Theses supervised by Prof. Dr. Asaf Varol
25 theses · Fırat University
Konuşma seslerinden duyguları tanımak için yerel ikili ve üçlü örüntülere dayalı yeni bir modelin geliştirilmesi
Konuşma seslerinden duygu tanıma, insan-bilgisayar etkileşiminin ve işbirliğinin en üst düzeyde olması için önemli bir disiplindir. Farklı frekans ve karakteristikler içeren konuşma sinyalinin analizi zordur, bu nedenle konuşma verilerinden duyguları tanımak makine öğrenmesi için karmaşık bir problemdir. Ses özniteliklerinin çıkarımında ve sınıflandırmada farklı yöntemler geliştirilse de başarı oranları, dillere, duygulara ve veri tabanlarına göre değişmektedir. Bu tez çalışmasında, farklı boyutlardaki veri setlerinde uygulanabilecek, düşük hesaplama karmaşıklığına sahip, maliyeti düşük ve sınıflandırma performansını arttıran yeni bir model sunulmuştur. Öznitelik çıkarım tekniğine katkıda bulunacak yerel özniteliklerden genel optimum özniteliklere ulaşan yeni bir strateji elde edilmiştir. Önerilen model üç ana aşamadan oluşmaktadır. Bu aşamalar, öznitelik çıkarma, öznitelik seçme ve sınıflandırmadır. Ham ses verilerine dokuz seviyeli 1B-ADD uygulanarak alçak-geçirgen filtre katsayıları elde edilmiştir. Daha sonra her bir alçak geçirgen filtreye 1B-YİÖ ve 1B-YÜÖ uygulanarak öznitelik çıkarma ve ardından öznitelik birleştirme gerçekleştirilmiştir. 1B-YİÖ ve 1B-YÜÖ kullanılarak yerel ve dokusal öznitelikler elde edilmiştir. Sıralı bir yapı oluşturan dokuz seviyeli 1B-ADD yöntemi ile konuşma sinyallerindeki gürültüler giderilmiş, ses sinyal boyutu indirgenmiş ve frekans bölgesinde yeni öznitelikler çıkarılmıştır. Öznitelik çıkarım aşamasında 1B-YİÖ, 1B-YÜÖ ve 1B-ADD birlikte kullanılarak çok seviyeli yeni bir elle öznitelik çıkarım süreci sunulmuştur. Uzaklık tabanlı KBA ile sınıflandırıcıya giriş olacak en etkili öznitelikler seçilmiş ve diğer öznitelikler elenmiştir. Sınıflandırma aşamasında, güçlü bir sınıflandırıcı olan DVM kullanılmıştır. Önerilen model konuşmacıdan ve metinden bağımsız olarak RAVDESS, EMODB, SAVEE ve EMOVO gibi farklı karşılaştırma veri tabanlarında test edilmiştir. Literatüre, konuşma seslerinden duygu tanıma alanında, sınıflandırma ortalama doğruluk değerini arttıran düşük hesaplama karmaşıklığına sahip yeni bir model kazandırılmıştır.
Monte-Carlo forecasting and optimization of time series data using data mining and regression models
Many different models for time series modeling and forecasting tasks are proposed in the literature. However, research on modeling and forecasting seasonal time series data with trends remains an interesting and challenging task despite these contributions. Lately, in the 21st century, with the outbreak of the COVID-19 pandemic, time-series data experience uncertainty in most possible event outcomes. Organizations are keen on models that would provide them with an insight into the inherent dynamics of their time-series data, especially in predicting the future values of the series, as it is a tool that assists in decision-making. The best approach would be to have a model that can account for uncertainties in estimation. In this study, we proposed three hybrid time-series regression models: Polynomial-Fourier series, ANN-Polynomial-Fourier series, and ANN-Fourier series models to capture and describe different time-series data. The models combine the polynomial fitting, the Fourier fitting, and the artificial neural network. We ran 100 Monte Carlo simulations within 95% bounds of the models' regression curve to account for prediction uncertainties. The models were applied to many time-series data, which includes the tourism data of Turkey, Japan, Malaysia, and Singapore. The models have proven to be considered worthy candidates for time-series modeling and forecasting in each case. The Monte-Carlo simulation method was successful in predicting uncertain forecast outcomes. A Multi-step ahead forecast suggests a 10.22% increase in foreign visitors arrivals for Turkey in 2021, while Japan, Malaysia, and Singapore will expect a 92.42, 54.81%, and 70.55% decrease in the number of arrivals.
