Theses supervised by Prof. Dr. Ali Özbilen
16 theses · Karadeniz Technical University
Tarihsel süreç içerisindeki kültürel değişimin fiziksel ve algısal değişim bağlamında irdelenmesi: Trabzon kent meydanları örneği
Bu çalışmada, Yapılan etkinliklerin bir mekanı farklılaştırması beklenir.Ancak gelişmekte olan ülkelerin teknolojik bağımlılığına bağlı olarak gerçekleşen değişim hızı, birbirine benzer mekanların doğmasına sebep olur.Bunun sonucu olarak insanların zihnindeki mekan ile yapısal mekan arasındaki uyum kaybolur ve algılanabilirlik azalır.Bu durum insanın mekana yabancılaşmasına neden olur.Bu varsayımlardan yola çıkarak tez çalışması kapsamında değişim hızına paralel olarak kaybolan, devam eden ve ortaya çıkan yeni etkinliklerin, bu etkinliklere olanak sağlayan mekansal özelliklerin saptanması ve bununla birlikte yaşanan bu değişim sonucu geçmiş ve günümüz kullanıcı memnuniyetinin değerlendirilmesi ve bu değişim sonucu belirli bir yaş grubuna göre oluşan negatif mekan kavramına alternatif getirilmesi amaçlanmaktadır.Bu yaklaşım içinde yabancılaşma, toplumsallaşma, aidiyet ve güven, pozitif mekan, negatif mekan kavramlarından yararlanılarak bir araştırma modeli ortaya koyulmuştur.Araştırmanın uygulama kısmı çeşitli aşamalardan meydana gelmiştir. Birinci aşamada çalışmada kullanılacak fiziksel ve algısal özellikleri belirleyebilmek amacıyla tarihi fotoğraflar, haritalar, yazılı ve sözlü anlatımlar ile görüşmeler sonucu elde edilen verilerin incelenmesi yer alır. İkinci aşamada fiziksel ve algısal değişim sınıflandırılmış ve bir tipolojiye oturtulmuştur. Üçüncü aşamada önceki aşamada elde edilen tüm veriler bir arada değerlendirilmiştir.Çalışmanın sonucunda oluşturulan araştırma modeli ile değişimin (belirli bir yaş grubuna göre) insan ve mekan arasındaki bağı azalttığı ve böylece mekansal süreklilikteki kopukluğun negatif mekanlar ürettiği tespit edilmiştir. Fiziksel sürekliliğin sağlanmaması durumunda insanın mekana ve paralelinde birbirlerine yabancılaştığı belirlenmiştir. Bu durumun bireyin uyum ve aidiyet duygusundaki azalmaya sebep olduğu saptanmıştır.
Klasik dönem osmanlı mimarisinde avlu tipolojilerinin incelenmesi
Avlunun içe ait, dışa sınırlı fakat açık bir mekân oluşu, sunduğu imkânlarla ve karşıladığı ihtiyaçlarla onu özel bir mimari unsur kılar. Avlu mekânı, insanın taş çağına uzanan barınma ihtiyacı ile başlayan çevresini düzene sokma eylemiyle, ihtiyaçlarının zamanla şekillendirip, geliştirdiği bir mimari üründür. Bu gelişim sürecinde yüksek üslup olarak da ifade edilen Osmanlı klasik dönem mimarlığı yapıları, hem çok farklı fonksiyonlu yapılarda avlu kullanımları hem de özgün çözümler getirmesi sebebiyle dikkate değerdir. Bu çalışmada, Klasik Dönem Osmanlı Mimarisinde; cami, han, medrese olmak üzere avlulu yapıların, farklı fonksiyonlara göre avlu tipolojileri ve avlu kullanımlarının incelenmesi ve değerlendirmelerin ortaya konulması amaçlanmıştır. Çalışma dört bölümden oluşmaktadır: Çalışmanın ilk bölümünde, literatür araştırması çerçevesinde farklı kaynaklara göre avlu tanımları, özellikleri, tarihi süreçte kullanımı ve biçimsel ifadeleri araştırılarak genel bilgiler olarak verilmiş, bunlardan avluyu ve klasik dönemi ifade eden kavramlar ortaya konulmuştur. İkinci bölümde, amaç doğrultusunda önceki çalışmalardan ve literatürden elde edilen kavramlardan yola çıkılmış, yöntem olarak analiz formları oluşturulmuştur. Bu formlara seçilen yapıların, kriterlere bağlı olarak bilgileri ve özellikleri işlenmiştir. Üçüncü bölümde, seçilen örnek yapılar ve yöntem çerçevesinde, avlulu yapıların yorumları ve değerlendirmeleri yapılmıştır. Dördüncü bölümde; tüm incelemeler ve değerlendirmeler doğrultusunda konuya iliskin sonuçlar ve buna bağlı olarak öneriler yer almaktadır.
