Theses supervised by Prof. Dr. Kasım Karataş

24 theses · Hacettepe University

DoctorateOpen AccessTR

Hafif zihinsel engelli gençlerin self-determinasyon (Öz-belirleme) deneyimleri: Fenomenolojik bir çalışma

Öz belirleme, öz belirtim, yaşam sorumluluğunu üstlenme veya kendi kaderini tayin ifadeleri ile kullanılan self-determinasyon, engelli bireylerin kendi yaşamlarının belirleyicisi olma hakkı ve bu yöndeki bilgi, beceri ve inançlara dayalı eylemleri olarak tanımlanmaktadır. Ülkemizde self-determinasyon konusunun, engellilik çalışmaları, özel eğitim ve sosyal hizmet alanlarında henüz yeterince ele alınmadığı görülmektedir. Bu ihtiyaçtan hareketle planlanan bu araştırmada, hafif zihinsel engelli gençlerin self-determinasyona ilişkin deneyimlerinin ve algılarının ortaya konulması amaçlanmıştır. Nitel araştırma yöntemi ve fenomenolojik desene sahip olan bu araştırmanın katılımcıları, İstanbul ilinde üç farklı özel eğitim meslek okuluna devam eden, hafif zihinsel engellilik tanısına sahip olan sekiz gençtir. Araştırma katılımcıları ile yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiş; veriler MAXQDA Nitel Veri Analizi Programı kullanılarak analiz edilmiştir. Analiz sonucunda, Kişisel Deneyimlerin Dışında Bir Kavram: Self-determinasyon, Müzakere Edil(e)meyen Bir Konu Olarak Özerklik, Kendine ve Yaşam Olasılıklarına Dair Farkındalık ve Okul Deneyimlerinde Self-determinasyon olarak adlandırılan dört ana tema oluşmuştur. Katılımcıların deneyimleri, bireysel ve bağlamsal etkenler çerçevesinde yorumlanmıştır. Sonuçlar, gençlerin self-determinasyonla ilişkili kavramlara dair gelişmiş bir algı ve kavrayışlarının olmadığını; kişisel, sosyal ve eğitimsel alanlarda self-determinasyon olanaklarından yoksun olduklarını ve self-determinasyonu yeterince deneyimleyemediklerini göstermiştir.

Güntülü Tercanlı Metin
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2024
00
Master'sOpen AccessTR

COVİD-19 pandemi sürecinin huzurevi hizmet modeline yansıması: Hizmet alan yaşlıların ve çalışanların pandemi süreci deneyimleri

Covid-19 pandemisi sürecinde yaşlılara bakım hizmeti veren kuruluşlardan biri olan huzurevlerinde yaşlıların risk grubunda olması ve kurumların işleyişinden dolayı yaşanabilecek bulaş riski nedeniyle özel önlemler alınmıştır. Bu araştırmanın amacı, huzurevlerinde bakım hizmeti alan yaşlıların ve yaşlılara hizmet veren çalışanların pandemi sürecinde yaşadığı deneyimleri ortaya koymak, yaşlıları korumak amacıyla alınan önlem ve düzenlemelerin huzurevi yaşantısında ortaya çıkardığı değişikleri tespit etmek, bu değişikliklerin psiko-sosyal boyutta yaşlılar ve çalışanlar üzerindeki etkilerini incelemektir. Nitel araştırma modeli kullanılan bu araştırmada, Amasya ilinde bulunan Merzifon Huzurevi Müdürlüğünde bakım gören 10 yaşlı ve hizmet veren 15 çalışana amaçlı örnekleme yoluyla ulaşılmış ve görüşme gerçekleştirilmiştir. Araştırma ile pandemi sürecinde huzurevi işleyişinde değişimler yaşandığı, yaşlılara yönelik sokağa çıkma, ziyaret, toplu etkinlik vb. yasaklamaların getirildiği, bu değişikliklerin yaşlıların sağlık, sosyal, psikolojik ve ekonomik yaşamını etkilediği ortaya çıkarılmıştır. Bununla birlikte yaşlıların pandemi kurallarına uyum sağlama düzeyinde fiziksel ve zihinsel sağlık durumu ile sosyal yaşama katılım düzeyinin etken olduğu, yaşlıların sağlık hakkına erişim konusunda sorun yaşamadıkları, hastaneye gitme konusunda davranış değişikliği gösterdiği, yaşlıların pandemi sürecinde fiziksel, zihinsel ve ruh sağlığının olumsuz etkilendiği, yaşlıların bulaş endişesi, ölüm korkusu, stres, yalnızlık, çaresizlik, kendini değersiz hissetme vb. duygular yaşadıkları, sosyal yaşamın huzurevi ile sınırlandığı, aile ve arkadaşları ile etkileşim düzeyinin azaldığı, ekonomik durumlarında bir değişim olmadığı ancak alışveriş yapma, banka işlemlerini gerçekleştirme vb. konularında sorunlar yaşadıkları tespit edilmiştir. Ayrıca pandemi sürecinde huzurevi çalışanlarının çalışma düzeninin değişmesi sonucunda çalışanların iş yoğunluğu, barınma, aile ortamından uzak kalma, aile üyelerinin bakımını sağlayamama, tanı alan yaşlılara hizmet verme, koruyucu ekipmanlarla hizmet verme, aile yakınlarına ve yaşlılara hastalığı bulaştırma endişesi vb. sorunlarla karşılaştığı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlara bağlı olarak pandemi sürecinde huzurevi hizmet modelinden hizmet alan yaşlıların ve çalışanların psiko-sosyal iyilik halinin ve huzurevlerindeki hizmet kalitesinin artırılması amacıyla öneriler sunulmuştur.

Ayşe Ersan
Hacettepe University
2024
00
DoctorateOpen AccessTR

Geçici koruma altındaki Suriyeli göçmenlerin sosyal uyum ve iyilik halleri: Sivil toplum örgütleri üzerinden bir değerlendirme

Genel olarak ülkelerin benimsedikleri göçmen politikalarının, asimilasyon ile çok kültürlülük arasında değişen noktalarda yer aldığı bilinmektedir. Her iki göçmen politikasına dayalı farklı programlar ev sahibi ülkelerin yönetimleri tarafından biçimlendirilmektedir. Geliştirilen programların genellikle sosyal uyumun sağlanabilmesinde başarılı olmadığı yönünde eleştiriler getirilmektedir. Bu eleştirilere yanıt oluşturabilecek "tanınma teorisine" dayalı bir sosyal uyum modelinin ise adil ve etik bir sosyal uyumu geliştirebileceği ileri sürülmektedir. Göçmenlerin sosyal uyumunda başarı ölçütlerinin neler olduğu ve bu durumun nasıl ölçüleceği konusunda göçmenlerin öznel iyilik halinin değerlendirilmesi önemli bir yer tutmaktadır. Göçmenlerin iyilik halinin, onların sosyal uyum düzeyini artırdığı öngörüsü ile yapılan çalışmalarda çoğunlukla göçmenlerin ev sahibi toplumun öznel iyilik düzeyine ulaşamadıkları gösterilmekte ve alan literatüründe, bu durumun nedenlerinin irdelenmesinin gerekliliğine işaret edilmektedir. "Tanınma teorisine" dayalı çalışmalarda ise, olumlu tanınma tutumları ile göçmenlerin iyilik hali düzeyi arasında olan pozitif ilişki gösterilmektedir. Bu çalışma, geçici koruma altındaki Suriyelilere STÖ'ler tarafından verilen sosyal uyum hizmetlerinin tanınma tutumları bağlamında nasıl bir anlama sahip olduğunu ortaya çıkarmak amacıyla yapılmıştır. Yorumlayıcı Fenomenolojik Analiz (YFA) yaklaşımının kullanıldığı bu nitel çalışmada kartopu yöntemi ile ulaşılan 27 katılımcı ile yarı- yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerin analizi sonucunda çalışmanın ana teması olarak" Bireysel deneyimden toplumsal yapıya doğru iletişim gereksinimi" tanımlanmıştır. Bu ana temayı oluşturan ara temalar ise "Toplumsal yapıdan kaynaklanan tanınma engelleri ", "Olumlu tanınma deneyimleri ", "STÖ kapsamında olumlu tanınma engelleri" ile "Olumlu tanınma tutumları umudu" olarak gruplanmıştır. Bu çalışma sonucunda, STÖ'ler tarafından gerçekleştirilen sosyal uyum çalışmalarında, olumlu tanınma tutumlarının geliştirilebilmesini sağlayabilmek için tüm aktör ve paydaşlar arasında hem dikey hem de yatay etkileşim olanaklarının geliştirilmesi önerilmektedir. Olumlu tanınma tutumlarının yaygınlaşarak geliştirilmesi göçmenlerin sosyal uyum başarısını artırarak onların toplumsal iyilik halini yükseltebilecektir.

