Theses supervised by Prof. Dr. Fikriye Kırbağ Zengin
14 theses · Fırat University
Fen bilgisi öğretmen adaylarının bütünleşik öğretmenlik bilgilerinin desteklenmesine yönelik stem uygulamaları
Fen bilgisi öğretmen adaylarının bütünleşik öğretmenlik bilgilerinin desteklenmesine yönelik gerçekleştirilen STEM uygulamalarının, öğretmen adaylarının FeTeMM öğretimi yönelimleri ve Yenilenebilir Enerji konusundaki akademik başarılarına etkisi araştırılmıştır. Çalışmada karma yöntem desenlerinden yakınsayan paralel desen kullanılmıştır. Çalışma 2016-2017 Eğitim Öğretim Yılı Elazığ İli Fırat Üniversitesi'nde öğrenim görmekte olan 32 deney, 33 kontrol grubu olmak üzere toplam 65 fen bilgisi öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Deney grubunda bulunan fen bilgisi öğretmen adayları ile Genel Biyoloji Laboratuvarı dersi kapsamında bir dönem boyunca STEM uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Deney grubundaki öğretmen adayları sırasıyla; eğitici lego setlerini kullanarak yenilenebilir enerji konusuyla ilgili modeller tasarlanmış, tasarlanan modeller üzerinde geliştirmeler yapılmış, araştırmacı rehberliğinde değerlendirmeler yapılıp gruplar halinde sunulmuştur. Kontrol grubundaki öğretmen adaylarıyla yenilenebilir enerji ile ilgili yapılandırılmış etkinlikler yapılmıştır. Araştırmanın nicel verileri; Lin ve Williams (2015) tarafından geliştirilen ve Hacıömeroğlu ve Bulut (2016) tarafından Türkçe'ye uyarlanan Entegre FeTeMM Öğretimi Yönelim Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Çalışmada ayrıca araştırmacı tarafından hazırlanan yenilenebilir enerji başarı testi (YENBT) kullanılarak nicel veriler toplanmıştır. Araştırmanın nitel verileri ise; deney grubu fen bilgisi öğretmen adayları ile süreç boyunca tuttukları günlükler ve öğretmen adayları ile yapılan mülakatlar kullanılarak elde edilmiştir. Verilerin nicel analizinde SPSS paket programı kullanılmıştır. Araştırma sorularına cevap aramak için t-testi analizi yapılmıştır. Deney grubu fen bilgisi öğretmen adayları ile yapılan yarı yapılandırılmış mülakatlar betimsel analiz ile değerlendirilirken, süreç boyunca tutulan günlükler içerik analizi ile değerlendirilmiştir. t-testi sonuçlarına göre, STEM uygulamalarının yapıldığı deney grubundaki fen bilgisi öğretmen adaylarının, STEM uygulamalarının yapılmadığı kontrol gurubu fen bilgisi öğretmen adaylarına oranla akademik başarıları ve FeTeMM öğretimine yönelim düzeylerinin yüksek olduğu görülmüştür. Çalışmanın nitel verileri sonuçlarına bakıldığında; öğretmen adayları, yenilenebilir enerji konusundaki eğitici legoları kullanarak tasarlama, gözlem yapma, tahminlerde bulunma, ilgi çekicilik, tasarımda kolaylık, isteklere cevap verebilme, karşılaşılan problemleri çözebilme, yeni fikirleri ortaya çıkarma ve onları uygulayabilme gibi becerilerinde gelişmeler olduğunu vurgulamışlardır. Öğretmen adaylarının çalışma boyunca birçok problemle karşılaştıkları ve grup çalışmasından faydalanarak yeni fikirler ortaya çıkarıp bu problemlere yönelik çözümler geliştirdikleri tespit edilmiştir. Öğretmen adayları STEM ana disiplinlerinin entegrasyonu için eğitici lego setlerinin iyi bir araç olduğunu, fikirlerini uygulamaya geçirmede büyük kolaylıklar sağladığını ifade etmişlerdir. Öğretmen adaylarının STEM eğitimiyle ilgili görüşlerinde ise; bu eğitimin sadece kendileri için değil tüm öğretmenler için gerekli ve önemli olduğunu, tek disiplinli yaklaşımlardan ayrılıp birden fazla disiplinin kullanılmasıyla çok daha güzel ürünlerin ortaya çıktığını, yeni fikirlere cevap bulunduğu ve yaratıcılık seviyeleri ile 21. yy becerilerine yatkınlıklarının arttığını fakat dört disiplinin entegrasyonunun kolay olmadığını bunun için bir süreç gerektiğini belirtmişlerdir.
Fen bilgisi öğretmenlerinin fen bilimleri dersi öğretim programı'na yeni eklenen uygulamalı bilim ünitesi hakkındaki görüşlerinin incelenmesi
Bu çalışmada fen bilgisi öğretmenlerinin 2017 yılında güncellenen Fen Bilimleri Öğretim Programı ile ilgili bilgi ve görüşlerini almak ve öğretmenlerin bireysel yenilikçilik düzeylerini tespit etmek amaçlanmıştır. Çalışma karma yöntem ile gerçekleştirilmiştir. Çalışma 2017-2018 eğitim öğretim yılında Ağrı İli Diyadin İlçesinde görev yapan 22 fen bilgisi öğretmeni ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın verileri, "Bireysel Yenilikçilik Ölçeği" ve araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış görüşme formu ile toplanmıştır. Ayrıca öğretmenlerin demografik bilgilerini belirlemek amacı ile "Kişisel Bilgi Formu" kullanılmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS 22 paket programı kullanılmış, nitel verilerin analizinde ise betimsel analiz kullanılmıştır. Öğretmenlerin çoğunluğunun programdaki değişiklikler hakkında bilgili olduğu bulunmuştur. Ancak öğretmenlerin bilgilerinin yüzeysel olduğu, güncellenen programa hakim olmadıkları tespit edilmiştir. Fen bilgisi öğretmenleri, Uygulamalı Bilim Ünitesini değerlendirirken okulların alt-yapı eksikliklerinin olması, sınıfların kalabalık olması, ders saatinin yetersiz olması ve öğretmenlerin