Theses supervised by Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Fatih Soysal
10 theses · Trakya University
Saruhanlı Nurullah Efendi'nin el-Husûnü'l-Hamîdiyye tercümesinin latinizesi ve nübüvvet konularının tahlîli
Hüseyin el-Cisr'in kaleme aldığı "el-Husûnü'l-Hamîdiyye li-muhâfazati'l-'akâ'idi'l-İslâmiyye" adlı eserin "el-İnâyâtü'r-Rabbâniyye fî tercemeti Kitâbi'l-Husûn li-muhâfazati'l-akâidi'l-İslâmiyye" ismiyle yapılan tercümesinin transkripsiyonunu yaptığımız bu çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Giriş kısmında çalışmanın konusu, amacı ve önemi üzerinde durulmuş ve takip edilen metot hakkında bilgi verilmiştir. Nübüvvet meselesinin söz konusu eser merkezinde tahlilini yaptığımız birinci bölümde nebî, resûl, vahiy ve mûcize gibi kavramlardan hareket edilerek nübüvvet meselesinin klasik modern dönemlerdeki konumu tespit edilmeye çalışılmış, kelâm bilginleri ve İslâm filozofları tarafından nasıl anlaşıldığı incelemeye alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde "el-Husûnü'l-Hamîdiyye li-muhâfazati'l-'akâ'idi'l-İslâmiyye" isimli kelâm eserinin Osmanlı'nın son döneminde yapılmış olan ilk tercümesi "Savâbü'l-kelâm fî akāidi'l-İslâm"dan sonra yeniden yapılan ikinci tercümesi "el-İnâyâtü'r-Rabbâniyye fî tercemeti Kitâbi'l-Husûn li-muhâfazati'l-akâidi'l-İslâmiyye"nin Osmanlı Türkçesi'nden metne müdahale edilmeksizin aslı korunarak hafif transkripsiyonu yapılmıştır. Bu şekilde ilgili tercüme günümüz okuyucusunun istifadesine sunulmuştur.
Ahi Çelebi Abdurrahman El-Emânî'nin İtikâd Şerhi adlı eserinin transkripsiyonu ve mâtürîdiyye kelâmı açısından değerlendirilmesi
Osmanlı Devleti'nde avam ve havas halk nezdinde Eş'ariyye mezhebinin ön planda olduğu ve Mâtürîdiyye mezhebinin geri planda olduğu iddialarının doğruluğunun tespiti için dönemde okutulan akâid metinlerini incelemek büyük önem taşımaktadır. Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde Ahi Çelebi Abdurrahman el-Emânî'nin Osmanlı Türkçesi ile kaleme aldığı ''İtikâd Şerhi'' adlı eserin hangi mezhebin kelâmî öğretisine bağlı kalınarak yazılmış olduğunu izah etmek, iddiaların tespiti için geçmişe ışık tutmaktadır. ''İtikâd Şerhi''nin muhtevasında işlenen konuların hangi kelâm mezhebi ile izah edildiği çalışmamız sonucunda tespit edilmiş ve sonuç siz değerli okuyuculara sunulmuştur.
Ahi Çelebi Abdurrahman El-Emânî'nin İtikâd Şerhi adlı eserinin transkripsiyonu ve mâtürîdiyye kelâmı açısından değerlendirilmesi
Osmanlı Devleti'nde avam ve havas halk nezdinde Eş'ariyye mezhebinin ön planda olduğu ve Mâtürîdiyye mezhebinin geri planda olduğu iddialarının doğruluğunun tespiti için dönemde okutulan akâid metinlerini incelemek büyük önem taşımaktadır. Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde Ahi Çelebi Abdurrahman el-Emânî'nin Osmanlı Türkçesi ile kaleme aldığı ''İtikâd Şerhi'' adlı eserin hangi mezhebin kelâmî öğretisine bağlı kalınarak yazılmış olduğunu izah etmek, iddiaların tespiti için geçmişe ışık tutmaktadır. ''İtikâd Şerhi''nin muhtevasında işlenen konuların hangi kelâm mezhebi ile izah edildiği çalışmamız sonucunda tespit edilmiş ve sonuç siz değerli okuyuculara sunulmuştur.
