Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi İlknur Dilekler Aldemir
13 theses · TOBB Economics and Technology University
Genç yetişkin erkeklerde kaslı olma dürtüsü ve işlevsel olmayan yeme davranışları ile ilişkili faktörlerin incelenmesi
Amaç: Bu çalışmada genç yetişkin erkeklerde kaslı olma dürtüsü ve işlevsel olmayan yeme davranışlarıyla ilişkili faktörlerin incelenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çevrimiçi ortamda Google Forms üzerinden gerçekleştirilen araştırmaya 18-35 yaş aralığında olan 144 genç yetişkin erkek katılmıştır. Veriler, Sosyodemografik Bilgi Formu, Görünüme Yönelik Sosyokültürel Tutumlar Ölçeği-4, Sosyal Medyada Fiziksel Görünüm Karşılaştırma Ölçeği, Yeme Bozukluğu Değerlendirme Ölçeği ve Kaslı Olma Dürtüsü Ölçeği ile toplanmıştır. Verilerin analizi tanımlayıcı istatistikler, Pearson korelasyon analizi ve aracılık analizi kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Korelasyon analizi sonuçları araştırmanın değişkenlerinin birbiriyle anlamlı ilişkileri olduğunu göstermiştir. Ancak iki model ayrı ayrı test edildiğinde Instagram üzerinden kaslı olmaya dair baskı ile erkeklerde kaslı olma dürtüsü ve işlevsel olmayan yeme davranışlarında sosyal karşılaştırmanın aracı rolü olmadığı bulunmuştur. Gelecek çalışmalar için modele erkeklerin ideal beden algılarına ilişkin farklı değişkenler ekleyerek modelin geliştirilmesi önerilmektedir. Sonuç: Araştırmanın sonuçları Instagram üzerinden kaslı olmaya dair baskı ile erkeklerde kaslı olma dürtüsü ve işlevsel olmayan yeme davranışlarında sosyal karşılaştırmanın aracı rolü olmadığını göstermektedir. Çalışma klinik alan yazında erkeklerde işlevsel olmayan yeme davranışı tanı ve tedavisi için başlangıç düzeyinde de olsa bir takım dolaylı katkılarda bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Instagram Baskısı, Sosyal Karşılaştırma, Kaslı Olma Dürtüsü, İşlevsel Olmayan Yeme Davranışı
The relationship between looming cognitive style and health anxiety
In this thesis study, it was aimed to investigate whether looming cognitive style, that was found to be a cognitive vulnerability factor for anxiety disorders by several studies, predicts health anxiety. While studying this relationship, the effect of anxiety sensitivity and intolerance of uncertainty that were other cognitive vulnerabilities related to health anxiety, and some sociodemographic variables that were found to affect health anxiety by conducting analyses in the current study were controlled statistically. The sample of the study was constructed with the convenience sampling method, and the data of 241 participants were included in the sample. Data were collected by applying the Looming Maladaptive Style Questionnaire-Revised, Anxiety Sensitivity Index-3, Intolerance of Uncertainty Scale, Short Health Anxiety Inventory, and demographic information form. Collected data were analyzed by conducting hierarchical regression analysis and it was found that looming cognitive style did not predict health anxiety after controlling the effects of the control variables in question. To make sense of this result, a mediation analysis was conducted as an ad hoc analysis, and it was found that looming cognitive style predicted health anxiety through the mediation of anxiety sensitivity and intolerance of uncertainty. Findings were discussed within the scope of the literature. Keywords: Looming Cognitive Style, Health Anxiety, Intolerance of Uncertainty, Anxiety Sensitivity
Yeme bozukluğunda beden ve görünüşle ilgili öz bilinçli duygular
Bu çalışmanın amacı, yeme bozukluğu tanı geçmişi olan ve bozulmuş yeme davranışları ve tutumları sergileyen bireylerde beden ve görünüşle ilişkili suçluluk, utanç, mahcubiyet, haset, öz tiksinme, kibirli gurur ve otantik gurur olmak üzere yedi öz bilinçli duygunun nasıl deneyimlendiğini, anlamlandırıldığını ve düzenlendiğini incelemektir. Bunlara ek olarak, belirtilen yedi duygunun bozulmuş yeme davranışları ve tutumlarında oynadığı rolün daha derinlemesine araştırılması da amaçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda, yedi katılımcıyla senaryolara dayalı yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz sonucunda tetikleyiciler, duygusal deneyimler, davranışsal deneyimler, bilişsel deneyimler, davranışsal stratejiler ve bilişsel stratejiler olmak üzere 6 ana temaya ulaşılmıştır. Bulgular, genel olarak mevcut alan yazınla uyumlu olup, beden ve görünüşle ilgili olumsuz öz bilinçli duyguların yeme bozukluklarında uyum bozucu bilişsel ve davranışsal örüntülerle deneyimlendiğine işaret etmiştir. Ayrıca, mükemmeliyetçiliğin bedenle ilgili otantik gurur deneyiminin olumlu sonuçlarını engelleyen bir rolü olabileceği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, bedenle ve görünüşle ilgili öz bilinçli duyguların hem işlevsel hem de işlevsiz stratejilerle düzenlendiğine ve tıkınırcasına yeme, yemeği kısıtlama davranışlarının duygu düzenleme stratejisi olarak kullanıldığına dair izlenimler edinilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bedenle İlgili Öz-bilinçli Duygular, Yeme Bozuklukları, Duygu Düzenleme, İçerik Analizi