güncellenen program ile ilgili hizmet içi eksikliklerinin olması sebebiyle işlenişte aksaklıkların oluşacağını belirtmişlerdir. Ayrıca ünitenin dönemin sonunda olmasının da önemli bir sorun teşkil edeceğini belirtmişlerdir. Öğretmenlerin Bireysel Yenilikçilik Ölçeği puanlarına göre, %59.1'inin yüksek düzeyde yenilikçi, %27.3'ünün orta düzeyde yenilikçi ve %13.6'sının ise düşük düzeyde yenilikçi olduğu sonucunu ulaşılmıştır. Fen bilgisi öğretmenlerinin bireysel yenilikçilik puanlarının en fazla "öncü" kategorisinde olduğu, bunu "sorgulayıcı", "kuşkucu" ve daha sonra aynı oranda olan "yenilikçi" ve "gelenekçi" kategorilerinin takip ettiği tespit edilmiştir. Nicel verilere göre öğretmenlerin çoğunluğunun yüksek düzeyde yenilikçi çıkmasına karşın, öğretmenlerinin program hakkında ayrıntılı bilgiye sahip olmadıkları görüşme formlarından elde edilen verilere göre tespit edilmiştir. Bu durum program değişiklikleri hakkında daha fazla hizmet içi eğitime ihtiyaç duyulduğunu göstermiştir. Verilecek hizmet içi eğitimlerin uygulamalı bilim ünitesi başlığına uygun olarak uygulamalı olarak yapılması ve öğretmenlerin birer öğrenci gibi proje üretmesi sağlanmalıdır. Anahtar Kelimeler: Fen Bilgisi Öğretmenleri, Fen Bilimleri Öğretim Programı, Bireysel Yenilikçilik
Birebir öğretim yazılım programının fen bilgisi öğretmen adaylarının akademik başarı, tutum ve bilişim teknolojileri öz yeterlilik algılarına etkisi
Bu araştırmada, hücre ve organelleri konusuna ilişkin olarak bilgisayar destekli öğretimin birebir öğretim yazılım programı ile gerçekleştirilen uygulamanın; Fen Bilgisi öğretmen adaylarının akademik başarılarına, biyoloji öğretimine karşı tutumlarına ve bilişim teknolojileri öz-yeterlik algılarına etkisini tespit etmek amaçlanmıştır. Araştırmada tek gruplu öntest-sontest araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırma 2013-2014 eğitim öğretim yılında Elazığ İli Fırat Üniversitesi'nde 2. sınıfta öğrenim gören 30 kadın, 12 erkek olmak üzere toplamda 42 fen bilgisi öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmacı tarafından hücre ve organelleri konusuna ilişkin olarak hazırlanan birebir öğretim yazılım programı 4 hafta boyunca Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Bilgisayar Laboratuvarında öğretmen adaylarına uygulanmıştır. Araştırma öntest ve sontest uygulamaları ile toplamda 6 haftalık bir süreci kapsamıştır. Thompson and Shrigley (1986) tarafından geliştirilen Fen Öğretimi Tutum Ölçeği, Tekkaya, Çakıroğlu ve Özkan (2002) tarafından biyoloji dersine adapte edilen Biyoloji Öğretimine Karşı Tutum Ölçeği ve Ekici, Ekici ve Kara (2012) tarafından geliştirilen Bilişim Teknolojileri Öz yeterlik Algıları Ölçeği aracılığı ile toplanmıştır. Çalışmada ayrıca araştırmacı tarafından hazırlanan Hücre ve Organelleri Başarı Testi kullanılarak veriler toplanmıştır. Verilerin analizinde SPSS 22 paket programı kullanılmıştır. Araştırma sorularına cevap aramak amacı ile İlişkili Örneklemler için t-testi kullanılmıştır. İlişkili örneklemler t-testi sonuçlarına göre; gerçekleştirilen uygulama sonrasında fen bilgisi öğretmen adaylarının ön testlerine oranla biyoloji öğretimine karşı tutumlarını, bilişim teknolojileri öz-yeterlik algılarını ve hücre konusuna ilişkin akademik başarılarını anlamlı derecede arttırdığı saptanmıştır (p<.05). Ancak fen bilgisi öğretmen adaylarının ön testlerine oranla biyoloji öğretimine karşı tutumlarını, bilişim teknolojileri öz yeterlik algılarını ve hücre konusuna ilişkin akademik başarılarının cinsiyete göre anlamlı bir farklılık göstermediği saptanmıştır (p>.05). Bu bilgiler ışığında, bilgisayar destekli öğretimin birebir öğretim yazılım programının fen bilgisi öğretmen adaylarının biyoloji öğretimine karşı tutumlarını, bilişim teknolojileri öz-yeterlik algılarını ve hücre konusuna ilişkin akademik başarılarını arttırmada etkili olduğu söylenebilir.
Fen bilgisi öğretmen adaylarının öğrenme stilleri ve bilişüstü öğrenme stratejilerinin incelenmesi
Bu araştırmada, fen bilgisi öğretmen adaylarının sahip oldukları öğrenme stillerini ve kullandıkları bilişüstü öğrenme stratejilerini belirlemek amaçlanmıştır. Araştırma, ilişkisel tarama yöntemi kullanılarak yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu 2018-2019 yılında Elazığ Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği Bölümü 1.sınıf, 2.sınıf, 3.sınıf ve 4.sınıflarında öğrenim görmekte olan toplam 186 fen bilgisi öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada, fen bilgisi öğretmen adaylarının sahip oldukları öğrenme stillerini belirlemek amacı ile Kolb(1984) tarafından geliştirilen Gencel (2006) tarafından Türkçe'ye uyarlanan "Kolb Öğrenme Stilleri Envanteri" kullanılırken, öğretmen adaylarının bilişüstü öğrenme stratejilerini belirlemek için ise Çöğenli ve Güven (2014) tarafından geliştirilen "Bilişüstü Öğrenme Stratejileri Belirleme Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırma verilerinin istatistiksel çözümlemeleri SPSS paket programı kullanılarak yapılmıştır. Analiz basamağında araştırmada cevap aranan sorulara yönelik, sayı ve