Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Gül Çiçek Zengin Bintaş
14 theses · Kocaeli Health and Technology University
Deniz yolu ile yolcu taşımacılığı yapan bir işletmede ıso 9001 temelli entegre yönetim sisteminin doküman ve dijital izlenebilirlik açısından değerlendirilmesi
Bu çalışmada, deniz yolu ile yolcu taşımacılığı yapan bir işletmede International Organization for Standardization (ISO) 9001 temelli entegre yönetim sistemi yaklaşımının doküman, süreç ve dijital izlenebilirlik göstergeleri üzerinden değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Denizcilik sektöründe hizmet kalitesi, operasyonel emniyet, çalışan sağlığı ve güvenliği, müşteri memnuniyeti ve yasal uygunluk süreçleri birbirleriyle ilişkili olarak yürütülmektedir. Bu nedenle çalışmada ISO 9001 Kalite Yönetim Sistemi, ISO 45001 İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi ve International Safety Management (ISM) Kodu Emniyetli Yönetim Sistemi gereklilikleri birlikte ele alınmış; bu gerekliliklerin örnek işletmenin yönetim sistemi dokümanları, operasyonel süreçleri ve Quality Document Management System (QDMS) destekli dijital doküman yönetimi yapısı ile ilişkisi incelenmiştir. Araştırmada nitel doküman incelemesi yaklaşımı kullanılmıştır. Bu kapsamda örnek işletmeye ait yönetim sistemi dokümanları, sertifikasyon kapsamı, prosedürler, talimatlar, formlar, iç tetkik planı, düzeltici faaliyet kayıtları, eğitim kayıtları ve QDMS destekli dijital sistem çıktıları değerlendirilmiştir. İnceleme sonucunda, işletmenin yönetim sistemi kapsamında farklı türlerde 780 aktif dokümana sahip olduğu ve bu dokümanların prosedür, talimat, form, plan, el kitabı ve dış kaynaklı dokümanlar gibi farklı türler üzerinden çok katmanlı bir yapı oluşturduğu görülmüştür. Ayrıca ISO 9001, ISO 45001 ve ISM Kodu gerekliliklerinin yönetimin gözden geçirmesi, doküman ve kayıt kontrolü, iç tetkik, düzeltici faaliyet, eğitim, müşteri geribildirimleri, seyir, bakım, acil durum, terminal yönetimi, risk değerlendirme, kaza/olay yönetimi ve sörvey süreçleri üzerinden ilişkilendirilebildiği belirlenmiştir. Çalışmada QDMS destekli dijital doküman yönetiminin, entegre yönetim sisteminin yerine geçen bağımsız bir yapı olmadığı; dokümante bilgi, revizyon, onay, iç tetkik, düzeltici faaliyet, eğitim ve kullanıcı erişimi süreçlerini destekleyen tamamlayıcı bir dijital altyapı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. 2025 yılında 225 dokümanın revize edilmesi, 181 düzeltici faaliyet kaydının bulunması, düzeltici faaliyet başarı oranının %82 olarak izlenmesi, dijital eğitim platformunda 60 eğitim başlığının yer alması ve QDMS'de 950 kullanıcının tanımlı olması; sistemin dijital izlenebilirlik, kayıt yönetimi ve kurumsal erişim boyutlarını göstermektedir. Ancak bu göstergeler doğrudan performans artışı veya verimlilik sonucu olarak değil, mevcut entegre yönetim sistemi içinde dijital izlenebilirliği gösteren uygulama bulguları olarak değerlendirilmiştir. Sonuç olarak çalışma, deniz yolu yolcu taşımacılığı yapan işletmelerde ISO 9001 temelli entegre yönetim sistemi yaklaşımının ISO 45001 ve ISM Kodu gereklilikleriyle birlikte doküman, süreç, denetim, düzeltici faaliyet, eğitim ve dijital izlenebilirlik boyutlarında analiz edilebileceğini göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, entegre yönetim sistemlerinin yalnızca belge veya sertifika düzeyinde değil, uygulama süreçleri ve dijital kayıt altyapısı üzerinden değerlendirilmesine yönelik uygulama odaklı bir değerlendirme çerçevesi sunmaktadır.