Bilişsel davranışçı grup terapisinin serebral palsi tanısı olan çocuklara sahip ebeveynlerde iyi oluş, aile yaşam kalitesi ve sosyal dahil olma üzerindeki etkisi
Bu tez çalışmasının temel amacı; SP'ye sahip çocukları bulunan ebeveynlerde araştırma kapsamında geliştirilen ve 10 oturumdan oluşan Bilişsel Davranışçı Grup Terapisi'nin bireysel iyi oluş, aile yaşam kalitesi ve sosyal dahil olmalarının üzerindeki etkilerinin incelenmesidir. Bu çalışma karma yöntemle gerçekleştirilmiş olup nicel ve nitel yöntemler kullanılmıştır. Çalışma 6 deney ve 6 kontrol grubunda olmak üzere 12 katılımcıdan oluşmaktadır. Veriler standart ölçekler ve yarı-yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen verilerin tema analizi yöntemiyle çözümlenmesinden elde edilmiştir. Analizler sonucunda gruplar arası karşılaştırmada ölçeklerde anlamlı bir fark görülmezken; bireysel ölçümlerde güvenilir değişim endeksine göre anlamlı farklar bulunmuştur. Tema analizinden elde edilen bulgular terapiden alınan fayda ve gruba ilişkin değiştirilmesi gereken yanlar olmak üzere iki üst temadan oluşmaktadır. Elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmıştır.
Secure attachment, well-being, and psychopathology: The mediation role of interpersonal emotion regulation
Secure attachment refers to the capability to establish healthy and secure relationships along with the capability to act autonomously. Extensive research has consistently documented the advantages of secure attachment in mental health outcomes, including well-being and psychopathology. People with secure attachment tend to employ adaptive emotion regulation strategies in dealing with stressful situations. While intrapersonal emotion regulation has been researched vastly in the literature, the interpersonal aspect needs to be addressed since emotion regulation is learned by people through their interactions with others. In the present study, we aimed to examine the mediating role of interpersonal emotion regulation (i.e.," enhancing positive affect, perspective taking, soothing and social modeling") in the relationship between secure attachment and well-being as well as secure attachment and psychopathology. The study sample consisted of 282 participants through convenience sampling. This study used the Warwick-Edinburgh Mental Well-Being Scale, The Brief Symptom Inventory, the Relationships Scales Questionnaire, and the Interpersonal Emotion Regulation Questionnaire. To test the hypotheses, mediation analyses were conducted. The findings revealed that utilizing a perspective-taking strategy was associated with increased well-being while using a soothing strategy was linked with decreased well-being. In addition, enhancing positive affect mediates the relationship between secure attachment and well-being. The mediating role of interpersonal emotion regulation between secure attachment and psychopathology was insignificant. The findings suggest that the link between enhancing positive affect is an adaptive strategy that securely attached individuals utilize to increase their well-being.
The Effect of place attachment and fatalism on the decision to stay after the earthquake: The Hatay example
The February 2023 earthquake in Hatay, Turkey, inflicted severe physical damage and profound emotional distress, leading many residents to grapple with their connection to the community. In this qualitative study with 22 participants from Hatay, the complex relationship between place attachment and fatalism when remaining in the catastrophe area was explored. Through thematic analysis of in-depth interviews, a rich tapestry of insights was uncovered regarding the significance of belonging to people (family and friends, the graves of their lost ones, and memories), belonging to culture (multicultural structure, indulgence and character of the community, feeling at home and the place a person was born, cuisine, history, and fear of losing cultural identity), and belonging to the environment (memories in Hatay and nature). Strong connections to the local environment, including memories tied to specific locations and the natural landscape, were found to deeply influence residents' decisions to stay. The concept of fatalism is also examined. Some of them emphasized the importance of their actions in supporting Hatay's rehabilitation and restoration, while others viewed their situation as fate. The importance of encouraging community involvement by providing forums for locals to participate in conversations about reconstructing their homes is underscored by this study. Cultural history must also be preserved since it creates a feeling of identity and strengthens ties within the community. Ultimately, this research contributes to a broader understanding of identity, agency, and community responses to crises, offering valuable lessons for future disaster management initiatives.