Ahi Çelebi Abdurrahman El-Emânî'nin İtikâd Şerhi adlı eserinin transkripsiyonu ve mâtürîdiyye kelâmı açısından değerlendirilmesi
Osmanlı Devleti'nde avam ve havas halk nezdinde Eş'ariyye mezhebinin ön planda olduğu ve Mâtürîdiyye mezhebinin geri planda olduğu iddialarının doğruluğunun tespiti için dönemde okutulan akâid metinlerini incelemek büyük önem taşımaktadır. Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde Ahi Çelebi Abdurrahman el-Emânî'nin Osmanlı Türkçesi ile kaleme aldığı ''İtikâd Şerhi'' adlı eserin hangi mezhebin kelâmî öğretisine bağlı kalınarak yazılmış olduğunu izah etmek, iddiaların tespiti için geçmişe ışık tutmaktadır. ''İtikâd Şerhi''nin muhtevasında işlenen konuların hangi kelâm mezhebi ile izah edildiği çalışmamız sonucunda tespit edilmiş ve sonuç siz değerli okuyuculara sunulmuştur.
Çerkeşîzâde Mehmed Tevfîk Efendi'nin Risâletü'l-Hamîdiyye-Risâle Fî' Kabûli't-Tevbe adlı eserinin tahlil, tercüme ve ilmi neşri
Bu tez çalışmasında "Çerkeşîzâde Mehmet Tevfîk Efendi'nin Risâletü'l-Hamîdiyye-Risâle Fî Kabûli't-Tevbe Adlı Eserinin Tahlil, Tercüme Ve İlmi Neşri" başlıklı tezimiz incelenmiştir. Tezimiz bağlamında ele aldığımız Hamîdiyye Risâlesi, tevbe ve tevbe bahisleri etrafında Ehl-i sünnet ulemasının eserlerinden fikirlerinin nakledildiği reddiye ve derleme mahiyetinde klasik ilim geleneğine göre şerh türü Arapça bir eserdir. Tezimizin girişinde Hamîdiyye Risâlesi ve müellifi Çerkeşîzâde Mehmed Tevfîk Efendi hakkında bilgiler verildi. İki kısma ayırdığımız tahlil bölümünde önce eserde kullanılan kaynakların tahlili yapıldı. İslami ilimler arasında en çok kelam ilmine ait bu kaynakların çoğunlukla klâsik ilim geleneğine göre yazılmış şerh türünde olduğu müelifleri ile birlikte özellikleri açıklandı. Muhtevasının tahlilinde risalenin mutevasında geçen tevbe meseleleri ve yoğun şekilde büyük günahın affı için tevbeyi kula ve tevbeyi kabul etmenin de Allah'a vacip/zorunlu olması meselesi ele alınmıştır. Bu görüşleri iddia eden Mutezile'ye karşı Ehl-i sünnet uleması, büyük günahın affında tevbe etmenin kula vacip olmadığını Allah'ın dileğine kaldığını ve şartları yerine getirilen tevbenin kabulünün Allah'a vacip olmadığını, Allah'ın ancak vaadi gereği fazileti ve ihsanıyla tevbeyi kabul edeceğini belirtmişlerdir. Ayrıca vücub meselesini ve diğer tevbe meselelerini ilgili kelamî konular ve ilgili ayet-i kerime ve hadis-i şeriflerle izah etmişlerdir. Böylece tevbenin vücubiyeti hakkında hem Mutezile hemde Ehl-i sünnet'in görüşlerinin delilleri ele alındı. Sonra risalenin Türkçe tercümesi yapıldı. En son da eserin ilmi neşrinde müellifin nakilde bulunduğu metinlerin kaynakların yerleri ile bu kaynaklar ve müelliflerini tanıtan bilgiler dipnotlarla gösterildi. Neticede Hamîdiyye Risâlesi, tezimizde tüm yönleriyle derinlemesine incelenmiştir. Böylece eserin tahlili, tercümesi ve ilmi neşrini yapılarak ilim dünyası ve okuyucunun hizmetine sunulmuştur.