Deniz yolcu taşımacılığı iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları: Risk değerlendirmesi ve önleyici tedbirler
Bu tez çalışması, yolcu gemilerinde hem çalışanların hem de yolcuların karşılaştığı iş sağlığı ve güvenliği (İSG) risklerini belirlemeyi ve bu tehlikeleri kaynağında yok etmeyi veya en aza indirmeyi amaçlamaktadır. Gemilerin dar kullanım alanlarına sahip olması, değişken hava koşulları ve yolcuların acil durum eğitimlerinin bulunmaması, denizdeki güvenlik yönetimini karadaki iş yerlerine kıyasla çok daha zorlu ve önemli hale getirmektedir. Araştırmada tehlikelerin büyüklüğünü ve önceliğini belirlemek için olasılık, frekans ve şiddet unsurlarını temel alan "Fine-Kinney" adlı matematiksel bir yöntem kullanılmıştır. Gemilerdeki riskler fiziksel, kimyasal, biyolojik, ergonomik ve psikososyal olarak beş grupta incelenmiş; ulusal yasalar ve uluslararası denizcilik sözleşmeleri (SOLAS, ISM Code) temel alınarak çeşitli analizler yapılmıştır. Yapılan vaka değerlendirmelerinde; hareketli rampalardan düşme, kimyasal toksik boya kullanımı, ortak alanlardaki enfeksiyon yayılımı, dar alanlarda yük kaldırmaya bağlı fiziksel zorlanmalar ve kalabalık yönetiminin yarattığı zihinsel stres gibi sektördeki tehlikeler değerlendirilmiştir. Çözüm aşamasında sadece kişisel koruyucu ekipmanlara (baret, eldiven vb.) güvenmenin yetersiz kalacağı vurgulanarak, kazaları engellemenin en kalıcı yolunun Risk Kontrol Hiyerarşisi ilkeleri doğrultusunda tehlikeyi kaynağında yok etmek (örneğin takılmaya sebep olan atıl mapaların sökülmesi) veya daha zararsız olanla değiştirmek (örneğin su bazlı boya kullanmak) olduğu kanıtlanmıştır. Sonuç olarak araştırma; çalışanlara iş sağlığı ve güvenliği alanında eğitimler verilerek desteklenmelerini, statik evraklar yerine dinamik risk analizlerinin yapılmasını ve sivil yolcuların tahliyesini de kapsayan gerçekçi acil durum tatbikatlarının düzenlenmesini önererek denizcilik sektörüne insan odaklı bir güvenlik vizyonu sunmaktadır.
İşyeri hekimlerinin çalışma yasam kalitesini etkileyen faktörler; İstanbul il örneği
İstanbul ilinde Hizmet veren İşyeri Hekimlerinin bazı mesleki sosyo-demografik özelliklerinin ve (WRQOL)çalışma ile ilgili yaşam kalitesi düzeylerinin 6 alt başlıkta belirlemeye ve olumsuz faktörlere yönelik iyileştirici önerilerin geliştirilmesi amacıyla yapılmıştır bu tezde Türkiye genelinde ortalama 14 bine yakın işyeri hekiminin İstanbul ilinde hizmet veren 4369 işyeri hekiminden 252'si araştırma grubunu oluşturmuştur. Araştırmanın verileri elektronik anket yöntemi ile Kasım-Aralık 2022 tarihleri arasında toplanmıştır. Araştırma sonucu elde edilen veriler bilgisayar ortamına aktarılarak Microsoft Excel paket programı ile düzenlendikten sonra Statistical Package for Social Sciences (SPSS) 26 paket programı ve ile analiz edilmiştir. Ankete katılanların verilerini inceleyecek olursak; %57,8'i erkek ve %42,1 kadın yarısından biraz fazlası erkek işyeri hekimdir. Sonuçlar yorumlandığında iş yeri