Geçici hukuki korumalarGöçmenlerSivil toplum örgütleri+6
Ali Artam Ayyıldız
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Feminist sosyal hizmet perspektifiyle kadınların yalnız annelik deneyimleri

Bu çalışmada sosyal hizmet perspektifiyle kadınların yalnız annelik deneyimlerini nasıl pratiklerle inşa ettiğini keşfetmek amaçlanmıştır. Anneliğe ilişkin özcü yaklaşım anneliğin sosyal bir rol olarak tarihsel, kültürel ve toplumsal inşasının önüne geçmektedir. Annelik çocuğun bakım ve sorumluluğunu paylaşan rollerden bir tanesiyken boşanma sonrasında anneliğin yalnızlığıyla yüzleşilmektedir. Çalışmanın özneleri boşanma sonrası çocuğuyla yaşayan kadınlardır. Kadınların deneyimlerini başlangıç noktası kabul eden bu araştırmada feminist yöntem ve bakış açısıyla, sosyal hizmet perspektifinden yararlanılmıştır. Nitel araştırma yöntemi kullanılan araştırmada İstanbul'da çocuklarıyla yaşayan 18 özne ile görüşülmüştür. Özneler ile gerçekleştirilen derinlemesine görüşmelerde yarı yapılandırılmış görüşme yönergesi kullanılmıştır. Araştırma verileri, MAXQDA Pro 2022 programı kullanılarak tematik kodlama yapılmıştır. Araştırma verilerinin analizi sonucunda "Annelik Kurumundan Annelik Pratiğine", Yalnız Annelikle Yüzleşme", "Anneliğin Gizli Yaraları", "Yalnız Annelik Döngüsü" ve "Yalnız Annelikte Güçlenme" olmak üzere beş ana temaya ulaşılmıştır. Bu araştırmanın önemli sonuçlarından birisi annelik ideolojisinin boşanmış kadına karşı makbul anne söylemiyle kadın üzerindeki tahakkümü sürdürmesidir. Bununla birlikte annelik pozisyonu kadınların sosyal ve ekonomik ilişkilerinde sınırlılıklar getirmektedir. Araştırmanın bir diğer önemli sonucu yalnız annelik pratiklerinin inşasında kadınların zihinsel olarak anneliğe sıkışmasını tanımlamak üzere "annelik sancısı" kavramı geliştirilmiştir. Yalnız anneliğin döngüsel bir güçlenme süreci olduğu bir başka önemli sonuçtur. Yalnız annelikte kadınların kişisel, kültürel ilişki dinamiklerinde faillik özellikleri öne çıkarken yapısal ilişkiler karşısında daha yalnız ve edilgen kaldıkları sonucuna ulaşılmıştır. Yalnız annelik pratikleri kadınlara özgürleşme ve güçlenme alanları yaratırken, kadınların annelik kurumunun değer yargıları ile daima mücadele etmeleri gerekmektedir. Bu nedenle öncelikle annelik ve babalıkta ortaklaşmayı öngören sosyal, ekonomik ve hukuksal düzlemi olan bütünlüklü sosyal politikaların hayata geçirilmesi önemlidir. Koruyucu, önleyici ve destekleyici mekanizmaların kadın deneyimini önceleyen bir tutum sergilemesi önemlidir. Bununla birlikte, yararlanıcı ve profesyonel olarak kadın nüfusunun yüksek olduğu sosyal hizmet disiplini ve uygulamasında kadınların deneyimlerini görünür ve değerli kılmak ve bu yönde sosyal hizmet uygulamalarını geliştirmek adına bu çalışmanın önemli olduğu düşünülmektedir.

Anne deneyimiAnnelikAtaerkil+6
Zülal Şahin
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2023
00
DoctorateOpen AccessTR

Üretim işçisi evli kadınların iş ve sosyal yaşamlarının toplumsal cinsiyet eşitliği bakış açısıyla incelenmesi

İş yaşamı hem yaşamsal sorunların ortaya çıktığı hem de kendine has problemleri içinde barındıran bir alandır. Bu sorunlara ek olarak çalışma yaşamı işçi kadınlar için toplumsal cinsiyet eşitsizliği temelinde yani sadece kadın oldukları için karşılaşabilecekleri sorunların da ortaya çıkabileceği bir alan olabilmektedir. İş yaşamı ve aile yaşamının etkileşimi ile birlikte de kadınların sorunları yapısallaşmaktadır. Bu sorunların çözülebilmesi için mevcut durumun ortaya konması önemlidir. Bu çerçevede araştırmanın problemi; üretim alanında çalışan işçi kadınların toplumsal cinsiyet rollerini nasıl deneyimlediklerini, toplumsal cinsiyet deneyimlerinin iş ve aile yaşamına etkilerini ve iş-aile yaşamı etkileşiminden doğan kadına özgü deneyimleri belirleme ihtiyacıdır. Bu araştırmanın amacı üretim işçisi olarak çalışan evli kadınların iş ve sosyal yaşam deneyimleri ile, bu deneyimlerin toplumsal cinsiyet rollerinden nasıl etkilediğine dair derin bir anlayış kazanılmasını sağlamaktır. Niteliksel araştırma yöntemiyle yürütülen bu araştırmada fenomenolojik yaklaşım kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları benzeşik durum örneklemesi ve amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Araştırma, Manisa Organize Sanayi Bölgesi'nde faaliyet gösteren fabrikalarda işçi olarak çalışan, evli, 18-65 yaş aralığında kadınlar ile yürütülmüştür. Araştırmada, araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla veri toplanmış, elde edilen veriler deşifre edilerek MAXQDA Plus 2020 paket programı ile analiz edilmiştir. Tümevarımsal tematik analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma bulguları; "Özel Alanda Kadın İşçi Deneyimleri", "Üretim İlişkileri Temelinde Çalışma Yaşamı" ve "Çalışma Yaşamında Karşılaşılan Eşitsizliklere Çözüm: Hak Koruyucu Olarak Sosyal Hizmet ve Sendika" olarak 3 ana tema altında toplanmıştır. Katılımcıların, iş ve sosyal yaşamlarını eşitsiz cinsiyet ilişkileri temelinde sürdürdüğü anlaşılmıştır. Toplumsal cinsiyet rollerin özel alandaki yaşam pratiklerinde ücretsiz ev içi emek, bakım emeğinin kadının rolü olarak benimsenmesine karşın erkeğin aile bütçesini yönetme görevi öne çıkmaktadır. İş yaşamındaki cinsiyet eşitsizliklerinin ise işe giriş sürecinde, terfi ve yükselmede, zam miktarının belirlenmesinde etkili olduğu ortaya konmuştur.

Evli kadınlarKadın işçilerSosyal hayat+4
Güler Doymaz Aydın
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Toplumsal cinsiyet bağlamında yalnız yaşayan yaşlı kadınların sorunları ve yaşam deneyimleri: Kocaeli ili örneği

Bu araştırma yalnız yaşayan yaşlı kadınların yaşam deneyimlerini, sorunlarını ve gereksinimlerini ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilen bu çalışmanın öznelerini Kocaeli'nde ikamet eden 65 yaş ve üzeri yalnız yaşayan yaşlı kadınlar oluşturmuştur. Görüşmecilere kartopu örneklem yöntemiyle ulaşılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak 15 yalnız yaşayan yaşlı kadınla yüz yüze derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerin analizi MAXQDA 12 nitel veri analiz programı yardımıyla çözümlenmiştir. Analizin gerçekleştirilmesinin ardından yalnız yaşayan yaşlı kadınların geçmiş yaşam deneyimlerinde maruz kaldığı toplumsal cinsiyet eşitsizliğinin yalnız yaşama deneyimlerini zorlaştırdığı görülmüştür. Yaşlılık dönemine dezavantajlı olarak giren görüşmecilerin yalnız yaşama deneyiminin, yaşlılık dönemine özgü sorunların, yaş ayrımcılığının baş etmekte zorlandıkları ortaya çıkmıştır. Geleneksel cinsiyet ve yaşlılık rollerinin içselleştirilmesi görüşmecilerin yaşam deneyimlerini etkileyen önemli bir faktör olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu bağlamda yalnız yaşayan yaşlı kadınların toplumsal katılımını destekleyen ve baş etme pratiklerinin geliştirilerek kadınların güçlenmesine yönelik sosyal politika ve feminist sosyal hizmet uygulama önerileri sunulmuştur.