Uzaktan eğitim sınavlarında bakış algılaması ile kopya tespitinin modellenmesi
Uzaktan eğitim her ne kadar öğrencilere kendi ev ortamlarında eğitim görme imkânı verse dahi; uzaktan yapılan sınavların güvenliğini sağlamak, uzaktan eğitimin süregelen bir problemidir. Uzaktan eğitim sistemlerinin güvenilebilir yürütülmesi ve maliyetlerinin düşürülmesi için uzaktan eğitim sistemlerinde otomatik sınav takip ve kontrol modellerinin geliştirilmesi, büyük önem arz etmektedir. Bu çalışmada, uzaktan eğitim sınavlarında öğrencilerinin bilgisayarlarına bağlı web kameralarını kullanarak, kopya tespit sistemi modeli oluşturma ve böyle bir modelin başarılı sonuçlar verebilmesi için yeni yöntemlerin, algoritmaların ve modellerin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Bu tez çalışmasında, kameradan göz tespiti alanında Viola-Jones ve Facial-Landmarks ile yüz bulmaya dayalı, iki yeni metot ve algoritmaları geliştirilmiş ve sistem optimize edilmiştir. Web kameraların kısıtları ve bakış bulma konusundaki sorunları ortaya konulmuş, çözüm için kullanılabilecek yöntemler belirlenmiştir. Göz bebeği konumlarının belirlenmesi amacıyla, göz için özel olarak oluşturulan şablon eşleştirmeye dayalı ve literatürde benzerine rastlanılmayan yeni yöntemler geliştirilmiştir. Çalışma kapsamında üç ayrı veri tabanında testler yapılmış ve sonuçları irdelenmiştir. Geliştirilen yeni algoritma ve model, teorik ve uygulamalı birbirleri ile kıyaslanmış ve yeni modelin başarım oranının yüksek olduğu saptanmıştır.
MapReduce ile metasezgisel optimizasyon
Gelişen dünyada, iyileştirme ihtiyacı duyulan fonksiyon sayısı ve bu fonksiyonlara ait parametreler gün geçtikçe çoğalmakta ve bu parametrelerin optimal değerlerinin bulunması büyük önem arz etmektedir. Bu hususta metasezgisel optimizasyon algoritmaları geniş kullanıma sahip algoritmalardır. Ancak metasezgisel algoritmaların, tek bilgisayar üzerinde çalışan algoritmalar olmaları vesilesiyle, dağıtık olarak işletilmesi halinde etkinliğinin arttırılabileceği öngörülmektedir. Bu noktada çeşitli dağıtık uygulamalar bulunmasına rağmen, MapReduce kullanılarak yapılmış bir uygulamanın bulunmadığı gözlemlenmiştir. MapReduce ile dağıtık olarak metasezgisel optimizasyon uygulamasının gerçekleştirilmesi halinde optimizasyon algoritmalarının daha büyük problemleri daha az sürede çözme kabiliyetine kavuşacağı öngörülmektedir. Bu tez çalışmasında optimizasyon konusu incelenmiş, metasezgisel optimizasyon algoritmalarına birkaç örnek verilmiş, yeni bir optimizasyon algoritması tasarlanmış, MapReduce altyapısına giriş yapılmış ve son olarak da MapReduce ile yeni tasarlanan optimizasyon algoritmasının uygulanmasına yönelik bir çalışma verilmiştir.
Biometric system based on face recognition system
I want to thank all the staff members of Department of Software Engineering at Firat University, without their help it would be impossible for me to complete my study of Master Degree. It was my first time in my life to stay outside of my own country for as long but the love and care of all staff members including staff of my hostel never let me to feel any difference. Prof. Dr. Asaf VAROL was not only chairman of my department, he was also supervisor for my thesis. During the study he helped me more than a chairman and teacher. Words cannot pay back anyone's kindness and help but still I want to say thanks to all. Secondly, I would like to thanks to the department members of Software Engineering for their significant helps and feedback as well as for accepting my thesis and continued to encourage me, I learned a lot from them. Lastly, I would like to express my sincerest gratitude to my parents for their supports and encouragement throughout my studies. This studies would not have been possible without support of my wonderful mother, sisters, my husband, and brother's, thanks for their support and companionship.
Suç haritası ve ilişkisel suç analizi üzerine bir uygulama
Günümüzde suç teşkil eden olaylar giderek artmaktadır. Çevremizde şahit olduğumuz, çoğu zaman farkında bile olmadığımız bu istenmeyen olaylara, emniyet birimlerinin anında müdahalesi zor olabilmektedir. Emniyet birimleri olay yerine geldiklerinde olay ya bitmiş ya da suçu işleyen kişi suçun işlendiği bölgeden uzaklaşmıştır. Suçlunun tespitindeki en önemli etkenlerden birisi muhakkaktır ki başta şahitler ve geriye bırakılan delil niteliğindeki materyallerdir. Uygun görgü tanığı ifadeleri, etkin deliller neticesinde zanlıya ulaşmak daha kolay olacaktır. Bu tez çalışmasında öncelikle mevcut suçlar ve bu suçları işleyen kişilere ait bazı genel ve özel bilgiler toplanmıştır. Daha sonra gerekli formlar ve uzman sistem tasarlanmıştır. Verileri kaydetmek için veri tabanı yönetim sistemi kullanılmıştır. Yazılım Delphi XE IDE ortamında geliştirilmiştir. Ayrıca harita işlemleri için Google Maps API JavaScript V3 arabirimini kullanan TMS WebGMaps bileşen paketi kullanılmıştır. Verileri kaydetmek için SQL Server 2014 veri tabanı yönetim sistemi programı kullanılmıştır. Geliştirilen yazılım amacı yeni bir suç işlendiğinde veya henüz suçu işleyen kişinin tespit edilemediği durumlarda, suç noktasını merkez alacak şekilde çizilecek bir çember alanına dâhil edilen suçlar ile mevcut suçu belli ölçütlere göre kıyaslamak, ilişki kurmaktır. İlişki seviyesi istenilen oranda kabul edilirse, zaman kaybetmeden suçu işleme ihtimali yüksek olan kişiye müdahale kolay olacaktır.
