Theses supervised by Prof. Dr. Murat Şen
16 theses · Hacettepe University
Florosilikon kauçuğunun kür koşullarının optimizasyonu
Bu tez çalışmasının temel amacı floro vinil metil silikonun (FVMQ) pişme ve mekanik özelliklerine peroksit tipi, peroksit miktarı ve Tip II ko-ajan TAIC'in etkisinin araştırılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda bir dizi karışım hazırlanmıştır. Hazırlanan ilk seri karışımlarda peroksit tipi ve peroksit miktarı değiştirilirken ikinci seri karışımlara ise sabit miktarda ko-ajan olarak Tip II TAIC eklenmiştir. Silikon elastomer karışımları tork reometrede 25oC'de 50 rpm hızla 20 dakikada hazırlanmıştır. TAIC varlığında ve yokluğunda hazırlanan karışımların reolojik ve mekanik özellikleri incelenmiştir. Hazırlanan karışımlar hareketli kalıp reometrede 160oC, 170oC ve 180oC'de kürleştirilerek reolojik özellikleri incelenmiştir. Mekanik özelliklerin belirlenmesi için sıcaklık kontrollü preste plaka ve disk şeklinde numuneler hazırlanmıştır. Evrensel test cihazı, sertlik ölçüm cihazı ve geri sekme cihazı kullanılarak peroksit tipleri ve ko-ajan varlığında kopma dayanımı, kopmadaki uzama, sertlik ve geri sekme gibi mekanik özelliklerdeki değişimler incelenmiştir. Hazırlanan elastomerlerin enerji sönümleme kapasitelerinin incelenmesi amacıyla evrensel test cihazı ile %50 sıkıştırmalı 10 tekrarlı döngüsel sıkıştırma testi uygulanmıştır. Yapılan tüm bu çalışmaların sonuçları değerlendirildiğinde karışımlara eklenen peroksit tipi, peroksit miktarı ve ko-ajan silikon elastomerlerin reolojik ve mekanik özellikleri üzerinde önemli bir rolü olduğu görülmüştür. Peroksit tipi, peroksit miktarı ve ko-ajan tipine bağlı olarak %200-372 aralığında % uzama ve 5,0-9,4 MPa aralığında kopma dayanımı olan elastomerlerin kontrollü olarak hazırlanabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Bu çalışma sonunda peroksit miktarı ve peroksit tipi ve ko-ajan kullanımı ile geniş çalışma aralığına sahip floro silikon elastomerlerinin hazırlanma koşulları belirlenmiştir.
Silikon elastomerlerin ömür süresine etki eden parametrelerin belirlenmesi
Silikon kauçuklar sentetik kauçuk grubuna aittir. Hava şartlarına karşı yüksek direnç, iyi elektriksel özellikler, geniş sıcaklık aralığında çalışma ve kolay işlenebilirliği gibi birçok kullanım avantajı mevcuttur [1]. Bu özelliklerinden dolayı, dış mekan yalıtım uygulamaları ve elektrik iletim ve dağıtım sistemleri gibi uygulamalarda sıklıkla kullanılmaktadır Mükemmel özellik ve dayanıklıklarına rağmen silikon kauçuklar çeşitli çevresel ve kimyasal etkenlere ve yüksek sıcaklara maruz kaldığında zamanla bozunmaya maruz kalırlar Bu bozunma ''yaşlanma '' olarak adlandırılmaktadır. Yaşlanma bir malzemenin istenilen özelliklerinin bozunması sonucunda oluşmaktadır Yaşlanmanın malzeme özellikleri üzerindeki etkilerini anlamak için ömür tahmini yapılmaktadır. Ömür tahmini malzemeyi iyileştirme açısından önem kazanmaktadır
Sıcaklık taramalı gerilim gevşemesi (TSSR) yöntemi ile vinil metil silikon (VMQ) elastomerinin çapraz bağ yoğunluğunun belirlenmesini sınırlayan koşullar