yüzdelerden, aritmetik ortalama ve standart sapma hesaplamalarından ve tek yönlü varyans analizinden (ANOVA) yararlanılmıştır. Araştırma sonunda, fen bilgisi öğretmen adaylarının çoğunun (%70.96) ayırt edici öğrenme stiline sahip oldukları bulunmuştur. Sınıf düzeyine göre öğrenme stilleri incelendiğinde, fen bilgisi öğretmen adaylarının bilişüstü öğrenme stratejilerinin sınıflar arasında anlamlı bir fark olduğu belirlenmiştir (F (3, 182)= 3.836, p=.011<.05). Fen bilgisi 2. sınıf öğretmen adaylarının ortalama puanlarının 3.sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarının ortalama puanları ile anlamlı bir şekilde farklı olduğu görülmüştür. Bilişüstü öğrenme stratejilerinin alt boyutları sınıf düzeylerine göre incelendiğinde, 3.sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarının planlama stratejileri alt ölçeğinin puan ortalamaları ile 1.sınıf fen bilgisi öğretmen adaylarının ortalama puanları ile anlamlı bir şekilde farklı olduğu belirlenmiştir. Ayrıca, fen bilgisi öğretmen adaylarının bilişüstü öğrenme stratejilerinin cinsiyete göre farklılaşmadığı sonucuna ulaşılmıştır (U= 2424.50, p>.05). Aynı zamanda erkek ve kadın fen bilgisi öğretmen adaylarının BÖSBÖ alt ölçeklerinden elde edilen puanların aritmetik ortalamalarının sonucunda kadın fen bilgisi öğretmen adaylarının puan ortalamalarının izleme stratejileri (X̄= 4,2175), planlama stratejileri (X̄= 4,1753), duyuşsal stratejileri (X̄= 4,1039), değerlendirme stratejileri (X̄= 4,0779) şeklinde sıralandığı görülmüştür. Erkek fen bilgisi öğretmen adaylarının ise izleme ve değerlendirme stratejilerinin eşit olduğu görülmektedir. Bununla birlikte fen bilgisi öğretmen adaylarının öğrenme stilleri ile bilişüstü öğrenme stratejileri arasında anlamlı bir ilişki olmadığı görülmüştür (F (3, 182)= .466, p> .05). Bu çalışmada fen bilgisi öğretmen adaylarının öğrenme stilleri ile bilişüstü öğrenme ve bilişüstü öğrenme alt boyutları; planlama stratejileri, izleme stratejileri, değerlendirme stratejileri ve duyuşsal stratejileri arasında bir ilişki olmadığı bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Bilişüstü Öğrenme Stratejileri, Fen Bilgisi Öğretmen adayları, Öğrenme Stilleri
Proje tabanlı öğrenme yönteminin fen bilgisi öğretmen adaylarının çevre okuryazarlığına etkisi
Bu araştırma ile çevre dersinde kullanılan proje tabanlı öğrenme yönteminin ilköğretim Fen Bilgisi öğretmenliği öğrencilerinin çevre okuryazarlığına etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Bu amaçla proje tabanlı öğrenme yönteminin bireylerin çevre okuryazarlığının alt boyutları olan çevreye yönelik farkındalık, bilgi, tutum, duyarlılık, davranış ve problem çözme becerisi üzerine etkisi incelenmiştir. Araştırma, 2013-2014 öğretim yılının bahar döneminde Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği Anabilim Dalı 3. sınıf öğretmen adayları ile 15 hafta süresince, Çevre Eğitimi dersinde yürütülmüştür. Çalışma grubunu 55 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada tek gruplu öntest-sontest deseni kullanılmıştır. Çevre Eğitimi dersi, öğretmen adaylarının aktif oldukları, proje tabanlı öğrenme yöntemi ile oluşturulan etkinliklerle işlenmiştir. Süreç boyunca öğretmen adayları bilimsel ölçüm yapan araçları (probeware) kullanarak çevre konuları ile ilgili projeler geliştirmişlerdir. Aynı zamanda Çevre Eğitimi dersinde sanal sınıf (Blackboard öğrenme yönetim sistemi) uygulamasına da yer verilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak, çevreye yönelik bilgi, tutum, duyarlılık, davranış, farkındalık ve problem çözme becerisi ölçme araçları kullanılmıştır. Ayrıca dersin sonunda öğretmen adaylarının, dersin işlenişi hakkındaki görüşlerinin öğrenilmesi amacıyla her bir öğretmen adayı ile yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Araştırmada, nicel ve nitel araştırma yöntemlerinin birlikte kullanıldığı karma yöntem kullanılmıştır. Proje tabanlı öğrenme yöntemiyle hazırlanan Çevre Eğitimi dersi öncesi ve sonrasında uygulanan ölçme araçları çevreye yönelik bilgi, tutum, duyarlılık ve davranış alt boyutları için nicel, problem çözme alt boyutu için hem nicel hem nitel, farkındalık alt boyutu için ise nitel yöntemlerle analiz edilmiştir. Bu amaçla nicel analizler için Microsoft Excel 2010 elektronik tablo programı ve SPSS (Statistical Package for Social Sciences) 17 paket programı kullanılmıştır. Nitel analizler için ise farkındalık alt boyutunda ve yarı yapılandırılmış görüşmelerin analizi için içerik analizi, problem çözme alt boyutunda ise betimsel analiz kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizlerine göre; kullanılan ölçme araçlarının öntest ve sontest karşılaştırmasında, her boyutta sontest lehine anlamlı bir artış bulunmuştur. Bu sonuç, proje tabanlı öğrenme yöntemine göre hazırlanan çevre eğitimi dersinin çevre okuryazarlığının her boyutunda olumlu etki bıraktığını göstermektedir. Ayrıca yarı yapılandırılmış görüşmeler sonucunda ise; proje tabanlı öğrenmenin çevre eğitiminde etkili olduğu ve hazırlanan projelerle bilimsel araştırma yapabilme becerisi kazandıkları belirlenmiştir.