Sıra Tabanlı oyunlarda karar teoremi yardımı ile davranış seçimi ve deneyim kazanma modeli
Günümüzde bilişim teknolojilerindeki baş döndürücü ilerleyiş her alanda olduğu gibi, bilgisayar oyunları alanında da kendini göstermektedir. İnsanların en temel ihtiyaçlarından biri olan eğlenme ihtiyacı ciddi oranda bu oyunlar sayesinde karşılanmakta ve sektördeki büyüme hızlı aşamalar kaydetmektedir. Bu tezde uygun yapıdaki sıra tabanlı oyunlarda seçilebilecek hamlelere ait tutarlı bir kazanç hesabının yapılması, ayrıca bu hesap yardımı ile öğrenebilen bir yapay zekâ tasarlanması amaçlanmaktadır. Burada kullandığımız yaklaşım, olabildiğince insan gibi davranan bir sistem oluşturmaya çalışmaktır. Bunu yapmakla asıl istenilen oyunlardaki eğlence faktörünü ve oyunların oynanabilirlik sürelerini arttırmaktır. Bahsedilen hedefi gerçekleştirmek için oluşturulan yapay zekânın deneyim kazanması ve günlük hayatta da sık karşılaşılan deneyimle değişen oranda hata yapma özellikleri kazandırılmaya çalışılmıştır. Çalışma yapılırken öngörülen oyun tipi; hamlelerin sıra tabanlı olarak uygulandığı, yapılan her hamlenin tam veya yaklaşık kazanç değerinin ölçülebildiği oyunlardır. Belirtilen türdeki oyunlarda, insan tarafından kontrol edilmeyen karakterlerin hamle seçimlerini yaparken, deneyimler sonucu elde edilen kazanımlar doğrultusunda karar vermesi sağlanmaya çalışılmaktadır. Burada hedeflenen; mutlak doğruları yapan bir yapay zekâyı bulmak değil, gerçek hayatta da olduğu gibi hata yapma ihtimalinin hep olduğu, deneyim oranında daha faydalı hamlelerin tercih edilme olasılığının arttığı bir yapı oluşturmaktır. Araştırmada karar verme işlemi için karar teoreminden yararlanılmıştır. Fakat karar teoreminde kullanılan ölçütlerinin yerine, duruma daha uygun olacağı düşünülerek araştırmacı tarafından geliştirilen ölçütler kullanılmıştır. Ayrıca yöntemimizin denendiği bir uygulama üzerinde farklı tür hamlelere ait kazanç değerlerinin hesaplaması, öğrenme ve öğrenme işlemi sonrası hamle seçimi işlemleri analiz edilecektir. Mevcut yöntemin öngörülen hamlelere ait kazanç değerlerini doğru bir şekilde hesaplayabildiği ve hesaplanan bu değerlerin öğrenme işleminde kullanılması sonrasında istenilen amaçlara ulaşılabildiği görülmüştür.
Gesture learner machine for recognizing symbols and numbers
Hand Gesture Recognition (HGR) is a system that has gained a great and more powerful attention in the recent years. This is due to its useful applications and the ability to contact with machine effectively based on the concept of Human Computer Interaction (HCI). This thesis presents an approach for HGR system using a software tool. The developed system reads the real time image as an input and then it compares it with the training set samples of hand signs. In this approach, for detecting the threshold regions, skin detection technique has been used and for recognition process three Machine Learning methods have been used such as k-Nearest Neighbors (k-NN), Naïve Bayes (NB) and Support Vector Machine (SVM). The used hand gestures are for recognizing numbers and symbols available in the Iraqi sing language using a Kinect camera that has a depth sensor. The results presented in this thesis are realized in improving the communication between individuals with special needs and normal individuals. In addition, the presented work can be used as means for understanding the meaning of sign language in different countries. Keywords: Hand Gesture, Human Computer Interaction, Kinect, k-Nearest Neighbor, Naïve Bayes, Sign Language, Support Vector Machine VII
Lip recognition using opencv
There have been many innovations in lip-recognition which usually incorporates lip localization and detection, highlight extraction, reading technique, acknowledgment technique, combination strategy, the arrangement of the mouth and the corpus. This thesis introduces the concepts used in lip-reading recognition considering both how the visual representation is transferred to the computer, and how machine learning techniques are used to associate lip shapes with the sounds produced. An improved procedure for lipacknowledgement is introduced, with the innovations discussed in several areas such as point of interest, lip restriction strategies, lip limitation highlights and so forth. In addition, the research discusses the difficulties and limitations of lip recognition systems, and provides valuable recommendations and suggestions for improving the accuracy of lip recognition using the findings of the practical work. Keywords: classification, face detection, machine learning, lip detection, mouth detection.