Bu çalışmanın temel amacı, farklı sertliklerde vinil metil silikon (VMQ) elastomerlerin durulma davranışlarının sıcaklık taramalı gerilme durulma (TSSR) cihazında belirlenmesi ve bu cihaz ile çapraz bağ yoğunluğunun bulunmasını sınırlayan koşulların incelenmesidir. Daha önce TSSR cihazı ile 50, 60, 70 Shore A gibi farklı sertliklerde vinil metil silikon elastomerleri ile yapılan çalışmalarda çapraz bağ yoğunluklarının hesaplanamadığı görülmüştür. Bu zamana kadar bu polimerler ile ÇBY değerinin neden gözlenemediği, bunu sınırlandıran koşulların neden olduğu yaklaşımından yola çıkılarak bu çalışma yapılmıştır. Sertliğin, buna bağlı olarak moleküler kütlenin silikon elastomerlerin durulma özelliklerinin üzerindeki etkisini incelemek amacıyla 10 Shore A sertlikten 60 Shore A sertliğe kadar VMQ ile karışımlar hazırlanmıştır. VMQ karışımlarının kürleşme özelliklerinin ve çapraz bağ etkinliğinin karşılaştırılması amacıyla TAIC (trialil izosiyarünat) ve ZDA (çinko akrilat) gibi farklı hızlandırıcı ko-ajanlar kullanılarak karışımlar oluşturulmuş farklı metotlar ile çapraz bağ yoğunlukları hesaplanmıştır. Farklı sertliklerde ve farklı yardımcı ko-ajanlar kullanılarak hazırlanan karışımların kür karakteristiklerinin incelenmesi ve optimum kürleşme koşullarının belirlenmesi amacıyla Hareketli Kalıp Reometresi (MDR) kullanılmıştır. Farklı sertliklerde minimum tork (ML) ve maksimum tork (MH) değerleri incelenip kürleşme dereceleri belirlenmiştir. Aynı sertlikteki silikonlar için TAIC ve ZDA içeren karışımların karşılaştırması yapılmış, ko-ajanların kürleşme özelliklerine etkisi incelenmiştir. Reolojik özellikleri göz önünde bulundurularak test numuneleri oluşturulup TSSR cihazında gevşeme (durulma) özellikleri test edilmiştir. Testin ilk aşaması olan izotermal gevşeme aşaması için karışımların 23 °C'de 2 saat boyunca gevşeme davranışları incelenmiştir. Testin ikinci aşaması olan izotermal olmayan gevşeme aşamasında ise karışımların sıcaklık ile gevşeme davranışları incelenmiş, cihazdan elde edilen çapraz bağ yoğunluğu (ÇBY) değerleri değerlendirilmiştir. Cihazdan elde edilen çapraz bağ yoğunluğu değerlerine ek olarak, izotermal olmayan durulma eğrilerinin eğimleri harici bir yazılım ile bulunmuş ve lastiki-elastiklik eşitlikleri yardımıyla ÇBY değerleri hesaplanmıştır ve cihazdan elde edilen değerler ile karşılaştırması yapılmıştır. Elde edilen ÇBY değerlerinin doğrulamasını yapmak amacıyla kauçuk proses analizörü (RPA) ile frekans taraması çalışmaları yapılmış ve çapraz bağ yoğunluğu değerleri hesaplanmıştır. Yapılan çalışmalar sonucunda elde edilen veriler ışığında TSSR cihazından ÇBY elde edilemediği durumlar incelenmiştir ve olası sebepleri irdelenmiştir. Tüm bu çalışmaların sonucunda artan ÇBY ile gerdirilmiş VMQ elastomerlerin yüksek oranda gerilmeye tepki olarak daha yüksek gevşeme, izotermal durulma ve gerilme miktarlarına sahip olduğu görülmüştür. İzotermal olmayan testlerde ise sertlik arttıkça gerilim bölgesindeki ilk artış eğiminde bir azalma yaşandığı görülmüştür. İçerdikleri fonksiyonel vinil grubu sayısına bağlı olarak, ZDA içeren elastomerlerin ÇBY değerleri TAIC içerenler ile kıyaslandığında TAIC içeren sistemlerin daha yüksek ÇBY değerine sahip olduğu görülmüştür. Çalışmalar aynı zamanda ÇBY değerinin silikonların TSSR uygulamaları için kritik bir parametre olduğunu göstermiştir. RPA yöntemi ile yapılan çalışmalar sonucunda elde edilen çapraz bağ yoğunluğu değerlerinin TSSR yöntemi ile elde edilen değerlere oldukça yakın olduğu belirlenmiştir. Bu da TSSR yönteminin VMQ elastomerler için ÇBY değerinin belirli bir değerin altında kalmak koşuluyla kullanılabileceğini göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Çapraz bağ yoğunluğu, Elastomer, TSSR, VMQ