Çerkeşîzâde Mehmed Tevfîk Efendi'nin Risâletü'l-Hamîdiyye-Risâle Fî' Kabûli't-Tevbe adlı eserinin tahlil, tercüme ve ilmi neşri
Bu tez çalışmasında "Çerkeşîzâde Mehmet Tevfîk Efendi'nin Risâletü'l-Hamîdiyye-Risâle Fî Kabûli't-Tevbe Adlı Eserinin Tahlil, Tercüme Ve İlmi Neşri" başlıklı tezimiz incelenmiştir. Tezimiz bağlamında ele aldığımız Hamîdiyye Risâlesi, tevbe ve tevbe bahisleri etrafında Ehl-i sünnet ulemasının eserlerinden fikirlerinin nakledildiği reddiye ve derleme mahiyetinde klasik ilim geleneğine göre şerh türü Arapça bir eserdir. Tezimizin girişinde Hamîdiyye Risâlesi ve müellifi Çerkeşîzâde Mehmed Tevfîk Efendi hakkında bilgiler verildi. İki kısma ayırdığımız tahlil bölümünde önce eserde kullanılan kaynakların tahlili yapıldı. İslami ilimler arasında en çok kelam ilmine ait bu kaynakların çoğunlukla klâsik ilim geleneğine göre yazılmış şerh türünde olduğu müelifleri ile birlikte özellikleri açıklandı. Muhtevasının tahlilinde risalenin mutevasında geçen tevbe meseleleri ve yoğun şekilde büyük günahın affı için tevbeyi kula ve tevbeyi kabul etmenin de Allah'a vacip/zorunlu olması meselesi ele alınmıştır. Bu görüşleri iddia eden Mutezile'ye karşı Ehl-i sünnet uleması, büyük günahın affında tevbe etmenin kula vacip olmadığını Allah'ın dileğine kaldığını ve şartları yerine getirilen tevbenin kabulünün Allah'a vacip olmadığını, Allah'ın ancak vaadi gereği fazileti ve ihsanıyla tevbeyi kabul edeceğini belirtmişlerdir. Ayrıca vücub meselesini ve diğer tevbe meselelerini ilgili kelamî konular ve ilgili ayet-i kerime ve hadis-i şeriflerle izah etmişlerdir. Böylece tevbenin vücubiyeti hakkında hem Mutezile hemde Ehl-i sünnet'in görüşlerinin delilleri ele alındı. Sonra risalenin Türkçe tercümesi yapıldı. En son da eserin ilmi neşrinde müellifin nakilde bulunduğu metinlerin kaynakların yerleri ile bu kaynaklar ve müelliflerini tanıtan bilgiler dipnotlarla gösterildi. Neticede Hamîdiyye Risâlesi, tezimizde tüm yönleriyle derinlemesine incelenmiştir. Böylece eserin tahlili, tercümesi ve ilmi neşrini yapılarak ilim dünyası ve okuyucunun hizmetine sunulmuştur.