Digital forensic analysis for voip
Today, communications through various networks are considered as an important indicator for how we conduct our daily lives. This is realized by the massive use of communication applications that require voice, image, video, and data. VoIP technology is regarded as one of the convenient communication services that meet the requirements of individuals and organizations. The growth of electronic devices and VoIP applications have increased the need for a specialized digital investigation. Generally, the digital investigation is creating challenging issues that need to be confronted. Many advanced digital forensic tools have been developed to assist the digital investigation process. Being familiar with the application scope and the limitations of forensic analysis tools is very important for the investigator. This is due to the fact that choosing a random forensic tool might be a waste of time and it may generate misleading results. Essentially, one tool cannot cope with the requirements of digital forensic applications; and with all the available tools, it is difficult to choose the most suitable tool for VoIP applications. It is possible to analyze and recover popular VoIP applications data from the RAM. However, the blind investigation of the digital evidence from unknown VoIP applications can be tedious and time-consuming. In this research, a classification for popular RAM acquisition and digital forensic tools is conducted. The ultimate aim is to help the investigators to properly choose the right RAM acquisition and forensic analysis tools applicable to VoIP. In addition, the research considered the use of unknown VoIP applications during the classification process. The experimental work was achieved by simulating a client-server unknown VoIP communication as well as the use of popular VoIP applications to create the relevant digital trace. The investigation process is made based only on volatile memory analysis. Two RAM sizes are used in this research, namely 4 and 8 GB. Here, RAM artefacts are captured by FTK Imager v3.1, Magnet Capture V1.0, RAM capture.exe, and DumpIt tools. The generated capture files are analyzed by Forensic Explorer, FTK v6.0, X-Way Forensics, Belkasoft, and Magnet IEF 6.8 tools. The obtained results are used for classifying the tools based on analysis duration, interface type and convenience, tool licensing, the ability to present the artefacts, the possible file formats, and the size of output file. The obtained results vary based on the used tool and RAM size, yet the optimal choice will be always case-dependent. Thus, a combination of tools can always be a useful option for VoIP forensic.
Developing additional features into ILIAS web-based learning management system
Electronic learning or e-learning has changed the design of teaching. Institutions of higher education are reviewing their organization to become familiar with e-learning to help achieve their goals in the educational sector. E-learning creates a new practice of education for students; what was not possible in a conventional classroom environment has now become a notable process. E-learning platforms have been adopted by pedagogical institutes, involving many attempts and the expenditure of large amounts of money. With these efforts, new technologies like knowledge detection frameworks, e-cooperation kits and project learning gates have been invented to support knowledge participation. One of the significant web-based inventions for distance learning platforms is Learning Management Systems (LMSs), which combine education in class and online learning during the learning process. There are many learning management systems; one of them is ILIAS, which is a web-based LMS developed by utilizing open source technologies such as PHP, MySQL and Apache as web server. ILIAS is most sophisticated in the German language, but also includes various languages like English. The ILIAS LMS platform is a medium that serves as the classroom repository for reading materials and related course work such as course syllabus and associated course content. The aim of the research is to search the literature to get more information about LMSs and to understand the concept, to learn more about ILIAS, to examine ILIAS to better understand its features and to search for features missing from ILIAS. Thus, the goals of the study will be writing codes to add three missing features to ILIAS. New features such as date filter for e-mails, move e-mails to folders by drag and drop and text formatting editor for message content have been added into ILIAS. Keywords: Electronic learning, Distance Education, Learning Management System (LMS), Open Source Systems, Course Management System.
Parmak damar tanıma teknolojisi
Teknolojideki hızlı gelişmeler, insanlığı hem olumlu hem de olumsuz yönde etkileyebilmektedir. Özellikle siber ortamlarda işlenen suçların artmasıyla dünyada bilgi güvenliği konusunda önemli güvenlik çalışmalarının yapılmasına itmiştir. Bu nedenle günümüzde birçok şirket ve kurum güvenliklerini korumak amacıyla biyometrik tanıma sistemlerinden yararlanmakta ve bu cihazları kullanmaktadır.Literatürdeki çalışmalara göre parmak içerisindeki damarların dağılım görüntüsü, her insan için farklıdır. Parmak Damar Tanıma Sistemi bu temel özellik üzerinden hareket ederek, parmak damar görüntüsünü elde eden ve bu görüntüyü kullanarak kimlik doğrulaması ve tanıması yapabilen bir biyometrik sistem olarak gün geçtikçe hızla gelişmektedir.Bu tez çalışmasının genel amacı, geliştirilen bir uzman sistem yazılımı sayesinde, otomasyona girilen her parmak damar görüntüsünün sistemde kayıtlı bulunan diğer parmak damar görüntüleriyle karşılaştırılarak, güvenliği sağlamaktır.Anahtar Kelimeler: Biyometri, Parmak Damar, Parmak Damar Tanıma Sistemi
Şeker hastaları için cep telefonlarında kullanılabilecek bir uzman sistem tasarımı
Diyabet, sürekli takip ve kontrol gerektiren bir hastalıktır. Hastalar ve aileleri alışageldikleri hayatlarını yeniden şekillendirmelidir. Hastaların takip, kontrol ve rutin muayenelerinde doktor veya hemşirelere yardımcı olmak amacıyla bir uzman sistem geliştirilmiştir.Bu tez çalışmasında öncelikle şeker hastalığı, tedavi, kontrol ve takip süreci ile ilgili bilgiler toplanmıştır. Daha sonra gerekli literatür taraması yapılarak formlar ve uzman sistem motoru tasarlanmıştır. Verileri kalıcı kaydetmek için veritabanı değil, daha fazla platformda çalışabilmesi için Record Management Store (RMS: Kayıt Yönetim Deposu) kullanılmıştır.Yazılım, Oracle Firması'na ait NetBeans 6.9 ortamında geliştirmiştir. Ayrıca mobil uygulama kütüphaneleri için Oracle Java Platform Micro Edition SDK 3.0.5 kullanılmıştır. Emülatör olarak CLDC/MIDP, DefaultCldcPhone1 seçilmiştir.Geliştirilen yazılım gönüllülük esasına dayalı olarak şeker hastaları tarafından denenmiştir. Sonuç olarak hastaların; diyet listesine, ölçüm ve yemek saatlerine daha kolay uydukları, kan şekeri ortalamalarının normal seviyeye daha yakın seyrettiği gözlemlenmiştir.