Dİ (2-Etilhekzil) fitalat baskılı polimerlerin PE/PP dokumasız kumaşlara iyonlaştırıcı radyasyon kullanılarak aşılanması
Moleküler baskılı polimerler belli bir hedef moleküle karşı yüksek seçimliliğe sahip olan bağlanma bölgeleri içeren fiziksel ve kimyasal açıdan oldukça dayanıklı gözenekli malzemelerdir. Moleküler baskılı polimerler; sıvı kromatografisi, katı faz ayrımı, antikor taklitleri (biyotaklitçi denemeler ve algılayıcılar), enzim taklitleri, sensörler, kapiler elektrokromatografi ve ilaç salımı gibi geniş kullanım alanlarına sahiptir. Fitalatlar, organik esterlerin östrojenik kimyasalları veya endokrin bozucuları olarak bilinen bir grubudur. Fitalatlar içinde plastikleştirici olarak en yaygın kullanılan yapı di-2-etilhekzil fitalattır (DEHP). Zemin ve diğer bina yapım malzemeleri, kozmetik ve kişisel bakım ürünleri, temizlik malzemeleri, ev eşyaları gibi tüketici ürünlerinin büyük bir kısmı DEHP içerir. DEHP, çok düşük seviyelerde havada, suda, toprakta geniş ölçüde yayılır. Ayrıca yiyecek örneklerini, insan ve hayvan dokularını etkiler. DEHP, insanlar için özellikle genç yaştaki çocuklarda, bebeklerde ve emziren annelerde endokrin yıkıcı ve yüksek toksisite gibi özellikleri nedeniyle ciddi sağlık sorunlarına neden olur. Bu bileşiğin insan sağlığı ve çevre üzerindeki etkilerini azaltmak için kolay ve güvenilir bir analiz metodunun geliştirilmesi önemli bir konudur. Bu çalışmada DEHP baskılı polimer, PE/PP dokumasız kumaşlara gama ışınları ile aşılama yöntemi kullanarak hazırlanmıştır. Sentez aşamasından moleküler baskılı polimerlerin sentezi öncesinde en uygun hedef molekül/fonksiyonel monomer oranını belirlemek için farklı oranlarda hazırlanan MAA (metakrilik asit) /DEHP çözeltilerindeki moleküler arası etkleşimlere dayanan değişimler UV-görünür bölge (Varian, Cary100) spektrometresi ile incelenmiştir. Fonksiyonel monomer/ hedef molekül oranı 4:1 olarak belirlenmiştir. Daha sonra DEHP baskılı polimer PE/PP dokumasız kumaşlara farklı miktarda çapraz bağlayıcı ve farklı dozlarda ışınlama yapılarak aşılama gerçekleştirilmiştir. DEHP baskılı polimerler farklı yöntemlerle karakterize edilmiştir. Taramalı Elektrom Mikroskobisi (SEM) ile yapılan analizlerin sonunda aşılama yapılmadan önce PE/PP dokumasız kumaşların ortalama lif kalınlığı 9,393 µm iken, 5 kGy dozla aşılama yapıldıktan sonra 13,53 µm'ye ve 10 kGy dozla aşılama yapıldığında ise 15,40 µm'ye arttığı görülmüştür. Pozitron Yokolma Yaşam Süresi Spektroskopisi (PALS) analizlerinde DEHP varlığının yapı içindeki boşluklarda artışa neden olduğu görülmüştür. DEHP baskılı polimerlerin bağlanma özellikleri hedef molekül derişimi ve kimyasal olarak benzer moleküllere [di-metil fitalat (DMP), di-etil fitalat (DEP), di-bütil fitalat (DBP)] karşı incelenmiştir. DEHP baskılı polimerlerin aşılandığı PE/PP dokumasız kumaşların DEHP için en yüksek seçimliliği di-metil fitalat, di-etil fitalat, di-bütil fitalat karşılaştırıldığında sırasıyla 1,95, 2,34, 1,54 kat daha yüksek seçimlilik kat sayıları ile gösterdiği görülmüştür.