Kadın sorunlarıKadınlarKocaeli+6
Eda Öner
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2023
00
Master'sOpen AccessTR

Enformel koruyucu aile bakımı üzerine geçmişte bu deneyimi yaşamış kişilerin gözünden bir değerlendirme

Bu araştırmada, biyolojik ebeveyni yanında bakım görmeyen; buna karşılık haklarında bakım tedbiri kararı da bulunmayan çocukların bakım gördükleri enformel koruyucu aile bakımını; çocukluğunda böyle bir deneyimi olan yetişkinlerin gözünden değerlendirmek, ayrıca kişilerin yaşadıkları sorunları, karşılaştıkları ihtiyaçları ve bu bakım türüne ilişkin deneyimlerini, değerlendirmelerini anlayabilmek ve ortaya çıkarmak amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda, niteliksel araştırma modeli kullanılarak, geçmişinde enformel koruyucu aile bakımını deneyimlemiş 14 bireyle, yarı yapılandırılmış görüşme formu aracılığıyla derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşme içerikleri yazıya aktarılmış, sonrasında kuramsal bilgiler doğrultusunda temalara ve kodlara ayrılmıştır. Araştırma sonuçları, sosyo-demografik bulgular, enformel koruyucu aile bakımını yaşama nedenleri, ebeveynden ayrılmaya ilişkin değerlendirmeler, kişisel bakım, yaşanılan yerin fiziki koşulları, ekonomik koşullar, aile içi ilişkiler, katılımcıların değerlendirme ve önerileri temaları altında yorumlanmıştır. Bireylerin büyük bir bölümünün, yeterli ve sağlıklı beslenememe, sağlık hizmetlerine ulaşamama, eğitimin engellenmesi, oyun-eğlence haklarının ihlal edilmesi, temel ihtiyaçların karşılanmaması nedenleriyle ihmal edildikleri, ayrıca fiziksel, cinsel, ekonomik ve duygusal istismara, ayrımcılığa uğrayan bireylerin olduğu sonuçları ortaya çıkmıştır. Enformel koruyucu aile bakımını deneyimlemek bireylerde intihar girişimi, soğuk ve mesafeli bir kişilik yapısına sahip olma, toplum kurallarına uymakta zorluk çekme, güven duyamama, sevgi eksikliği yaşama, ezik ve eksik hissetme gibi olumsuz davranışlara, özelliklere yol açmakla birlikte; bireylere güçlü ve cesur olma, baş etme mekanizmalarının güçlenmesi, öz güvenin artması, çözüm odaklı olma gibi olumlu özellikler de kazandırmıştır. Yaşadıkları süreci olumlu olarak değerlendirenler, öz ebeveyn bakımından daha mutlu olduğunu belirtenler bulunmaktayken, süreci olumsuz değerlendirip başka koşullarda yaşayabilmeyi tercih edenler de olmuştur. Yakın akraba bakımı görmüş bireylerden özellikle büyükanne ve büyükbabalar yanında yaşayanların, diğer bireylere oranla daha mutlu bir dönem geçirdikleri görülmüştür. Araştırma sonucunda, bu bakım kapsamındaki ailelere ve çocuklara yönelik, koruyucu aile hizmetinde olduğu gibi profesyonel boyutta denetlenebilir ve desteklenebilir hizmetlerin sağlanmasının gerektiği anlaşılmıştır. Anahtar Sözcükler: Koruyucu Aile Hizmeti, Geleneksel Koruyucu Aile Bakımı, Enformel Koruyucu Aile Bakımı.

AileAile içi ilişkilerBakım+5
Selver Albayrak
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Ebeveyn yabancılaştırma sendromu: Çocuklar, ebeveynler ve sosyal hizmet uzmanları üzerinden değerlendirme

Boşanma, gerek anne-baba üzerinde gerekse çocuklar üzerinde olumsuz etkiler bırakabilmekte, zaman zaman bu durum ebeveyn yabancılaştırma sendromuna sebep olabilmektedir. Ebeveyn yabancılaştırma sendromunda ise çocuklar bir ebeveynine tamamen yabancılaşmakta hatta görüşmeyi sonlandırmaktadır. Adli sistemde çalışan sosyal hizmet uzmanları ise boşanma ve velayet davalarıyla yakından çalıştıkları için ebeveyn yabancılaştırma sendromu ile sık sık karşılaşmaktadır. Konu ile ilgili alanyazın incelendiğinde Türkiye'de ebeveyn yabancılaştırma sendromunu konu alan çok az araştırmaya rastlanmıştır. Bu nedenle araştırma, ebeveyn yabancılaştırma sendromunun ebeveynleri ve çocukları ne derece etkilediğine ve sosyal hizmet uzmanlarının bu durumdaki rolünü anlamayı amaçlamaktadır. Araştırmadan edinilen bulgular doğrultusunda ebeveyn yabancılaştırmasının azaltılmasına yönelik daha etkili çalışma ve ebeveynlere yönelik mikro ve makro önerilerde bulunulmaktadır. Nitel araştırma yöntemiyle yapılan araştırmada ebeveynlerin, çocukların ve sosyal hizmet uzmanlarının deneyimlerine ilişkin yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış, ulaşılan 28 kişi ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. 9 sosyal hizmet uzmanı, 10 ebeveyn ve 9 çocuk ile yapılan görüşmeler kuramsal bilgiler doğrultusunda çözümlenmiştir. Araştırma sonuçları, sosyal hizmet uzmanlarından, ebeveynlerden ve çocuklardan elde edilen bilgiler doğrultusunda üç ana başlık altında incelenmiştir. Sonuçlar incelendiğinde ebeveyn yabancılaştırma sendromunun bireylerin ve çocukların yaşantılarına olumsuz etkilerinin olduğu, özellikle çocukların ebeveynleri ile görüşmeyi kestikleri görülmüştür. Sosyal hizmet uzmanlarının ise ebeveyn yabancılaştırma sendromuyla çok sık karşılaştıkları ve müdahale olanaklarının kısıtlı olduğu görülmüştür.

Aile içi ilişkilerEbeveyn kabul veya reddiEbeveynler+4
Görkem Yurdakul
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Afganistanlı mültecilerin sosyal uyuma ilişkin deneyimleri

Sosyal uyum, göçü deneyimleyen kişiler için yeni toplumda karşılıklı etkileşim kurarak eşit fırsatlarla birlikte yaşama durumudur. Bir başka deyişle, mültecilerin ev sahibi ülkenin yapısına katılımında güven ve umudu içeren karşılıklı dinamik süreçtir. Bu fenomenolojik araştırmanın amacı, Karaman'da yaşayan Afganistanlı mültecilerin sosyal uyuma ilişkin deneyimlerini ele almak ve karşılaştıkları güçlükleri belirlemektir. Araştırmanın örnekleminin belirlenmesinde ölçüt ve kartopu örnekleme yöntemleri kullanılmıştır. Bu kapsamda Karaman'da yaşayan 26 Afganistanlı yetişkin ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Araştırma verileri MAXQDA programı yardımı ile çözümlenmiştir. Araştırma verileri "Göç Süreci" ve "Sosyal Uyum" olmak üzere 2 ana tema, 2 alt tema ve 15 kategoriden oluşmaktadır. Bu çalışmada mültecilerin göç öncesinde, sırasında ve sonrasında fiziksel, psikolojik ve sosyal zorluklar yaşadıkları ortaya konulmuştur. Sosyal ilişkiler, iş, konut, sağlık, eğitim, sosyal yardım, yasal konular, güvenlik, kültür farklılığı gibi alanlarda yaşanan fırsat ve güven eksiklikleri sosyal uyumu olumsuz etkilemektedir. Afganistanlı mültecilerin sosyal ilişkilerini çoğunlukla kendi aralarında geliştirdikleri sosyal bağlarla kurduğu; yerel toplumla sosyal köprülerin ve kamu kurumlarıyla sosyal bağlantıların zayıf olduğu görülmüştür. Mültecilerin kendi aralarında geliştirdikleri sosyal bağlar iş, konut, sosyal yardım vb. ihtiyaçların karşılanmasında aktif olarak sosyal sermaye sunmakta; Türkçe bilmeyen kişiler için yerel toplumla ve kamu kurumlarıyla ilişkilerin kurulmasını kolaylaştırmaktadır. Mülteciler geleceklerine yönelik belirsizlikler nedeniyle umutsuzluk yaşamaktadırlar. Kişilerin karşılaştıkları zorlukların temelinde, görünmezlikleri bulunmaktadır. Geçicilik algısıyla bu kişileri kapsayan sosyal uyum politikalarının geliştirilmediği düşünülmektedir. Karşılıklı dinamik süreci içeren sosyal uyum politikaları, mülteciler ile yerel halk ve kurumlar arasındaki ilişkilerin geliştirilerek barışçıl bir toplumsal düzene ulaşılması bakımından önemli görülmektedir. Sürecin yönetilmesinin ulusal ve uluslararası yönetişimle gerçekleşebileceği düşünülmektedir.