İlköğretim fen ve sınıf öğretmen adaylarının çevre sorunları ve çevre eğitimine ilişkin görüşleri
Bu araştırmanın genel amacı, öğretmen adaylarının Çevre Sorunları ve Çevre Eğitimi konusuna yönelik görüşlerinin belirlenmesidir. Çalışma, Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Anabilim Dalı Fen Bilgisi Öğretmenliği Bölümü'nde okuyan öğretmen adayları ile Sınıf Öğretmenliği Bölümü'nde okuyan öğretmen adayları üzerinde1. sınıf, 2. sınıf, 3. sınıf, 4. sınıf, I. ve II. öğretimde okuyan toplam 659 öğretmen adayı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada tarama modeli kullanılmıştır. "Çevre Sorunları ve Çevre Eğitimi'ne İlişkin Görüşler Ölçeği" araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Verilerin analizinde SPSS paket programı kullanılmıştır. Anket yoluyla belirlenen veriler, betimsel istatistik teknikleri kullanılarak değerlendirilmiştir. Elde edilen verilerin t testi sonuçlarına göre; fen bilgisi ve sınıf öğretmeni adaylarına çevre sorunları ve çevre eğitimine ilişkin görüşleri ölçeğinin uygulamasında, fen bilgisi öğretmeni adaylarının lehine anlamlı bir farklılık bulunmuştur. Fen bilgisi öğretmeni adaylarının sınıf öğretmeni adaylarına göre çevre sorunları ve çevre eğitimi konusunda daha duyarlı olduğunu söyleyebiliriz. Anahtar Kelimeler: Çevre eğitimi, çevre sorunları fen eğitimi, fen bilgisi öğretmen adayları, sınıf öğretmeni adayları
Fen bilgisi öğretmen adaylarının bütünleşik öğretmenlik bilgilerinin desteklenmesi: STEM uygulamalarına hazırlama eğitimi
Bu çalışmada, fen bilgisi öğretmen adaylarının bütünleşik öğretmenlik bilgilerini desteklemek amacıyla gerçekleştirilen STEM uygulamalarının, öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerine, problem çözme becerilerine ve STEM öğretimi yönelim düzeylerine etkisi incelenmiştir. Çalışma karma yöntem desenlerinden yakınsayan paralel desen çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma 2016-2017 Eğitim Öğretim Yılı Elazığ İli Fırat Üniversitesi'nde öğrenim görmekte olan 31 deney, 31 kontrol grubu olmak üzere toplam 62 fen bilgisi öğretmen adayı ile gerçekleştirilmiştir. Deney grubundaki öğretmen adayları ile Fen Öğretimi Laboratuvarı Uygulamaları dersi kapsamında bir dönem boyunca STEM uygulaması gerçekleştirilmiştir. Deney grubundaki öğretmen adayları sırasıyla; Algodoo yazılımını kullanarak simülasyon tasarlamış, tasarlanan simülasyonları mikroöğretim tekniği ile sunmuş, öz, akran ve hoca değerlendirmeleri sonucunda düzenlemeler yapmışlardır. Yapılan düzenlemeler sonrasında öğretmen adayları tasarladıkları simülasyonların yapım aşamalarını videoya kaydetmişlerdir. Ayrıca öğretmen adayları tasarladıkları simülasyonları kullanarak öğretmenlerin ve öğrencilerin faydalanabilmesi için konu anlatım videoları çekmişlerdir. Çekilen videolar hem Algodoo yazılımını kullanarak tasarım yapmak isteyenlere hem de ders materyali olarak kullanmak isteyen ilgililere ulaşabilmeleri için açılan youtube kanalında paylaşılmıştır. Çalışmanın nicel verileri; Bilimsel Süreç Becerileri Testi, Problem Çözme Envanteri ve Entegre STEM Öğretimi Yönelim Ölçeği ile toplanmıştır. Çalışmanın nitel verileri ise; deney grubu fen bilgisi öğretmen adayları ile yapılan mülakatlar, süreç boyunca tuttukları günlükler ve mikroöğretim esnasında kullanılan gözlem formu ile toplanmıştır. Verilerin nicel analizinde SPSS 23 paket programı kullanılmıştır. Çalışmanın hipotezlerini test etmek için, ANCOVA analizi yapılmıştır. Deney grubu fen bilgisi öğretmen adayları ile yapılan yarı yapılandırılmış mülakatlar betimsel analiz ile değerlendirilirken, süreç boyunca tutulan günlükler içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Ayrıca gözlem formu verileri betimsel istatistik yapılarak değerlendirilmiştir. ANCOVA sonuçlarına göre, gerçekleştirilen STEM uygulamasının, deney grubu fen bilgisi öğretmen adaylarının, STEM uygulamasının gerçekleştirilmediği kontrol gurubu fen bilgisi öğretmen adaylarına oranla bilimsel süreç becerilerinin ve problem çözme becerilerinin gelişmesinde etkili olduğu, ancak STEM öğretimine yönelim düzeylerinde etkili olmadığı görülmüştür. Çalışmanın nitel verilerinde öğretmen adaylarının süreç boyunca deney tasarlama, tahminlerde bulunma, gözlem yapma gibi bilimsel süreç becerilerinde gelişme olduğu, çalışma boyunca birçok problemle karşılaştıkları ve farklı bakış açıları ile bu problemlere yönelik çözümler geliştirdikleri tespit edilmiştir. Öğretmen adayları STEM disiplinlerinin entegrasyonu için Algodoo yazılımının iyi bir araç olduğunu ifade etmişlerdir. Öğretmen adayları STEM Eğitiminin kendileri için gerekli ve önemli olduğunu, farklı disiplinlerin bir araya gelmesiyle çok daha güzel ürünlerin ortaya çıktığını fakat dört disiplinin entegrasyonunun kolay olmadığını belirtmişlerdir. Gözlem formundan elde edilen, öz, akran ve hoca değerlendirmeleri sonucunda yapılan betimsel istatistik verilerine göre en yüksek ortalamanın fen boyutuna ait olduğu en düşük ortalamalanın ise matematik boyutuna ait olduğu tespit edilmiştir.
Bilgisayar destekli öğretimin fen bilgisi öğretmen adaylarının tutum ve akademik başarılarına etkisi
Bu araştırmanın genel amacı; Genel Biyoloji Dersi Hücre Bölünmesi ve Kalıtım Konusunda, öğretmen adaylarının akademik başarıları arasında Bilgisayar Destekli Öğretim (BDÖ) ile Geleneksel Öğretime (GÖ) göre anlamlı farklılık olup olmadığını belirlemektir. Ayrıca BDÖ ile öğrenim gören öğretmen adaylarının bilgisayara yönelik tutumlarının belirlenmesi de araştırmanın amaçları arasındadır. Çalışma, Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi İlköğretim Anabilim Dalı Fen Bilgisi Öğretmenliği 2. Sınıf I. ve II. öğrenimde okuyan toplam 105 öğretmen adayı üzerinde gerçekleştirilmiştir. Yarı deneysel modelde yürütülen çalışmada dersler, Deney Grubunda BDÖ ile ve Kontrol Grubunda ise geleneksel yöntemle işlenmiştir. BDÖ uygulamasının gerçekleştirilmesi için konuya uygun yazılımlar kullanılmıştır. Bu yazılımlar, öğretmen adayları tarafından kullanılmak suretiyle uygulanmıştır. Araştırmada veriler, toplam sekiz hafta süren deneysel işlem sonunda elde edilen akademik başarı puan ortalamalrı ile öğretmen adaylarının tutum ölçeğine yönelik görüşlerinden elde edilmiştir. Bu veriler, betimsel istatistiksel tekniklerle çözümlenmiştir. Çalışmada ilgili verilerin analizinden, BDÖ'in, GÖ göre, öğretmen adaylarının akademik başarılarına katkı sağladığı ve bilgisayar kullanımına yönelik tutumlarını desteklediği belirlenmiştir. Anahtar Kelimeler: Fen Öğretimi, Bilgisayar Destekli Öğretim, Geleneksel Öğretim, Hücre Bölünmesi, Kalıtım.