hekimliği yapanların çoğunun 37 yaş üstü olduğu söyleyebiliriz. Bir hekim ortalama 24-25 yaş aralığında 6 yıllık tıp ihtisasını bitirdiği düşünülecek olursa ±3-4 yıl da zorunlu görev döneminde tercih etmeye başladıkları şeklinde yorumlanabilir. Araştırmamızdaki katılımcıların %22,1'i pratisyen %77,9'u herhangi bir tıp dalında uzmanlığını yapmış hekimdir. Tanımlayıcı tipte yapılmış bu araştırmada katılan işyeri hekimlerinin hizmet yılı ortalaması 13,47±7,68 bulunmuştur. Araştırmaya katılan işyeri hekimlerinin günlük çalışma saatlerine bakıldığında Standart Sapma ortalaması 6,11±2,24 ve saat ortalaması da 6 (1-10) dır. İş yeri hekimlerinin %56,3 'ü 16500 TL ve üstü %38,5 'i 5500-16500 TL geriye kalan küçük bir kısımda askeri ücret ve altında maaş almaktadır. Araştırmaya katılan iş yeri hekimleri en çok %78,7 le 'Psikososyal faktörlere, ikinci olarak %62,7 ile Ergonomik yetersizliklere, üçüncü olarak %Sıcak-Soğuk 'dengesizliklerine, %16,2'si Çalışma Ortamındaki gürültüye daha sonra %48,2 le Toz Faktörüne son olarak da % 16,6 ile Titreşime maruz kaldıklarını belirtmiştir. Çalışma yaşam kalitesi sonuçları değerlerinde, araştırmada kullanılan tanımlayan değişkenlerle istatistiksel düzeyde anlamlı bir ilişki saptanmıştır. Araştırmanın en büyük sınırlılığı İstanbul ilinde Hizmet veren İşyeri Hekimlerinden oluşması ve katılım düzeyinin düşük olmasıdır. Anahtar Kelimeler: İşyeri Hekimi, Çalışma Yaşam Kalitesi, İş Sağlığı ve Güvenliği
İş sağlığı ve güvenliği alanında faaliyet gösteren derneklerin işlevselliği
Çalışma hayatında İSG özellikle sanayileşme devrimi sonrası daha fazla önem kazanmıştır. Teknolojinin gelişmesi, yeni makine ve aletlerin kullanılmasıyla birlikte iş yerinde yaşanan kazalarda da artış görülmesi nedeniyle devletlerin bu konuda yeni önlemler alması gerekliliği doğmuştur. Bu araştırmanın amacı belirlenen iş sağlığı güvenliği derneklerinin işlevselliğini incelemek, İSG'nin sağlanmasına yönelik yapılan çalışmaların yansımalarını irdelemek, dernek ve yöneticilerin görüşleriyle işlevselliğin iyileştirilmesi için gerekli unsurları ortaya koymaktır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi olan tarama modeli kullanılmıştır. Bağımsız bir evren ve bu evrenden seçilmiş bağımsız bir örneklem içermektedir. Çalışma grubu, 2023 yılında aktif olarak faaliyetlerine devam eden 12 farklı ildeki İSG derneğidir. Araştırmanın verileri katılımcılardan toplanan açık uçlu cevaplar ve yarı yapılandırılmış görüşme soruları ile elde edilmiştir. Araştırmanın verileri içerik analizi yapılarak çözümlenmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgu ve sonuçlar doğrultusunda derneklerin demografik özellikleri, iletişim ve problem çözme becerileri, İSG faaliyetlerine verilen destek, fikirlere açık olma, kararlarda görüş alma gibi özelliklerin önemli olduğu görülmüştür. Derneklerin sürekliliğinin sağlanması için somut adımların yönetmelikler çerçevesinde atılması, alt birimlerle iletişimlerinin güçlendirmeleri gerektiği düşünülmektedir.
İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin çalışanlardaki iş sağlığı ve güvenliği farkındalığı etkisinin incelenmesi; bir su ürünleri tesisinde araştırma
Geçmiş zamanlardan bu güne kadar iş sağlığı ve güvenliğiyle alakalı birçok çalışmalar gerçekleştirilmiş, bu çalışmaların temel hedefi iş kazalarını ve meslek hastalıklarını önlemektir. Sanayi ve teknolojinin ilerlemesiyle birlikte çalışma şartları ve ortam koşulları değişmiştir. Maalesef, bu değişimler olumsuz ve kötü çalışma koşullarının ortaya çıkmasına neden olmuş ve iş kazaları ile meslek hastalıklarında önemli bir artış yaşanmıştır. Bu durum, iş yerlerindeki personellerde iş sağlığı ve güvenliği farkındalığının oluşmasını önemli hale getirmiştir. İş sağlığı ve güvenliği eğitimleri, personellere iş yerinde güvenlik kültürünü benimsetme konusunda önemli bir rol oynamaktadır. Bu eğitimler, personellere. Bu yapılan çalışma, iş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin ön planda bulundurarak personellerin iş sağlığı ve güvenliği farkındalığına etkisi araştırılmıştır. Araştırma su ürünleri işleme sektöründe faaliyet yapan bir fabrikada personel ile yapılmıştır. Bu araştırma, birebir anket yöntemi kullanılarak toplanan verilerin SPSS programıyla analiz edilmesi suretiyle hazırlanmıştır. Araştırmanın sonuçları, İş sağlığı ve güvenliği eğitimlerinin çalışanlarda İş sağlığı ve güvenliği farkındalığının oluşturulmasında olumlu bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur.
Doğal gaz dağıtım sektöründe mobbingin iş sağlığına etkisi
Bu tezde: İş ve sağlık arasındaki ilişki iki yönlü olup, birbiri arasındaki etkileşim düzeyine mobbingin etkisi ortaya konulacaktır. Mobbing, günümüzde yeni dile getirilmeye başlanmakla birlikte ilk çalışma yaşamının varlığından beri süregelen bir işyeri hastalığıdır. Psikolojik yıldırmanın yoğun ve yıkıcı etkiler yaratması, bu eyleme duyarlılıkla yaklaşma gereğini arttırmaktadır. Mobbing sürecinde işini ve sağlığını kaybeden çalışanlar duygusal, fiziksel ve ekonomik olarak zarar görmektedir. Sosyo-psikoloji ve sosyo-ekonomi çalışmalarına doğrudan etkisi Mobbing çalışmaları, son zamanlarda örgüt psikolojisi ve örgütsel davranış üzerinde çalışanların sıkça araştırdığı ve iş yerlerinde çoğu çalışanın bildiği ve kullandığı bir kavram haline gelmiştir. Yıldırma, bastırma, yok sayma, bezdirme veya psikolojik şiddet olarak ifade edilebilen mobbing, birçok olumsuz sonucu beraberinde getiren bir işyeri kâbusudur. Bu olumsuz sonuçlardan biri de hiç şüphesiz ki çalışanın performansı ile ilgilidir. Potansiyel risk etkenleri olarak statü çatışması, pasif liderlik vb. etmenlere bağlı yönetilemeyen zaman, yorgunluk, özgüven eksikliği gibi durumlar ortaya çıkmaktadır. Bu araştırmada, işyerinde çalışanlara karşı mobbing olup olmadığı ve var olan mobbingin iş sağlığına etkisi ortaya konulmak istenmiştir. Araştırmanın konusu, Doğal Gaz Dağıtım Şirketleri personellerinin mobbing uygulamasına maruz kalıp kalmadıklarını ve iş sağlığına etkilerini belirlemektir. Araştırma Doğal Gaz Dağıtım Şirketi personellerinden; 50 kadın, 50 erkek olmak üzere 100 personele anket uygulanacaktır. Anahtar Kelimeler: Mobbing, Stres, Özel Sektör, Doğal Gaz Dağıtım.