Cinsel şiddete maruz kalan kadınların psikoterapi deneyimi: Kadınlar bize ne anlatmak istiyor?
Bu tez çalışmasının temel amacı; yetişkinlik yaşamında cinsel şiddete maruz bırakılmış kadınların psikoterapi deneyimini derinlemesine anlamaktır. Bu hedefe ulaşmak için nitel bir çalışma yürütülmüştür. Çalışma örneklemini 18 yaş ve sonrası cinsel şiddete maruz bırakılmış ve en beş seans psikoterapi almış beş kadın katılımcı oluşturmaktadır. Kadınlar ile yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler yorumlayıcı fenomenolojik analiz ile incelenmiştir. Analizler sonucunda beş tema ortaya çıkmıştır. Bunlar sırasıyla; (1) Psikoterapiye Giden Yol Engellerle Dolu, (2) Bir Yara Mağarasında Yaşıyoruz, (3) İyileşmeye Açılan Alan: Terapiden Beklentiler, (4) Kimseye Anlatamadım: Cinsel Şiddeti Anlatmak Cesaret İstiyor, (5) Psikoterapiden Kazanımlar. Söz konusu temalar ilgili literatür ışığında tartışılmıştır.
Sosyal medyada psikoloji: İzlenimler ve psikoterapi beklentileri
Bu tez çalışmasının amacı; sosyal medyadaki psikoloji temalı içeriklerin psikoterapiye ilişkin beklentileri nasıl şekillendirdiğini ve içeriklere yönelik izlenimleri hem daha önce psikoterapi deneyimi olmayan bireyler hem de psikoterapistlerin perspektifinden incelemektir. Bu amaç doğrultusunda psikoterapi deneyimi olmayan on iki birey ve sosyal medyadaki psikoterapi içerikleri hakkında bilgisi olan on iki psikoterapistle yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler refleksif tematik analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Bireyler sosyal medyada psikoterapiye dair edinilen bilgilerin kimi zaman kendilerine ve psikoterapi sürecine katkısını vurgularken kimi zaman kafa karışıklığı yaratabileceğini belirtmişlerdir. Psikoterapistler ise, bu içeriklerin bireyin psikoterapi beklentilerini çeşitli yönlerde şekillendirirken kişilere zarar verici etkileri olabileceğini de vurgulamışlardır. Her iki grup da içeriklerin psikoterapiye yönlendirici etkisi olduğunu ifade etmiştir. Bulgular, sosyal medyadaki psikoloji temalı içeriklerin kişiler üzerindeki ve psikoterapi beklentilerine yönelik etkisinin çift yönlü olabileceğini göstermektedir. Bu nedenle psikoterapistlerin bu beklentileri dikkate alarak süreci yapılandırmalarının önemi ortaya konmaktadır.
