Theses supervised by Prof. Dr. Ayşe Üstün
13 theses · Sakarya University
Destari (Sarıkçı) Mustafa Paşa Türbesi (İstanbul-Şehzadebaşı)'nde bulunan yüzey çini panoların motif ve desenlerinin değerlendirilmesi
Geleneksel Türk sanatının, seramik- çini eserlerindeki motif, desen, teknik ve üsluplarında, Türklerin Orta Asya'da İslamiyet öncesi ve sonrasında inanç ve kültür yapısının etkilerini görürüz. Türkler 9. Yüzyıl'da İran, daha sonra Büyük Selçuklu Devleti ile başlayan ve devamında Anadolu'ya geldiklerinde Anadolu Selçuklu Devletinin eşsiz güzellikteki mimari yapılarında sırlı-sırsız tuğla ile ve yapı içlerini "çini" ile süslemişlerdir.14. Yüzyıl ve 15. Yüzyıl Erken Osmanlı ve Osmanlı Klasik Dönemi (16.Yüzyıl- 17. Yüzyıl) "Çini" örneklerinde bu sanatı sanatçı ve ustaların sanatta doruğa ulaştırdığı görülmektedir. Tez konusunu oluşturan Destari Mustafa Paşa Türbesi'nin yapı içindeki çini panolar, İznik atölyelerinde buraya özgü yaptırılmıştır. Çinilerin kalitesindeki düşüklük gerek hamuru gerekse sır altı desenlerinin teknik ve uygulama bakımından ve renklerindeki bozulma İznik çiniciliğinin bozulması ile bağlantılıdır. Ayrıca türbenin çinileri 17. Yüzyıl da yapılmış mimari eserlerdeki çinilerle benzerlik göstermektedir. Destari (Sarıkçı) Mustafa Paşa Türbesi (İstanbul-Şehzadebaşı)'nde Bulunan Yüzey Çini Panoların Motif ve Desenlerinin Değerlendirilmesi hakkındaki tez konusu ile ilgili olarak gerekli kurumlardan izin alındıktan sonra bizzat yerine gidip çiniler fotoğraflanmıştır. Bu arada tez konusu ile ilgili literatür taraması da İstanbul ve Sakarya'daki kütüphanelerde yapılmıştır. Hazırlanan tezin birinci kısmında 17. Yüzyıl Osmanlı "çini" sanatı hakkında kısa tarihçe, Destari Mustafa Paşa'nın biyografisi, türbenin mimarisi hakkında bilgi verilmiştir. İkinci kısımda "çini" tezyinatının bulunduğu alanlar ve desen özellikleri, desen ve kompozisyon planı, motifler ve karakteristik özellikleri açıklanmış olup devamında katalog oluşturulmuştur. Üçüncü kısımda yapıda bulunan diğer sanatlar (Kalem İşi (Malakari), Revzen pencereleri, Taş İşçiliği) hakkında bilgi verilmiştir. Tez, sonuç ve değerlendirme, kaynakça devamında ekler kısmında uygulama çalışma fotoğrafları ve çizimler ile son bulmaktadır
Süleymaniye Kütüphanesi Kılıç Ali Paşa 2 Envanter No'lu Mushaf'ın tezyini açıdan incelenmesi
Tezhip sanatı yüzyıllardan beri süregelmiş köklü ve kadim bir sanattır. Türklerin İslamiyet ile tanışması ve Mushaf'ı kutsal kitapları olarak görmeleriyle birlikte sanatkarların tüm hünerlerini gösterecekleri ana sanat icra zemini haline gelmiştir. Sanatkârlar geçmişten günümüze Kur'an-ı Kerim'i hem en güzel şekilde kaleme almakta hem de onu kıymetli bezemeler ve kap (cilt) ile kuşatmaya devam etmektedirler. Mushaflarda genel olarak zahriye tezhibi, serlevha tezhibi, sûre başı tezhibi, gül, durak ve ketebe sayfası olarak adlandırılan alanlara bezeme uygulanır. Bu araştırmaya konu alınan eser Süleymaniye Kütüphanesi Kılıç Ali Paşa Koleksiyonu 2 envanter numaralı Kur'an-ı Kerim'in tezhip sanatı açısından incelenmesidir. İncelenen Kur'an-ı Kerim ile ilgili olarak künye bilgilerinin