İşyerlerinin iş sağlığı ve güvenliği yasal mevzuat eksikliklerinin hızlı ve kolay tespit edilebilmesine yönelik bir uygulama çalışması
Bu tez, işyerlerinin iş sağlığı ve güvenliği mevzuat eksikliklerinin hızlı ve kolay bir şekilde tespit edilmesine yönelik bir uygulama çalışmasını konu almaktadır. İş Güvenliği Uzmanları mevzuat eksikliklerini tespit edip bildirirken çeşitli zorluklarla karşılaşmaktadırlar. Karşılaştıkları zorlukları hafifletmek ve iş güvenliği mevzuatının etkin bir şekilde yönetilmesini sağlamak amacıyla bir uygulama geliştirilmesi düşünülmüştür. Bu çalışmada, geliştirilen bu uygulamaya ihtiyaç olup olmadığı ve fayda sağlayıp sağlamayacağı araştırılmıştır. Tezin ilk iki bölümü, mevcut literatürün taranması yöntemiyle hazırlanmıştır. Üçüncü bölümde ise nitel araştırma yöntemlerinden odak grup çalışması yapılmış ve katılımcılar uygulamayı kullandıktan sonra anketler doldurmuştur. 8 Pilot kullanıcının doldurmuş olduğu anketlerden elde edilen veriler, yorumlayıcı fenomenoloji yöntemiyle analiz edilerek sonuçlar ortaya konulmuştur. İş Güvenliği Uzmanların bildirim yaparken karşılaştıkları birçok zorluğun olduğunu ve bu zorluklardan birinin de yasal mevzuatın fazla olup takip edilmesinin zor olmasıdır. Bu sorun üzerine geliştirilen uygulamanın, İş Güvenliği Uzmanlarına önemli ölçüde fayda sağlayacağı ve süreçleri hızlandıracağı sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma, iş sağlığı ve güvenliği alanındaki mevzuatların daha etkin bir şekilde uygulanmasına katkı sağlayacak yenilikçi bir yaklaşım sunmaktadır. Yapılan odak grup görüşmeleri sonucu böyle bir uygulamaya ihtiyaç olduğu ve geliştirilen uygulamanın, iş güvenliği uzmanlarının çalışmalarını kolaylaştırarak işyerlerinde daha sağlıklı ve güvenli çalışma koşullarını oluşturacağı öngörülmektedir. Anahtar Kelimeler: İş Sağlığı ve Güvenliği, İş Güvenliği Mevzuatı, Mevzuat Eksiklikleri Tespiti, İş Güvenliği Mevzuat Yönetimi, İdari Para Cezaları.
İnşaat sektöründe çalışanların iş kazası risklerinin demografik değişkenler açısından incelenmesi
Bu çalışmada inşaat sektöründe çalışanların iş kazası risklerinin demografik değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Amaç doğrultusunda hazırlanan anket formu; 2024 yılında Kocaeli'nde kolayda örnekleme yöntemi ile belirlenmiş inşaatlarda çalışan 400 kişiye uygulanmıştır. Elde edilen veriler bilgisayar ortamında ki kare ve lojistik regresyon analizine tabi tutulmuştur. Araştırma sonucunda; katılımcıların önemli bir çoğunluğunun (%55,5) iş kazası yaşamış olduğu belirlenmiştir. Araştırmada, yaşın, sigara ve alkol iş kazası geçirme artırdığı, toplam çalışma süresinin, kişisel koruyucu ekipman kullanımının, çalışma saatlerinden ve ortamından memnuniyetin kazası riskini anlamlı şekilde azalttığı saptanmıştır. Eğitim durumu, kronik hastalık durumu, aylık gelir düzeyi, mesleğini isteyerek seçme durumu vb. değişkenlerin ise iş kazası riskinden bağımsız olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: İnşaat Sektörü, İş Kazası, İş Sağlığı ve Güvenliği
Liman işletmelerinde iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları; Kocaeli liman bölgesi örneği
