Theses supervised by Prof. Dr. Ayten Genç
10 theses · Hacettepe University
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde blog kullanımının okuma becerisine etkisi
Bu çalışmada, blogların yabancı dil olarak Türkçe öğrenen öğrencilerin okuma becerisine etkisi araştırılmıştır. Karma öğrenme modelinin ilkeleri çerçevesinde gerçekleştirilen bu çalışmada araştırmacı tarafından öncelikle bir blog sitesi tasarlanmış ve hazırlanan içerik ders dışı öğretim malzemesi olarak öğrencilere uygulanmıştır. Çalışmanın katılımcılarını Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen B2 düzeyinde 24 üniversite öğrencisi ve onlara ders veren öğretim elemanları oluşturmuştur. Çalışma öncesinde B2 düzeyi kazanımlarına göre hazırlanmış bir okuduğunu anlama testi ön test olarak uygulanarak öğrencilerin okuma becerisi düzeyleri belirlenmiştir. Çalışma sonunda ise, blog uygulamasının etkisini belirleyebilmek amacıyla okuduğunu anlama testi son test olarak tekrar uygulanmıştır. Ön test ve son test verileri SPSS 22.0 programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada, öğrencilerin blog kullanımına yönelik tutumlarının saptanması amacıyla Blog Tutum Ölçeği uygulanmış ve elde edilen veriler nicel yöntemlerle analiz edilmiştir. Bloglara yönelik tutumlar ile okuma başarısı arasındaki ilişki de çalışma kapsamında araştırılmış, bu amaçla blog tutum ölçeği ve okuduğunu anlama testinden elde edilen veriler yine SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Çalışmada kullanılan bir diğer araştırma yöntemi odak görüşmeleridir ve bloglara yönelik olumlu-olumsuz görüş ve önerileri doğrultusunda öğrencilerle ve öğretmenlerle gerçekleştirilmiştir. Görüşmelere ait ses kayıtları yazıya aktarılarak elde edilen veriler araştırmacı tarafından betimsel analiz yöntemleri ile analiz edilmiştir. Tasarım tabanlı araştırma modelinin uygulandığı bu çalışmada, blog içeriğini oluşturmak amacıyla gazete haber metinleri kullanılmıştır. Öncelikle öğrencilere haber okuma alışkanlıkları sorulmuş, elde edilen bu veriler blog içeriğinin tasarlanmasında ve uygulama yönteminin belirlenmesinde etkili olmuştur. Altı haftalık uygulama sürecini kapsayan bu çalışmada, B2 düzeyi okuma becerisi kazanımlarına göre belirlenen okuma stratejilerinin öğretimi sağlanmış; ardından konuyla bağlantılı olarak hazırlanan etkinlikler uygulanmıştır. Sonuçlar, öğrencilerin uygulama sonunda okuma becerisi düzeyleri ve bloglara yönelik tutumlarında pozitif yönlü anlamlı bir değişim olduğunu göstermiştir. Öğrencilerin bloglara yönelik tutumları ile okuma başarıları arasında da orta düzeyde pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu anlaşılmıştır. Ayrıca, yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen nitel veriler de okuma becerisi testi ve blog tutum ölçeğinden elde edilen nicel verilerle tutarlılık göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Yabancılara Türkçe öğretimi, Web 2.0 araçları, blog, okuma becerisi, sınıf dışı etkileşim, tasarım tabanlı araştırma, tutum.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde kültürel ihtiyaç analizi
Yabancı dil olarak bir dilin öğretimi çok eskilere dayansa da son yüzyılda gelişen ve değişen dünya ve buna bağlı olarak hızlı teknolojik gelişmeler, dil öğretimi konusunun milletler için "ihtiyaç" haline gelmesine neden olmuştur. Başbakanlık himayesinde "Yurt Dışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı" aracılığı ile üniversiteler bünyesinde merkez statüsünde açılan Türkçe Öğretimi Uygulama ve Araştırma Merkezleri bu alana en büyük hizmeti veren kamu kuruluşları olmuşlardır. Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanındaki bu çalışmanın amacı, Türkiye'de lisans ve lisansüstü öğrenim gören uluslararası öğrencilerin kültürel ihtiyaçlarının belirlenmesi ve öncelikli olarak Türkçe öğretiminde verilmesi gereken kültürel unsurların tespit edilmesi temel amaç olarak belirlenmiştir. Bu araştırmada nicel ve nitel veriler ile karma desen yöntemi uygulanmıştır. Nicel veriler Türkiye'deki 53 farklı üniversitede okuyan 735 uluslararası lisans ve lisansüstü öğrenciden toplanmıştır. Ayrıca 5 farklı üniversitede okuyan 20 öğrenci ile yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın nicel verileri "Ibm spss statistics 24" nitel verileri ise "maxqda" programı ile analiz edilmiştir. Çalışma sonucunda elde edilen veriler değerlendirildiğinde, Türk kültürünün aktarımında öğretmenin önemli rol oynadığı, ders kitapları ve ek malzemelerin çok yararlı olduğu ve ders dışı yapılan gezilerin ise öğrencilerin dil ve kültürel gelişimine katkı sağladığı anlaşılmıştır. Twitter ve facebook gibi günümüz sosyal iletişim kanallarından daha ziyade televizyon ve radyonun kültür aktarımına önemli katkısı olduğu tespit edilmiştir. İletişimsel yaklaşımla dil öğretiminde Türk kültürü bağlamında öncelikle aile yapısının, Türk filmlerinin, Türk tiyatro ve edebiyatının aktarılması; politika ve tarihle ilişkilendirilecek konuların belirli seviyelerden sonra ele alınması gerektiği anlaşılmıştır. Türkiye'de öğrenim gören uluslararası lisans ve lisansüstü öğrencilerin kültürel ihtiyaçlarının tespiti amacıyla yapılan bu araştırma sonuçlarının öğretim programları ve öğretim malzemelerinin geliştirilmesinde katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Türkçe, uluslararası öğrenci, kültür, kültürel ihtiyaç, ihtiyaç analizi.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında edebî metin kullanımı
"Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ders Kitaplarında Edebî Metin Kullanımı" adını taşıyan bu çalışmada, edebî metinlerin yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanındaki yeri ve etkisi araştırılmaktadır. Edebî metinler, yapı ve şekil özellikleriyle dilin en doğal halini yansıtır. Dolayısıyla bir toplumun kültürünü, yaşayış biçimini söz konusu metinler aracılığıyla doğrudan tanımak mümkün olduğu gibi dilin doğal yapısını da görmek mümkündür. Bu çalışmanın kapsamı gereği nitel veri analizi yöntemi kullanılmıştır. Nitel veri analizinden doküman analizi ve görüşme, çalışmanın yöntemini oluşturmaktadır. Doküman analizi için veri kaynağını oluşturan öğretim setleri incelenmiştir. Yeni Hitit Yabancılar İçin Türkçe, Yedi İklim Türkçe, İstanbul Yabancılar İçin Türkçe, Gazi Yabancılar İçin Türkçe bu öğretim setleridir. Bu setlerin içinde yer alan ders kitapları, çalışma kitapları, dinleme metinlerini içeren CD'lerden elde edilen veriler içerik analizi ile çözümlenmiştir. İçerik analizinde öğretim setlerinde yer alan edebî metinlerin türleri, kullanım sıklıkları ve yer aldıkları düzeyler değerlendirilerek çeşitli bulgulara ulaşılmıştır. Bu bulgular ışığında öğretim setlerinden elde edilen veriler tablo ve grafiklerle sayısallaştırılmıştır. Çalışmada kullanılan bir diğer veri toplama tekniği ise görüşmedir. Görüşmeler, Hacettepe Üniversitesi'nde yabancılara Türkçe öğretimi konusunda tecrübeli öğretim görevlileri ile Hacettepe Üniversitesi'nde Türkçeyi yabancı dil olarak öğrenen B2 ve C1 düzeyindeki öğrencilerle gerçekleştirilmiştir. Her iki örneklem grubu için farklı görüşme formları geliştirilmiştir. Bu görüşme formları içerik analizine tabi tutularak çözümlenmiş ve kod, tema, sıklık gibi kategoriler belirlenmiştir. Her iki örneklem grubunun verileri tablolara aktarılmış ve daha sonra birbirleriyle karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiştir. Son olarak öğretim setleri, öğretim görevlileri ve öğrencilerden