Silikon elastomerlerin durulma özelliklerini kontrol eden parametrelerin belirlenmesi
Bu tezin temel amacı vinil-metil-polisiloksan (VMQ) kullanılarak hazırlanan silikon elastomerlerin durulma özelliklerini kontrol eden parametrelerin incelenmesidir. Bu amaçla ilk aşamada hazırlanacak karışımların homojen olması, zincir kesilmesi yaşanmaması için karışımda kullanılan rotorların hızları ve karışma süresi değerleri üzerinde optimizasyon yapılmaya çalışılmıştır. Karışımlar banbury tipi millere sahip laboratuvar tipi tork reometre karıştırıcıda hazırlanmıştır. Farklı peroksit tipi ve oranları kullanılarak bir dizi karışım hazırlanmıştır. İkinci aşamada elde edilen hamurlar, Hareketli Kalıp Reometresi (MDR) kullanılarak farklı sıcaklıklarda kür edilmiştir. Elde edilen tork-zaman grafiklerinden kauçuğun reolojik parametreleri belirlenmiştir. Reometre eğrileri birinci derecede kinetik modelle göre analiz edilmiş ve vulkanizasyon sıcaklığının vulkanizasyon hızı üzerindeki etkisi ve peroksit tipi, peroksidin oranının vulkanizasyon aktivasyon enerjisi üzerindeki etkisi aydınlatılmıştır. daha sonra hamurlar, elde edilen reolojik bilgiler ile belirlenen sıcaklık ve sürelerde sıcak pres kullanılarak pişirilmiştir. Bir sonraki aşamada ise örneklerin çapraz bağ yoğunluklarını Puls-NMR tekniği kullanılarak hesaplanmıştır. Ayrıca, Sıcaklık Taramalı Gerilme Durulma(TSSR) tekniği kullanılarak pişirilmiş hamurların durulma davranışları gözlemlenmiştir. Tezin son aşamada kürleşmiş bu örneklere fiziko mekanik testler ve farklı sulu ortamlarda yaşlandırma testleri uygulanmıştır. Elastomerlerin yaşlanmaya karşı kararlılığını kontrol eden faktörler belirlenmiştir.
Silikon sünger kauçuğun hazırlanması içinoptimum proses koşullarının belirlenmesi
Silikon sünger kauçuk yüksek ve düşük sıcaklığa ve havaya karşı mükemmel direnç gösteren bir polimerdir. İyi elektriksel özellikler, şok emilimi ve elastikiyete sahiptir [1]. Bu avantajlı özellikleri göz önüne alındığında silikon sünger kauçuk, sızdırmazlık contası, süspansiyon conta, termal yalıtım malzemesi gibi özel uygulamalar için endüstride yaygın şekilde kullanılmaktadır. Aydınlatma, kombi kazanı, beyaz eşya uygulamaları, ısıtıcı, fırın ve taşımacılık en sık kullanıldığı sektörlerdendir [2]. Bu çalışmada silikon sünger kauçuğun Colmec marka, her biri 6 metre olan 2 fırınlı, ekstrüzyon hattında 2x8 mm kesitindeki bir fitilin optimum proses parametreleri belirlenmeye çalışılmış ve ekstrüde edilen fitilin sıcaklık akış profili J tipi ısıl çift ile ölçülmüş ve kaydedilmiştir. Kaydedilen sıcaklık akış profili TA-Elite marka Kauçuk Proses Analizörü (Rubber Process Analyzer (RPA)) ile proses koşullarının ve kür kinetiğinin simülasyonu için kullanılmıştır. Silikon sünger kauçuk olarak Elkem Silicone SPG 955 D/SM kullanılmış ve kullanılan bu silikon kauçuk iki farklı katalizör sistemine göre ısıl kararlı kılıcı malzeme, dolgu amaçlı kuartz, karbon siyahı boya ile 16 farklı karışım oluşturacak şekilde hazırlanmıştır. Kauçukların çapraz bağ yoğunluğunu belirlemek amacıyla non-izotermal frekans taraması yapılarak, farklı katkı malzemeleri, dolgu maddeleri ve katalizörler kullanılarak hazırlanmış silikon sünger kauçuğun reolojik davranışları, pişme eğrileri elde edilmiştir. Tüm bu çalışmaların sonucunda ekstrüzyon prosesinde sıcaklık akış profilinin silikon sünger kauçuğun kür karakteristiği üzerindeki etkisi belirlenmeye ve optimum koşulları oluşturmak hedeflenmiştir.