Bu çalışmada, limanlarda uygulanan iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin liman çalışanları üzerindeki etkisi değerlendirilmiştir. Bu amaçla, Sosyo-Demografik Anket Formları kullanılmıştır. Çalışmada, Kocaeli Körfez Bölgesi'nde faaliyet gösteren 36 liman arasında ulusal ve uluslararası alanda büyük talep gören bir limanın iş sağlığı ve güvenliği uygulamaları ayrıntılı olarak incelenmiş ve 300 mavi yaka liman çalışanına sosyo-demografik anketler uygulanarak analiz yapılmıştır. Anket uygulaması, liman yönetiminin izin verdiği gündüz saatlerinde operasyon sahasında aktif olarak çalışan mavi yaka çalışanlara gerçekleştirilmiştir. Çalışmada elde edilen veriler, IBM SPSS 25.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. İstatistiksel analizler, araştırma değişkenleri arasındaki ilişkiyi incelemek için kullanılmıştır. Bu analizde, katılımcıların sosyo-demografik profili de dikkate alınmıştır. İstatistiksel veri analizi yöntemleri, elde edilen verilerin analiz edilerek ilişkilerin, eğilimlerin veya farklılıkların belirlenmesine yardımcı olur. Bu şekilde, araştırmanın amacına yönelik anlamlı sonuçlar elde edilir ve katılımcıların sosyo-demografik özellikleri ile araştırma değişkenleri arasındaki ilişki daha iyi anlaşılır. Analize başlamadan önce, çalışma hakkında genel bilgiler verilmiş; çalışmanın konusu, amacı, kapsamı, problemi ve modeli açıklanmıştır. Ayrıca, çalışmanın analiz sonuçları sunulmuş ve yorumlanmıştır.
ISO 45001 iş sağlığı ve güvenliği standardının tersane işletmesine uygulanması ve karşılaşılan zorluklar
Bu çalışmada ISO 45001 iş sağlığı ve güvenliği standardının tersane işletmesine uygulanması ve uygulama sürecinde karşılaşılan zorlukları incelemektedir. Tezde hem teorik bir literatür incelemesi yapılmış hem de tersane sektöründe çalışanlar ve iş güvenliği uzmanları ile birlikte gerçekleştirilen saha çalışmalarına yer verilmiştir. Çalışmada, ISO 45001 standartlarının, tersanelerde iş kazalarını önleme, risk yönetimi süreçlerini geliştirme ve çalışanların güvenlik bilincini artırma konularında önemli iyileştirmeler sağladığı sonucuna varılmıştır. Bununla birlikte, standartların uygulanmasında karşılaşılan en büyük zorluklar, mevcut iş güvenliği kültürünün yetersizliği, çalışanların eğitimi ve standartların günlük işleyişe entegrasyonu sürecinde yaşanan direnç olarak belirlenmiştir. Bu zorluklara rağmen, ISO 45001'in doğru uygulandığında iş güvenliği kültürünü güçlendirdiği ve işletme performansına olumlu katkılar sunduğu gözlemlenmiştir.
Çelik konstrüksiyon üretimi yapan bir işletmenin Fine-Kinney yöntemi ile risk analizi
Bu çalışmada, çelik konstrüksiyon üretimi yapan bir işletmenin potansiyel tehlikelerini ve risklerini sistematik bir biçimde analiz etmek amaçlanmıştır. Bu amaca yönelik olarak risk analizi süreçleri Fine-Kinney yöntemi ile değerlendirilmiştir. Çalışma sonucunda; işletmede toplam 74 adet tehlike kaynağının risk önem skorunun 200 puan ve üzerinde olduğu, bu tehlike kaynaklarının "yüksek risk" kategorisinde bulunduğu tespit edilmiştir. Bu tehlike kaynakları detaylı incelendiğinde; 20 adedinin çalışma iskeleleri ile ilgili olduğu, 8 adedinin de elektrikli aletlerin kullanımı ile ilgili olduğu görülmüş, işletmede yüksek tehlike kaynaklarının bu alanlarda yoğunlaştığı kanaatine varılmıştır. Özellikle bu alanlara yönelik düzeltici ve önleyici tedbirlerin uygulanması ile işletmenin tüm tehlike kaynaklarının risk önem skorunun 200 puan ve altına düşürülmesi sağlanmıştır.