Parmak izi ve ses tanıma sayısal kanıt işlemlerinin analizi
Bilişim teknolojilerinin baş döndürücü bir hızla geliştiği günümüzde bilgi güvenliği en önemli sorunlardan biri haline gelmiştir. Bilginin elde edilmesi kolaylaştıkça, muhafaza edilmesi zorlaşmıştır. Gelişen teknoloji insanlara yarar sağlamanın yanı sıra yeni suç türlerinin ortaya çıkmasına zemin hazırlamıştır. Bu suçların faillerinin ortaya çıkarılmasında mevcut sistemler yetersiz kalmış hem güvenlik güçleri hem de adli merciler, bilişim yoluyla işlenen bu suçların, tespitinde ve değerlendirilmesinde yine bilişim teknolojilerine ihtiyaç duymuşlardır. Dijital delillerin elde edilmesi ve analizi son derece önemli hale gelmiş ve klasik yöntemlerin yerine daha modern tekniklerin kullanılması zorunluluğu doğmuştur. Gerek güvenliğin sağlanması için önleyici tedbirlerin alınmasında gerekse suçluların kimliklerinin tespit edilmesinde biyometrik sistemler kullanılmaya başlanmıştır. Bu tezde adli bilişimin değerlendirme aşamasında kullanılmak üzere parmak izi ve ses biyometriklerinden kimliklendirme yaparak suçluların tespit edilmesine yardımcı olacak bir sistem tasarlanması amaçlanmıştır. Bu amaçla MATLAB? da geliştirilen yazılımın parmak izi ve ses olmak üzere iki ayrı fonksiyonu bulunmaktadır. Parmak izi tanıma sisteminde; parmak izi resimleri, görüntü işleme teknikleri kullanılarak iyileştirilmekte ve iki parmak izi resmi karşılaştırılarak aralarındaki benzerlik yüzdesi bulunmaktadır. Konuşmacı tanıma sisteminde ise dosyadan ya da mikrofondan girilen ses ile daha önceden veri tabanına kaydedilmiş sesler arasında eşleştirme yapılmakta ve sesin kime ait olduğu tespit edilmektedir.
2D:4D parmak uzunlukları oranı ile kişilerin sayısal-sözel dallara yatkınlıkları arasındaki ilişkinin uzman sistem ile tespiti
Teknolojinin en çok etkilediği alanlardan biri de sağlık sektörüdür. Tıp alanında teknolojinin kullanılması hem kaliteli bir teşhis hem de kişi başına daha az süre düşecek şekilde daha hızlı tıbbi müdahale yapılabilmesini sağlamaktadır. Teknoloji sayesinde bebeklerdeki kılcal damalardan kan örneği alınabilmesi, mikro endoskopik yöntemlerle beyin cerrahi ameliyatlarının kilometrelerce ötelerden, deneyimli doktorlar tarafından yapılması mümkün olabilmektedir. Bu gibi uygulamalardan dolayı, tıp alanı ile bilgisayar teknolojisinin birbirleriyle etkileşimi kaçınılmaz olmaktadır. Yapılan araştırmalara göre ölümle sonuçlanan birçok vakada hekim hatası, personel eğitimsizliği ve kişisel tecrübesizlik ön sıralarda yer almaktadır. Bu hataların minimuma indirgenmesinde uzman sistemler sıklıkla kullanmaktadır. Uzman sistem; belirli bir uzmanlık alanını kapsayan, gerçek kişilerin oluşturduğu bilgiyi temel alan ve zamanla kendisini geliştiren yazılımlardır. Uzman sistemler enfeksiyon tanımlanmasından böbrek hastalıklarının teşhis edilmesine kadar çeşitli durumlarda kullanılmaktadır. Bu tezde de işaret parmağının yüzük parmağına oranı (2D:4D) bulunarak kişilerin sayısal, sözel, eşit ağırlık alanlarına yatkınlıkları hakkında bilgi veren bir uzman sistem tasarlanmıştır. Tasarlanan bu sistem ile kişilerin eğitim alanlarına yatkınlıkları tespit edilerek öğretim aşamasında alan seçiminde, işe alımlarda vb. durumlarda kullanılması ve seçicikte etkileyici bir faktör olması amaçlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Tıp Bilişimi, Uzman Sistem, 2D:4D Parmak Uzunlukları, Oranı.