Silikon elastomerlerin sönümleme özelliğini kontrol eden yapısal parametrelerin belirlenmesi
Silikon kauçuklar günümüzde endüstride geniş bir kullanım alanına sahiptir. Diğer kauçuk türlerine göre birçok avantajı vardır. Bunlardan başlıcaları; yüksek ve düşük sıcaklıklarda özelliklerinin değişmemesi, iklim koşullarından etkilenmemesi, çok yüksek yalıtım özelliği göstermesidir. Bu ve bunun gibi birçok avantajından dolayı günümüzde elektrik-elektronik sektörü, otomotiv sektörü, gıda, tıp ve inşaat sektöründe sıklıkla kullanılmaktadır. Ses, basınç dalgalanmaları tarafından yaratılan bir olgudur. Ancak sürekli ses makinelerde enerjinin boşa harcanmasına neden olmaktadır. Silikon elastomerler de yüksek sönümleme kapasitesine sahip olmasından dolayı makinelerde boşa harcanan enerjinin engellemesinde oldukça önemli bir yere sahiptir. Bu tezde silikon elastomerlerin enerji sönümleme özelliklerini kontrol eden yapısal parametrelerin belirlenilmesine çalışılmıştır. İlk olarak farklı kaynaklardan elde edilen silikon tipleri kullanılarak karışımlar hazırlanmıştır. Hareketli Kalıp Reometresinde (MDR) 180 oC ve 20 dakika süresince karışımların pişme özellikleri incelenmiştir. MDR cihazındaki sonuçlardan en yüksek delta tork değeri Silplus 80 silikonunda elde edilmiştir. R752/50 ise en düşük delta tork değerine sahiptir. Kopma uzama eğrileri incelendiğinde en fazla uzamanın R752/50 silikon elastomer örneğine ait olduğu görülmüştür. Silplus 80 ve Ravasil 70 örneklerinde en az uzama değeri elde edilmiştir. Çapraz bağ yoğunluğu Kauçuk Proses Analizörü (RPA) cihazında frekans taraması yapılarak belirlenmiştir. En yüksek çapraz bağ yoğunluğuna sahip olan örnek Silplus 80 silikon elastomerinde elde edilmiştir en düşük çapraz bağ yoğunluğuna sahip olan elastomer R752/50'dir. Pişmiş ve pişmemiş örneklerde gerinim taraması yapmak için frekans 1,0 Hz'de sabit tutulurken, 50 oC'da gerinim taraması yapılmıştır. Gerinim aralıkları ise 0,007-12,942 o'dir. Strain (gerinim) taraması malzemedeki Payne etkisini görmek amacıyla yapılmıştır. En büyük delta G' değerleri arasındaki fark Silplus 70 örneğinde görülmüştür. En düşük G' değerleri arasındaki fark R752/50 örneğine aittir. G' değerinin küçük olması da daha düşük Payne etkisi, daha güçlü dolgu maddesi-polimer etkileşimi ve daha iyi dolgu maddesi dağılımı anlamına gelmektedir. Termal Gravimetrik Analiz (TGA) sonuçlarına baktığımızda en yüksek bozulma sıcaklığı Ravasil 70 örneğine ait olup sıcaklık değeri de 606,0 oC'dir. En düşük bozulma sıcaklığı R752/50 örneğimize ait olup 532,5 oC'dir. Silikon elastomerlerin bu temel karakterizasyon çalışmalarından sonra enerji sönümleme özellikleri incelenmiştir. Bu amaçla, Sıcak pres kullanılarak disk şeklinde örnekler hazırlanmıştır. Hazırlanan disklere Evrensel Test Cihazı kullanılarak tek yönlü %10,%20,%30, %40 ve %50 oranlarda 10 döngülü sıkıştırma testi yapılmıştır. Sıkıştırma testi verilerinden yararlanılarak birim hacim başına absorplanan enerji değerleri bulunmuştur. Hareketli kalıp reometresinde de en yüksek delta tork değerine sahip olan Silplus 80'in en yüksek absorplanan enerji değerine sahip olduğu görülmüştür. Bu çalışmaların sonunda enerji sönümleme özellikleri ile silikonun sertlik ve çapraz bağ yoğunluğu gibi yapısal parametreleri ile enerji sönümleme özellikleri arasında bir ilişkinin olduğu görülmüştür. Çapraz bağ yoğunluğu artırılarak enerji sönümleme özelliğinin artırılacağına varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Silikon elastomer, sönümleme, payne etkisi, çapraz bağ yoğunluğu, reoloji