İş kazası sıklığının işletme büyüklüğü ölçeğinde değerlendirilmesi
İşyeri büyüklüğü (İB) arttıkça, kurumsallığın, iş güvenliği yönetim sisteminin, iş güvenliği kültürünün ve performansının gelişmesi; dolayısıyla, iş kazası sıklığının (İKS) azalması beklenir. Bu çalışmada, iller ve ekonomik faaliyetler bazında, Türkiye'nin İKS ve ölümlü İKS (ÖİKS) değerlerinin işyeri büyüklüğüne (İB) göre değişimleri incelendi. Böylece, büyük işyerlerinin İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) bakımından kurumsallıkları değerlendirildi. İstatistiksel analizlerde, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası (SSGSS) Kanunu madde 4-a kapsamında sigortalı çalışanların (hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanlar) 2013-2023 Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) istatistik yıllıklarındaki verileri kullanıldı. İKS ve ÖİKS'nin İB ile ilişkileri basit regresyon ve korelasyon yöntemleriyle analiz edildi. İKS ve ÖİKS değerleri yüksek olan büyük işyerlerinin bulunduğu iller ve ekonomik faaliyetler sırasıyla Iiks ve Iöiks indeksleri kullanılarak belirlendi. İstatistiksel analizler sonucunda, illerin ve faaliyetlerin İKS-İB ilişkisinin 2013-2023 yılları boyunca (miks > 0), illerin ÖİKS-İB ilişkisinin 2013-2015, 2017-2020 ve 2022-2023 yılları arasında (möiks > 0), faaliyetlerin ÖİKS-İB ilişkisinin ise 2013-2022 yılları boyunca (möiks > 0) doğru orantılı olarak değiştiği tespit edildi. Kısacası, iller ve ekonomik faaliyetler bazında, İB arttıkça, İKS ve ÖİKS değerleri genel olarak arttı. İşyeri tehlike sınıfları bazında, faaliyetlerin İKS-İB ilişkisi 2013-2023 yılları boyunca genellikle doğru orantılı olarak değişti (mat, mt ve mçt > 0, tehlikeli sınıfın 2020 yılı hariç). İB arttıkça, çok tehlikeli sınıftaki faaliyetlerin İKS değerleri en fazla arttı ve bu faaliyetlerin İKS-İB ilişkisi en güçlü oldu. Bu faaliyetlerin ÖİKS-İB ilişkisi ise, 2013-2023 yılları boyunca oldukça değişken olmakla birlikte, bu istikrarsızlık tamamen olumsuz olarak değerlendirilebilir. Dolayısıyla, büyük işyerlerinin İSG bakımından yeterince kurumsallaşmadığı ortaya çıktı. Iiks indeksi en yüksek iller 2013-2015 ve 2018-2022 yıllarında 11-Bilecik, 2016-2017 yıllarında 70-Karaman ve 2023 yılında 77-Yalova olurken, 2013-2023 yılları Iöiks indeksi en yüksek iller oldukça değişkendir. 2023 yılı Iiks indeksi en yüksek ilk beş il sırasıyla 77-Yalova, 11-Bilecik, 45-Manisa, 41-Kocaeli ve 67-Zonguldak oldu. 2013-2023 yılları Iiks indeksi ile 2013-2015 ve 2017-2023 yılları Iöiks indeksi en yüksek faaliyet NACE 05-Kömür ve linyit çıkartılmasıdır. 2023 yılı Iiks indeksi en yüksek ilk beş faaliyet sırasıyla NACE 05-Kömür ve linyit çıkartılması, NACE 30-Diğer ulaşım araçlarının imalatı, NACE 29-Motorlu kara taşıtı, treyler (römork) ve yarı treyler (yarı römork) imalatı, NACE 51-Hava yolu taşımacılığı ve NACE 24-Ana metal sanayii faaliyetleridir. Sonuç olarak, Türkiye'nin İKS ve ÖİKS değerlerinin düşürülmesi için özellikle yüksek indeksli illerde ve faaliyetlerde ve çok tehlikeli sınıftaki faaliyetlerde bulunan büyük işyerlerinin öncelikle kurumsallaşması gerekir. Bu kurumsallaşma sürecinde, büyük bir işyeri olmanın sağladığı avantajlardan faydalanabilirler. Bu sayede, kurumsal yönetim sistemlerinin bir parçası olan İSG yönetim sistemlerini ve kurumsal kültürlerinin bir parçası olan iş güvenliği kültürlerini geliştirebilirler, İSG performanslarını yükseltebilirler.