Orbıt Control In Automated Guıded Vehıcles
Teknolojik faaliyetlerin günden güne gelişmesiyle birlikte tüm sektörlerde maliyeti düşürme, üretim kapasitesi ve iş hacmini arttırmaya yönelik çalışmalar artarken, insan etkisinin ve güvenlik zafiyetlerinin en aza indirgenmesine yönelik çalışmalar da hız kazanmıştır. Tüm bu gelişmeler ve beklentiler neticesinde iş akışı ve denetimini otomatikleştirme isteği insansız araçlar olan otomatik yönlendirmeli araçlardaki(OYA) çalışmaların ön plana çıkmasını sağlamıştır.OYA'ların çeşitli sektörlerde kullanılması sebebiyle tipleri ve özellikleri değişmekte bu nedenle karşılaşılan problemler de farklılıklar göstermektedir. Genel olarak sıralanabilecek problemler, tasarım, işletme ve denetim problemleridir. Tasarım ve işletim problemleri genel olarak işe özeldir ancak denetim problemleri daha geneldir. Bu nedenle OYA denetimleri üzerinde yapılan çalışmalar büyük önem kazanmaktadır.Bu tez çalışmasında otomatik yönlendirmeli araçlar için Matlab ortamında yörünge kontrolü gerçekleştirilmiştir. Çalışma hem Simulink hem de editör ortamı olmak üzere iki farklı şekilde gerçekleştirilmiş ve elde edilen sonuçlar grafikler ile gösterilmiştir.Çalışma sonucunda kullanılan kontrolörler ile aracın verilen referans yörüngeyi küçük hatalar ile takip ettiği gözlenmiştir.
Bir uzman sistem yardımıyla kanser hücrelerinin belirlenmesi
Hücreler, vücudumuzun temel yapıtaşları olmakla birlikte tüm organların temel yapısını inşa etmektedir. Sağlıklı bir insanın sahip olduğu hücreler, ölen hücrelerin yerine yenilerinin oluşturulması ve yaralananların iyileşmesini gerçekleştirebilmek için bölünebilme özelliğini kullanır. Sağlıklı bir hücre ne kadar bölünebileceğini ve nerede çoğalacağını bilmektedir. Kanser hücreleri ise kontrolsüz olarak bölünür ve çoğalır. Zamanla birikerek tümör haline gelir. İleriki safhalarda kanser hücreleri, oluştukları tümörden ayrılırsa dolaşım sistemi ile vücudun diğer bölgelerine gidip koloni oluşturur ve büyümeye devam eder. Nihai olarak da bulaştıkları kişinin ya organını kaybetmesine ya da ölümüne neden olmaktadır. Uzman sistemler, belirli bir disiplin alanında, gerçek kişilerden elde edilen bilgilerden yola çıkarak, zamanla kendi kendini geliştirebilen, karar sürecinde kısmen de olsa insan gibi karar verebilme yeteneğine sahip sistemlerdir. Uzman sistem geliştirildikten sonra karar aşamasında, insanla aynı sonucu verebilmelidir. Yaygın olan görüşün aksine, geliştirilen sistemin amacı bir uzmanın yerini almak değil, sadece teşhis safhasında konu üzerinde çalışan uzmanlara elde edilen bilgilerin ışığında verilecek kararlara destek olmaktır. Bu yüzden uzman sistem denince akla ilk olarak karar destek sistemleri gelmelidir. Bu nedenle çalışmanın esas amacı uzmanların daha hızlı ve daha doğru karar almalarıdır. Bu tez çalışmasında çağımızın en ölümcül hastalığı olan kanserin tespiti için uzman bir sistem geliştirilmiştir. Geliştirilen görüntü tanıma sisteminde kullanıcı ara yüzü olarak Matlab programından yararlanılmış, kanserli hücrelerinin saptanması ve sağlıklı hücrelerin kanser hücrelerinden ayırt edilmesi hedeflenmiştir.
A new multi-modal biometric system based on fingerprint and finger vein recognition
In this thesis it has been proposed a system which is based on fusion of fingerprints and finger vein patterns. Both techniques are old and already in use, difference is this in proposed system the same processing steps have been used for fingerprint and finger vein pattern images so it is not required to have two different kinds of software for handling two different kinds of images and fortunately results are more accurate than expected. Fingerprints have lines in the language of biometric they are called ridges. Where these lines (ridges) end they are called termination points where these lines divide into two branches they are named bifurcation points. These points are actually main features their unique positions in the image of fingerprint help to differentiate between two fingerprint images. Same technique has been used for finger vein pattern. Finger veins appear same as ridges in the image and have same features It means veins also have termination points and bifurcation points. In proposed system both kinds of images have been prcocessed by using same steps with the help of MATLAB software then compared them with previously stored images and calculated some scores. These scores are actually number of matched points in both images. In last phase a final score has been calculated for decision that final score is actually an average of previously calculated fingerprint and finger vein pattern scores. Results have proved the ability of the proposed system. Secondly it is multi-modal system so its accuracy and security level is much better than uni-modal systems. Input comes from two different sources and one of the source (finger vein pattern) is not very easy to alter or it can be said like that it is near to impossible. Equipment is also not very expensive or sensitive plus there is not any hesitation factor for users.