Lise gençlerinin kişilik gelişimlerine okul açık mekanlarının etkisi
Ergenlik, kişilik gelişiminde önemli bir dönemdir. Bu nedenle ergenlikle ilgili birçok kuramda kişilik gelişimi üzerinde durulmaktadır. Kişilik gelişiminde etkili olan birçok faktör vardır. 'Fiziki çevre' de bu faktörlerdendir. Literatürde okulların sahip olması gereken özellikler 'okul iklimi' kavramı ile açıklanmıştır. Bu çalışma kapsamında ise okul ikliminin fiziksel ve sosyal boyutları üzerinde durulmuştur. Okul ikliminin fiziksel ve sosyal boyut açısından yeterli olduğu okullarla bu boyutların kısmen yeterli ve/veya yetersiz olduğu okulların karşılaştırması yapılarak öğrencilerin kişilik gelişimleri üzerindeki etkilerinin saptanması bu çalışmanın amacıdır. Çalışmanın uygulama kısmı dört aşamadan oluşmaktadır. Birinci aşamada çeşitli özellikleri değerlendirilerek çalışma yapılacak okullara karar verilmiştir. İkinci aşamada çalışma yapılan okulların öğrenci ihtiyaçlarını karşılama oranları belirlenmiştir. Üçüncü aşamada okul bahçelerinin yeterlilikleri ve öğrenci etkinlikleri arasındaki ilişki ortaya koyulmuştur. Son aşama da ise elde edilen bütün veriler bir arada değerlendirilerek okul açık alanlarının lise gençlerinin kişilik gelişimine etkisi belirlenmiştir. Sonuç olarak okul açık alanlarının öğrenci ihtiyaçlarını karşılaması gerektiğinin ne derece önemli olduğu ve fiziksel - sosyal boyut açısından olumlu bir okul iklimine sahip okulların öğrencilerin kişilik gelişimlerini olumlu etkileyen faktörlerden biri olduğu ortaya koyulmuştur. Geliştirilen çalışma modeli ile lise gençlerinin kişilik gelişimlerinin hangi okul ortamları ile desteklenebileceği belirlenmiştir.
Kampüs açık mekan çevresel özelliklerinin yere bağlılık duygusu üzerindeki etkileri: K.T.Ü. Kanuni Kampüsü örneği
Çevrenin insan davranışları üzerindeki etkisini inceleyen çevresel psikoloji literatüründe çevre önemli rol oynamaktadır. İnsan davranışları, onların ihtiyaç ve gereksinimlerini karşılayan fiziksel ve sosyal çevrede oluşmaktadır. Bu nedenle çevre psikolojisinin fiziksel çevreyle olduğu kadar sosyal çevre ile de ilişkili olduğunu belirtmek gerekmektedir. Özellikle sürekli değişen dünyada, mobilitenin artmasıyla beraber ihtiyaçların da farklılaşması, insanın mekanla kurduğu bağın sorgulanmasını daha da önemli hale getirmiştir. Aynı şekilde açık mekanların sunduğu fiziksel ve sosyal özellikler sonucunda bazı mekanlar kullanıcılar tarafından yoğun olarak kullanılan, canlı konumlara dönüşürken, bazı mekanlar ise kullanıcı ile bütünleşemeyen ve kullanılmayan boş alanlara dönüşmektedir. Bu sorun üzerine, açık mekanların sunduğu fiziksel ve sosyal özelliklerin neler olması gerektiği, bu özelliklerin başarısının kullanıcı memnuniyeti ve yere bağlılık duygusu üzerindeki etkilerini araştırmak amacıyla araştırma modeli ortaya koyulmuştur. Araştırmanın amacı, yalnızca çevrenin sunduğu fiziksel ve sosyal özelliklerin kullanıcı memnuniyeti ve yere bağlılık duygusu üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Bu nedenle araştırma alanı olarak, kullanıcıların geçmiş deneyimlerinin, hatıralarının olmadığı, kullanıcı grubunun benzer olduğu fakat çevresel özelliklerin farklı olduğu K.T.Ü. Kanuni Kampüsü açık mekanları seçilmiştir. Araştırma yöntemi mekânsal analiz ve anketlerden oluşmaktadır. Çalışmanın sonucunda oluşturulan araştırma modeli ile kullanıcı ihtiyaçlarının daha yüksek düzeyde karşılandığı başarılı kampüs açık mekanlarında, kullanıcı memnuniyeti ve yere bağlılık duygusunun arttığı ortaya koyulmuştur. Özellikle çevrenin sunduğu sosyal özelliklerin, fiziksel özelliklere kıyasla kullanıcı memnuniyeti ve yere bağlılık duygusunu daha yüksek düzeyde etkilediği ortaya koyulmuştur. Aynı zamanda kullanıcıların bulundukları kampüs açık mekanlarına karşı öncelikle yere bağımlılık (işlevsel bağlılık) geliştirdikleri, sonrasında zamana da bağlı olarak yer kimliği (duygusal bağlılık) geliştirdikleri ortaya koyulmuştur.