olduğu bir tezin dışında bu anlamda konu alındığı herhangi bir kaynağa rastlanmamıştır. Tarafımızdan hazırlanan tezin konusu olan Kuran-ı Kerim'in tezyinat içeren unsurları analiz edilerek daha fazla görsel veri ve desenle tezhip sanatı ile ilgilenen araştırmacılara bir yazma eseri daha tanıtma imkânı sunulmuştur. Öncelikle Süleymaniye Kütüphanesi Kılıç Ali Paşa Kütüphanesi 2 demirbaş numaralı esere dair diğer kaynaklar temin edilmiştir. Eserin 265 adet çift sayfa şeklinde taranmış görsel dosya verisi bulunmaktadır. Bu sayfaların içinde bulunan serlevha, sûre başları ve güllerden oluşan tezyini sahalar araştırmanın kapsamı olarak sınırlandırılmıştır. Konu ile alakalı genel araştırma nitel araştırma yaklaşımlarından biri olan doküman analizi yöntemi ile yürütülmüştür. Elde edilen görsel veriler detaylı bir şekilde incelendikten sonra plan ve desen çizimleri yapılmıştır. Sûre başı tezhiplerinde benzer plan şemalarına ait olanlar gruplandırılmış elde edilen tüm veriler değerlendirmeleriyle birlikte sunulmuştur. Döneminin sanat anlayışına dair bilgileri bünyesinde barındıran bir kaynak olarak kayıt altına alınması ve ulaşılabilir veri haline getirilerek literatüre katkı sağlaması amaçlanmıştır. Hazırlanan tez üç bölümden oluşmakta bunlar; Birinci Bölüm: Mushaf Tezhibi, Cildi ve Bezeme Teknikleri, İkinci Bölüm: Süleymaniye Kütüphanesi Kılıç Ali Paşa 2 Demirbaş numaralı Mushaf'ın tezyini açıdan incelenmesi, Üçüncü Bölüm: Tipoloji kısmını içermektedir. Tez sonuç, kaynakça, ekler ve özgeçmiş ile son bulmaktadır.
Mimar Vedat Tek'in İstanbul yapılarındaki çiniler
Birinci Ulusal Mimarlık akımının en önemli mimarlardan biri olan Mimar Vedat Tek'in eserlerinde ve ulusal mimarlık anlayışında milli mimariye dönük modernize edilmiş yenilikler göze çarpar. Vedat Tek, mimaride farklı alanlarda kullandığı çinileri ön planda tutmuştur. Osmanlı mimarisinde dış cephede az sayıda çini kullanımına karşılık Mimar Vedat Tek, değişen çağda toplumsal gerekliler dolayısıyla yeni şehirleşme düzenine göre yapılan çağdaş Osmanlı binalarının cephelerinde çini süsleme sanatını ön planda uygulayarak eski ile yeni arasında çağdaş bir Osmanlı sentezi ortaya koymuştur. Batı'dan aldığı eğitimi kendine özgü üslubuyla harmanlayarak mimari eserlerinde yansıtmıştır. Eserlerinin bezenmesinde çiniyi ön planda tutmuştur. Çinilerini, ünlü Kütahya çini ustası Hafız Mehmed Emin Efendi'ye yaptırmıştır. Yapılan çalışmada Mimar Vedat Tek' in tasarımını yaptığı ve bunların iç ve dış cephelerinde çini süsleme uyguladığı, hepsinde Osmanlıda 19. Yüzyıl sonları 20. Yüzyıl başlarında ortaya çıkan Türk Neo Klasik sanat akımı görülen Posta ve Telgraf Nezareti (Büyük Postane), Hobyar Mescidi, Tapu ve Kadastro Müdürlüğü Binası (Defter-i Hakani Nezareti), Akaretler Milli Emlak Dükkânı, Vedat Bey Evi (Vali Konağı), Sabit Bey Muradiye Han, Liman Han (Mes'adet Han), Haydarpaşa Vapur İskelesi, Moda İskelesi Binası ele alınmış, bunlardaki çini süslemelerin desen analizleri yapılarak Osmanlının bu son dönemindeki çini sanatının özellikleri ortaya konulmuştur. İlgili makamlardan izin aldıktan sonra Mimar Vedat Tek'in eserlerinde