Okullarda iş sağlığı ve güvenliği kültürünün, güvenli davranışlar açısından incelenmesi; Başiskele ilçesinde bir araştırma
Bu tez, Kocaeli ili Başiskele ilçesindeki okullarda iş sağlığı ve güvenliği (İSG) kültürünü güvenli davranışlar açısından incelemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada, özellikle meslek liselerinde çalışan öğretmenlerin İSG farkındalık düzeyleri analiz edilmiş ve İSG kültürünün okullardaki mevcut durumu değerlendirilmiştir. Çalışmada, İSG'nin eğitim kurumlarındaki önemi, güvenlik kültürünün oluşturulmasına yönelik faktörler ve bu kültürün öğrenci ve çalışan güvenliği üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Araştırma, anket yöntemiyle gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler istatistiksel yöntemlerle analiz edilmiştir. Bulgular, okullardaki İSG uygulamalarının iyileştirilmesi gerektiğini ve güvenlik kültürünün çalışanların güvenli davranışlarını artırmada kritik bir rol oynadığını göstermektedir. Çalışma sonucunda, İSG kültürünün yaygınlaştırılması için eğitim, risk yönetimi ve politika geliştirme alanlarında öneriler sunulmuştur. Bu tez, eğitim kurumlarında İSG uygulamalarının geliştirilmesine yönelik önemli katkılar sağlamayı hedeflemektedir.
Yapay zekâ tabanlı makine öğrenmesi yöntemleri ile iş kazalarının tahmin edilmesi; Türkiye'de 2016–2024 SGK verileri üzerinden 2025–2033 projeksiyonu
Bu çalışmanın temel amacı, 2016–2024 dönemi SGK iş kazası verilerinden hareketle 2025– 2033 dönemi için geçici iş göremezlik ve ölümlü iş kazası eğilimlerini tahmin etmek, geleceğe dönük proaktif projeksiyonlar üretmek ve farklı algoritmaların performanslarını karşılaştırmaktır. Metodoloji kapsamında veri seti, yaralanma türü kodları temelinde düzenlenmiş; erkek ve kadın çalışanlar için 1, 2, 3, 4 ile 5 gün ve üzeri geçici iş göremezlik değişkenleri ile ölen erkek ve kadın değişkenlerini içerecek şekilde çoklu hedefli olarak yapılandırılmıştır. Veri ön işleme ve gecikme (lag) öznitelikleri üretme adımlarının ardından; Random Forest, XGBoost ve LightGBM algoritmaları test edilmiş, model performansları MAE ve RMSE metrikleri ile değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgulara göre, karşılaştırılan modeller arasında en düşük hata değerlerini Random Forest modeli (MAE: 387.81, RMSE: 933.77) üretmiştir. Bu ana modele göre, 2025 yılında 400.604 olması beklenen yıllık toplam iş kazasının %59,7 artışla 2033 yılında 639.786 seviyesine ulaşacağı hesaplanmıştır. En yüksek hacmi "5 gün ve üzeri" raporlu vakalar (2025'te 248.007'den 2033'te 395.207'ye) oluştururken, 2025-2033 dönemi için toplam 63.432 çalışanın yaşamını yitireceği ve bu mortalite öngörüsünün 61.871 vaka ile büyük ölçüde erkek çalışanlarda yoğunlaşacağı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, Random Forest algoritmasının veri temelli risk analizi için güçlü bir karar destek aracı sunduğu kanıtlanmış olup, özellikle beş gün ve üzeri süreli yaralanmalar ile erkek çalışan mortalitesinin İSG politikalarında öncelikli müdahale alanı olması gerektiği saptanmıştır.