazi Eğitim Enstitüsü Resim-iş Şubesi, Kız Sanat Okulları, Köy Enstitüleri ve Halkevleri ile toplumun geniş bir kısmında sanat bilgisinin çoğalması ve sanatın halk arasında yayılması için uğraş verilmiştir. II. Dünya Savaşı'nın da etkisiyle içe kapanmanın ve ulusal sanata dönüşün yaşandığı bu yıllarda milli/ulusal sanat tartışmaları hız kazanmış, sanat ortamında sanatın temsil sorunu, sanatçının devlet ve özel sermayedeler tarafından desteklenmesi, sergi mekânlarına duyulan ihtiyaç, sanat eleştirisi ve eleştirmen sorunu, eski-yeni sanat tartışmaları gibi konu ve tartışmalar gündemi belirlemiştir. Sanatçı grup/dernek/birliklerinin etkin olduğu bu süreçte süsleme sanatları ve el sanatları önem kazanarak millî motifler resmin içine sokulmuş; sanatçılar İstanbul temelli konu repertuvarından uzaklaşarak Anadolu gerçeğine ve insanına odaklanmıştır. Anahtar Sözcükler: 1940'lı Yıllar Türkiye'si, II. Dünya Savaşı, CHP, Milli/Ulusal Sanat, Sanat Kurumları ve Etkinlikleri

Cumhuriyet Halk PartisiDünya Savaşı IIKültür+4
Esra Özkan Koç
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
DoctorateOpen AccessTR

Erken Cumhuriyet Dönemi kültür ve sanat yaşamında Ankara imgesi

Türkiye Cumhuriyeti'nin bir aydınlanma projesi olarak gerçekleştirilen reformların kapsamı büyük ölçüde kültürel alanda gerçekleştirilmiştir (Yavuz, 1998, 116). Cumhuriyet'in ilanından kısa süre önce, 13 Ekim 1923'te başkent ilan edilen Ankara, Cumhuriyet modernleşmesinin düşünsel ve yönetsel mekânı olmuş, Anadolu üzerinden Türkiye'nin düşünsel temelini üstlenmiştir. Cumhuriyet'in gelecekçi/fütürist ideolojisi, projelendirildiği yeni ülke idealleri ve makine çağının yaşama biçimi Ankara'da konumlanmıştır (Yasa-Yaman, 2009, 211). Cumhuriyet dönemi modernleşme hareketleri, yeni devlet ideolojisine uygun, yeni kültür ve politika temelinde, milli bir devletin inşa edilme çabasında gelişen bir süreç olarak karşımıza çıkmaktadır (İnalcık, 2004, 101). Bu amaçla Cumhuriyet dönemi Türkiye'sinde başkent Ankara hayatın her alanına dair pek çok konuda reformun laboratuvarına dönüştürülmüştür. "Erken Cumhuriyet Dönemi Kültür ve Sanat Yaşamında Ankara İmgesi" konulu doktora tezinde amaç, Cumhuriyet'in ilanıyla İstanbul'dan Ankara'ya taşınan yeni başkentte 1923-1950 yılları arasında devletin yürüttüğü kültür ve sanat politikalarının şehir planlaması, eğitim, görsel sanatlar, sergiler, konser, tiyatro, opera vb, sahne sanatları, radyo ve iletişim, müzeler, vd. kurumlarıyla gündelik yaşamda nasıl bir Ankara imgesi/algısı yaratıldığını topluca araştırmak ve tartışmaktır. Çalışma kapsamında, Türk Modernleşmesi olarak adlandırılan bu süreçte yaşanan değişimler ve dönüşümler devlet- yerli halk-seçkin kesim ilişkisi çerçevesinde incelenecektir.