Alışveriş caddelerinin sosyal davranış yerlerine dönüşmesi: Çevresel özellikler ile kendileme davranışının incelenmesi
Kentlerdeki açık mekânlar, insanlar arasında ilişki çeşitliğinin oluşmasında önemli rol oynarlar. Çeşitli araştırmacılar, kendileme davranışı ile sınırlandırılmış boşluk olan mekânların çeşitli etkinliklerin yapıldığı yerlere dönüştüğünü, bununda insanlar arasında güçlü sosyal etkileşimlerin kurulabilmesi için önemli faktörden biri olduğunu belirtmişlerdir. Ancak araştırmalar, kendileme davranışının yapılabilmesi için kentsel açık mekânların sahip olması gerektiği özelliklere ilişkin net kriterler ortaya konmamışlardır. Bu tez çalışmasında kendileme davranışının gerçekleştiği alışveriş caddesi açık mekânları değerlendirilirken, hangi kriterlerin ele alınabileceğini saptamak ve kendileme davranışı ile sosyal davranış arasındaki ilişkiyi açıklamak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda insan-mekân etkileşimi, mikro ölçekli çevresel özellikler, kendileme davranışı, mekân-yer, sosyal davranış kavramlarından faydalanılarak bir araştırma modeli ortaya konulmuştur. Araştırma alanı olarak mikro ölçekli özellikler bakımından farklılıklar gösteren, Trabzon Kunduracılar Caddesi açık mekânları seçilmiştir. Araştırma yöntemi dört aşamadan oluşup, davranış gözlemi, mekânsal analiz ve anket çalışmalarını içermektedir. Çalışmanın sonucunda oluşturulan araştırma modeli ile mikro ölçekli algısal-fiziksel-sosyal özelliklerin kendileme davranışının yapılmasını etkilediği ortaya konulmuştur. Özellikle sosyal özelliklerin kendileme davranışını daha yüksek düzeyde etkilediği saptanmıştır. Ayrıca kendileme davranışı çeşitliliğinin yapıldığı mekânların, aynı anda birbirinden farklı sosyal davranış yerlerine dönüştüğü, etkinlik çeşitliliğini arttırdığı, insanların cadde üzerinde kalış sürelerinin etkilediği ve sosyal davranışı güçlendirdiği saptanmıştır.
Sahil bandında kullanıcı tercihlerinin zaman içinde değişiminin incelenmesi: Trabzon sahil bandı örneği
Geçmişten günümüze süregelen mekânsal değişimler, nüfus artışı, tarihi yapıları görmezden gelen sağlıksız yapılaşmalar, kontrolsüz büyüyen kentsel mekânlar, insan ve kent arasındaki algısal ilişkilerin zayıflayarak kopma noktasına gelmesine neden olmaktadır. Yaşanan bu olumsuz değişimler insanların çevreyi anlamasını ve algılamasını zorlaştırarak, çevrenin beğenilmemesine bundan dolayı da tercih edilmemesinde önemli bir rol oynamaktadır. Bu sorunlardan yola çıkarak bu tez de, zaman içinde değişen kent görünümlerinin algılanmasında ve tercihinde, kent görünümünün eski ve yeni halini bilen insanlarla (deneyimliler), sadece yeni halini bilen insanlar (gençler) arasında tercih farklılıklarının olup olmadığının saptanması amaçlanmaktadır. Bunun için, çevre tercihleri ile ilgili çalışmalara ilişkin literatür araştırması ve bu çalışmaların önemli sonuçları hakkında bilgi verilerek, görsel kalite kavramlarının çevre tercihi ile ilişkisi açıklanmıştır. Böylece görsel kalite kavramlarından faydalanılarak, çevre tercihi ile ilgili bir araştırma modeli ortaya koyulmuştur. Ortaya koyulan bu modeldeki kavramların çevre tercihini etkileyip etkilemediği uygulama çalışması ile araştırılmıştır. Uygulama bölümünü oluşturan birinci aşamada, uzman grubun, ikinci aşamada ise, uzman olmayan grubun Trabzon sahilinin eski ve yeni dokusunu nasıl algıladıkları, üçüncü aşamada, uzman olmayan grubun eski ile yeni kent görümlerinden hangisini beğendikleri saptanmıştır. Dördüncü aşamada ise, tüm aşamalarda elde edilen verilere analizler yapılarak varsayımların sınanması amaçlanmıştır. Böylelikle insanların Trabzon'un hangi görünümünü hangi nedenlerden dolayı tercih ettikleri, hangi görünümü hangi nedenlerden dolayı tercih etmedikleri saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Çevre Tercihi, Görsel Kalite, Eski ve Yeni Kent Görünümleri