Çerkeşîzâde Mehmed Tevfîk Efendi'nin Risâletü'l-Hamîdiyye-Risâle Fî' Kabûli't-Tevbe adlı eserinin tahlil, tercüme ve ilmi neşri
Bu tez çalışmasında "Çerkeşîzâde Mehmet Tevfîk Efendi'nin Risâletü'l-Hamîdiyye-Risâle Fî Kabûli't-Tevbe Adlı Eserinin Tahlil, Tercüme Ve İlmi Neşri" başlıklı tezimiz incelenmiştir. Tezimiz bağlamında ele aldığımız Hamîdiyye Risâlesi, tevbe ve tevbe bahisleri etrafında Ehl-i sünnet ulemasının eserlerinden fikirlerinin nakledildiği reddiye ve derleme mahiyetinde klasik ilim geleneğine göre şerh türü Arapça bir eserdir. Tezimizin girişinde Hamîdiyye Risâlesi ve müellifi Çerkeşîzâde Mehmed Tevfîk Efendi hakkında bilgiler verildi. İki kısma ayırdığımız tahlil bölümünde önce eserde kullanılan kaynakların tahlili yapıldı. İslami ilimler arasında en çok kelam ilmine ait bu kaynakların çoğunlukla klâsik ilim geleneğine göre yazılmış şerh türünde olduğu müelifleri ile birlikte özellikleri açıklandı. Muhtevasının tahlilinde risalenin mutevasında geçen tevbe meseleleri ve yoğun şekilde büyük günahın affı için tevbeyi kula ve tevbeyi kabul etmenin de Allah'a vacip/zorunlu olması meselesi ele alınmıştır. Bu görüşleri iddia eden Mutezile'ye karşı Ehl-i sünnet uleması, büyük günahın affında tevbe etmenin kula vacip olmadığını Allah'ın dileğine kaldığını ve şartları yerine getirilen tevbenin kabulünün Allah'a vacip olmadığını, Allah'ın ancak vaadi gereği fazileti ve ihsanıyla tevbeyi kabul edeceğini belirtmişlerdir. Ayrıca vücub meselesini ve diğer tevbe meselelerini ilgili kelamî konular ve ilgili ayet-i kerime ve hadis-i şeriflerle izah etmişlerdir. Böylece tevbenin vücubiyeti hakkında hem Mutezile hemde Ehl-i sünnet'in görüşlerinin delilleri ele alındı. Sonra risalenin Türkçe tercümesi yapıldı. En son da eserin ilmi neşrinde müellifin nakilde bulunduğu metinlerin kaynakların yerleri ile bu kaynaklar ve müelliflerini tanıtan bilgiler dipnotlarla gösterildi. Neticede Hamîdiyye Risâlesi, tezimizde tüm yönleriyle derinlemesine incelenmiştir. Böylece eserin tahlili, tercümesi ve ilmi neşrini yapılarak ilim dünyası ve okuyucunun hizmetine sunulmuştur.
El-Makdisî'nin Gâyetü'l-Merâm fî Şerhi Bahri'l-Kelâm adlı eserinde ilâhî sıfatlar meselesine yaklaşımı
XV. yüzyılda yaşamış olan Makdisî Arapça, kelâm, fıkıh ve muhtelif ilim alanlarındaki bilgi ve birikimi ile Memlük devletinde yetişmiş mümtaz şahsiyetlerdendir. Onun Arapça ve kelâm alanlarına dair telif etmiş olduğu iki eseri kaynaklarda aktarılmakla birlikte elimizde sadece kelâm alanına dair Ebü'l-Muîn en-Nesefî'nin Bahrü'l-Kelâm isimli eseri üzerine kaleme aldığı Gâyetü'l-Merâm Fî Şerhi Bahri'l-Kelâm isimli şerhi bulunmaktadır. Onun, Bahrü'l-Kelâm'da Müellif tarafından ele alınan konuları açıklığa kavuşturma ve başta Mâtürîdî kelâm ekolü olmak üzere diğer ekollerin görüşlerine yer vererek kendi düşüncesini aktarma gayretinde olduğu görülmektedir. Makdisî tarafından kaleme alınan bu şerh Memlük devletinde diğer ilim alanlarında olduğu gibi kelâm alanında da Hanefî-Mâtürîdî düşüncesinin önemli bir yere sahip olduğunu göstermektedir. Tezimiz şerhte işlenen bütün meseleleri kapsamaktan ziyade İlâhî sıfatlara dair ele alınan konuları ihtiva etmektedir. Çalışmamızda hem kelâm ilminin Memlük devletindeki durumu hakkında bilgi sahibi olma hem de İlâhî sıfatlar bağlamında Müteahhirûn devrinde yaşamış olan bir âlimin Mütekaddimûn devrinde kaleme alınan bir esere yaklaşım tarzının gösterilmesi amaçlanmıştır.