kullanmış olduğu çiniler günümüz teknolojisinden yararlanılarak tespit edilmiş, üzerlerindeki desenlerin tipolojileri yapılmış, bu suretle Osmanlı döneminin son dönemindeki ve aynı zamanda Türk Neo Klasik olarak adlandırılan üsluptaki çini sanatının özellikleri aydınlatılarak gelecek nesillerin bu konuyu anlamaları ve değerlendirmeleri sağlanmıştır. Hazırlanan tez iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde Mimar Vedat Tek'in hayatı ve yapıları araştırılmıştır. Yapılardaki çinilerin 20.yy. Kütahya çiniciliği, Hafız Mehmed Emin Efendi tarafından yapıldığı hakkında bilgi verilmiştir. İkinci bölümde dokuz binanın yapılarının tarihçesi ve fotoğraflarıyla birlikte anlatımı katalog halinde tasnif edilmiştir. Tez uygulamalar, sonuç ve kaynakça, özgeçmiş ile bitmektedir. Anahtar Kelimeler: Vedat Tek, Mimar, Çini, Desen
Karatay Medresesi süslemelerinin desen ve tasarım özellikleri
Konya Karatay Medresesinin Süslemelerinin Desen ve Tasarım Özellikleri konulu tez çalışmasında yapının tezyinatını, motiflerini ve işçiliğini görsel anlamda ifade etmekle beraber, özünde barındırdığı anlamı kavramak, ayrıca bu zenginliğini uygulamalar ile yansıtma çabasını içermektedir. Medreseler, Türklerin İslamiyet'e geçişten sonra geliştirdikleri mimari yapılardandır. Anadolu'da Selçuklu dönemine ait medreseler geniş Anadolu coğrafyasına yayılmış olmasına rağmen çoğunluğu Konya çevresindedir. Medreseler mimari yapısı ile açık avlulu ve kapalı avlulu olarak değerlendirilir ayrıca kendi içlerinde de farklılıklar göstermektedirler. Gelişen mimarinin yanında Uygurlardan, Karahanlı, Gazneli ve Selçuklularla gelişen çini sanatı ve sırlı tuğla Anadolu'ya gelmiş ve Anadolu Selçukluları ile Osmanlı döneminde çini sanatı daha iyi bir noktaya taşınmıştır. Bu dönemin mimari süslemesinde mozaik çini ve tuğla-taş işçiliği özellikle minareler, mihraplar, kemerler, eyvanlar ve kubbelerde dikkati çekmektedir. Üç bölüm halinde sunulan bu çalışmanın; Birinci bölümünde, Anadolu Selçuklu Devletinde medrese mimarisi, yazı ve tezyini unsurlar, özelliklerine göre sınıflandırılarak incelendi. İkinci bölümde, Konya Karatay Medresesi tarihi, yapısı, mimari özellikleri ve tezyinatı kataloglama yapılarak bilgisayar destekli çizim ve görseller ile oluşturuldu. Ayrıca kubbe kuşağında bulunan zemini bezemeli düğümlü kufi mozaik çini yazının diğer mimari yapılarda benzer örnekleri bu bölümde ayrı bir başlık adı altında sunuldu. Uygulamaların yer aldığı üçüncü bölümde Karatay Medresesi ve Anadolu Selçuklu yapılarında kullanılan motiflerden çıkışlı tasarımlar Corel Draw ve Rhinoceros programlarında görselleştirilmiştir. Desen çizimi bilgisayarda yapılan tasarımların çini uygulamaları yapılmış ayrıca CNC teknolojisi de kullanılmıştır. Bilgisayar destekli tasarımların Geleneksel Türk Sanatlarında etkin kullanımına vurgu yapılmıştır. "Değerlendirme ve Sonuç" bölümünde, Karatay Medresesi'nin tezyinat yönünden önemi, benzer yapılardaki süsleme özellikleri ile karşılaştırılmıştır. Karatay Medresesinin Anadolu Selçuklu mimarisi içindeki yeri belirlenmeye çalışılmış ve tespitlerimiz genel bir yorumla belirtilmiştir.