AJAX teknolojisi kullanarak çevrimiçi katalog tasarımı
Gerçekleştirilmiş olan bu uygulama kapsamında Flex programı ve Web 2.0'ın çekirdeğini oluşturan AJAX (Asynchronous JavaScript and XML) teknolojisi kullanılarak Fırat Üniversitesini tanıtan, kolaylıkla güncellenebilen Zengin İnternet Uygulamalarına (RIA- Rich Internet Applications) örnek bir çevrimiçi katalog tasarımı ve gerçekleştirimi yapılmıştır. Projenin gerçekleştirim aşamalarında kullanılan teknolojilerin ve izlenen yöntemlerin anlatımlarını içeren bir yol haritası oluşturulmuştur.
İnsanlarda görülen parazit yumurtalarının otomatik sınıflandırılması için bir uzman sistem tasarımı
Bu tez çalışmasında insan parazit yumurtasının sınıflandırılması için mikroskobik resimlerine değişmez moment ve çoklu destek vektör makinesi sınıflandırıcı (DM-ÇDVM) yöntemi uygulandı. Bu yöntem dört aşamadan oluşmaktadır. Bunlar ön işlem, özellik çıkarım, sınıflandırma ve test aşamalarıdır. Ön işlem aşamasında resim işleme, gürültü indirgeme, parlaklık artırma, morfolojik ve mantıksal işlemler uygulanmıştır. Özellik çıkarım aşamasında, ön işlemden geçmiş parazit resimlerinin değişmez momentleri hesaplanmıştır. Özellik çıkarım aşamasından elde edilen özellikleri sınıflandırmak için Çoklu Destek Vektör Makineleri Sınıflandırıcısı (ÇDVM) kullanılmıştır. Aynı parazit resimleri ve aynı özellik çıkarım yöntemi kullanılarak [12], Bulanık Sinirsel Ağlar (BSA) sınıflandırıcı ile %93.49 olarak bulunan doğru tanıma başarımı, bu tezde kullanılan DM-ÇDVM yöntemi uygulamasıyla doğru tanıma başarımı %97.7'ye ulaşmıştır. Bu çalışma ile DM-ÇDVM sistemi kullanılarak, parazitik hastalıkların tipinin ve cinsinin teşhisinde daha iyi sonuçların elde edilebileceği kanıtlanmış olmaktadır.
Görme engelliler için yeni bir arayüz tasarımı
Görme engelli bireyler tüm dünyada olduğu gibi Türkiye nüfusunun da önemli bir bölümünü oluşturmaktadır. Görme engelliler, engellerinin ve toplumun ön yargılarının da etkisiyle eğitim ve günlük yaşamlarında birçok sorunla karşı karşıya kalmaktadırlar. Toplumun bir parçası olan bu bireylerin sıkıntılarının en aza indirilebilmesi için eğitim almaları gerekmektedir. Görme engellilerin eğitimde en önemli sorunlarının başında kabartma (Braille) yazıyla hazırlanan kaynakların yetersizliği ve bu kaynaklara erişimde yaşadıkları zorluklar gelmektedir. Bu çalışma ile Braille alfabesini bilmeyen bireylerinde bu yazı sitemiyle hazırlanmış kaynakları okuyabilmesi, yazılı kaynakların çoğaltılması ve görme engellilerin başkalarından bağımsız bir şekilde eğitimlerine devam etmeleri amaçlanmaktadır. Bu tez çalışmasında Braille yazı sisteminin özelliklerine değinilmiş ve Braille yazı ile hazırlanmış dokümanların Türkçe metinlere dönüştürülmesi için bir arayüz geliştirilmiş ve uygulanmıştır. Braille karakterlerinin bilgisayarlı tanınması sonucu %86 başarı elde edilmiştir. Bu çalışma ile görme engellilerin gelişen teknolojiyi kullanarak hayatlarını kolaylaştırabilecekleri gösterilmiş ve Braille yazının Türkçeye dönüştürülmesi için farklı bir yaklaşım sunulmuştur.