AnkaraCumhuriyet DönemiKültür+6
Suna Aydın Altay
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Ankara sanat galerileri'nden bir seçki (1970-1990)

Bu çalışmada, 1970-1990 yılları arasında Ankara'da faaliyetlerini sürdürmüş sanat galerilerinden bir seçki yapılmış ve seçilen galeriler dönemin siyasi, sosyal ve kültürel koşulları kapsamında incelenmiştir. 1923 yılında başkent ilan edildikten sonra Ankara'nın da Osmanlı devletinin payitahtı İstanbul karşısında Anadolu'nun ortasındaki Türkiye Cumhuriyeti'nin bir kültür ve sanat şehri olması planlanmış ve inşa edilmiştir. 1950'li yıllara kadar devletin himayesinde sürdürülen sergi etkinlikleri, Türk Ocakları, Halkevleri, İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi hocaları, sanatçıları ve 1932'de Gazi Eğitim Enstitüsü Resim-İş Bölümü'nün eğitime başlamasıyla bu okulun da hocaları ve öğrencileri Ankara'nın sanat yaşamında etkili olmuştur. !950'de iktidara geçen Demokrat Parti döneminde Erken Cumhuriyet Dönemi'nin kültür ve sanat politikaları yerine ekonomi politikaları öncelikli olmuş, ilk özel galeri, yabancı kütür merkezleri sergileri de bu tarihten itibaren başlamıştır. İhtilallerle, siyasi çatışmalarla geçen 1960-70'li yıllarda eşitlik, özgürlük söylemleri sanat ortamına da yansımıştır. 1970'li yıllarda sayıları giderek artan Ankara sanat galerileri, sanatı içselleştirme ve sanat yapıtlarına sahip olma kültürünü edinme mekanları olmuştur. 12 Eylül 1980 askeri darbesi ülkedeki demokratik süreci sekteye uğratmıştır. Bu dönemin popüler kültürle donatılmış insanları sanatı bir sınıfsal imaj objesi olarak görmüş, sanat mekanlarına yoğun ilgi göstermişlerdir. Böylelikle 1980'li yılların yüksek sanat talebi Ankaralı galeri sayısında da artışa neden olmuştur. Bu yükseliş yaşanan ekonomik krizler nedeniyle kısa sürmüştür.

AnkaraGalerilerSanat galerileri+5
Ayşegül Atmaca
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2021
00
DoctorateOpen AccessTR

Erken Cumhuriyet Dönemi fotoğraf sanatı: İdeoloji ve inşa

Türkiye'de fotoğrafın yaygınlaşması ve bir sanat disiplini olarak görünür hale gelmesinde, Osmanlı İmparatorluğu'ndan devralınan mirasın, Erken Cumhuriyet Dönemi devlet politikalarını destekler nitelikteki fotoğraf kullanımıyla sürmesi etkili olmuştur. Türkiye Cumhuriyeti'nin ideallerini ve anlatısını oluşturmakta, ulus devletin ve toplumsal belleğin inşasında sanat, başat aygıtlardan biri olmuştur. Tez kapsamında, bu inşa sürecinde, fotoğrafın rolü araştırılarak, gerçekleştirilen çalışmaların, amatör fotoğrafçılığa ve fotoğraf sanatına katkıları irdelenmiştir. Fotoğrafa dair, özellikle devlet kurumları aracılığıyla yapılan çalışmalar, göstergebilimsel ve içeriksel yöntemlerin sentezinden yararlanılarak ele alınmıştır. Fotoğrafın sosyokültürel bağlamla ilişkisi nedeniyle, Erken Cumhuriyet Dönemi'nin fotoğraf anlayışı, kültürel ve toplumsal bellek, ideoloji, iktidar ve söylem gibi kavramlarla bağlantılı olarak değerlendirilmiştir. Türkiye Cumhuriyeti'nin, hemen hepsi "yeni" olan endüstri, tarım, savunma, havacılık, eğitim gibi alanlardaki yatırımları ve sosyal politikaları tanıtılmaya çalışılmış, öte yanan, fotoğrafçılar da kurguladıkları fotoğraflarla gerek bu sürece gerekse amatör fotoğrafçılığa ve fotoğraf sanatına katkı sunmuştur. Devlet kurumlarının yanı sıra, dönemin gazete ve süreli yayınları da Türkiye'de fotoğrafın bir sanat disiplini olarak görünür olması ve yaygınlaşması için çalışmıştır.