Araştırma ve sorgulamaya dayalı fen öğretiminin öğrencilerin bilimsel süreç becerilerine ve tutumlarına etkisi
Bilim ve teknolojinin çok hızlı bir şekilde ilerlediği günümüzde gelişmeleri takip edebilen, araştıran, sorgulayabilen, gelişmelerle birlikte yeniliklere uyum sağlayan, çok yönlü bireylere ihtiyaç artmaktadır. Bu özelliklere sahip yani bilimsel okuryazar bireyler yetiştirmek, öğrencilerin öğrenme ortamlarına etkin katılımlarını, yenilikler yapmalarını, yeni tasarımlar geliştirmelerini sağlamak, öğretim programlarının hedefleri arasında yer almıştır. Ülkemizde de 2004 yılında fen bilgisi öğretim programı değiştirilmiştir. Yapılandırmacılığın esas alındığı programın vizyonu fen okuryazarı bireyler yetiştirmek olarak belirlenmiştir. 2013 yılında Fen ve Teknoloji öğretim programı tekrar değiştirilmiştir. Vizyonu değişmeyen yeni programda araştırma-sorgulamaya dayalı öğrenme stratejisi benimsenmiştir. Bu çalışmada, araştırma-sorgulamaya dayalı öğrenme stratejisine göre işlenen Fen ve Teknoloji Dersinin, araştırma-sorgulama kullanılmadan işlenen Fen ve Teknoloji Dersine oranla 5. ve 6. sınıf ortaokul öğrencilerinin bilimsel süreç becerilerine, bilimsel tutumlarına ve fen ve teknolojiye karşı tutumlarına etkisini tespit etmek amaçlanmıştır. Uygulama 2012-2013 Eğitim Öğretim Yılı 1. ve 2. döneminde üç aşamalı olarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmada öntest-sontest kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Çalışmada 5. ve 6. sınıflar kendi içerisinde deney ve kontrol grubu olarak ayrılmıştır. 5. sınıf deney grubu, 5. sınıf kontrol grubu, 6. sınıf deney grubu, 6. sınıf kontrol grubu olmak üzere toplam 4 şubede uygulama gerçekleştirilmiştir. Deney grubundaki öğrenciler sırasıyla; 1. Öğretmenin çalışmayı planladığı ve uyguladığı yapılandırılmış araştırma-sorgulama (structured inquiry), 2. Öğretmenin ve öğrencinin çalışmaları nasıl yapacaklarını birlikte planladıkları rehberlikli araştırma-sorgulama (guided inquiry), 3. Öğrencilerin çalışmalarını planladıkları bağımsız araştırma-sorgulama (open or independent inquiry) uygulamalarına katılmışlardır. Çalışmanın verileri; Bilimsel Süreç Değerlendirme Testi, Bilimsel Tutum Ölçeği, Fen ve Teknoloji Tutum Ölçeği, deney grubu öğrencileri ile yapılan mülakatlar ve öğrenci günlükleri ile toplanılmıştır. Verilerin nicel analizinde SPSS 21 paket programı kullanılmıştır. Çalışmanın hipotezlerini test etmek için, MANCOVA ve devamında ANCOVA analizleri gerçekleştirilmiştir. Öğrencilerle yapılan görüşmeler betimsel analiz ile değerlendirilmiştir. Öğrenci günlükleri içerik analizi ile nitel olarak değerlendirilmiştir. MANCOVA sonuçlarına göre ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin, toplam 5. ve 6. sınıf öğrencilerinin bilimsel süreç becerilerinin, bilimsel tutumlarının ve fene karşı tutumlarının, araştırma-sorgulamaya dayalı öğrenme stratejisine göre işlenen Fen ve Teknoloji Dersine bağlı olarak anlamlı bir şekilde değiştiği ancak 5. sınıf öğrencileri için anlamlı bir şekilde değişmediği görülmüştür. ANCOVA sonuçlarına göre ise araştırma-sorgulamaya dayalı öğrenme stratejisine göre işlenen Fen ve Teknoloji Dersi, araştırma-sorgulama kullanılmadan işlenen Fen ve Teknoloji Dersine oranla öğrencilerin bilimsel süreç becerilerinin geliştirilmesinde etkili olduğu, bilimsel tutumlarına ayrıca fen ve teknolojiye karşı tutumlarında etkili olmadığı görülmüştür. Bu çalışmada gerçekleştirilen uygulamalar öğrencilere kendilerini birer bilim insanı gibi hissettirmiştir. Öğrenciler bilim insanlarında bulunan özelliklerin kendilerinde de olduğunu fark etmiştir. Araştırma-sorgulamaya dayalı öğrenme stratejisinin uygulanmasıyla öğrenciler olaylara daha bilimsel bakabilecek, fen okuryazarı bireyler olarak yetişebilecektir. Anahtar Kelimeler: Araştırma Sorgulamaya Dayalı Fen Yaklaşımı, Araştırma Sorgulamaya Dayalı Öğrenme
Fen öğretiminde yapay zekâ ile belirlenen çoklu zekâ alanlarına göre hazırlanmış e-öğrenme ortamlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi
Bu çalışmada, fen öğretiminde yapay zekâ ile belirlenen çoklu zekâ alanlarına göre hazırlanmış e-öğrenme ortamlarının, ortaokul öğrencilerinin akademik başarılarına, fen tutumlarına ve teknoloji tutumlarına etkisinin incelenmesi amaçlanmaktadır. Çalışma, karma yöntem desenlerinden çok aşamalı desen çerçevesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma, toplamda üç etaptan oluşmaktadır. Çalışmanın ilk etabında, ikinci etapta kullanılacak olan veri seti için hazırlık yapılmıştır. Çalışmanın ikinci etabında, makine öğrenmesi modeli oluşturmak için bir web sitesi tasarlanmıştır. Web sitesinin tasarlanması, geliştirilmesi, uygulaması, değerlendirilmesi ve raporlandırılması amacıyla bu aşamada "tasarım tabanlı araştırma yöntemi" kullanılmıştır. Çalışmanın bu etabı 2021-2022 eğitim öğretim yılı Elâzığ iline bağlı beş farklı okulda öğrenim görmekte olan 246 kız, 281 erkek olmak üzere toplamda 527 kişiden oluşan 5. sınıf öğrencisi ile yürütülmüştür. Çalışmanın üçüncü etabında ise, ikinci etapta oluşturulan model yardımıyla deney grubundaki öğrencilerin baskın zekâ türleri tahmin edilmiş ve belirlenen baskın zekâ türüne uygun eğitim almaları için e-öğrenme ortamı oluşturulmuştur. Çalışmanın üçüncü etabı 2022-2023 eğitim