Kentsel açık mekanlarda kullanım sonrası değerlendirme: Trabzon sahil bandı örneği
Günümüzde giderek artan yapılaşma sonucu kentsel açık mekanların azalması ve bu mekanların insanlara sağladığı olanaklar, kentsel açık mekanlara olan ihtiyaç ve önemi açıkça göstermektedir. Çeşitli araştırmalarla desteklenen kentsel açık mekanlara duyulan ihtiyaç ve öneme rağmen bazı kentsel açık mekanların istenilen düzeyde kullanılmadıkları görülmektedir. Bu tez çalışmasında, kullanıcı ihtiyaç ve gereksinimlerini karşılayacak etkinlik mekanları ve bu etkinliklerin gerçekleşmesine olanak sağlamak amacıyla oluşturulan mekansal örgütlenmelerin neden istenilen düzeyde kullanılmadığını araştırmak amaçlanmıştır.Tasarlanmış ve uygulaması gerçekleştirilmiş mekanların kullanılmaya başladıktan sonra kullanıcı gözüyle değerlendirilmesi amaçlanan bu çalışmada kullanım sonrası değerlendirme yöntemi kullanılarak, kullanıcıların bulundukları mekan ile ilgili değerlendirmeleri alınmıştır. Mekansal örgütlenmeler ve özellikleri açısından birbirine göre farklılıklar gösteren mekanların, performanslarının ölçülmesi, kullanıcı memnuniyetinin ve mekan kullanım düzeyinin arttırılması temelinde bir yol izlenen bu çalışma Trabzon sahil bölgesinde yürütülmüştür. Çalışmanın sonucunda oluşturulan araştırma modeli ile, mekan performansının, kullanıcı memnuniyetini ve mekan kullanım düzeyini etkilediği ortaya koyulmuştur. Özellikle yüksek performans gösteren mekanların, daha çok tercih edildiği ve bu mekanların tasarım ürünü uygulama projesine daha fazla bağlı kalınarak uygulandığı saptanmıştır.
Kentsel açık yeşil alanların dağılımının tarihi süreç içindeki değişimi: Trabzon kenti Boztepe-Ganita aksı örneği
Kentsel mekânlar zaman içerisinde en çok değişime uğrayan alanlardır. Çünkü aldıkları ya da verdikleri göçlerle büyümekte ya da küçülmektedir. Kontrolsüz büyümeler kentleri özellikle de kent merkezlerini hızla değiştirirken ortaya çıkan planlamalara aykırı değişimler kentsel açık yeşil alanların sınırlarının her geçen gün daha da çok küçülmesine neden olmaktadır. Bu faktörler yapı alanları yani kitleler ile açık yeşil alanlar yani boşluklar arasındaki ilişkinin değişmesine ve mekânsal dengenin bozulmasına sebep olmaktadır. Ayrıca kentlerde yaşanan bu değişimler açık yeşil alanların birbirleriyle sürekliliklerinin kopmasına, parçalı ve dağınık bir hale dönüşmesine sebep olmaktadır. Trabzon kent merkezindeki açık yeşil alanlarda bu sebeplerden dolayı değişmiş, gerçekleşen bu değişimler kentsel açık yeşil alanların başarılı kentsel tasarımlar olamamasının birincil sebebi olmuştur. Bu sorunlardan yola çıkarak bu tez çalışmasın da, zaman içinde değişen kentsel açık yeşil alanların mekânsal ilişkilerinin, dağılımlarının nasıl değiştiği, bu değişimler sonucunda bu mekânların başarılı kentsel mekânlar olup olmadığının belirlenmesi amaçlanmıştır.Kentsel açık yeşil alanlar ve kentsel tasarımlarla ilgili çalışmalara ilişkin literatür araştırması yapılarak bu çalışmalarla ilişkin bilgiler verilmiştir. Ayrıca kentsel tasarım teorileri ve kavramlarının kentsel açık yeşil alanlarla ilişkisi açıklanmıştır. Böylece kentsel tasarım teorilerinden yararlanılarak araştırmanın teorik çatkısı/çerçevesi ortaya koyulmuştur. Bu teorik çatkı/çerçevesi de, kentsel açık yeşil alanların, başarılı kentsel tasarımlar olabilmesi için