elde edilen bulgular karşılaştırılarak yorumlar yapılmıştır. Araştırma sonuçlarına bakıldığında edebî metin türlerinin öğretim setlerinin kendi içindeki dağılımlarının düzensiz olduğu görülmüş, öğretim setleri hazırlanırken edebî metin gibi dil öğretiminde önemli bir etkiye sahip olan bu kaynaktan yeterince yararlanılmadığı görülmüştür. Öğretim görevlileri ve öğrenciler de öğretim setlerinde edebî metin türlerine dair pek çok eksik bulunduğu konusunda hemfikirlerdir. Bütün bunlardan hareketle öğretim setlerinin hazırlanırken edebî metin kullanımına önem vermeleri gerektiğini söylemek mümkündür.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde uluslararası öğrencilerin yaşadıkları sorunlara yönelik bir meta-sentez çalışması
Bu çalışmada yabancı dil olarak Türkçe öğrenen uluslararası öğrencilerin yaşadıkları sorunların örneklem grupları ülkelerine, milletlerine, dillerine göre sınırlandırılarak meta-sentez yöntemiyle incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda öncelikle alanyazın taraması yapılmış ve uluslararası öğrenci sorunlarının incelendiği tespit edilen bilimsel çalışmalar belirlenen araştırma soruları çerçevesinde yirmi çalışmaya indirilmiştir. Bu işlem uygulanırken daha önce belirlenmiş olan meta-senteze dâhil edilme ölçütleri esas alınmıştır. Dâhil edilen yirmi bilimsel çalışmada örneklem gruplarının farklı olmasına özen gösterilmiştir. Belirlenen çalışmalar meta-sentez yönteminin gereği olarak ortak temalar, başlıklar altında gruplandırılmış ve detaylı olarak incelenmiştir. Bu ortak temalar, başlıklar sayesinde çalışmalarda verilmiş olan öğrenci sorunlarının hangi ülkeye, millete, dile göre değişiklik gösterdikleri tespit edilmiştir. Meta-sentez sonucu elde edilen veriler ise sonuç bölümünde detaylı bir şekilde raporlanmış ve bu veriler ışığında sorunlara yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Meta-sentez yönteminin yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanına kazandırılmış olması ve çalışmada elde edilmiş veriler ışığında uluslararası öğrencilerin yaşadıkları ortak sorunların belirlenip çözüm önerilerinin getirilmiş olmasının bilim dünyasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde uluslararası öğrencilerin yaşadıkları sorunlara yönelik bir meta-sentez çalışması
Bu çalışmada yabancı dil olarak Türkçe öğrenen uluslararası öğrencilerin yaşadıkları sorunların örneklem grupları ülkelerine, milletlerine, dillerine göre sınırlandırılarak meta-sentez yöntemiyle incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda öncelikle alanyazın taraması yapılmış ve uluslararası öğrenci sorunlarının incelendiği tespit edilen bilimsel çalışmalar belirlenen araştırma soruları çerçevesinde yirmi çalışmaya indirilmiştir. Bu işlem uygulanırken daha önce belirlenmiş olan meta-senteze dâhil edilme ölçütleri esas alınmıştır. Dâhil edilen yirmi bilimsel çalışmada örneklem gruplarının farklı olmasına özen gösterilmiştir. Belirlenen çalışmalar meta-sentez yönteminin gereği olarak ortak temalar, başlıklar altında gruplandırılmış ve detaylı olarak incelenmiştir. Bu ortak temalar, başlıklar sayesinde çalışmalarda verilmiş olan öğrenci sorunlarının hangi ülkeye, millete, dile göre değişiklik gösterdikleri tespit edilmiştir. Meta-sentez sonucu elde edilen veriler ise sonuç bölümünde detaylı bir şekilde raporlanmış ve bu veriler ışığında sorunlara yönelik çeşitli önerilerde bulunulmuştur. Meta-sentez yönteminin yabancı dil olarak Türkçe öğretimi alanına kazandırılmış olması ve çalışmada elde edilmiş veriler ışığında uluslararası öğrencilerin yaşadıkları ortak sorunların belirlenip çözüm önerilerinin getirilmiş olmasının bilim dünyasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir.