öğretim yılı Elâzığ iline bağlı bir ortaokulda öğrenim görmekte olan biri deney, üçü kontrol olmak üzere 58 kız, 72'si erkek toplamda 130 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın ikinci etabında kullanılan nicel veriler; Kişisel Bilgi Formu, Öğrenme Alanlarına Yönelik Video Sıralaması ve Çocuklar için Çoklu Zekâ Ölçeği' dir. Nitel veriler ise; odak grup görüşmeleri ve öğretmenler ile yapılan mülakatlar ile toplanmıştır. Çalışmanın üçüncü etabında kullanılan nicel veriler ise; Kişisel Bilgi Formu, Öğrenme Alanlarına Yönelik Video Sıralaması, Akademik Başarı Testi, Fen Bilimleri Dersi Tutum Ölçeği ve Teknoloji Tutum Ölçeği'dir. Nitel veriler ise; deney grubu öğrencileri ile yapılan mülakatlar ve kontrol gruplarında yapılan gözlem ile toplanmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS 23 paket programı kullanılmıştır ve ANCOVA yapılmıştır. Çalışmanın nitel verileri ise içerik analizi ile değerlendirilmiştir. Çalışmanın birinci etabında hazırlanan videoların geçerlik ve güvenirlikleri uzman görüşleri doğrultusunda sağlanmıştır. Çalışmanın ikinci etabından elde edilen sonuçlara göre, en iyi doğruluk sonucuna ulaşan modelin %97.24 ile Ekstra Ağaçlar (EA) algoritması olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın ANCOVA sonuçlarına göre; deney grubu öğrencilerinin akademik başarı düzeyleri ile kontrol grubu 1 ve kontrol grubu 3 öğrencilerinin akademik başarı düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmezken, deney grubu ile kontrol grubu 2 arasında deney grubunun lehine anlamlı bir farklılık tespit edilmiştir. Deney grubu öğrencileri ile tüm kontrol grubu öğrencilerinin fen bilimleri dersine yönelik tutumları arasında anlamlı bir farklılık tespit edilmezken, teknoloji tutumlarında deney grubu ile tüm kontrol grupları arasında anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Çalışmanın nitel verilerinde öğrenciler, yapay zeka tarafından baskın zekâ türlerini öğrenmelerinin eğitim hayatları için oldukça önemli olduğunu, seçim haklarının olması durumunda yapay zeka tabanlı baskın zekâ türlerine uygun eğitim almak istediklerini, süreç boyunca işlenen üniteyi daha kolay anladıklarını, fen dersine ve teknolojiye karşı ilgi, istek ve meraklarının arttığını, uygulamanın birçok fayda sağladığını ve bu tür uygulamaların sadece fen dersinde bir ünite ile sınırlı kalmamasını ve farklı dersler içinde yapılması gerektiğini sıklıkla dile getirmişlerdir.
Fen bilimleri dersi canlılar ve yaşam konu alanı kapsamında ortaokul öğrencilerine yönelik STEAM etkinliklerinin geliştirilmesi
Bu tez çalışmasında fen bilimleri dersi canlılar ve yaşam konu alanı kapsamında ortaokul öğrencilerine yönelik STEAM etkinliklerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma, nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması türü olan teknik/bilimsel/işbirlikçi eylem araştırması yaklaşımı çerçevesinde yürütülmüştür. Etkinlik geliştirme süreci uzman değerlendirmesi, ön pilot uygulama ve pilot uygulama olmak üzere 3 aşamada gerçekleştirilmiştir. Uzman değerlendirmesinde araştırmacı tarafından geliştirilen 20 tane STEAM etkinliği fen eğitimi alanında uzman 5 öğretim üyesinin görüşlerine sunulmuş ve incelemeler sonucu 12 etkinliğe indirilmiştir. Daha sonra 10 fen bilimleri öğretmenin görüşleri doğrultusunda etkinliklere yönelik gerekli düzenlemeler yapılmıştır. Uzman görüşleri alındıktan sonra toplam 8 ortaokul öğrenciyle ön pilot uygulama yapılmıştır. Ön pilot uygulama sonrası etkinlikler düzenlenerek pilot değerlendirme için Elazığ ili Doğukent Ortaokulu'nun 5, 6, 7 ve 8. sınıfında öğrenim gören 55 öğrenci ile 5 hafta boyunca uygulamalar yapılmıştır. Pilot uygulama sonucu etkinliklere son hali verilmiştir. Çalışmada, "yarı yapılandırılmış mülakat" ve "öğrenci günlükleri" veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Öğrenciler ile yapılan yarı yapılandırılmış mülakatlar içerik analizi yöntemi kullanılarak analiz edilirken, öğretmenler ile yapılan yarı yapılandırılmış mülakatlar ve günlüklerden elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi kullanılarak analiz edilmiştir. Geliştirilen STEAM etkinliklerinin belirlenen kazanımlara uygun olduğu, fen, mühendislik ve girişimcilik uygulamaları kapsamında uygulanabilir olduğu, öğrenci seviyesine uygun olduğu ve etkinliklerin fen, teknoloji, mühendislik, matematik ve sanat disiplinlerini içerdiği görülmüştür. Pilot uygulama sonucunda; STEAM etkinliklerinin öğrencilerin; 21. yüzyıl becerilerini, bilimsel süreç becerilerini, duyuşsal becerilerini ve psikomotor becerilerini geliştirdiği görülmüştür. Ayrıca gerçekleştirilen etkinliklerin öğrencilere; barkot okutma-oluşturma, logo tasarlama, afiş hazırlama, tinkercad kullanma ve bilgisayar kullanma gibi teknolojik açıdan katkılar sağladığı görülmüştür. Öğrenci günlüklerinden elde edilen bulgulara göre; öğrencilerin, gerçekleştirilen STEAM etkinlikleri sırasında eğlendikleri, mutlu oldukları ve güzel zaman geçirdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışmada Fen Bilimleri dersi Canlılar ve Yaşam konu alanı kapsamında ortaokul öğrencilerine yönelik STEAM etkinlikleri geliştirilmiştir. Fen Bilimleri dersinin tüm üniteleri için STEAM etkinlikleri geliştirilebilir ve bu konuya yönelik araştırmalar yapılabilir.