Dr. Emel Esin koleksiyonunda bulunan yazma kitapların tezhip, cilt ve minyatür açısından incelenmesi
Türklerin kitap sanatlarına olan ilgisi Orta Asya'dan günümüze kadar gelişimini sürdürerek gelen ve hala devam eden en önemli mirasımızdır. Bu uzun süreç içerisinde en güzel örnekleri Osmanlı Devleti döneminde yapılmıştır. Osmanlı Devletinin kuruluşundan sonra 15.yüzyıl da en belirgin gelişimlerini gösteren kitap sanatlarımız 16.yüzyılda klasikleşmiş ve en güzel örneklerini vermiştir. Günümüzde gelenekli kitap sanatlarımızı barındıran örneklerden bir kısmı da Dr. Emel Esin koleksiyonunda mevcuttur. Şimdiye kadar araştırılmamış olan bu eserler tez konusu olarak seçilmiştir. Bu bağlamda tez konusu olarak Dr. Emel Esin'in vasiyeti üzerine kurulmuş olan ve kendi koleksiyonunu bağışladığı Tek-Esin Vakfı'na ait kütüphânesinde bulunan dokuz yazma eser incelenmiştir. 16, 17, 18 ve 19 yüzyıllarına ait dokuz adet yazma eserin içerisinde; dört adet Kur'ân-ı Kerîm, üç adet Delâ-il'ül-Hayrât ve Şevârikü'l-Envâr, bir adet Tercüme-i Reşat Ayne'l Hayat, bir adet Mecmu'a fi Fevâ'idi'l-Fıkhiyye bulunmaktadır. Bu araştırma sayesinde kitap sanatları açısından dört farklı dönemi kapsayan dokuz adet yazma eserin, dönem özelliklerini karşılaştırmalı olarak inceleme fırsatı doğmuştur. Tez iki ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde "Dr. Emel Esin ve Tezhip, Cilt, Minyatür" konuları ele alınmıştır. Alt başlıklarda"Dr. Emel Esin,Tezhip Sanatı, Cilt Sanatı, Minyatür Sanatı" bölümlerinde bu sanatların genel özelliklerine yer verilmiştir. İkinci bölümde ise dokuz yazma eser müze envanter numaralarına göre kataloglandırıldıktan sonra eserin; eser numarası, bölümü, dili, tarihi, ölçüleri, sayfa ve satır sayıları, yazı türü, cilt özellikleri, tezhipli bölümlerin desen, motif ve renk özellikleri ve son olarak minyatür alanlarının konu, desen ve renk özellikleri hakkında bilgi verilmiştir.
Topkapı Sarayı Kütüphanesindeki Firdevsi Şehnameleri minyatürlerinde görülen geometrik süsleme
Minyatür sanatı; tarihimiz, kültürümüz özellikle de toplum hayatının ayrıntılarına ışık tutması bakımından önemli bir yere sahiptir. Düğün şenliklerini, av ve savaş sahnelerini, kabul törenlerini gösteren minyatürler, ait oldukları dönemlerin toplum hayatını ve sanat anlayışını, geleneklerini ve göreneklerini incelemek bakımından somut kaynaklardır. Minyatür yapılan eserler arasında önemli bir grubu da şehnameler oluşturmaktadır. Hükümdarların sosyal ve siyasi yaşamını manzum olarak anlatan bu eserler ilk kez onuncu yüzyılda yaşadığı tahmin edilen Firdevsi tarafından ele alınmıştır. Tez çalışması Fehmi Ethem Karatay'ın, Topkapı Sarayı Müzesi Kütüphanesi Farsça Yazmalar Kataloğunda tasnif edilen 14. Yüzyıl, 15. Yüzyıl, 16. Yüzyıl ve 17. Yüzyıllarda istinsah edilmiş 54 yazma eserden sadece 16. Yüzyılda istinsah edilen eserleri kapsamaktadır. 16. Yüzyıla ait on yedi eser içerisinde mevcut olan toplam 703 minyatürlü sayfa incelenmiştir. İncelenen sayfalarda geometrik bezeme tespit edilen on üç eserin 102 adet minyatürlü sayfası üzerinde çalışılmıştır. Tespit edilen bu on üç eser, TSMK H. 1475 (XVI. yüzyıl), TSMK H. 1476 (1591-92), TSMK H. 1477 (1564), TSMK H.1480 (1521), TSMK H.1482 (1533), TSMK H.1485 (1522), TSMK H.1488 (1564-65), TSMK H.1497 (1574), TSMK H.1500 (XVI. yüzyıl), TSMK H.1507 (XVI. yüzyıl), TSMK H.1511 (XVI. yüzyıl), TSMK H.1514 (1539-40), TSMK R.1548 (1585) envanter numaraları ile kayıtlıdır. Tez iki bölüm halinde hazırlanmıştır. Çalışmada, önce yazarın edebi anlayışı daha sonra teze konu olan "Şehnameler" hakkında bilgi verilmiştir. Belirtilen yazma eserlerde bulunan seçilmiş 102 minyatürün bezemeleri arasında yer alan geometrik motifleri incelenmiş ve mimari, çini, ahşap gibi diğer sanat kollarında kullanım alanlarına da atıf yapılarak sonra sanatsal açıdan değerlendirilmesini yapılmıştır.