Eine studie zur bestimmung der kompetenzen von betreuungslehrer/innen bei der Deutschlehrerausbildung
The practicum courses which combine theoretical knowledge and practice are of great importance for teacher education. Mentor teachers have a significant role in the effectiveness of practicum. This study aims to investigate the German language mentor teachers' competencies and validate them. To achieve this aim, a three-step Delphi technique was designed. The first step is for defining the competencies by means of open ended questionnaires and semi-structured interviews. This step consists of data collected from the experts, senior pre-service teachers and teacher trainers at universities. In the second step, a likert questionnaire is developed by using the previous findings and then it is sent to the expert group to be evaluated and to get their comments. In this second step, in order to see the agreement among experts, first quarter, last quarter, median, and range values for expert evaluations are calculated by means of descriptive statistics. In the last step, the questionnaire is sent to experts once again together with the statistical results specific for each item. In this step, the experts are required to revise their answers and finalize their decisions. Both qualitative and statistical data analysis techniques are used in the study. Reliability for the qualitative data is ensured through inter-rater reliability analysis. At the end of this study, 47 competence items that German teaching mentors should have are created. The competencies at hand are presented as a guide for selecting and training qualified mentor teachers in the process of pre-service German teachers' practicum. Keywords: mentor competencies, german teacher, delphi method, practicum, german teacher training
Almanya'da okutulan "Kolay Gelsin!" adlı yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitabı setinin incelenmesi
"Almanya'da Okutulan 'Kolay Gelsin!' Adlı Yabancı Dil Olarak Türkçe Öğretimi Ders Kitabı Setinin İncelenmesi" adlı çalışmada, anadili Almanca olan dil öğrenicilerine yönelik olarak hazırlanmış "Kolay gelsin!" adlı Türkçe öğretimi setinin; görsel malzemeler, metinler, kültürel unsurlar, dilbilgisi öğretimi, kelime öğretimi, alıştırmalar ve dil öğretim yöntemleri başlıkları altında incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, bu çalışmada öncelikle Türkiye ile Almanya arasındaki ilişkilerin tarihsel gelişimi ve bu ilişkilere paralel olarak tarihsel süreçte Alman dil öğrenicilerine yabancı dil olarak Türkçe öğretiminin neden, nasıl ve hangi öğretim malzemeleriyle yapıldığı ele alınmıştır. Bunun ardından, çağdaş dil öğretim anlayışına uygun ve "Diller için Avrupa Ortak Başvuru Metni" temel alınarak hazırlanmış olan "Kolay gelsin!" adlı dil öğretim seti verilen başlıklar altında incelemeye tabi tutulmuştur. Bu inceleme için, doküman analizi ile elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiş olup; her bir tema için sırasıyla veri listeleri oluşturulmuş, veriler ilişkilendirilerek kategorilendirilmiş, kategorilere uygun temalar geliştirilmiş, ve bu temalara uygun şekilde yorumlar ve değerlendirmeler yapılmıştır. Bu yolla öğrenim seti içerik analizi yöntemiyle değerlendirilirken, tümevarım yöntemiyle ders kitabı inceleme ölçütleri de geliştirimiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda bu öğretim setinin doğrudan iletişimsel yöntemle yazılmış olduğu değil, iletişimsel yöntem ağırlıklı olarak hazırlanmış olduğu sonucuna varılmış ve bu doğrultuda bazı önerilerde bulunulmuştur.