Cumhuriyet DönemiFotoğrafFotoğraf sanatı+5
İsmet Meltem Çetinkök Afşar
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
DoctorateOpen AccessTR

Küreselleşen Türkiye'nin kültür ve sanat ortamında bir aktör: René Block

Bu çalışmanın ana konusunu, küreselleşen sanat ortamında, Alman galerici, sanat yayıncısı, sanat koleksiyoncusu, sanat danışmanı, sergi yapımcısı ve küratör René Block'un 1990'lı yıllardan başlayarak Türkiye sanat ortamıyla kurduğu ilişkiler ağı oluşturmaktadır. Uluslararası sanat ortamında önemli bir isim olan Block 1960'lı ve 1970'li yıllarda Berlin'de (1964-1979) ve New York'ta (1974-1977) açtığı galerilerde Fluxus sanatçılarını desteklemiş; Fluxus akımının ve başta Joseph Beuys olmak üzere bu akıma bağlı sanatçıların önce Almanya daha sonra da Amerika'da tanınıp ün kazanmasında çok önemli rol oynamış, sanat dünyasında, bu sanatçıların galericisi olarak tanınırlık kazanmıştır. Block, galerilerini kapattıktan sonra farklı kurumlar için büyük ölçekli sergiler organize etmiş; Almanya'nın, uluslararası sanat ortamıyla kültürel ve sanatsal ilişkiler kurmasında etkin roller oynayan Alman Akademik Değişim Servisi (DAAD), Dış İlişkiler Enstitüsü (ifa) gibi kurumlarda yöneticilik yapmıştır. René Block, Türkiye'ye ilk kez Joseph Beuys üzerine düzenlenen bir sempozyuma katılmak için 1991 yılında gelmiş, ilerleyen yıllarda Türkiye sanat ortamıyla ilişkilerini sürdürmüştür. Türkiye'den sanatçıları, yurt dışında düzenlediği sergi ve bienallere davet eden Block, Türkiye sanat ortamının küresel piyasaya açılmasında öncü bir rol oynamış, Türkiyeli sanatçıların ve eserlerinin uluslararası dolaşıma girmesinde etkili olmuştur. İstanbul Kültür Sanat Vakfı (İKSV), Vehbi Koç Vakfı (VKV) gibi özel kurum ve kuruluşlarla çalışmış, bu kurumlara danışmanlık yapmıştır. Block ile İKSV arasındaki işbirliği, 1995 yılında düzenlenen 4. Uluslararası İstanbul Bienali'nin küratörlüğünü yapmasıyla başlamış; 1995-2005 yılları arasında gerçekleşen İstanbul Bienallerinin danışma kurullarında yer almasıyla kesintisiz bir şekilde devam etmiştir. 2000'li yıllardan itibaren Koç Topluluğu ile René Block arasında çeşitli işbirlikleri gerçekleşmeye başlamıştır. Bu işbirlikleri çerçevesinde, İstanbul'da "İstiklâl Serüveni" sergi dizisi, "Türkiye'de Güncel Sanat" başlıklı monografi dizisi ile Berlin'de TANAS - Çağdaş Türk Sanatı İçin Proje Alanı'nda organize edilen sergiler, sanatçı konuşmaları vd. etkinlikler olmak üzere çok sayıda proje hayata geçirilmiştir. Block, 2006 yılından beri, Türkiye çağdaş sanat ortamının önemli kurumlarından olan VKV ile çalışmakta, Koç Grubu'nun İstanbul'da bir çağdaş sanat müzesi kurma projesi doğrultusunda oluşturmaya başladığı VKV Çağdaş Sanat Koleksiyonu için danışmanlık görevini yürütmekte, özel sektörün kültür sanat politikalarının belirlenmesinde ve Türkiye çağdaş sanat ortamının şekillenmesinde etkin rol almaktadır.