Fatih Albümü'nde kullanılan Baba Nakkaş üslubu motiflerin çini sanatına yansıması
Fatih Sultan Mehmed devrinde en parlak dönemini yaşayan Osmanlı sanatı, yüzyıllar içinde tezhip, cilt, ahşap, çini, kalem işleri ve maden gibi sanat kollarında en güzel örneklerini vermiştir. Bu tezde; XV. yüzyılda, sarayın başnakkaşı Baba Nakkaş'ın Osmanlı klasik sanatlarına kazandırmış olduğu "Baba Nakkaş Üslubu" nda görülen desenlerdeki motiflerin çini sanatına yansıması ele alınmıştır. Baba Nakkaş üslubu desenlerinin en bariz yansımaları, o dönemde üretilen günlük kullanım eşyaları ve çini karolarda görülmektedir. Mimari olarak Topkapı Sarayı; Hazine Dairesi'nde, Bursa Muradiye Camii ve Külliyesi'nde, Gebze Çoban Mustafa Paşa Camii ve Türbesi'nde, Çinili Köşk'te ve o dönemde yapılmış birkaç mimari eserde Baba Nakkaş Üslubunu taşıyan desenler dikkati çeker. Fatih Albümü içinde toplanmış olan Baba Nakkaş Üslubu desen ve motiflerinin çini sanatında daha önce değerlendirilmemiş olması, bu çalışmanın önemini arttırmaktadır. Hazırlanan tez üç bölümden oluşmaktadır, Birinci bölümde, Fatih Sultan Mehmed'in hayatı, dönemin kültür ve sanat ortamı, bu dönemdeki nakkaşhane geleneği ve saray nakkaşhanesi hakkında bilgiler verilmiştir. Daha sonra, Baba Nakkaş'ın hayatı ve özellikle sanatçının "Baba Nakkaş Üslubu" ile Osmanlı klasik sanatlarına kazandırdığı yenilikler ile kendine özgü rumi ve hatayi grubu motifleri tanıtılmıştır. İkinci bölümde, Fatih Sultan Mehmed Devri'nde üretilmiş eserlerde Baba Nakkaş üslubu özelliği taşıyan eserlerden örnekler verilmeye çalışılmıştır. Üçüncü bölümde ise, Baba Nakkaş üslûbu özelliklerini taşıyan XV. yüzyılda üretilmiş çinili ürünlerdeki desen ve motifler ile Fatih Albümü'ndeki Baba Nakkaş üslubuyla çizilmiş desenler incelenerek bir katalog çalışması yapılmıştır. "Sonuç ve Değerlendirme" kısmında Fatih Albümü'ndeki desenler ile çinilerdeki Baba Nakkaş üslubu desenlerin karşılaştırılması yapılmış ayrıca konuyla alakalı tarafımızdan hazırlanan özgün tasarım ile uygulama örnekleri hakkında bilgi verilmiştir.
Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesindeki müzehhep serlevhalı yazmaların tezhip sanatı açısından değerlendirilmesi
Tez araştırması Bosna-Hersek Saraybosna'da bulunan Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesi'nde yapıldı. Kütüphane bünyesinde, kütüphane kataloğuna göre, farklı dillerde yazılmış on bin den fazla yazma eser bulunduğu belirtilmektedir. Eserlerin bir kısmı uzmanlık alanı olarak seçilen sanat dalı ile ilgili olduğundan "Gazi Hüsrev Bey Kütüphanesindeki Müzehhep Serlevhalı Yazmaların Tezhip Sanatı Açısından Değerlendirilmesi" başlığı tez konusu seçildi. Yazmalar arasında tezhipli olanlardan on beş adet eser ele alındı. Bu eserlerden on dört tanesi Kur'an-ı Kerim, bir tanesi Divan-ı Hafız'dır.
XVI. yüzyıl Osmanlı minyatürlerinde bulunan çadırların tezhip bakımından incelenmesi
Yapılması planlanan tez kapsamında ele alınan ve bir kısmı XVI. yy. minyatürlü yazmalarda yer alan çadır tasvirleri bu yüzyılda yazılan ve resimlenen "Süleymanname" adlı minyatürlü yazma eserde de bulunmaktadır. Kanuni Sultan Süleyman tarafından atanan ilk şehnameci Fetullah Arif Çelebi'nin 1558'de tamamladığı Şehname-i Al-i Osman'ın beşinci cildidir. Süleymanname 'de, K. Sultan Süleyman döneminin (1520-1555) başlıca olayları kronolojik sıraya göre anlatılmıştır. Eserde atmış dokuz adet minyatür bulunmaktadır ve bu minyatürler aynı zamanda dönemin sanat anlayışını yansıtan unsurlar barındırmaktadır. Devrin sanatsal anlayışıyla yapılan veya üretilen malzemeler üzerinde görülen desenler, çadırlar üzerinde de görülür. Gelenekli kitap sanatlarından minyatürlerde yer alan çadırların da çeşitli desenlerle bezenmiştir. Bu açıdan tezde Süleymanname 'deki minyatürlerde tasvir edilen otağ üzerindeki süslemeler tezhip sanatıyla bağlantılı olarak incelenecektir. Ayrıca XVI. yüzyılın ortalarında yazılan "Sefer-i Zigetvar" adlı yazma eser, Ferudun Ahmet Bey'in eseri olup, minyatürlerini Nakkaş Osman'ın yaptığı düşünülmektedir. Eser 305 varaktır ve on dokuzu minyatür ihtiva etmektedir. Kanuni Sultan Süleyman'ın (1520-1566) son seferi olan 1566 Zigetvar Seferini konu almaktadır. Topkapı Sarayı müzesi kütüphanesinde hazine 1339 env. no. 'da bulunan bu yazma eser de tez konusu kapsamında ele alınıp tezhip sanatı açısından incelenecektir. Tezde ele aldığımız bir diğer eser ise, XVI. yüzyılda Seyyid Lokman'ın yazdığı, minyatürlerini Nakkaş Osman ve ekibinin yaptığı T.S.M.'de hazine H de bulunan 1523 numaralı "Hünername" adlı yazma eserdir. Yapılacak olan tez üç bölümde ele alınması planlanmaktadır. Birinci bölümde, XVI. yüzyıl sanat ve kültür ortamı, Türklerde çadır ve önemi vurgulanacaktır. İkinci bölümde ele alınan yazma eserlerdeki çadırlı minyatürlerin çizimleri yapılarak çadır üzerindeki tezyini unsurlar vurgulanacaktır. Üçüncü bölümde ise katalog yer alacaktır.