İtalya'da okutulan "Corso di lingua turca" adlı yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitabının incelenmesi
Bu çalışmada Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi amacıyla İtalyan bir yazar tarafından İtalya'da yazılmış olan "Corso di lingua turca" adlı yerel nitelikli ders kitabı incelenmiştir. Bu doğrultuda alanyazın taraması yapılmış, Türkçe öğrenen İtalyanlara yönelik hazırlanmış ders kitabının hangi tarihsel ve bilimsel birikimlere dayandığını anlamak amacıyla, öncelikli olarak Türk – İtalyan ilişkileri başlangıcından günümüze dek özetlenmiştir. Bu bağlamda anlatılan tarihsel neden ve koşullar altında, İtalyanlar tarafından yazılmış Türkçe öğretim kitapları hakkında bilgi verilmiştir. Ders kitabının incelemesinde ise nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi kullanılarak veriler toplanmıştır. Eldeki verilerden yola çıkılarak tümevarım yöntemiyle kitap inceleme ölçeği oluşturulmuş ve içerik analiziyle değerlendirme yapılmıştır. Ders kitabı hakkında yapılan genel bir bilgilendirmenin ardından; görsel ögeler, metinler, dil bilgisi öğretimi, alıştırmalar, sözcük öğretimi, kitabın dili, kültür ve yöntem başlıklarında elde edilen bulgular yorumlanarak işlenmiştir. Sonuç bölümünde ise çalışmada elde edilen tüm bulgular genel bir değerlendirme ile sonuca bağlanarak bunların ışığında çeşitli önerilere yer verilmiştir. Çalışmanın, günümüzde İtalya'da yaygın bir biçimde kullanılan bir Türkçe öğretimi ders kitabının farklı açılardan incelenmesi ve değerlendirilmesi ile İtalya'da bu konuda oluşmuş bilimsel birikimi açıklayarak Türkçenin yabancı dil olarak öğretimi alanına katkı sağlayacağı düşünülmektedir
Regionale daf- lehrwerkforschung in der Türkei und auf internationaler ebene: Eine metasynthese
It is known that different types of course books have been used in teaching German as foreign language courses. In addition to the German course books that are published in Germany and appeals to a large market, localized and totally local German course books produced in other countries are also used to teach German all over the world. The scientific research studies examining and investigating the local course books are scrutinized in the present study. Based upon the idea that course book analyses are as important as the quality of course books, this research is concerned about the primary studies that directly examine the local German course books. The literature review indicates that there are substantial number of studies, conducted both in Turkey and abroad, which explore the local German course books. This research aims to investigate the findings of these earlier studies by means of meta-synthesis. In this sense, identifying the most and the least frequently investigated features of German course books and the obtained results of the prior research on these course books are among the aims of this study. Accordingly, a systematic literature review was conducted in different databases and search engines, and 60 primary research studies held in Turkey and abroad between the years of 1986-2018, which meets the selection criteria, were included in this meta-synthesis. These 60 studies included in the research are about the findings of the analysis of 200 local German course books. At the end of the coding procedure the data listed under 11 themes were first synthesized among themselves, and then the synthesis findings about the themes and the subthemes were figured out by combining this first synthesis with the findings obtained through the evaluation of the studies on course books. At the end of this study, a set of suggestions to develop local German course books were provided based upon the findings of this research.
Aktivitäten in den regionalen und überregionalen lehrwerken an den beispielen Schritt Für Schritt Deutsch und Logisch!
In this study, the activities in A1 level German language coursebooks for teenagers will be examined. Accordingly, "Schritt für Schritt Deutsch", which is a local coursebook package written for the students studying at state schools, and "Logisch", which is a coursebook published abroad and used at private schools in Turkey and abroad, will be examined and the activities in these coursebooks will be identified. Based on these findings, a group of experienced teachers will respond to the questions about the coursebooks that they are using. The teachers participating in this study are teaching at state and private schools. It is aimed to highlight the importance of activities in coursebooks by demonstrating the variety and spread of the activities in the books and presenting teachers' objective evaluations with regard to these materials. In addition, effective activities and innovative ideas will be suggested to the teachers and students at state schools in our country. This research is specifically significant as it proposes suggestions to the material developers and program designers for German L2 learners.