Uyum bozucu hayal kurma ile kişilik inançları arasındaki ilişkide duygu düzenleme güçlüğünün aracı rolünün incelenmesi
Bu çalışmanın amacı, uyum bozucu hayal kurma ile kişilik inançları arasındaki ilişkiyi incelemek ve bu ilişki üzerinde duygu düzenleme güçlüğünün aracı rolünü araştırmaktır. Ek olarak, bu ilişkiye duygu düzenleme güçlüğünün "açıklık, amaçlar, dürtü, stratejiler ve kabul etmeme" alt boyutlarından hangisinin en güçlü aracılık etkisi gösterdiğini incelemek amaçlanmıştır. Bu kapsamda, 287 katılımcıdan oluşan örnekleme Demografik Bilgi Formu, Uyumsuz Hayal Kurma Ölçeği, Duygu Düzenleme Güçlüğü Ölçeği-Kısa Form ve Kişilik İnanç Ölçeği-Kısa Form sunulmuştur. Hipotezlerin test edilmesi için korelasyon analizi, basit aracılık analizi ve çoklu paralel aracılık analizi uygulanmıştır. Sonuçlara göre; tüm kişilik inançları ile uyum bozucu hayal kurma arasında pozitif yönde anlamlı ilişki bulunmuştur. Bunun yanında; duygu düzenleme güçlüğünün şizoid kişilik inancı ile uyum bozucu hayal kurma arasındaki ilişkide tam aracı; çekingen, bağımlı, pasif-agresif, obsesif-kompulsif, antisosyal, narsistik, histrionik, paranoid ve sınırda kişilik inancı ile uyum bozucu hayal kurma arasındaki ilişkide ise kısmi aracı olduğu ortaya konmuştur. Ek olarak, bu aracılık ilişkilerinde duygu düzenleme güçlüğünün alt boyutlarından yalnızca dürtü kontrol güçlüğünün anlamlı şekilde aracılık gösterdiği ortaya konmuştur. Bu sonuçlar, uyum bozucu hayal kurmanın kişiliğe özgü inanç ve deneyimler ile bağlantılı olduğunu ve duygu düzenleme güçlüğünün, özellikle dürtü kontrolündeki zayıflığın uyum bozucu hayal kurmanın gelişiminde rol oynadığını ortaya koymuştur. Elde edilen bulgular literatür ışığında tartışılmıştır.
Suçluluk ve utanç duyguları ile öz-eleştirel ruminasyon arasındaki ilişkide bilişsel ayrışmanın rolünün incelenmesi
Kabul ve Kararlılık Terapisi kuramındaki bilişsel ayrışmanın zorlayıcı duyguların ve negatif düşüncelerin psikolojik sağlık üzerindeki negatif etkilerini hafifletici bir işlevinin olduğu bilinmektedir. Mevcut çalışmanın amacı suçluluk ve utanç duyguları ile öz-eleştirel ruminasyon arasındaki ilişkinin bilişsel ayrışma düzeyi tarafından düzenlenip düzenlenmediğini ve belirtilen değişkenler arasındaki ilişkileri incelemektir. Bu ilişkiler araştırılırken psikopatoloji düzeyi kontrol edilmiştir. Çalışmanın örneklemi kolaylıkla ulaşılabilen örnekleme yoluyla oluşturulan 18-72 yaş aralığındaki 293 katılımcıdan oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak, suçluluk ve utanç duygularını ölçmek amacıyla Suçluluk ve Utanç Ölçeği, öz-eleştirel ruminasyonu ölçmek amacıyla Öz-Eleştirel Ruminasyon Ölçeği, bilişsel ayrışma düzeyini ölçmek amacıyla Drexel Ayrışma Ölçeği, psikopatoloji düzeyini kontrol etmek amacıyla Kısa Semptom Envanteri ve demografik bilgi formu kullanılmıştır. Toplanan verilerin analizinde kategorik değişkenlere ilişkin grup karşılaştırmaları, korelasyon analizleri ve suçluluk ve utanç duyguları için iki ayrı düzenleyicilik analizi gerçekleştirilmiştir. Analiz bulguları utanç ve suçluluk duygularının öz eleştirel ruminasyon ile pozitif yönde anlamlı bir ilişkisinin olduğunu ve bu ilişkilerin bilişsel ayrışma düzeyi tarafından düzenlenmediği göstermiştir. Elde edilen sonuçlar alanyazın çerçevesinde değerlendirilmiştir.