Sanal ortam deneylerinin kullanılmasının ortaokul öğrencilerinin başarılarına, fen ve teknoloji tutumlarına etkisinin incelenmesi
ÖZ Sanal Ortam Deneylerinin Kullanılmasının Ortaokul Öğrencilerinin Başarılarına, Fen ve Teknoloji Tutumlarına Etkisinin İncelenmesi Şeyma Nur ARI DEMİRAY Yüksek lisans Tezi FIRAT ÜNİVERSİTESİ Eğitim Bilimleri Enstitüsü Matematik ve Fen Bilimleri Eğitimi Ana Bilim Dalı Fen Bilgisi Eğitimi Bilim Dalı 2024, Sayfa: XVI+ 137 Bu araştırma ile ortaokul öğrencileriyle farklı ortamlarda yapılan deneylerin öğrencilerin fen bilimleri akademik başarısına, fen bilimleri dersine ve teknolojiye olan tutumuna etkisini araştırmak amaçlanmıştır. Araştırma kapsamında karma yöntem araştırma yaklaşımı çeşitlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılarak 2022-2023 Eğitim Öğretim yılında 26 ortaokul beşinci sınıf öğrencisi ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın deney grubundaki 13 öğrenciyle sanal ortam deneyleri, kontrol grubundaki 13 öğrenciyle ise gerçek ortam deneyleri yapılmıştır. Araştırmanın nicel verileri ışığın yayılması ünitesi başarı testi, fen bilimlerine yönelik tutum ölçeği ve öğrencilerin teknolojiye yönelik tutum ölçeği ile toplanmıştır. Araştırmanın nitel verilerini elde etmek amacıyla deney ve kontrol grubuyla yarı yapılandırılmış mülakatlar yapılmıştır. Nicel verilerin analizinde SPSS 25 paket programıyla ilişkili örneklemler için Wilcoxon işaretli Sıralar Testi ve Man Whitney U-Testi kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Nitel verilerin analizindeyse betimsel analiz ve içerik analizi tekniği kullanılarak veriler elde edilmiştir. Araştırmanın nicel veri analizi sonucuna göre deney grubu öğrencilerinin ışığın yayılması ünitesi başarı testi ön test ve son test puanları arasında (z= 3.063, p<0.05) son test lehine anlamlı fark meydana gelmiştir. Kontrol grubu öğrencilerinin ışığın yayılması ünitesi başarı testi öntest ve sontest puanları arasında (z=-3.071, p<0.05) son test lehine anlamlı fark meydana gelmiştir. Deney grubu ve kontrol grubu öğrencilerinin ışığın yayılması ünitesi başarı testi son test puanları arasında (U=81.00, p>0.05 ) anlamlı bir fark olmadığı tespit edilmiştir. Deney grubu öğrencilerinin fene yönelik tutum ön test ve son test puanları arasında (z=-3.189, p<0.05) son test lehine anlamlı fark meydana gelmiştir. Kontrol grubu öğrencilerinin fene yönelik tutum ön test ve son test puanları arasında (z=-2.447, p<0.05) son test lehine anlamlı fark meydana gelmiştir. Deney grubu ve kontrol grubu öğrencilerinin fene yönelik tutum son test puanları arasında ise ( U=0.00, p<0.05) kontrol grubu lehine anlamlı bir fark meydana gelmiştir. Deney grubu öğrencilerinin teknolojiye yönelik ön test ve son test puanları arasında (z=-3.059, p<0.05) son test lehine anlamlı fark meydana gelmiştir. Kontrol grubu öğrencilerinin teknolojiye yönelik ön test ve son test puanları arasında ise (z=-0.892, p>0.05) fark meydana gelmediği tespit edilmiştir. Deney grubu ve kontrol grubu öğrencilerinin teknolojiye yönelik tutum son test puanları arasındaysa (U=18.00, p<0.05) deney grubu öğrencilerinin lehine anlamlı bir fark meydana geldiği görülmüştür. Araştırmanın nicel bulgularının sonuçlarına göre farklı ortamlarda gerçekleştirilen deneylerin deney ve kontrol grubu öğrencilerinin başarılarını arttırdığı fakat farklı ortamlarda gerçekleştirilen deneylerin öğrenci başarısını arttırmada eşit etki ettiği tespit edilmiştir. Farklı ortamlarda gerçekleştirilen deneyler öğrencilerin fen bilimlerine yönelik tutumunu olumlu yönde etkilemiştir. Fakat gerçek ortam deneylerinin yapıldığı kontrol grubu öğrencilerinin fen bilimlerine yönelik olumlu tutumunun daha fazla olduğu tespit edilmiştir. Deney grubu öğrencilerinin teknolojiye yönelik olumlu tutum geliştirdiği, kontrol grubu öğrencilerinin ise çalışma süresince teknolojiye yönelik tutumunda bir değişiklik meydana gelmediği sonucuna ulaşılmıştır. Gerçekleştirilen mülakatlar sonucunda elde edilen nitel verilerin sonucuna göre öğrencilerin fen bilimlerine yönelik ilgisinin, isteğinin ve merakının arttığı, derslerde eğlendiği, yeni bilgiler edindiği ve öğrencilerin çoğunluğunun gerçek ortamda deney yapmak istediği tespit edilmiştir. Fen bilimlerinde deney yapmanın sanal ya da gerçek ortam fark etmeksizin öğrenmeyi kolaylaştırdığı, fakat sanal ortamda deney yapmanın gerçek ortamın sağladığı yaparak yaşayarak öğrenme olanağını sağlayamadığı söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Akademik Başarı, Fen Bilimleri, Gerçek Otam Deneyi, Ortaokul Öğrencileri, Sanal Ortam Deneyi, Teknoloji
STEM uygulamalarının ortaokul öğrencilerinin fen ve teknolojiye yönelik tutumlarına, girişimcilik ve problem çözme becerilerine etkisi
Bu çalışmada, ortaokul 7. sınıf öğrencileriyle gerçekleştirilen STEM uygulamalarının, öğrencilerin fen ve teknolojiye yönelik tutumlarına, girişimcilik ve problem çözme becerilerine etkisi incelenmiştir. Çalışma karma yöntem araştırma metotlarından yakınsayan paralel desen çerçevesinde yürütülmüştür. Çalışma 2019- 2020 eğitim-öğretim yılında Elazığ ili Özel Yöntemim Okulları'nın 7. sınıfında öğrenim gören 21 deney grubu ve 19 kontrol grubu olmak üzere toplam 40 ortaokul öğrencisi ile yapılmıştır. 6 hafta boyunca gerçekleştirilen çalışmada deney grubunda yer alan öğrencilerle STEM uygulamaları gerçekleştirilmiştir. Kontrol grubunda ise STEM uygulamaları gerçekleştirilmeden mevcut öğretim programı uygulanmıştır. Çalışmanın nicel verileri; Problem Çözme Envanteri, Fen Tabanlı Girişimcilik Ölçeği, Fen ve Teknoloji Tutum Ölçeği ile toplanmıştır. Nitel veriler ise deney grubu öğrencileriyle gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış mülakat, öğrenci günlükleri ve etkinlik çalışma yaprağı ile gerçekleştirilmiştir. Verilerin nicel analizinde SPSS 22 paket programı kullanılmıştır. Çalışmanın hipotezlerini test etmek için, ANCOVA analizi gerçekleştirilmiştir. Mülakatlar içerik analiziyle, öğrenci günlükleri betimsel analiz ile değerlendirilirken, etkinlik çalışma yaprakları ise tematik içerik analizi ile değerlendirilmiştir. ANCOVA sonuçlarına göre, gerçekleştirilen STEM uygulamalarının, deney grubu 7. sınıf öğrencilerinin, uygulamaların gerçekleştirilmediği kontrol grubu 7. sınıf öğrencilerine oranla fen tabanlı girişimcilik becerilerinin ve problem çözme becerilerinin gelişmesinde etkili olduğu, fen ve teknolojiye yönelik tutumlarında ise anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Çalışmanın nitel verilerine göre etkinlik süresi boyunca öğrenciler takım çalışması yapıp, iş birliği içerisinde olmayı benimsemişler aynı zamanda öğrenciler bir bilim insanı edasıyla aktif bir biçimde gözlem yapmış, sayıları ve ölçme becerilerini kullanıp deney yaparak etkinliklerden ve süreçten bir çıkarım elde etmişlerdir. Öğrencilerin günlüklerinden elde edilen sonuçta STEM alanlarının bünyesinde barındırdığı fen- teknoloji, mühendislik-matematik alanlarından olan meslekleri hissettikleri görülmektedir. Öğrenciler bazı etkinliklerde fen-matematik bilgilerinden faydalanıp teknolojiyi kullanarak yaratıcı düşünerek tasarım oluşturmuş ve kendilerini bir mühendis gibi hissetmişlerdir. Etkinlikler süresi zarfında eğlendiklerini, etkinlikleri beğendiklerini ifade etmişlerdir. Küçük yaşlardan itibaren yönelecekleri hedeflerin olması öğrencilerin geleceklerine daha net bakmalarına olanak sağlayacaktır. Öğrencilerin seçtikleri hedeflere becerilerinin ve ilgilerinin olup olmadığını görmelerinin sağlanması daha sağlıklı kararlar vermelerine ve seçtikleri mesleklerde başarılı olmalarına yarar sağlayacaktır.