Türk ve İslâm Eserleri Müzesi 512 Envanter Numaralı Mushaf-ı Şerifin Sûrebaşı Bezemelerinin Tezhip Sanatı açısından değerlendirilmesi
"Mushaf" sözlükte "bir araya getirilip bağlanmış yazılı sayfalar" anlamına gelir. Ayrıca Kur'an metninin tamamını ifade eden özel bir isim olan "Mushaf" kelimesinin başka metinler için de kullanıldığı görülür. İslam dünyasında Kur'an'a ve kitaba gösterilen sevgi ve saygı yazıyı sanat seviyesine yükseltirken buna bağlı olarak Mushaf kitabeti etrafında tezhip, cilt gibi kitap sanatlarının da gelişmesine ve üslupların doğmasına vesile olmuştur. Sanatkârların kutsal kitabımız olan Mushafların hazırlanmasında tüm hünerlerini sergilemiş olmaları konuyu belirleme hususunda Mushaflara yönelinmesini sağlayan başlıca etkendir. Mushaflar bezeme bakımından olduğu gibi hat, kâğıt, cilt sanatları açısından da oldukça zengin eserlerdir. Tezhip sanatının Mushaflarda uygulandığı alanlardan biri de sûrebaşı olarak adlandırılan; sûrenin adı, nerede nazil olduğu, âyet sayısı gibi bilgilerin yer aldığı tezyînî alanlardır. Yapılan bu araştırmada daha önce tezyînatı ile incelenmemiş olan, Türk ve İslâm Eserleri Müzesi'nde bulunan 512 envanter numaralı Mushaf-ı Şerif ele alınmış olup, dönemine dair literatür taraması yapılmıştır. Günümüz yayınlarında incelenen TİEM 512 envanter numaralı eserden az sayıda görselle iki tez, bir makale ve bir katalog kitabında bahsedilmektedir. Buradan yola çıkarak tezhip sanatıyla ilgilenen araştırmacılara bir eseri daha tanıma fırsatı sunmak adına, eserin daha fazla görseli eşliğinde desen analiziyle birlikte değerlendirmelerde bulunulmuştur. Tez hazırlığına başlarken Türk ve İslâm Eserleri müzesi ziyaret edilerek 512 envanter numaralı Mushaf ile ilgili görseller temin edilmiştir. Görseller detaylı bir şekilde incelenip, özellikle Sûrebaşı alanlarının analizleri yapılmıştır. Sûrebaşı bezemeleri plan ve desen çizimleri yapılıp, tasarım benzerlikleri açısından kataloglanarak, değerlendirmeleriyle birlikte sunulmuştur. Yapıldığı dönemin sanat anlayışına dair önemli bilgiler sunan yazma eserlerden biri daha incelenerek Geleneksel kitap sanatları alanında literatüre katkı sağlamak amaçlanmıştır.
Tire Necip Paşa Kütüphanesi`ndeki, Necip Paşa Vakfına ait el yazma eserlerin çarkuşe, yekşah, ve zilbahar cilt kapağı özelliklerine göre kataloglanması
Yazının keşfinden bu yana insanlar tüm bilgi birikimlerini, düşüncelerini, duygularını ve tarihsel olayları yazma-çizme gereksinimini duymuşlardır. Bu olgu içersinde insanların kendilerini dil'den sonra en iyi ikinci anlatma yolu olan yazı, önceleri taş, koyunun kürek kemiği, çanak çömlek parçaları, yırtıcı hayvan derileri, ağaç kabukları, papirüs ve parşömen gibi değişik materyaller üzerlerine çok zor şartlar altında yazılmakta idi. Kağıdın icadıyla beraber, kaçınılmaz olan yazı yazma dürtüsü, kitap dediğimiz yapıları oluşturmaya başlamıştır. Zaman içersinde bu yazılı belgeleri beraber korumak ve daha sonra onlara duyulan saygıyı ve özeni belli edebilmek için ciltler yapılmaya başlanmıştı.Toplumlar kendi düşüncelerini ve inançlarını kitap vasıtasıyla diğer medeniyetlere de yayma çabası içerisine girmişlerdir. Bu çaba sonrasında elle yazılan kitapların çok zorlu ve uzun zaman alması nedeniyle ortaya çıkan eserin korunması, bununla beraber içinde yazılanların değerini belli etmek için dışına da aynı özeni göstermeye çalışmışlardır. Değişik toplumların ve kültürlerin bu amaçla ortaya koydukları el yazması eserlerin cilt kapaklarının yapılış amacı aynı olsa da, yapım teknikleri ve süsleme unsurları birbirlerinden farklılıklar göstermektedir.Bu tezin birinci bölümünde cilt sanatı tarihçesi ve cildin yapılış teknikleri hakkında bilgiler verilmiştir. İkinci bölümde Tire ve yöresinin Türk kültür hayatındaki yeri, Tire ve Necip Paşa hakkında tarihsel ve kişisel bilgileri yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise; Osmanlı cilt sanatının en güzel örneklerinin görüldüğü Necip Paşa Kütüphanesi'deki tezimize konu olan yekşah, ciharguşe ve zilbahar tarzda bezenmiş cilt kapaklarından örnekler, açıklamalar ve çizimler bulunmaktadır. Tez değerlendirme ve sonuç kısmından sonra kaynakça bölümü ile sona ermektedir.