AfganistanGöçmenlerMülteciler+2
Sultan Tekinyer
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Refakatsiz çocuk ve gençlerin kurum bakımı ve sonrasına ilişkin deneyimleri

Refakatsiz çocuklar, kendilerine eşlik edebilecek anne- baba veya herhangi bir yetişkinin gözetimi olmadan tek başına göç eden çocuklardır. Geldikleri ülkede koruma ve bakım altına alınıp 18 yaşına ulaştıktan sonra refakatsiz gençler olarak kurum bakımından ayrılmaktadırlar. Bu çalışmanın amacı son yıllarda sayıları gittikçe artan refakatsiz çocuk ve gençlerin ülkelerindeki, göç süreçlerindeki ve Türkiye'deki yaşam deneyimlerini anlamaktır. Genel kamu hizmetlerine (eğitim, sağlık, çalışma, sosyal kültürel faaliyetler vb.) ve sosyal hizmetlere erişimde karşılaştıkları sorunları öğrenmek; kimlik, aidiyet, yalnızlık, iyilik hali ve üçüncü ülkeye gitme arzuları konusundaki algılarını öğrenmektir. Bu amaçla çalışmada nitel araştırma deseni ile refakatsiz çocuk olarak ülkesinden tek başına göç eden ve Türkiye'de koruma ve bakım altına alınıp 18 yaşında kurum bakımından ayrılan 17 refakatsiz genç ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Görüşmelerin analizi MAXQDA 2020 programı aracılığıyla analiz edilmiş ve çalışmada 3 tema kullanılmıştır. Türkiye'de koruma ve bakım altına alınana kadar geçen göç süreci (1), koruma ve bakım altına alındıkları süreç (2) ve koruma ve bakım sonrası yaşam deneyimlerinin ele alındığı (3) süreçtir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre refakatsiz çocuk ve gençler gerek ülkelerinde gerekse de göç sürecinde travmatik olaylara tanık oluyor ya da deneyimliyorlar. Farklı şehirlerde ve kurumlarda kaldıkları için kurum bakımı deneyimlerinin niteliği konusunda da kendi aralarında bir çeşitliliğe sahiptirler. Koruma ve bakım sonrası eğitim, sağlık, çalışma, sosyal, kültürel faaliyetlere ulaşmada ve sosyal hizmetlere erişmede büyük bir oranı güçlüklerle karşılaşmıştır. İyilik hali, yalnızlık, aidiyet, ev, kimlik, ırkçılık ve ayrımcılık konusundaki deneyimlerinin bu olgulara karşı algı düzeylerini değiştirdiği bulgularına ulaşılmıştır. Sosyal hayatta bireylerle ve kamu kurumlarıyla kurdukları ilişkiler onlar için hayati önem taşımaktadır. Üçüncü ülkeye gitme konusunda ise isteyenler, istemeyenler ve kararsızlar şeklinde 3 farklı eğilim göstermişlerdir. Kurum bakımından ayrılma planı iyi yapılan ve bakım sonrası sosyal hizmet takibinin yapıldığı durumlarda özellikle çalışma ve eğitim hayatı olmak üzere refakatsiz gençler psiko-sosyal anlamda daha iyi bir durumdadır. Sonuç olarak kurum bakımından ayrılmadan önce, bakım sonrasındaki yaşam planının sosyal hizmet uzmanlarınca iyi yapılması, refakatsiz gençlere meslek kazandıracak eğitim ve çalışma yaşamının planının iyi yapılması gerekmektedir. Bunun yanında bakım sonrası sosyal hizmet takibinin yapılması refakatsiz gençlerin yeni yaşamlarında karşılaştıkları sorunların çözümünde yardımcı olacaktır.

GençlerKurum bakımıRefakatsiz çocuklar+2
Serap Tunç
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Sosyal hizmet etkinliği olarak sosyal inceleme ve Türkiye'de sosyal yardımların sunumunda "muhtaçlık" değerlendirmesi

Bu çalışma sosyal hizmet etkinliği olarak sosyal incelemenin yeri ve önemini ortaya çıkarmak, Türkiye'de sosyal yardımların sunumunda kullanılan sosyal inceleme türü olarak ihtiyaç değerlendirmesinin nasıl yürütüldüğünü anlamak için yapılmıştır. Bu çalışmada sosyal yardım alanında sosyal inceleme yapan sosyal hizmet uzmanlarının görüş ve değerlendirmeleri ele alınmıştır. Araştırmanın verileri nitel araştırma yöntemiyle kamu kurumlarında, sosyal yardımlaşma ve dayanışma vakıflarında (SYDV) ve belediyelerde çalışan toplam 34 sosyal hizmet uzmanı ile yapılan yarı yapılandırılmış, derinlemesine görüşmelerle toplanmıştır. Araştırmanın bulguları uzmanların eğitim ve alan deneyimine ilişkin tanıtıcı özellikleri, uzmanların yoksulluk, muhtaçlık ve sosyal yardıma bakışı, lojistik destek, iş yükü ve güvenlik riskleri, başvuru ve hazırlık aşaması, gözlem ve görüşme aşaması, bilgi kaynakları, etik sorunlar ve ikilemler, raporlama ve sonuç aşaması, izleme çalışmaları ve süpervizyon temaları altında tartışılmıştır. Yapılan analiz ve değerlendirme sonucunda ihtiyaç değerlendirmesi olarak sosyal incelemenin farklı kurumlarda farklı uygulama ve prensiplerle yapıldığı, muhtaçlık ve ölçütlerinin belirsiz olduğu, uzmanın yoksulluk ve sosyal yardıma bakışının, kurum politikalarının ihtiyaç değerlendirmesine şekillendirdiği, izleme çalışmalarının yetersiz kalarak, sosyal yardımların müracaatçıları güçlendirme ve sosyal adaleti sağlama hedefini gerçekleştiremediği görülmüştür. Araştırma sonuçlarının ihtiyaç değerlendirmesinde yaşanan sorunlara ışık tutarak konuyla ilgili yasal mevzuat ve politikaların geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler Sosyal inceleme, yoksulluk, muhtaçlık, ihtiyaç değerlendirmesi, sosyal yardımlar, sosyal hizmet

EtkinlikSosyal hizmetlerSosyal yardım+2
Asuman Taş
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2022
00
Master'sOpen AccessTR

Sosyal ve ekonomik destek hizmetinden faydalanan çocuğu olan kadınlar: Yoksulluk algıları, deneyimleri ve baş etme yöntemleri

Bu araştırma, haklarında korunma kararı olmaksızın bir yıl ve uzun süreli SED hizmeti ile aile yanında desteklenen çocuğu olan kadınların yoksulluk kavramına ilişkin algılarını ortaya koymayı, gündelik yaşantılarına ait deneyimlerinin temel haklar içerisinde yer alan beslenme, barınma, eğitim, sağlık ve sosyal yaşam üzerinden anlaşılmasını ve karşılaşılan güçlüklerden doğan baş etme yöntemlerinin ortaya çıkarılmasını hedeflemektedir. Aynı zamanda araştırma, kadınların hizmetten faydalanma sürecini değerlendirerek bu hizmetin mevcut yoksulluk algı ve yaşantılarında meydana getirdiği değişimi ortaya koymaya yönelik gerçekleştirilmiştir. Fenomenolojik yaklaşımın temel alındığı, nitel desende tasarlanan bu araştırmada maksimum çeşitlilik örneklemesi kullanılarak 15 kadın ile yarı yapılandırılmış görüşme formu arayıcılığıyla derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Veri inşa sürecinin tamamlanmasının ardından elde edilen veriler tematik analiz yoluyla çözümlenmiştir. Bu çerçevede 3 ana tema görünür olmuştur: Kadınların Yoksulluğa Yönelik Algıları, Kadınların Yoksulluk Deneyimleri ve Baş Etme Yöntemleri, SED Hizmetinin Değerlendirilmesi. Araştırma sonucunda yoksul kadınlar yoksulluk kavramını beslenme, barınma, giyim gibi temel gereksinimlere ulaşamamak ve parasal sistemin dışında ruhsal/ duygusal yetersizliğe neden olan bir kavram şeklinde tanımlamışlardır. Kadınların yoksulluğun nedenleri kapsamında mikro ve mezzo ölçekte bir sorgulama içerisinde oldukları, yoksulluk yaşantısı içerisinde birçok farklı olumsuz duyguyu aynı anda yaşadıkları ve hem bu duygular hem de erişilemeyen haklar çerçevesinde mücadele yöntemleri geliştirdikleri anlaşılmıştır. Beklenen mücadele yöntemlerinde ise hayırseverlik ve hak temelli politikalar kıskacında bir ikililik söz konusudur. Kadınların gündelik yaşam deneyimlerinin toplumsal cinsiyet rolleriyle bağlantılı sorunlar doğurduğu ve kadınların asgari insani bir yaşam çizgisinin çok daha altında oldukları görülmüştür. SED hizmetinin yoksulluk algı ve yaşantılarda önemli dönüşümler yarattığı ve hizmetin temel haklara ulaşabilmek için kullanıldığı anlaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda hizmetten faydalanan aile bireylerinin güçlendirilmesine ve SED hizmetinin uygulanma sürecine ilişkin öneriler geliştirilmiştir.