Alman sanatıBlock, ReneKüreselleşme+3
Hatice Özdoğan Türkyılmaz
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2019
00
DoctorateOpen AccessTR

Modern/çağdaş seramik sanatı: Türkiye'de seramiğin öyküsü

Güzel Sanatlar Akademi'sinde bir seramik atölyesinin kuruluşu (1929), modern Türk seramik sanatının başlangıcını işaretler. Tarz olarak Art Déco'nun öne çıktığı erken Cumhuriyet dönemi seramik sanatı işlevselliğe dayalı ve endüstri-odaklıdır. Uzak Doğu ilhamlı kap temeline dayanan modern stüdyo seramikçiliği anlayışının ilk kuşak seramikçiler üzerinde hemen hiçbir etkisi yoktur. 1950'lerde "yüzey-yönelimli" bir karaktere bürünen Türk seramik sanatı, heykel ve resim disiplinlerinin oluşturduğu bağlamın bir parçasına dönüşmeye başlar ve dönemin sanat ortamıyla aynı paralelde geleneksel kaynaklardan beslenen soyut bir biçim dilini benimser. 1960'lı yıllar, Türk seramik sanatının açık bir atılım içine girdiği, coşkun bir dönemdir. "Ulusallık/milli kültür" söylemleri, Türk çiniciliğine değerli bir miras olarak yaklaşan anlayışı pekiştirir. Bu doğrultuda dönemin seramik çalışmaları, övünülecek bir geçmişin modern uyarlamaları olarak görülür ve seramiğin Türk'ün öz malı olan bir sanat olduğu vurgulanır. Bu dönemin seramiklerinde Anadolu kültüründen beslenen süslemeci bir anlayış çok belirgindir. Türk seramik sanatının olgunluk dönemi olan 1970'li yılların seramikçileri, sanat-zanaat ayrımını belirsizleştiren, seramiği bir heykel malzemesi olarak gören anlayışı kendi tarzlarıyla çeşitlendirerek sürdürür. Yerel kaynaklardan beslenme anlayışı ağırlığını korumakla beraber, biçim dili açısından bir yalınlaşma da gözlemlenir. Toplumsal/insanî içerikli konuların da ele alınmaya başlandığı 70'li yıllarda, ayrıca, Türk seramikçilerin yurt dışı başarıları da artarak sürer. 1980'li yıllar Türk seramik sanatının endüstriyel ve geleneksel kayıtlardan neredeyse tamamen arındığı, seramiğin heykel yapılan bir malzeme olarak değerlendirildiği dönemdir. Geleneksel çini sanatına İslam sanatlarının bir kolu olarak yaklaşmaya başlanırken, Türk seramik sanatına/tasarımına/endüstrisine ilişkin kolektif amaçlar geride kalır. Bu dönemde seramik sanatçılarının temel meselesi, genel olarak, soyut/soyutlamacı bir anlayış içinde kalarak özgün bir form ortaya koymak çabasıdır. Seramik/heykel sorunsalına ve seramiğin statüsüne ilişkin söylem ve tartışmalar ortaya çıkar. Küreselleşme olgusun belirleyici olduğu 90'lı yıllarda Türk seramik sanatı belirgin bir dönüşüm geçirir. Kavramsalcı seramik pratiklerinin yaygın ve olağan hale gelişine, işlevselliğin olumlanması, figürasyonun kuvvetlenmesi ve bu dalın bir durgunluk evresine girdiğine dair söylemler eşlik eder. 20.yüzyıl Türk seramik sanatı, Batıdaki durumdan farklı olarak, "seramik-kap" olgusunun hiç de merkezi olmadığı, yüzey-yönelimli yaklaşım temelinde doğup gelişen kendine özgü bir seyre sahiptir.