barındırması gereken kalite değerleri ile tasarım kavramlarının ilişkisi belirlenmiştir. Tanımlanan bu kalite değerlerinin, hangi kavramlara bağlı olarak ne şekilde farklılaştığı uygulama çalışmaları ile araştırılmıştır. Uygulama çalışması üç aşamadan oluşmaktadır.Uygulama bölümünü oluşturan ilk ve ikinci aşamada, Trabzon kent merkezindeki açık yeşil alan dağılımlarının ve kentsel tasarım kavramlarının tarihsel süreç içinde nasıl değiştiği saptanmıştır. İkinci aşamada son olarak ise başarılı kentsel tasarımların gerçekleştirmesi gereken kalite değerlerini kent merkezindeki mevcut açık yeşil alanların ne düzeyde karşıladığı saptanmıştır. Böylece elde edilen veriler bir arada analiz edilerek varsayımların sınanması amaçlanmıştır. Sonuçta hızla artan ve kontrolsüz büyümeler şekil-zemin ilişkisinin değişmesine, kitle-boşluk ilişkisinin bozulmasına, dağılımın dengesizleşmesine sebep olduğu ortaya koyulmuştur. Açık yeşil alanların sürekliliklerinin bozulmasına, parçalı, dağınık hale gelmesine de neden olmaktadır. Böylece açık yeşil alanlarla ilgili olan kentsel tasarım kavramlarının değişimleri sonucunda gerçekleştirmesi gereken kalite değerlerini gerçekleştiremedikleri saptanmıştır.
Kampüs açık mekan olanaklarının gençlerin psikososyal yapısına bağlı olarak incelenmesi: K.T.Ü. Kanuni Kampüsü örneği
Kampus açık mekanları gençlerin sosyalleşme ve kişisel gelişime yönelik ihtiyaçlarının karşılanmasında önemli rol oynar. Gençlerin mekan kullanımlarının toplum genelinden farklı olduğu çeşitli araştırmalarla saptanmıştır. Özellikle psikososyal yapıları ve bu yapıya yönelik olarak gerçekleştirdikleri etkinlikler çocuk ve yetişkinlerden farklıdır. Ancak gençlerin psikososyal yapısının gelişmesi için gerekli olan kazanımları elde edebilmeye yönelik ihtiyaçları ve bunları karşılayan etkinliklerin gerçekleşmesine imkan sağlayan mekansal olanaklara ilişkin bulgular ortaya koyan çalışmalar eksiktir. Bu tez çalışması kampus açık mekanlarında gençlerin kullanımlarını incelemeyi amaçlamaktadır.İnsanın amacına ve dürtülerine bağlı olarak bir ?yerde? bir etkinliğin gerçekleşmesi ve yerin etkinliğe uyumlu olması için gerekli koşulları barındırma durumu olarak tanımlanan mekan örgütlenmesi kavramı benimsenmiş ve bu yaklaşım içinde bir araştırma modeli ortaya koyulmuştur. Bu modelle gençlerin psikososyal yapılarına yönelik olarak kampus açık mekanlarında hangi etkinlikleri gerçekleştirdikleri ve bu etkinliklerin gerçekleşebilmesi için mekanın sunması gereken olanaklar tanımlanmıştır. Hareketlilik, doğallık, açıklık olarak tanımlanan bu olanakların gerçekten kampus açık mekanlarındaki kullanım düzeyini etkileyip etkilemediği uygulama çalışması ile araştırılmıştır.Araştırmanın uygulama kısmı çeşitli aşamalardan meydana gelmiştir. Birinci aşamada çalışmada kullanılacak kampus açık mekanlarını gençlerin tercihleri doğrultusunda seçilmesi ve mekansal olanaklar açısından incelenmesi yer alır. İkinci aşamada bu mekanlar belirlenen olanaklar bakımından sınıflandırılmıştır. Üçüncü adımda daha önceki aşamalarda seçilen ve olanaklara göre sınıflandırılan kampus açık mekanlarının davranış gözlemi yer alır. Araştırmanın son aşaması önceki aşamalardan elde edilen tüm verilerin bir arada değerlendirilerek sundukları olanakların düzeyine göre mekanların karşılaştırılmasını içerir.Çalışmanın sonucunda oluşturulan araştırma modeli ile kampus açık mekanlarının sağlaması gerektiği belirlenen hareketlilik, doğallık, açıklık olanaklarının gençlerin mekan kullanımlarını yani mekanda karşılanan ihtiyaçlarını ve gerçekleştirdikleri etkinlikleri etkilediği ortaya koyulmuştur.