Destek hizmetlerKadınlarSosyal destek+5
Deniz Taşağal
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2022
00
DoctorateOpen AccessTR

Türkiye'de bulunan Suriyeli ailelerin karşılaştıkları sosyal sorunlar ve bu sorunlarla baş etme yöntemleri: Gaziantep örneği

Suriye'deki iç savaş ve şiddet, sosyal bilimler ve siyasi tartışmalardaki zorunlu göç, mültecilik, ülke içinde yer değiştirme, uluslararası ağlar, toplumsal sorunlar, bütünleşme ve uyuma dair pek çok olguyu yeniden gündeme getirmiştir. Türkiye'de dünyanın geri kalanından farklı biçimlerde deneyimlenen Suriyeli mülteciler krizi, son dokuz yıldır farklı aşamalardan geçerek şekillenmeye devam etmektedir. 2020 yılı itibariyle Türkiye'deki kayıtlı nüfusu üç buçuk milyondan fazla olan Suriyelilerin yaklaşık beş yüz bini Gaziantep'te yaşamlarını sürdürmektedir. Suriye'yle, özellikle Halep'le sahip olduğu tarihsel ve kültürel geçmişin de etkisiyle, Suriyeliler Gaziantep'teki toplumsal, iktisadi ve kültürel hayatın bir parçası olarak gündelik yaşamlarına devam etmeye çalışmaktadırlar. Bu çalışma, Gaziantep kent merkezinde yaşayan Suriyeli ailelerin ve aile bireylerinin gündelik hayatlarında karşılaştıkları sorunlarla baş etme stratejilerini sosyal hizmet perspektifinden ele almaktadır. Saha araştırmasında, ailelerin, göç seçeneklerini nasıl inşa ettikleri, göç ve mülteciliği nasıl deneyimledikleri ve uyum süreçleri üzerinde durulmuştur. Gaziantep kent merkezinde yaşayan ve farklı sınıfa ve özelliklere mensup 24 aileyle yarı-yapılandırılmış görüşme formlarıyla görüşmeler yapılmıştır. Suriyeli ailelerin göç, aile ve baş etme kuramları çerçevesinde ortaya koydukları, geliştirdikleri ya da dönüştürdükleri davranış örüntüleri tematik başlıklar altında ele alınmıştır. Saha bulguları, bize ailelerin ve aile bireylerinin göç ve mülteciliğin zor koşullarıyla baş etmede, yeterli veya etkili sosyal hizmetlerin olmadığı durumlarda, sahip oldukları, olanak, kaynak, sermaye, ağ ve yaşadıkları toplumsal dünyayla etkileşimlerinin gücüne göre, çok farklı stratejiler geliştirebildiklerini ve sahip oldukları her türlü özelliklerini araçsallaştırdıklarını göstermiştir. Anahtar Sözcükler: Göç, Mültecilik, Baş Etme, Sosyal Hizmet, Suriyeliler, Aile, Sosyal Çatışma

Başa çıkmaGaziantepGöçler+7
Nur İncetahtacı Günal
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2020
00
DoctorateOpen AccessTR

Türkiye'de farklı koruma statüsündeki göçmenlerin istihdam deneyimleri

Bu çalışmada, Suriye, Afganistan, İran, Irak ve Somali uyruklu, Türkiye'ye göç etmiş, geçici ve uluslararası koruma sahibi ve uluslararası başvuru sahibi bireylerin sosyal hizmet disiplini bağlamında istihdam süreçlerindeki deneyimleri ve karşılaştıkları sorunlar ele alınmıştır. Çalışmanın verileri, araştırmacı tarafından nitel araştırma yöntemlerine uygun olarak, on iki göçmen ve yedi göç ve istihdam alanında çalışan uzman ile yarı yapılandırılmış, derinlemesine görüşmeler aracılığı ile toplanmıştır. Bulgular; göçmenlerin iş yaşamında karşılaştığı sorunlar, göçmenlerin iş piyasasına erişememesinin sonuçları ve göçmenler ile ilgili politika önerileri olmak üzere üç tema altında tartışılmıştır. Birinci tema olan göçmenlerin iş yaşamında karşılaştığı sorunlar; dil engeli, denklik alamama, eğitimsizlik, ayrımcılık, toplumsal cinsiyet rolleri, doğru bilgilendirilmeme, çalışma izni, işverenin kayıtsız istihdamı tercih etmesi, düşük maaş, hakları bilmeme/savunamama, çalışma izni olmaksızın çalıştırılma, uygunsuz/uzun çalışma saatleri, görev tanımı dışında iş yapma, taciz ve istismar, izin kullanamama, uyum sağlayamama ve benzeri olarak belirlenmiştir. İkinci tema olan göçmenlerin iş piyasasına erişememesinin sonuçları; olumsuz baş etme mekanizmaları, toplumsal ve siyasal kutuplaşma, suça yönelme, çocuk işçiliği, işsizlik oranlarının artması, psikolojik ve ekonomik sorunlar, hükümete tepki, siyasi partiler arasında anlaşmazlıklar ve hükümetin sorumluluklarının artması olarak belirtilmiştir. Son olarak, göçmenler ile ilgili politika önerileri teması altında tartışılan bulgular; göçmenler için staj/eğitim programları, göçmen istihdamına teşvik, Türkçe dil kursları, tercüman desteği, çok kültürlü işyerlerinde uyum programları yapılması ve benzeri olarak not edilmiştir. Sonuç olarak, göçmenlerin çalışma haklarını ifa edememesi hem insani hem anayasal hem de uluslararası yükümlülükler bakımından üzerinde durulması gereken bir husustur. Bu hususun mikro seviyeden makro seviyeye sosyal ve ekonomik anlamda önemli etkileri bulunmaktadır.

Geçici hukuki korumalarGöçlerGöçmenler+3
Büşra Uslu Ak
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
DoctorateOpen AccessTR

Sanatla sosyal hizmet: Lösemili çocukların sosyal duygusal öğrenme becerilerinin geliştirilmesi için bir mesleki uygulama denemesi

Bu araştırmanın amacı, lösemi tedavisini tamamlamış ve evlerine dönmüş çocukların hastalığa bağlı yaşam deneyimlerini, duygu ve düşüncelerini sanatla sosyal hizmet müdahalesinin terapötik unsurlarını kullanarak ortaya koymak ve onların sosyal duygusal öğrenme becerilerini geliştirmektir. Araştırma Ocak 2017-Ocak 2021 tarihlerinde Ankara'da gerçekleştirilmiştir. Araştırma karma yöntem kullanılarak yapılmıştır. İlk olarak lösemi hastalığına ilişkin bilgi edinebilmek için bir devlet hastanesinde 3 ay süren gözlem süreci gerçekleştirilmiştir. Ardından kartopu yöntemi kullanılarak ulaşılan 7 farklı çocukla (3 kız, 4 erkek) yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Sonrasında her çocuğa 8 hafta süren sanatla sosyal hizmet müdahale ve eğitim programı uygulanmıştır. Bu programın içeriğinde, sanatla terapi ilke ve yöntemleri ile sosyal hizmet disiplininin müdahale teknikleri bütünleştirilmiştir. Programın ön test ve son test ölçümleri kapsamında Sosyal Duygusal Öğrenme Becerileri Ölçeği kullanılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşmelerin analizi sonucunda, öznelerin lösemi hastalığının teşhisi sürecinde yaşadıkları sorunlar, tedavi sürecinin özneler üzerinde yarattığı etkiler, öznelerin baş etme stratejileri ve tedavi sonrasında yaşadıkları deneyimler ortaya konmuştur. Sanatla sosyal hizmet müdahale ve eğitim programı sonucunda ise, tüm çocukların sosyal duygusal öğrenme becerilerinde anlamlı düzeyde bir gelişme görülmüştür. Bu bağlamda, sanatın iyileştiren ve güçlendiren işlevleri ile sosyal hizmet müdahaleleri arasında önemli bir ilişki vardır. Klinik uygulamalarda sanatla sosyal hizmet müdahalelerinin yeterince kullanılmadığı bilinmektedir. Türkiye'deki sağlık sistemi açısından çocuk dostu hastane anlayışının sağlanması oldukça önemlidir. Çocuklar için tıbbi müdahale yanında sanatla desteklenen psikososyal destek hizmetlerinin artırılması gerekmektedir. Tedavisi tamamlanmış çocuklar için de sanatın kullanıldığı uyum programlarının ve izleme çalışmalarının yapılması önerilmektedir. Sosyal hizmet disiplini ve sanat ilişkisi bağlamında, eğitim, araştırma ve uygulamalarda sanatın kullanımı teşvik edilmeli, sanatla sosyal hizmet uygulamalarının daha fazla sosyal hizmet uzmanı tarafından kullanılması sağlanmalıdır. Anahtar Sözcükler: Lösemi, Çocuklarla Sosyal Hizmet, Sanat ve Yaratıcılık, Sanatla Sosyal Hizmet, Sosyal Duygusal Öğrenme Becerileri.