Artistik seramikModern sanatSanat tarihi+1
Ersoy Yılmaz
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye'de çağdaş sanat piyasasının gelişimi: 2001 krizi ve İktisat Bankası koleksiyonunun satılışı

Bu çalışmada, Türkiye'de çağdaş sanat piyasasının gelişimi süreci ele alınmıştır. Sanat piyasasının oluşumu, Osmanlı İmparatorluğu'ndan günümüze tarihsel toplumsal bağlam içinde değerlendirilmiştir. Tezin odağında, Türkiye'de 2001 ekonomik krizinin sanat piyasasının gelişimine etkisi ve kriz sonrası İktisat Bankası Koleksiyonu'nun satılışı yer almaktadır. 1950'li yıllardan itibaren Türkiye'de devletin kültür sanat alanındaki etkinliği azalmaya başlamıştır. Sermaye ve sahiplerinin ve şirketlerin kültür alanındaki ve daha sonra çağdaş sanat alanındaki etkinliklerinin artışı 1970'li yıllarda gerçekleşmiştir. 1980 darbesi sonrası ülkenin küresel kapitalist sisteme entegrasyonu ile paralel şekilde, sanat alanında ulusal ve uluslararası etkinlikler hızla yükselişe geçmiş, özel sektörün de bu alana ilgisi yoğunlaşarak yükselmiştir. İktisat Bankası Koleksiyonu'na Tasarruf Mevduat Sigorta Fonu tarafından el konulması ve koleksiyonun satışı bu süreçte önem taşıyan bir gelişmedir. 2001 ekonomik krizi sonrası iflas eden bankalar arasında yer alan İktisat Bankası'na ait sanat koleksiyonu, eserlerin nasıl değerlendirileceği üzerine uzun tartışmaların ardından müzayede yolu ile satılmış, koleksiyonda yer alan bazı eserlerin rekor fiyatlara alıcı bulması kamuoyunda geniş ilgi görmüştür. Bu çalışmada, İktisat Bankası Koleksiyonu'nun satılışı, Türkiye sanat piyasasının önemli gelişim evrelerinden biri olan 2001-2010 arasındaki dönemin manzarası içinde devlet dışı aktörlerin artan etkinliği bağlamında değerlendiriliyor. Ayrıca, sermaye sahiplerinin kültür-sanat alanındaki etkinliğinin artışını hazırlayan gelişmelerin tarihsel ekonomi-politik tahlili çalışmanın temel çerçevesini oluşturuyor.

BankalarEkonomik krizEkonomik kriz Şubat 2001+7
Güher Gamze Rastgeldi
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Türkiye çoklu sanat ortamında performans

Sanat Tarihi Anabilim Dalı çerçevesinde yürütülmüş olan bu yüksek lisans tez çalışmasında, güncel bir ifade biçimi ve bir sanat pratiği olan "performans"ın, sanat ortamını şekillendiren çeşitli değişkenler kapsamında sorgulanması amaçlanmıştır. Bu değişkenler sanatçılar, izleyiciler/katılımcılar, sanat kurumları, koleksiyoncular ve sanat yazarları/eleştirmenler olarak belirlenmiştir. Performans, salt beden eylemselliğinden oluşmayan; kavramsal olarak da pek çok katman ve anlam barındıran, tanımlanması güç ve güncel sanat ortamında pek çok disiplin için çatı bir kavram olarak kullanılabilecek bir ifade biçimidir. Dünya genelinde ilk örnekleri 1900'lü yılların başlarında Fütüristler ve Dada hareketi ile ilişkilendirilmekle birlikte 1970'li yıllardan itibaren "performans sanatı" ayrı bir alan olarak tanımlanmaya başlanmıştır. Günümüzde bu kavramın gelmiş olduğu nokta, içerdiği anlamlar ve algılanma biçimleri, ilişki kurmakta olduğu değişkenler cephesinden sorgulanarak araştırılmıştır. Çalışma kapsamında performansın, değişken olarak tanımlanmakta olan kavramlar ile nasıl ilişkilenmekte olduğunun izleri sürülerek tarihsel sürecine odaklanılmıştır. Bu ilişkilerin ifade biçimlerini, sanat piyasasındaki rolleri ve kurumsal yapıları nasıl dönüştürmüş olduğu ele alınmaktadır. Dünya genelindeki bu eğilimler ve süreçler incelendikten sonra Türkiye sanat ortamındaki süreçlere odaklanılmıştır. Saha araştırmalarından elde edilmiş olan veriler çerçevesinde performansın Türkiye çoklu sanat ortamına nasıl eklemlenmiş olduğuna yer verilmektedir ve güncel tartışmalar doğrultusunda nasıl yeni alanlar açmakta olduğu ve olabileceği değerlendirilmektedir. Anahtar Sözcükler Performans, Sanatçı, İzleyici/Katılımcı, Sanat Kurumu, Müze, Koleksiyon, Sanat Eleştirmeni.