Yetişkin bağlanma stillerinin ayrılık sonrası yasla ilişkisinde eski partnere yönelik bilgi arayışının aracı rolü
Genç yetişkinler için oldukça önemli hale gelen romantik ilişkiler sona erdiğinde kayıp yaşayan bireyler ayrılık sonrası yas sürecine girebilmektedir. Bu çalışmada, yetişkin bağlanma stilleri ve eski partnere yönelik bilgi arayışının bu sürece etkisi incelenmiştir. Araştırma örneklemini Türkiye'de bulunan ve yaşları 18 ila 30 arasında değişen 168 kadın ve 43 erkek katılımcı oluşturmaktadır. Katılımcılar sırasıyla Sosyo-demografik Bilgi Formu, Bilgi Arayışı Anket Formu, Ayrılık Sonrası Yas Ölçeği ve İlişki Ölçekleri Anketi'ni çevrimiçi olarak doldurmuştur. Bu tez çalışmasında; ayrılık sonrası yas güvenli bağlanma stili ile negatif yönlü, saplantılı bağlanma stili ve bilgi arayışı ile pozitif yönlü ilişkili bulunmuştur. Bulgular, ayrılık sonrası daha sık bilgi arama davranışında bulunan kişilerin yas şiddetlerinin daha yüksek olma eğiliminde olduğunu göstermektedir. Ancak yapılan aracı değişken analizleri, ayrılık sonrası geçen süre ve ilişki ciddiyeti kontrol edildiğinde bile, bilgi arayışının bağlanma stilleri ve ayrılık sonrası yas arasındaki ilişkiye aracılık etmediğini göstermiştir. Ek olarak, yarı-yapılandırılmış görüşmelerle katılımcıların ayrılık sonrası sürece dair deneyimleri tematik analiz yardımıyla incelenmiştir. Buna göre; ayrılığın genç yetişkinler için kayda değer bir hadise olduğu, ayrılık sonrası geçen süre ve ilişki ciddiyetinin belirleyici olduğu, adaptasyonun zaman aldığı, bilgi arayışının bu adaptasyonu olumsuz etkileyebileceği ve bu süreçte katılımcıların başvurdukları baş etme yöntemleri ortaya konmuştur. Nitel ve nicel analiz sonuçları, alan yazın bulguları ışığında değerlendirilmiş; bu çalışmanın katkıları ve sınırlılıkları tartışılmış, klinik doğurguları ve gelecek çalışmalar için öneriler sunulmuştur.
The relationship between looming cognitive style and health anxiety
In this thesis study, it was aimed to investigate whether looming cognitive style, that was found to be a cognitive vulnerability factor for anxiety disorders by several studies, predicts health anxiety. While studying this relationship, the effect of anxiety sensitivity and intolerance of uncertainty that were other cognitive vulnerabilities related to health anxiety, and some sociodemographic variables that were found to affect health anxiety by conducting analyses in the current study were controlled statistically. The sample of the study was constructed with the convenience sampling method, and the data of 241 participants were included in the sample. Data were collected by applying the Looming Maladaptive Style Questionnaire-Revised, Anxiety Sensitivity Index-3, Intolerance of Uncertainty Scale, Short Health Anxiety Inventory, and demographic information form. Collected data were analyzed by conducting hierarchical regression analysis and it was found that looming cognitive style did not predict health anxiety after controlling the effects of the control variables in question. To make sense of this result, a mediation analysis was conducted as an ad hoc analysis, and it was found that looming cognitive style predicted health anxiety through the mediation of anxiety sensitivity and intolerance of uncertainty. Findings were discussed within the scope of the literature. Keywords: Looming Cognitive Style, Health Anxiety, Intolerance of Uncertainty, Anxiety Sensitivity
Yeme bozukluğunda beden ve görünüşle ilgili öz bilinçli duygular
Bu çalışmanın amacı, yeme bozukluğu tanı geçmişi olan ve bozulmuş yeme davranışları ve tutumları sergileyen bireylerde beden ve görünüşle ilişkili suçluluk, utanç, mahcubiyet, haset, öz tiksinme, kibirli gurur ve otantik gurur olmak üzere yedi öz bilinçli duygunun nasıl deneyimlendiğini, anlamlandırıldığını ve düzenlendiğini incelemektir. Bunlara ek olarak, belirtilen yedi duygunun bozulmuş yeme davranışları ve tutumlarında oynadığı rolün daha derinlemesine araştırılması da amaçlanmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda, yedi katılımcıyla senaryolara dayalı yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Analiz sonucunda tetikleyiciler, duygusal deneyimler, davranışsal deneyimler, bilişsel deneyimler, davranışsal stratejiler ve bilişsel stratejiler olmak üzere 6 ana temaya ulaşılmıştır. Bulgular, genel olarak mevcut alan yazınla uyumlu olup, beden ve görünüşle ilgili olumsuz öz bilinçli duyguların yeme bozukluklarında uyum bozucu bilişsel ve davranışsal örüntülerle deneyimlendiğine işaret etmiştir. Ayrıca, mükemmeliyetçiliğin bedenle ilgili otantik gurur deneyiminin olumlu sonuçlarını engelleyen bir rolü olabileceği tespit edilmiştir. Bununla birlikte, bedenle ve görünüşle ilgili öz bilinçli duyguların hem işlevsel hem de işlevsiz stratejilerle düzenlendiğine ve tıkınırcasına yeme, yemeği kısıtlama davranışlarının duygu düzenleme stratejisi olarak kullanıldığına dair izlenimler edinilmiştir. Anahtar Kelimeler: Bedenle İlgili Öz-bilinçli Duygular, Yeme Bozuklukları, Duygu Düzenleme, İçerik Analizi