Hayvanat bahçeleri tasarımı üzerine bir araştırma-mekansal farklılığın ziyaretçi algısına etkileri
Bu tez çalışmasının amacı, ülkemizdeki hayvanat bahçelerinde farklı özellik içeren mekanların (doğal ortama benzeyen-benzemeyen) seçilerek, bu mekanların hayvanların davranışlarına ve ziyaretçilerin algılarına olan etkilerinin araştırılmasıdır. Çalışmanın kuramsal kısmını oluşturan birinci bölümde, hayvanat bahçesi kavramı ve hayvanat bahçesinin planlanmasında etkili olan kriterler kısaca açıklanmıştır. Ayrıca hayvanat bahçesinin en önemli öğesi olan hayvanlar sınıflanarak, yaşam ortamları hakkında bilgi verilmiştir. Uygulama bölümünde, hayvanların bulundukları mekanlardan etkilenmeleri ve bunun ziyaretçilerin algısına nasıl yansıdığını ortaya koymak amacıyla anket çalışması yapılmıştır. Anket çalışmasına bağlı olarak elde edilen verilerin değerlendirilmesi sonucunda farklı sergi mekanlarının, hayvanların algılanmasını nasıl etkiledikleri saptanmıştır. Bunun sonucunda hayvanat bahçesi tasarımında etkili olabilecek öneriler getirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Hayvanat Bahçeleri, Hayvan Davranışı, Tasarım, Hayvan
Farklı su öğelerinin psikolojik etkileri ve mekansal etkinliklerle bütünleşmesi açısından incelenmesi
Açık mekanlarda tasarlanmış su öğeleri incelendiğinde çok çeşitli özellikler gözlenir. Farklı etkinliklere yönelik parklar, çocuk oyun alanları, yol kenarları gibi mekanlar içine yerleştirilmiş farklı türde su öğelerine rastlanır. Açık mekanlar planlanırken su öğesi daha çok boş alanlara hareket getirmek için kullanılmaktadır. Tasarımcılar insanların psikolojik gerelcsinimlerini göz ardı etmektedir. Bunun sonucunda ekonomik kayıplara neden olan ve insanların gereksinimlerini karşılamayan ölû tasarımlar ortaya çıkmaktadır. Bu tez çalışmasının amacı farklı su öğelerinin psikolojik etkilerini ve mekansal etkinliklerle ilişkilerini ortaya koyarak, tasarlanacak su öğelerinin ne gibi düzenlemelerle insanların psikolojik gereksinimlerini ve tercihlerini sağlıklı bir şekilde karşılayabileceğini saptamaktır. Çalışmanın kuramsal kısmını oluşturan birinci bölümde, suyun tarihsel gelişimi ve tasarımdaki yeri açıklanmıştır. Ayrıca su tercihleri ile ilgili çalışmalara ilişkin literatür araştırması ve bu çalışmaların önemli sonuçlan hakkında bilgi verilmiştir. Uygulama bölümünde, farklı türde su öğelerinin psikolojik etkilerini ve mekansal etkinliklerle ilişkilerini saptamak amacıyla kamera görüntüleriyle görsel anket çalışması yapılmıştır. Bulgular ve irdelemeden oluşan üçüncü bölümde anketlere bağlı verilerin değerlendirilmesi sonucunda durgun ve hareketli suların analizleri ele alınarak yarattıkları psikolojik etkiler ortaya konmuştur. İnsanların farklı türdeki su öğelerinden psikolojik açıdan farklı etkilendiği ve farklı su öğelerinin bulunduğu mekanlarda farklı etkinlikler gerçekleştirmek istedikleri belirlenmiştir. Bunların sonucunda öneriler kısmında su öğelerinin tasarlanacağı mekanlar için etkili olabilecek öneriler getirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Su Öğesi, Psikolojik Gereksinimler, Su Öğesi-Etkinlik İlişkisi IV
Avrupa'daki eğlence parklarında mekanların biçimlenişi ve sirkülasyon ilişkileri üzerine bir araştırma
Bu tez çalışmasının amacı, Avrupa' daki eğlence parkları üzerinde detaylı bir araştırma yaparak, park içerisinde farklı özellikler içeren mekanların biçimlenişi ve sirkülasyon sistemlerinin incelenmesidir. Çalışmanın kuramsal kısmım oluşturan birinci bölümde, serbest zaman ve eğlence kavramı ile eğlence parklarının planlama kriterleri üzerinde etkili olan faktörler araştırılmıştır. Eğlence parklarının kuruluş amacı ve içerikleri hakkında detaylı bilgiler verilmiştir. Uygulama bölümünde, eğlence parklanndaki mekanların biçimlenişi ve bu biçimlenişin parkların kullanımına etkileri irdelenmiş, analiz tabloları hazırlanmıştır. Ayrıca parkların sirkülasyon sistemlerinin mekanlarla ilişkisi ve kurgusu da analiz edilmiştir. Yapılan analiz çalışmasına göre de elde dilen verilerin değerlendirilmesi sonucunda mekanların biçimlenişi ve sirkülasyon sisteminin planlanması konusunda tasarımda etkili olabilecek öneriler getirilmiştir.Anahtar Kelimeler: Serbest Zaman, Eğlence, Eğlence Parkları, Mekan, Giriş, Sirkülasyon