LösemiSanatSanatsal yaratıcılık+5
Çağrı Sevin
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2021
00
DoctorateOpen AccessTR

Orduda sosyal hizmet: Terör gazilerinin ve aile üyelerinin yaşam deneyimleri, sorunları ve gereksinimleri

Bu çalışmada, terörle mücadelede etkin bir şekilde görev alarak eve dönüş yapmış terör gazilerinin ve aile üyelerinin sorunları, gereksinimleri ve yaşam deneyimleri ele alınmıştır. Araştırmanın verileri, nitel araştırma yöntemiyle terör gazileri, onların eşleri ve çocukları olmak üzere toplam otuz katılımcıyla yarı yapılandırılmış, derinlemesine görüşmelerle toplanmıştır. Araştırmanın bulguları, görev öncesi, görev sırası, eve dönüş sonrasını temel alarak, yaşam deneyimleri, karşılaşılan sorunlar, gereksinimler ve çözüm önerileri olmak üzere dört tema altında tartışılmıştır. Görev öncesi dönemde, görev haberinin alınmasıyla beraber, aile üyelerinde endişe, korku, öfke ve üzüntü gibi duygusal değişimlerin meydana geldiği, ebeveynlerin çocuklarını göreve ilişkin bilgilendirme konusunda tereddütler yaşadığı bulunmuştur. Görev sırasında terör gazilerinin ve aile üyelerinin travmatik yaşam deneyimleri, bu deneyimlerin yol açtığı psikososyal sorunlar, tek ebeveynli aile yaşamının güçlükleri, çocuğun eğitim yaşamı, tayin ve barınma konuları ele alınmıştır. Eve dönüş sonrasında, ordudan ayrılma kararı, terör gazilerinin ve aile üyelerinin sivil yaşama uyumu ve eve dönüş sonrasında yaşanan psikososyal sorunlar ortaya konmuştur. Son olarak terör gazilerinin ve aile üyelerinin yaşanılan sorunlara ve gereksinimlere yönelik çözüm önerilerine yer verilmiştir. Orduda sosyal hizmet uygulamasının terör gazilerinin ve aile üyelerinin yaşadıkları sorunların çözümünde, müracaatçıların gereksinimlerinin hak temelli bir düzlemde karşılanmasında önemli roller üstleneceği değerlendirilmektedir.

AileGazilerSosyal hizmetler+4
Mehmet Başcıllar
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Hükümlü ailelerinin yaşam deneyimleri: Niteliksel bir araştırma

Aile üyelerinden birinin tutuklanması hükümlülüğe oranla içerisinde bir miktar umut barındırsa dahi oldukça travmatik bir deneyimdir. Geride kalan aile üyeleri için umutların tükendiği bir deneyim olan hükümlülük olgusu ise aileleri pek çok yönden daha ciddi etkilemektedir. Fakat konu ile ilgili alanyazın incelendiğinde Türkiye'de hükümlü ailelerini konu alan az sayıda araştırmaya rastlanılmıştır. Bu nedenle araştırma, hükümlü ailelerinin hükümlülük olgusu sonrasında yaşadığı değişimleri, sorunları, gereksinimlerini ve baş etme stratejilerini kısaca hükümlülük sonrası yaşam deneyimlerini anlamayı amaçlamaktadır. Hükümlü ailelerinin yaşam deneyimlerine ilişkin edinilen bilgiler ışığında ise hükümlü ailelerine yönelik sosyal politika ve sosyal hizmetlerin geliştirilmesine yönelik önerilerde bulunulmaktadır. Niteliksel araştırma modeliyle tasarlanan araştırmada, ailelerin deneyimlerine ilişkin soruları içeren yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış, kartopu yöntemi ile ulaşılan 17 hükümlü eşi ile derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Eşi cezaevinde olan 14 kadın ve 3 erkek ile yapılan görüşmeler kuramsal bilgiler ışığında çözümlenerek yorumlanmıştır. Araştırma sonuçları tutukluluk-hükümlülük sürecine ilişkin sonuçlar, aile sisteminde yaşanan değişimlere ilişkin sonuçlar, ailelerin yaşadıkları sorunlara ve gereksinimlerine ilişkin sonuçlar ve baş etme stratejilerine ilişkin sonuçlar olmak üzere dört ana başlıkta ele alınmıştır. Bahsi geçen sonuçlara yakından bakıldığında ise hükümlü ailelerinin ekonomik, psikososyal ve infaz sürecinden kaynaklı sorunlar yaşadığı, hükümlülük sonrasında aile yapısının, ilişkilerin ve iletişimin değiştiği, rollerin yeniden yapılandırıldığı ve ailelerin yaşadığı sorunlar karşısında ciddi gereksinimleri olduğu görülmüştür. Ailelerin yaşanan sorunlarla genel olarak duygusal odaklı baş etmesi ve hizmet/destekler konusunda farkındalıklarının ve erişimlerinin oldukça düşük olduğuna rastlanmıştır.

Aile içi ilişkilerAile yaşam döngüsüHükümlüler+7
Betül Kübra Doğan
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2021
00
Master'sOpen AccessTR

Uzmanların gözünden Türkiye'de koruyucu aile programı üzerine bir değerlendirme

Bu araştırmanın amacı uygulamada ve politika geliştirmede uzmanların gözünden Türkiye'de koruyucu aile programının değerlendirmesini yapmaktır. Bu çalışma ile Aile Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığına bağlı 81 İl Müdürlüğünde koruyucu aile programının yürütülmesinde görev alan uzmanların koruyucu aile bakım modeline ilişkin değerlendirmeleri üzerinde durulmuştur. Bu değerlendirmelerle koruyucu aile programının nasıl geliştirilebileceği konusundaki arayışlara da ışık tutulmaya çalışılmıştır. Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Bu araştırmanın evrenini, Türkiye'de AÇSHB'ye bağlı 81 İl Müdürlüğünde koruyucu aile hizmetini aktif olarak uygulayan 256 uzman oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan soru kâğıdı kullanılmıştır. Gerekli izinlerin alınması sonucunda oluşturulan soru kâğıdı çevrim içi forma dönüştürülmüş ve Bakanlığın 81 İl Müdürlüğüne e-posta yolu ulaştırılmıştır. Çalışma sonucunda 134 anket uzmanlar tarafından yanıtlanmış, bunların da 130'u değerlendirmeye alınmıştır. Araştırma kapsamında uzmanlardan toplanan veriler, bir yönerge çerçevesinde "SPSS Versiyon 23 (Sosyal Bilimler İçin İstatistik Programı) Paket Programı" aracılığı ile çözümlenmiştir. Araştırma bulguları"Uzmanların Sosyo-Demografik Bilgileri", "Tanıtıcı Mesleki Bilgileri" ve "Koruyucu Aile Programının Uygulama Sürecine İlişkin Görüşleri" olmak üzere üç ana başlık altında ele alınmıştır. Elde edilen araştırma bulguları ile koruyucu aile programı kapsamlı olarak ele alınmıştır. Araştırmaya katılan uzmanların koruyucu aile programına ilişkin görüşleri ile çalışmanın yaygınlaşıp gelişebilmesi önündeki engellerin neler olduğu ve konuya ilişkin öneriler somut olarak ortaya konulmuştur. Anahtar Sözcükler: Koruyucu aile, koruyucu aile programı, koruyucu ile yanında bakılan çocuk, sosyal hizmet uzmanı

Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler BakanlığıKoruyucu aileKoruyucu aile hizmeti+3
Zühal Şahin Kaya
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
DoctorateOpen AccessTR

Türkiye'de aile sosyal politikası: Bir değerlendirme çalışması

"Türkiye'de Aile Sosyal Politikası: Bir Değerlendirme Çalışması" isimli doktora tezi Türkiye'de aileye yönelik mevcut sosyal politikalar ve uygulamaların eleştirel bir bakışla değerlendirilmesine odaklanmaktadır. Bu araştırmada aile politikalarını görünür kılmak için, Anayasa, aile ile ilgili yasalar, kalkınma planları, yıllık programlar, hükümet programları ve bütçe yasaları gibi ulusal mevzuat ve araçları; içerik çözümlemesi yöntemiyle incelenip aile politikasının göstergeleri belirlenmiştir. Ayrıca Türkiye'de aile politikasının geliştirilmesi ve uygulamasında etkili olan uluslararası bildirgeler, sözleşmeler ve anlaşmalar incelenmiştir. Aile politikasını değerlendirmek amacıyla alanyazından esinlenerek bir çözümleme modeli geliştirilmiş aile politikasının kimliği (amacı, kapsamı, doğası), gelişim süreci, uygulama alanları ve etkileri ele alınmıştır. Ardından, nitel araştırma yöntemiyle bu alanda çalışan ve deneyim sahibi olan bürokratlar, uygulayıcılar, akademisyenler, sivil toplum kuruluşları ve politikacılar ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulgularına göre, Türkiye'de genelde dezavantajlı ve sorunu olan aileler, aile politikasının kapsama alanına girmektedir. Aile politikası toplumun ihtiyacına yönelik gelişmemektedir ve yurttaşların bu konuda katılımı söz konusu olmamaktadır. Ayrıca ailelere verilen hizmetler ve yardımlar bir lütuf gibi algılanmaktadır. Aynı zamanda, aile politikası aile bireylerini birbirlerine ve devlete bağımlı hale getirmekte ve geleneksel aile değerleri, işlevleri ve kadınların geleneksel rollerini korumaya çalışmaktadır. Devlet, aile politikası geliştirme sürecinde yerel yönetimler, sivil toplum kuruluşları ve uluslararası örgütlerle, fikir alışverişinde bulunmaktadır ancak uygulamada mevzubahis kuruluşların etkili olmadığına rastlanmıştır. Diğer taraftan, Türkiye'deki mevcut aile politikası ağırlıklı olarak sosyal yardımlar üzerine yoğunlaşmıştır. Türkiye'de mevcut aile politikasının gelişimi, uygulanışı ve özelliği ise araştırmaya katılan özneler tarafından eleştiri konusu olmuştur. Anahtar Sözcükler Sosyal Devlet, Sosyal Politika, Aile Politikası, Politika Değerlendirilmesi.