İstanbul Topkapı Sarayı Müzesi Revan Köşkü`nde bulunan çiniler ve karakteristik özellikleri
Osmanlı Sivil Mimarisinin en önemli örneklerini saraylar oluşturmaktadır. İstanbul'un fethinden sonra inşa edilen Topkapı Sarayı akla ilk gelen sivil mimari örneğidir. Topkapı Sarayı Osmanlı mimarlığının hemen hemen her evresini varlığında barındıran geniş kapsamlı bir yapılar topluluğudur. Bu yapı topluluğu içerisinde en dikkat çekici olan örnekler ise köşklerdir. Saray bahçesinde yer alan, sekizgen planlı Revan Köşkü bu yapıya ait olan güzel bir köşk örneğidir.XVII. yy. sivil mimari özellikleri ve süsleme öğelerinin bir uyum içerisinde Topkapı Sarayı Müzesi Revan Köşkünde görmek mümkündür. Yapının kaba inşaatı bittikten sonra içerisine uygulanan tezyini öğelerin örneğin, kalem işi, taş işçiliği, çini ve diğer süslemelerin bir diğerinin önüne geçmediği görülür. Bir denge ve uyum sağlandığı dikkati çeker.Köşk'ün çinileri, XVII. yy. Kütahya Çinilerinin en güzel kompozisyon ve renk özelliklerini taşımaktadır. Köşkün içte ve dışta duvarlarını süsleyen çinilerin günümüze gelene kadar geçen yüzyıllar içerisinde göz alıcı parlaklığını kaybetmediği görülmektedir. Kompozisyon planları simetrik, ulama ve serbest çıkışlı panolar şeklinde düzenlenmiştir.İstanbul Topkapı Sarayı Revan Köşkü 1998?1999?2000 Yılları'nda Topkapı Sarayı Saray Yapıları Projesi Kapsamında çeşitli restorasyonlar geçirmiştir. İstanbul Topkapı Sarayı Revan Köşkü Klasik Osmanlı Mimarisinin ve Çini Sanatının en güzel örneklerini teşkil etmektedir.Anahtar kelimeler: Osmanlı Mimarisi, Türk Çini Sanatı, Revan Köşkü Çinileri
Süreli yayınlarda (Antik Dekor, Art Dekor, Kültür ve Sanat, P Sanat, Sanatdünyamız, Tombak, Yeşilay dergileri) "geleneksel Türk el sanatları" konulu makaleler
Bu çalışmanın amacı yayımlanmış ve yayımlanmakta olan Antik Dekor, Art Dekor, Kültür ve Sanat Dergisi, P Dünya Sanatı Dergisi, Sanat Dünyamız, Tombak Dergisi, Yeşilay adlı dergilerde yer alan geleneksel sanatlarımızla ilgili makale ve yazıları özetleyerek kronolojik bir sıra takip edilerek ile başvuru kaynağı haline getirmektir.Bu amaçla adı geçen süreli sanat dergilerinin yayınevlerine ulaşarak ilk sayısından son sayısına kadar temin edilmeye çalışılmıştır. Bulunamayan bazı dergi sayılarına da yayınevi arşivlerine girerek kopyalama sureti ile incelenmiştir. Kitabevleri, sahaflar ve kütüphaneler aracılığı ile kaynak taraması tamamlanmıştır.Yazı ve makalenin hangi dergiye ait olduğu, konusu, yazarı, sayfa sayısı ve fotoğraf sayısını düzenleyerek katalog halinde sıralanmıştır. Tez çalışması, öğrenci ve bu alanda çalışan araştırmacılara başvuru kaynağı haline getirilmiştir.Sonuç bölümünde çalışmanın genel bir değerlendirmesi ve varılan sonuçlar yer almaktadır