MultimedyaPerformansPerformans sanatı+6
Mine Söyler
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Osmanlı ve Cumhuriyet modernleşmesinde gayrimüslim sanatçılar

Bu tez çalışmasının konusu, Osmanlı Millet Sistemi içerisinde gayrimüslim, Lozan Barış Antlaşması maddelerinde azınlık olarak tanımlanan, Rum, Ermeni ve Yahudi milletlerinin, sanatsal, kültürel ve düşünsel üretimlerine ve Osmanlı ve Cumhuriyet modernleşmesindeki etkilerine odaklanmaktadır. Çalışmanın omurgasını oluşturmak için, İmparatorluk'tan Cumhuriyet'e geçiş sürecinde sanatsal ve kültürel ortamın panoraması verilmiş, sanatsal ve kültürel ortam aynı zamanda sosyoekonomik ve sosyopolitik yönleriyle birlikte ele alınmıştır. Bu bağlamda, tezin ana aktörleri olan Müslüman-Türklerle gayrimüslimlere öncelik verilmiş, yanı sıra Levanten ve yabancı uyruklu sanatçılar da değerlendirilme kapsamına dâhil edilmiştir. Öte yandan tezde savaş, göç ve mübadele gibi kırılma noktaları belirginleştirilmiştir. 1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı'yla başlayarak, Müslim ve gayrimüslimlerin günlük yaşamlarındaki ve sanatsal üretimlerindeki dalgalanmalar 1970'li yıllara kadar gelen olgularla yorumlanmış, özellikle savaşların yüzyıllardır beraber yaşayan topluluklar üzerindeki olumsuz etkisi irdelenmiştir. Ayrıca gayrimüslimlerin iktisadi ve siyasi koşullarının gelişmesiyle ortaya çıkan kazanımların, Müslümanlar bazında yarattığı kırılma ve sonrasındaki devinim ile gelişen plastik sanatlardaki Müslüman sanatçı sayısının niteliksel ve niceliksel olarak artmasına yol açan temsil ve kimlik gibi konular da sanat tarihi içinde incelenmiştir. Gayrimüslim yoğunluklu sanat ortamının Müslüman-Türk yoğunluklu sanat ortamına dönüşmesine zemin hazırlayan koşullar araştırılmış ve değişimin diyalektiği çerçevesinde sanat tarihsel olarak resmi çıkartılmıştır. Böylelikle, sanat tarihi yazımında ihmal edilen, birkaç yayınla sınırlı kalan gayrimüslimlerin üretimleri görünür kılınmış, modern Türkiye sanat tarihi içerisinde sanatta yabancı yoktur özdeyişiyle birlikte değerlendirilmeye çalışılmıştır.

AzınlıklarGayrimüslimlerKentsel kültür+6
Arda Can Özsu
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2018
00

Other supervisors