AileAile hayatıAile yardımları+2
Fahimeh Hosseınnezhad Hendvarı
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2019
00
DoctorateOpen AccessTR

Türkiye'de yoksullukla ilgili sosyal politikalar: Bir değerlendirme çalışması

Bu araştırmada, Türkiye'deki yoksullukla mücadeleye yönelik politikalar ele alınarak, yoksullukla ilgili politikaların çözümlemesi, politika geliştirme ve uygulama alanındaki uzmanların gözünden gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda yoksulluğa ilişkin politikaların belirlenmesi ve uygulanmasında bilgi ve görüş sahibi olan kişilere nitel tasarımlı görüşme formu uygulanarak, yoksulluk politikaları konusunda, bürokrat, akademisyen, uygulayıcı ve siyasetçilerle derinlemesine görüşmeler yapılmıştır. Bu değerlendirmelerle yoksullukla mücadele politikalarının nasıl geliştirilebileceği konusuna ışık tutulmaya çalışılmıştır. Araştırmada yoksullukla mücadeleye yönelik politikalar açısından hükümet programları, beş yıllık kalkınma planları ve mevzuat irdelenerek, politika göstergeleri belirlenmiştir. Nitel veri toplama aracı olarak araştırmacının hazırladığı yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak 23 uzman ile görüşülmüştür. Elde edilen araştırma bulguları doğrultusunda yoksullukla mücadele politikalarının göstergeleri, yapısı, amacı, hedef kitlelere yönelik etkileri, politikaların yeterliliği ve etkinliği uzmanların gözü ile değerlendirilmiştir. Bu değerlendirmeler ışığında Türkiye'de yoksullukla mücadele politikaları kapsamlı olarak ele alınmış, konuya ilişkin öneriler somut olarak sunulmuştur. Araştırmada, katılımcılar yoksullukla mücadelenin sadece sosyal yardımlar ile sürdürülemeyeceğini, uzun dönemde yoksullukla mücadelede ekonomik kalkınma, gelir dağılımı, vergi ve ücret politikaları ile eğitim, sağlık, mesleki eğitim ve konut politikalarının birlikte, koordineli ve planlı olarak oluşturulması gerektiğini vurgulamıştır. Araştırma bulgularına göre Türkiye'de yoksullukla mücadele politikaları var olan ekonomik kaynaklara göre ağırlıklı olarak sosyal yardımlar üzerinden yürütülmekte olup sosyal hizmet alanı yeterince dikkate alınmamaktadır. Zaman içinde sosyal hak kavramının gelişimine paralel olarak, katılımcılar yoksullukla mücadelenin hak temelli yürütülmesine ilişkin zihinsel dönüşümün yaşandığını belirterek, bu kavramın uygulamalara tam olarak yansıyabilmesi için yasal mevzuatın bu yönde değiştirilmesi ve buna uygun temel Kanunun en kısa zamanda yasalaşması gerekliliğini belirtmişlerdir. Var olan yapıda çok parçalı, dağınık ve tematik hedef kitleler üzerinden yürütülen yoksullukla mücadeleye yönelik politikaların "asgari gelir desteği" uygulaması ile daha etkin olarak uygulanabileceği ve hak temelli eksende yürütüleceği görüşü ortaya çıkmıştır. Araştırmada bağımlılık yaratmayan politikalar yürütmek amacıyla mutlak yoksullar için sürekli, mutlak yoksul dışındaki yoksullar için şarta bağlı desteklerin temel alınması görüşü hakim olmuştur.

Sosyal politikaYoksullukİşsizlik politikası+1
Dilek Özsoy
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2019
00
Master'sOpen AccessTR

Boşanmanın lise öğrencileri üzerindeki etkisinin okul sosyal hizmeti bakış açısıyla incelenmesi: Sincan ilçesi örneği

Bu araştırmada 2017-2018 eğitim öğretim yılında Ankara İli Sincan İlçesi'nde liselere devam eden anne babaları beraber veya boşanmış toplam 208 öğrencinin benlik saygıları akran ilişkileri ve akademik başarıları değerlendirilmiştir. Çalışmada aile ve ailenin parçalanması; boşanma ve etkileri, akran ilişkileri, benlik saygısı ve boşanma sonrası okula uyum ve okul sosyal hizmeti başlıklarına yer verilmiştir. Nicel olarak yürütülen araştırmanın verileri, demografik bilgilerin yanısıra sosyal desteğe ilişkin sorular içeren kişisel bilgi formları, yıl sonu ve TEOG sınavı bilgilerini elde etmeye yönelik akademik bilgi formu, Akran İlişkileri Ölçeği ve Benlik Saygısı Ölçekleri ile elde edilmiştir. Elde edilen veriler Güvenirlilik Çözümlemesi, Korelasyon, Faktör Çözümlemesi, Sıklık testi teknikleri ve IBM SPSS 21 paket programı ile çözümleme edilmiştir. Araştırma sonunda Anne babası boşanmış lise öğrencilerinin; cinsiyete göre anne veya baba ile birlikte yaşama durumuna bakıldığında; annesi ile aynı evde yaşayan erkek öğrenciler ile babası ile aynı evde yaşayan erkek öğrencilerin benlik saygılarında anlamlı bir fark olduğu görülmüştür. Ayrıca anne babası boşanmış lise öğrencilerinin cinsiyete göre akranlarla bağlılık ilişkileri "kendini açma" alt boyutu puanları arasında ve "sadakat" alt boyutu puanları arasında fark olduğu görülmüştür.Araştırmadaboşanma sebebi ile öğrencilerin okul ve eğitim sisteminde karşılaşabilecekleriproblemler için okul sosyal hizmetinin sağlayabileceği desteklere ilişkin sonuç ve önerilere yer verilmiştir. Araştırmanın okul sosyal hizmeti alanında alan yazınına katkı sağlanması hedeflenmektedir. Öğrencilerin aile yaşamlarındaki değişimlere bağlı olarak karşılaşabilecekleri sorunlar ve sorunlar ile baş edebilmeleri konusunda okul sosyal hizmetinin rolüne odaklanılmaktadır. Türkiye'de hayata geçirilmesi planlanan okul sosyal hizmetinin özel çalışma alanlarına vurgu yapılması amaçlanmaktadır. Anahtar Sözcükler Akranİlişkileri, Akademik Başarı, Benlik Saygısı, Okul Sosyal Hizmeti

Akademik başarıAkran ilişkileriAnkara-Sincan+6
Sermin Arslan
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2018
10
DoctorateOpen AccessTR