Çoruh Havzası (Yusufeli kesimi) doğal ve kültürel kaynak değerlerinin turizm ve rekreasyon potansiyeli açısından değerlendirilmesi üzerine bir araştırma
Çoruh Nehri Yağış Havzası'nın oluşturduğu bölgenin Yusufeli kesimi, bakir peyzaj değerleri ile rekreasyonel ve doğa turizmi etkinliklerinin gerçekleştirilebileceği ayrıcalıklı potansiyel alanlardan birisidir. Bu araştırma ile bölgenin doğal ve kültürel değerleri ile rekreasyon ve turizm potansiyelleri incelenerek bölgedeki rekreasyon ve turizm alanları ile halkın genel rekreatif davranışları saptanmıştır. Bu ön etüdlerden elde edilen bilgilerin ışığında hazırlanan üç ayrı anket formu 1994 - 1995 yıllarında yerleşim alanları ile geçici yerleşim birimlerinde uygulanmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirilmiş ve yerel halkın doğal peyzaj elemanlarını tercih durumları ayrıntılı olarak incelenmiştir. Bu verilerden yararlanarak her peyzaj elemanı için katsayılar belirlenmiştir. Doğal peyzaj elemanlarının rekreasyona uygunluğunu saptamak için Kiemstedt (1967) tarafından ortaya atılan matematiksel bir değerlendirme yöntemi kullanılmıştır. Yöntem, Gülez (1979) tarafından Doğu Karadeniz Kıyı Şeridine uygulanmıştır. Gülez (1979)'m araştırmasında kullandığı kriterler dikkate alınarak yöntem, Çoruh Havzası'nın topografik koşullarına uygun olarak değişikliğe uğratılmış ve uygulamada kolaylık sağlaması açısından bazı öneriler getirilmiştir. Uygulama çalışması için 1/100.000 ölçekli topografik harita büyüklüğü alınmıştır. Harita üzerinde grid sistemine uyularak bir plan-kare bölümlenmesi yapılmıştır. Elde edilen ölçüm değerleri tabloda toplandıktan sonra anketlerle belirlenen katsayılarla değerlendirilerek her plan-kare için
Bitkilerin anlamsal boyutu: Farklı fonksiyondaki bina ve mekanlarla anılabilen bitkiler üzerine bir araştırma
ÖZET Bu çalışmanın amacı, anlaşılabilir, açık ve benimsenebilir yaşama çevreleri oluşturmada bitkilerin kullanılabilirliliğinin araştırılması, farklı fonksiyonlardaki bina yada mekanların kimliklerini ön plana çıkararak bitkisel tasarımlar için uygun anlatımsal değer taşıyan bitkilerin belirlenmesidir. Çalışmanın ilk bölümünde kuramsal kısmı oluşturan Göstergebilim'e ilişkin bilgiler verilmiş; ünlü kuramcılar ve kuramları tanıtılmıştır. Literatür taraması sonucu kuram kapsamında bir anlam boyutuna sahip bitki, mekan ve bitki/mekan özdeşmeleri saptanmıştır. Bu saptamalar sonucu elde edilen bilgiler doğrultusunda gerçekleştirilen uygulama çalışması sonucunda bitkilerin ve mekanların insanlar tarafından belirli kavramlarla tanımlandığı belirlenmiştir. Ayrıca yine uygulama çalışmasının bir sonucu olarak bazı bitkilerin bazı mekanlarla birlikte anılabileceği; o bitkilerin, o mekanları çağrıştırdığı saptanmıştır. Bu saptamaların düşük düzeylerde gerçekleşmiş olması insanlara ait edinilmiş kültürel birikimlerdeki farklılaşmalardan kaynaklanmaktadır. Bu bağlamda çalışmada saptanan bitki/mekan özdeşmelerinin farklı kültürel birikimlerde farklı anlamlara gelebileceği kesindir. Bu sebeple çalışmada çok genel ve kesin değerlendirmeler belirlemeden saptanan bitki-mekan özdeşmelerinin, bina ya da mekanların anlamını ortaya çıkarabilecek çeşitli bitkisel düzenleme dizgelerinden bir tanesi olarak değerlendirilmesi önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Bitki, Mekan, Bitki-Mekan Özdeşleşmesi, Gösterge. V