Kuvvet ve enerji ünitesinde sanal ortam deneylerinin kullanılmasının 7. sınıf öğrencilerinin başarılarına, fen ve teknoloji tutumlarına etkisi
Bu çalışmanın amacı, "Kuvvet ve Enerji" ünitesinde sanal ve gerçek ortamlarda gerçekleştirilen deneylerin ortaokul öğrencilerinin akademik başarılarına, fen bilimleri dersine yönelik tutumlarına ve teknolojiye yönelik tutumlarına etkisini araştırmaktır. Çalışmada karma araştırma türlerinden biri olan eş zamanlı iç içe geçmiş araştırma deseni kullanılmıştır. Çalışma, 2023-2024 yılında Elazığ ilinde bir devlet okulunda öğrenim görmekte olan toplamda 30 öğrenciden oluşan, 16'sı deney grubu ve 14'ü kontrol grubunda yer alan katılımcılarla gerçekleştirilmiştir. 8 hafta süren araştırma süresince deney grubunda "Kuvvet ve Enerji" ünitesi Algodoo yazılımı kullanılarak tasarlanan sanal ortam deneyleri ile işlenirken, kontrol grubunda "Kuvvet ve Enerji" ünitesi gerçek ortam deneyleri tasarlanarak işlenmiştir. Çalışmanın nicel verileri "Kuvvet ve Hareket Konusu Akademik Başarı Testi", "Fen Bilimlerine Yönelik Tutum Ölçeği" ve "Öğrencilerin Teknolojiye Yönelik Tutum Ölçeği" ile toplanırken nitel verileri yarı yapılandırılmış görüşmeler ile toplanmıştır. Nicel verilerin analizi lisanslı SPSS 25 paket programı kullanılarak gerçekleştirilmiş, ilişkili örneklemler için Wilcoxon İşaretli Sıralar Testi, bağımsız örneklemler için ise Mann-Whitney U Testi uygulanmıştır. Nitel veriler ise içerik analizi yöntemiyle analiz edilerek yorumlanmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, deney ve kontrol grubu öğrencilerinin akademik başarı testi ön test ve son test puanları karşılaştırıldığında, son test lehine anlamlı bir fark bulunmuştur (deney grubu için z=-3.421, p<0.05; kontrol grubu için z=-3.053, p<0.05). Ancak iki grubun akademik başarı testi son test puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmemiştir (U=108.5, p>0.05). Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin fen bilimlerine yönelik tutum ölçeği testi ön test ve son test puanları karşılaştırıldığında anlamlı bir fark bulunmamıştır (deney grubu için z=-.853, p>0.05; kontrol grubu için z=-0.942, p>0.05). Deney ve kontrol grubunun fen bilimlerine yönelik tutum ölçeği testi son test puanları arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmemiştir (U=102.00, p>0.05). Deney ve kontrol grubu öğrencilerinin teknolojiye yönelik tutum ölçeği testi ön test ve son test puanları karşılaştırıldığında anlamlı bir fark bulunmamıştır (deney grubu için z=-.052, p>0.05; kontrol grubu için z=-1.855, p>0.05). Deney ve kontrol grubunun fen bilimlerine yönelik tutum ölçeği testi son test puanları arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlenmemiştir (U=94.000, p>0.05). Nitel verilerin analizi ise, deney ve kontrol grubu öğrencileri fen derslerinde yapılan deneylerin başarılarını artırdığını ve yeni bilgiler edinmelerini sağladığını düşündüklerini göstermiştir. Ayrıca öğrencilerin, deneyler ile desteklenen dersleri daha akılda kalıcı bulduğu sonucuna ulaşılmıştır. Öğrenciler, fen derslerinde deneylere daha fazla yer verilmesi gerektiğini belirtmişlerdir. Ayrıca deney ve kontrol grubundan elde edilen nitel veriler, öğrencilerin fen derslerinde deney yapıldığında derse olan ilgi, istek ve motivasyonlarını artırdığını göstermiştir. Deney grubunda bulunan öğrenciler sanal deneylerin, gerçek hayatta yapılamayacak deneyleri gözlemlemek için çok iyi bir fırsat olduğunu belirtmekle beraber, sanal deneylerin duyguda bir eksiklik oluşturduğuna dikkat çekmiştir. Yine sanal deneylerin malzeme sıkıntısı yaşanmaması açısından avantajlı olduğunu belirtmişlerdir. Yapılan son mülakatlarda deney grubundaki öğrencilerin yarısından fazlası sanal ve gerçek deneylerin bir arada kullanıldığı hibrit deney ortamlarını tercih ederken, kontrol grubundaki öğrencilerin çoğunluğu gerçek ortam deneylerinin kullanılması gerektiğini savunmuştur. Anahtar kelimeler: Fen, Sanal Deney, Algodoo, Akademik Başarı, Fen Tutum, Teknoloji Tutum