Sanal robotik laboratuarı için SCORBOT-ER uygulaması
Bu tezde, web tabanlı eğitim ve sanal laboratuar sistemleri, bu sistemlerde kullanılan teknolojiler, bu sistemlere neden gereksinim duyulduğu incelenmiş ve teknoloji fakültelerinde okutulan robotik dersi için bir sanal laboratuar uygulaması geliştirilmiştir. Uygulama için maliyeti yüksek ve hasar görmeye elverişli olan SCORBOT-ER V robot kolu seçilmiştir. Böylelikle, bu robot koluna sahip olmayan kurumlarda okuyan öğrencilere, bu robot kolunu tanıma fırsatı sunulması ve kalıcı öğrenmeler sağlanması hedeflenmiştir.Benzetim ve animasyon yazılımları kullanılarak, SCORBOT-ER V robot hareketlerinin sanal ortamda, ekranda gerçeğe uygun yapılması sağlanmıştır. Geliştirilen yazılım sayesinde öğrenciler kendi bilgisayarlarında dahi robot uygulamalarını yapabileceklerdir.
Elektronik ticaret amaçlı yeni bir yazılımın geliştirilmesi
20. yüzyılın son çeyreğinde bilgi ve iletişim teknolojilerinde yaşanan hızlı gelişmeler; toplumun tüm kesimlerinde, günlük yaşamın her alanında bilgisayar kullanımını çağın bir gereği olduğu bilincini yaratmıştır. Geride bıraktığımız yüzyılda belirleyici denge unsuru olarak karşımıza çıkan korku ve soğuk savaş kavramları yerini ekonomik süreçlerin belirleyici olduğu yeni oluşumlara bırakmıştır. Ülkeler sermayenin üretimini yeniden gerçekleştirebilmek ve daha fazla kişiye ulaşabilmek için bilgi ve iletişim teknolojilerinin içinde bulunduğu yeni ekonomik modeli yani elektronik ticareti hayata geçirmişlerdir. Bilimsel ve teknolojik gelişmeler yeni ekonomik modelin ortak paydası olmanın yanı sıra, sürecin tamamını etkileyen bağımsız bir değişken olmuştur.Yaşanan gelişmelerin bir sonucu olarak ortaya çıkan internetin yaygınlaşmasıyla beraber iletişimde coğrafi sınırlılıklar ortadan kalkmış ve küreselleşme hız kazanmıştır. Yaşanan bu değişimle beraber diğer alanlarda olduğu gibi ticari hayattaki tüm iş süreçleri de sessizce değişikliğe uğramıştır. Firmalar mal veya hizmetin satın alınması ve satılması işlemlerini internet ortamına taşıyarak teknoloji merkezli değişimin en gerçekçi sayılabilecek adımını atmışlardır.Tez çalışması kapsamında yaşanan teknolojik gelişmeleri simgeleyen ve aynı zamanda teknolojiyle yenilenen ve gün geçtikçe daha büyük kullanıcı kitlesine ulaşan elektronik ticareti meydana getiren temel unsurlar ana başlıklar halinde incelenerek, tedarik sistemine dayalı normal hayattaki ticari süreçlerin elektronik ortama uyarlanmasıyla ilgili teknik adımlara ait karmaşık süreçlerin işlendiği web tabanlı bir uygulama geliştirilmiştir. Uygulama nesne tabanlı programlamanın temel ilkelerini destekleyen yazılım geliştirme tekniklerinden biri olan ASP.NET teknolojisi kullanılarak geliştirilmiştir. Geliştirilen uygulama; piyasada kullanılmakta olan e-ticaret amaçlı web sitelerinde bulunması gereken niteliklere sahip etkileşimli ve ileriye dönük genişletilebilir yapıda olup, yaşanan teknolojik gelişmelere paralel olarak internet ortamında sürekli beklentileri artan ve tercihleri değişen kullanıcılara satışı yapılacak ürün ve hizmetler ile ilgili satış desteği ve yönlendirme amacıyla tasarlanmış çevrimiçi destek modülünü barındırmaktadır.
Web'e dayalı uzaktan eğitimde otomasyon
I ÖZET YÜKSEK LİSANS TEZİ WEB'E DAYALI UZAKTAN EĞİTİMDE OTOMASYON Murat KARABATAK Fırat Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Elektronik-Bilgisayar Eğitimi Anabilim Dalı 2002, Sayfa: 72 Web'e dayalı uzaktan eğitim, kısaca eğitimci ile öğrencilerin aynı mekanda olmadan gerçekleştirdikleri eğitim türü olarak tanımlanabilir. Geleneksel eğitim anlayışından farklı olarak bu tip eğitimin merkezinde öğrenci bulunmaktadır. Öğrenci zamandan ve mekandan bağımsız olarak konulan öğrenebilmekte ve eğitici ile teknolojiyi kullanarak bağlantı kurabilmektedir. Bu tez çalışmasında, Web'e dayalı uzaktan eğitimin etkili ve verimli kullanılabilmesi için bazı özellikleri, avantajları ve dezavantajları ele alınmıştır. Web tabanlı eğitimi etkin kılacak ve eğiticinin üzerinden birçok yükü kaldıracak olan otomasyon sistemlerinin yararları ve tasarımları hakkında da bilgiler verilecektir. Tezin son bölümünde, öğrencilere web ortamından sayısal analiz dersi veren ve yine web üzerinden öğrencinin sınav olmasını sağlayan örnek bir model gerçekleştirilmiştir. Sınavlar otomasyon sistemi tarafından otomatik olarak değerlendirilmektedir. Anahtar Kelimeler: Web, Otomasyon, İnternet