Çevre koruma ve sürdürülebilir kırsal rekreasyonel kullanım bağlamında atıklardan kaynaklanan çevresel bozulmalar ve çözüm önerileri üzerine bir araştırma
ÖZET Kırsal rekreasyon alanlarının (KRA) artan kullanılımıyla bozulması da hızla artmaktadır. KRA'nın en önemli parçasını oluşturan Milli Parkların rekreasyon amaçlı kullanımı ve kullanımla ortaya çıkan sorunlar hakkında araştırma yoktur. Bu araştırma, sorunları anlama, özelliklerini belirleme, sorunları çözmede yararlı bilgilere ulaşma ve mevcut bilgi birikimlerine yapıcı eleştirici bir yaklaşımla katkıda bulunma çabasıyla, bu eksikliği ortadan kaldırmada ilk adımı atmaktadır. Amaç, KRA'da atık konusunda durum analizi ve değerlendirmesiyle, hem bilgiye hem de insanın ve çevrenin bugününe ve geleceğine önem veren sürdürülebilir bir kırsal rekreasyon alanı peyzajının oluşumuna ve gelişmesine katkıda bulunmaktır. Araştırma alanı olarak seçilen Olimpos Beydağlan Milli Parkının Kındılçeşme Kamp Alanını rekreasyon için kullanan ziyaretçilerin, ticari amaçla kullanan özel teşebbüsün ve park yönetiminin katı atık davranışları anket, görüşme ve gözlemle belirlenmiştir. Aynı zamanda, planlama ve politikaların yapılmasında önemli olan, atık kaynaklan ve kompozisyonunun, uygulanan atık yönetimlerinin ve teknolojilerinin belirlenmesine gidilmiştir. Araştırma alanı olarak seçilen milli parkta elde edilen bulgular, milli parkta atıkla ilgili çevre sorunlarının varlığını; bu sorunların kaynağının endüstrilerin ürün yapım biçimi, ziyaretçilerin ve özel tesislerin kullanım şekilleri ve park peyzajının düzenlenişi ve yönetimiyle ilgili olduğunu göstermektedir. KRA peyzajı sadece proje tasarımı ve uygulaması ile sınırlanmayıp, KRA'nın, günlük kullanımı sırasında çevre peyzajının korunması açısından da sürekliliğinin sağlanması gerekir. Bu da zorunlu olarak, koruma kullanma kapsamında sürdürülebilir kalkınmaya yönelik bir katı atik politikasının uygulanmasını gerekli kılar. Anahtar Kelimeler: Katı Atık, Milli Park, Kırsal Rekreasyon, Çevre Davranışı, Çevre Koruma, Bütünleşik Atık Yönetimi, Çevre Bozulması, Atik Politikası, Sürdürülebilir Ekosistem Planlaması
Gürültü sorunu ve gürültünün azaltılmasında bitkisel materyalin kullanımı ile ilgili ölçüm yöntemleriyle yapılmış çalışmaların derlenmesi
Genellikle istenmeyen veya aşırı sesler olarak tanımlanan gürültü, dünyanın her ülkesinde sağlıklı yaşamın en büyük engeli haline gelmiştir. Gürültü, şehir yaşamının doğal ritmini bozar ve psikolojik sorunlar gibi sürekli işitme kaybına neden olabilir. Toplumları rahatsız eden gürültünün zararlı etkilerini tamamen gidermek ya da kabul edilebilir seviyeye indirmek için uzun yıllardan beri çalışmalar yapılmaktadır. Peyzaj Mimarlığı açısından, bu sorunun çözümünde bitkisel materyalin kullanılması büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle bu araştırmanın amacı; gürültü sorununu ortaya koyarak, bu sorunun çözümünde bitkisel engellerin kullanımına öncelik veren çalışmaları, kullandıkları yöntemleri ve sonuçları nı araştıran çalışmalarla ilgili bir derleme yapmaktır. Bu kapsamda, gürültü sorununu tanımlamak için; önce ses bilgisi, sesi tanımlayan akustik parametreler ve ses ölçümsel büyüklükler açıklandı. Daha sonra, sesin açık alanda yayılmasında göz önüne alınması gereken faktörler incelendi ve işitme sistemi ile birlikte, en önemli gürültü kaynaklan ve gürültü analiz yöntemleri ortaya koyuldu. Daha sonraki aşamada bitkilerin gürültü azaltmaları ile ilgili yapılmış çalışmalardaki çalışma süreçleri ve sonuçları, literatür taraması sonucu ortaya koyularak tartışıldı. Bu araştırmanın, bitkilerin gürültü azaltma kapasitelerini belirlemek için yapılacak ölçüm çalışmalarında temel oluşturacağı ve konuda çalışma yapmak isteyenlere yardımcı alacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Gürültü Sorunu, Gürültünün Azaltılması, Bitkisel Materyal