El-Makdisî'nin Gâyetü'l-Merâm fî Şerhi Bahri'l-Kelâm adlı eserinde ilâhî sıfatlar meselesine yaklaşımı
XV. yüzyılda yaşamış olan Makdisî Arapça, kelâm, fıkıh ve muhtelif ilim alanlarındaki bilgi ve birikimi ile Memlük devletinde yetişmiş mümtaz şahsiyetlerdendir. Onun Arapça ve kelâm alanlarına dair telif etmiş olduğu iki eseri kaynaklarda aktarılmakla birlikte elimizde sadece kelâm alanına dair Ebü'l-Muîn en-Nesefî'nin Bahrü'l-Kelâm isimli eseri üzerine kaleme aldığı Gâyetü'l-Merâm Fî Şerhi Bahri'l-Kelâm isimli şerhi bulunmaktadır. Onun, Bahrü'l-Kelâm'da Müellif tarafından ele alınan konuları açıklığa kavuşturma ve başta Mâtürîdî kelâm ekolü olmak üzere diğer ekollerin görüşlerine yer vererek kendi düşüncesini aktarma gayretinde olduğu görülmektedir. Makdisî tarafından kaleme alınan bu şerh Memlük devletinde diğer ilim alanlarında olduğu gibi kelâm alanında da Hanefî-Mâtürîdî düşüncesinin önemli bir yere sahip olduğunu göstermektedir. Tezimiz şerhte işlenen bütün meseleleri kapsamaktan ziyade İlâhî sıfatlara dair ele alınan konuları ihtiva etmektedir. Çalışmamızda hem kelâm ilminin Memlük devletindeki durumu hakkında bilgi sahibi olma hem de İlâhî sıfatlar bağlamında Müteahhirûn devrinde yaşamış olan bir âlimin Mütekaddimûn devrinde kaleme alınan bir esere yaklaşım tarzının gösterilmesi amaçlanmıştır.
El-Makdisî'nin Gâyetü'l-Merâm fî Şerhi Bahri'l-Kelâm adlı eserinde ilâhî sıfatlar meselesine yaklaşımı
XV. yüzyılda yaşamış olan Makdisî Arapça, kelâm, fıkıh ve muhtelif ilim alanlarındaki bilgi ve birikimi ile Memlük devletinde yetişmiş mümtaz şahsiyetlerdendir. Onun Arapça ve kelâm alanlarına dair telif etmiş olduğu iki eseri kaynaklarda aktarılmakla birlikte elimizde sadece kelâm alanına dair Ebü'l-Muîn en-Nesefî'nin Bahrü'l-Kelâm isimli eseri üzerine kaleme aldığı Gâyetü'l-Merâm Fî Şerhi Bahri'l-Kelâm isimli şerhi bulunmaktadır. Onun, Bahrü'l-Kelâm'da Müellif tarafından ele alınan konuları açıklığa kavuşturma ve başta Mâtürîdî kelâm ekolü olmak üzere diğer ekollerin görüşlerine yer vererek kendi düşüncesini aktarma gayretinde olduğu görülmektedir. Makdisî tarafından kaleme alınan bu şerh Memlük devletinde diğer ilim alanlarında olduğu gibi kelâm alanında da Hanefî-Mâtürîdî düşüncesinin önemli bir yere sahip olduğunu göstermektedir. Tezimiz şerhte işlenen bütün meseleleri kapsamaktan ziyade İlâhî sıfatlara dair ele alınan konuları ihtiva etmektedir. Çalışmamızda hem kelâm ilminin Memlük devletindeki durumu hakkında bilgi sahibi olma hem de İlâhî sıfatlar bağlamında Müteahhirûn devrinde yaşamış olan bir âlimin Mütekaddimûn devrinde kaleme alınan bir esere yaklaşım tarzının gösterilmesi amaçlanmıştır.