Şiddete tanıklık etmek: Kadın cinayetleri sonrası geride kalanlar

Erkek şiddeti sebebiyle günbegün yaşanmakta olan kadın cinayetleri yalnızca kadınların yaşam hakkına engel olmamakta, geride cinayetten etkilenen on binlerce aile ve çocuk bırakmaktadır. Bu nedenle Türkiye örneğinde kadın cinayetleri öncesi risk faktörlerini ve cinayet sonrası çocukların ve çocukların bakımını üstlenen yetişkinlerin gerçekte ne yaşadıklarını kendi öznel deneyimlerini temel alarak belirlemek son derece önemlidir. Bu çalışma erkek şiddeti sebebiyle gerçekleşen kadına yönelik cinayetlere ilişkin risk faktörlerini incelemektedir. Ayrıca çalışma; cinayet sonrası geride kalan çocuk ve bakımverenlerin sosyal hizmet mesleği bağlamında gereksinimlerini, sorunlarını ortaya koymakta ve bu kişilerle sosyal hizmet mesleği bağlamında nasıl çalışılabileceğine dair bilgi üretmektedir. Bu kapsamda araştırmacı Türkiye'nin çeşitli yerlerinde bulunarak 6284 sayılı yasanın kabul edilmesinden sonra (2012) erkek şiddeti sebebiyle yaşamını yitiren on kadın cinayeti olgusu üzerinden geride kalan çocuk ve bakımverenlerle niteliksel yöntemle derinlemesine görüşmeler gerçekleştirmiştir. Araştırma kapsamında, kadınların cinayet öncesi ciddi risk faktörlerini ve ağır şiddeti oldukça fazla deneyimledikleri, buna rağmen şiddet uygulayan erkeklerin pek azına yönelik yalnızca uzaklaştırma tedbirinin verildiği ve kadınları güçlendirebilecek diğer tedbir kararlarının verilmediği ya da verilen tedbirlerin uygulanmasında ise gerek hukuki, gerek sistemsel güçlüklerin ve kuruluşlar arası koordinasyon eksikliğinin olduğu dikkati çekmektedir. Buna ek olarak kadına yönelik şiddete ilişkin değerlendirmenin yapılmasında son derece önemli olan risk değerlendirme araçları ve tehlike değerlendirme ölçekleri araştırma kapsamında ele alınmış; şiddet uygulayan partneri ile boşanmaya karar veren ve veremeyen kadınlarla nasıl çalışılması gerektiğine ilişkin önerilere yer verilmiştir. Çocuklar ise cinayet sonrası geride kalan bir ebeveynin olmayışı sebebiyle bakım krizi yaşamakta, cinayet sonrası karmaşanın içerisinde yer almakta, babalarının akrabaları ya da babaları tarafından yanlış ifade vermeye zorlanabilmekte ve cinayeti kendilerinin işlediği yönünde beyan vermeye zorlanabilmektedir. Çocukların cinayet travmasına ek olarak yaşadıkların ikincil travmalar söz konusudur; bu nedenle araştırmacı krize müdahale ve ekolojik yaklaşım perspektifinde çeşitli öneriler getirmiştir.

CinayetKadınlarRisk faktörleri+4
Gamze Erükçü Akbaş
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2018
00
Master'sOpen AccessTR

Boşanmanın çocukların benlik saygısı ve sosyal sorun çözme becerilerine etkisi: Denizli örneğinde karşılaştırmalı bir çalışma

Bu araştırmada, boşanmanın çocukların benlik saygısı ve sosyal sorun çözme becerileri üzerindeki etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda boşanmanın, ebeveynleri boşanmış ve boşanmamış 15-18 yaş arası çocukların benlik saygısı ve sosyal sorun çözme becerilerine etkisi karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Genel tarama modeli ile gerçekleştirilmiş olan araştırma, Denizli ilinin Merkezefendi ve Pamukkale ilçelerindeki ortaöğretim kurumlarında öğrenim görmekte olan, 140 ebeveyni boşanmış ve 419 ebeveyni boşanmamış olmak üzere 559 kişi ile gerçekleştirilmiştir. Bu araştırmada veriler Kişisel Bilgi Formu, Coopersmith Benlik Saygısı Envanteri ile D'Zurilla ve Nezu Sosyal Sorun Çözme Envanteri aracılığıyla toplanmıştır. Elde edilen veriler SPSS 20'de işlenmiş olup Mann Whitney U, Kruskal-Wallis, Spearman's Correlation testlerinden yararlanılarak istatistiksel olarak çözümlenmiştir. Araştırmanın sonucunda; ebeveynleri boşanmış çocukların benlik saygısı ve sosyal sorun çözme becerilerinin ebeveynleri boşanmamış çocuklara göre daha düşük olduğu saptanmıştır. Buna göre boşanmanın çocukların benlik saygısı ve sosyal sorun çözme becerileri üzerinde olumsuz etkisi bulunmaktadır. Bu araştırmada, boşanmanın olumsuz sonuçlarının en aza indirilmesi ve çocukların boşanmaya uyumunun sağlanması üzerinde oldukça önemli bir rolü olan okul sosyal hizmeti, aile danışmanlığı ve aile arabuluculuğunun gelişimine yönelik öneriler sunulmuştur. Anahtar Sözcükler Boşanma, Benlik Saygısı, Sosyal Sorun Çözme Becerileri, Okul Sosyal Hizmeti, Aile Danışmanlığı, Aile Arabuluculuğu

Benlik saygısıBoşanmaBoşanmış aileler+3
Şeyma Karakaya
Hacettepe University · Institute of Graduate Studies in Social Sciences
2018
00
Master'sOpen AccessTR

Çocuk destek merkezlerinde yaşayan cinsel istismar mağduru kız çocuklarının sosyal kaygı düzeyleri

Bu tezin amacı Çocuk Destek Merkezlerinde Yaşayan cinsel istismar mağduru çocukların sosyal kaygı düzeylerini inceleyerek bu merkezlerde çocuklara sunulan hizmetlerin çocukların ihtiyaçlarına cevap vermesine, verilen hizmetlerin niteliğin artırılmasına ve hizmet kalitesinin yükseltilmesine ışık tutmasıdır. Yapılan literatür taramasında merkezlerden hizmet alan çocukların merkeze geliş nedenleri benzer ise de özelinde her çocuğun bu davranışı yapma şekli, yapılan davranışın etkileri, çocuğun kendisinin bu davranıştan etkilenme derecesi, gelişimsel özellikleri v.b. farklılık gösterdiğinden her çocuğa sunulan hizmet de bu değişkenler göz önünde bulundurularak oluşturulan bireysel bir plan çerçevesinde verilmektedir. Cinsel istismar mağduru çocukların sosyal kaygı düzeylerine yönelik yapılmış doğrudan bir çalışmaya rastlanmamıştır. Bu doğrultuda araştırmada cinsel istismar mağduru çocukların sosyal kaygı düzeyleri ele alınmıştır. Bu çalışma, nicel araştırma metoduyla gerçekleştirilmiş olup araştırma modeli olarak tarama modeli kullanılarak 416 çocuğa ulaşılmıştır. Araştırmada ergenler için sosyal kaygı ölçeği kullanılmıştır. Bu ölçeğe ek kişisel bilgi formları düzenlenerek demografik bulgulara ulaşılmıştır. Katılımcıların sosyal kaygı düzeyleri Ergenler İçin Sosyal Kaygı Ölçeği (ESKÖ) aracılığıyla ölçülmüştür. Elde edilen bulgularda cinsel istismar mağduru çocukların sosyal kaygı düzeylerinde farklı sonuçlar ortaya çıkmıştır. Cinsel istismar mağduru çocuklara yönelik yapılan çalışmada yaş, cinsiyet, eğitim, gelir durumu gibi değişkenlerinin çocukların sosyal kaygı düzeylerinde etkili olduğu saptanmıştır. Araştırmaya katılan çocuklardan %40,3 örgün öğretimin dışında kalarak açık ilköğretime yada açık lisede öğrenimlerini devam ettirmektedir. İstismarın en önemli sonuçlarından biri de mağdurun eğitim dışı kalarak eğitimlerini açık öğretimden devam ettirmeye çalışmalarıdır. Bununla Araştırmaya katılan çocukların olumsuz değerlendirilme korkusu ile genel sosyal durumlarda korku ve huzursuzluk duyma arasında pozitif yönlü güçlü bir ilişki bulunmuştur. Bu durum açık olarak göstermektedir ki olumsuz değerlendirme korkusunu yenemeyen çocuklar genel sosyal durumlarda korku ve huzursuzluk duymakta ve bu durum yeni sosyal durumlarda korku ve huzursuzluk yaratmaktadır. Farklı yaş grupları arasında sosyal kaygı ölçeği kullanılarak yapılan çalışmada yeni sosyal ortamlarda korku ve huzursuzluk duyma açısından konu değerlendirildiğinde 15 yaş ve altı olanlarda genel sosyal durumlarda korku ve huzursuzluk duyma en fazla iken 17 yaş ve üstü olanlarda en azdır. Bu durum küçük yaşta istismara uğrayan çocukların yaşadığı travmayı çok zor atlatabildiğini ya da atlatamadığını göstermektedir. Ailesinin ortalama aylık geliri farklı olan gruplar arasında Olumsuz Değerlendirilme Korkusu açısından incelendiğinde ailesinin geliri 1500 TL altı olanlarda Olumsuz Değerlendirilme Korkusu en fazla iken 2500 TL üstü olanlarda en azdır. Sonuç olarak Araştırmaya katılan çocuklarda Ergenler İçin Sosyal Kaygı ölçeği ve alt boyutları için yapılan normallik analizine göre söz konusu puanların normal dağılım göstermediği belirlenmiştir. Bu doğrultuda; olumsuz değerlendirilme korkusu, genel sosyal durumlarda korku ve huzursuzluk duyma, yeni sosyal durumlarda korku ve huzursuzluk duyma oranları normal dağılım göstermemektedir.

Cinsel tacizKız çocuklarıRehabilitasyon+6
Hakan Keçe
Hacettepe University · Sosyal Bilimler Enstitüsü
2018
00

Other supervisors