Farklı ko-ajanlar varlığında kürleştirilmiş silikon elastomerlerin özelliklerine iyonlastırıcı radyasyonun etkisi
Bu tezin temel amacı, vinil-metil-polisiloksan (VMQ) ve fenil-vinil-metil-polisiloksan (PVMQ) elastomerlerinin iyonlaştırıcı radyasyona karşı kararlılığının incelenmesi ve bu elastomerlerin enerji sönümleme kapasitesinin iyonlaştırıcı radyasyonla nasıl değiştiğinin belirlenmesidir Bu amaçla kürleştirici ajan olarak peroksit ve hızlandırıcı ko-ajan olarak triallil siyanürat (TAC), triallil izosiyanürat (TAIC), çinko diakrilat (ZDA) ve çinko dimetakrilat'ın (ZDMA) kullanılarak PVMQ ve VMQ elastomer karışımları hazırlanmıştır. Farklı tipte hızlandırıcı içeren silikon karışımların pişme oranı kür kinetikleri Hareketli Kalıp Reometresi (MDR) ile incelenmiş optimum kür koşulları ve kür sıcaklığı belirlenmiştir. Kürleşme sonrası silikon elastomerler elektron demetleri ile farklı dozlarda ışınlanmıştır. İyonlaştırıcı radyasyonun çapraz bağ yoğunluğuna nasıl etki ettiği belirlemek için sol-jel analizleri yapılmıştır. PVMQ ve VMQ elastomerin sertlik değerlerinin ko-ajan tipine ve ışınlama dozuna bağlı olarak nasıl değiştiğini gözlemlemek için sertlik testleri yapılmıştır. Evrensel test cihazından elde edilen gerilim-gerinim eğrilerinden faydalanarak çapraz bağ yoğunlukları belirlenmiştir. Çapraz bağ yoğunluğu ile hızlandırıcının tipi arasındaki ilişkinin aydınlatılmasına çalışılmıştır. Farklı dozlarda ışınlanan elastomerlerin radyasyon kararlılığına kürleştirici ko-ajanların tipinin nasıl etki ettiğinin aydınlatılması amacıyla önce Evrensel Test Cihazı ile mekanik özellikleri incelenmiştir. Silikon tipinin, ko-ajan tipinin ve radyasyonun silikon elastomerlerin uzun süreli kalıcı mekanik performanslarına etkisini belirlemek amacıyla da Sıcaklık Taramalı Gerilim Durulma davranışları (TSSR) (Temperature Scanning Stress Relaxation) incelenmiştir. Bu değişkenlerin silikon elastomerlerin enerji sönümleme kapasiteleri üzerine etkisi ise evrensel test cihazı kullanılarak %50 sıkıştırmalı 10 tekrarlı döngüsel sıkıştırma testi uygulanarak elde edilen histerezi eğrileri kullanılarak aydınlatılmıştır. Yukarıda belirtilen tüm bu çalışmaların sonucunda radyasyonun termal olarak peroksit ile kürlenmiş PVMQ ve VMQ elastomerleri üzerindeki ana etkisinin çapraz bağlanma olduğu bulunmuştur. PVMQ ve VMQ elastomerleri için farklı yaklaşımlar kullanılarak hesaplanan çapraz bağ yoğunluk (ÇBY) değerleri, ko-ajanların varlığında radyasyonun çapraz bağlama etkinliğinin daha yüksek olduğunu göstermiştir. Mekanik test sonuçları iyonlaştırıcı radyasyonun elastomerlerin kopmadaki dayanım değerlerinde önemli bir değişikliğe sebep olmadığını göstermiştir. Ancak, kopmadaki uzama değerleri doz miktarına bağlı olarak azalmış, elastik modül değerleri ise tüm silikon elastomer karışımları için artmıştır. Sıcaklık taramalı gerilim durulma davranışları, radyasyonun, silikon elastomerlerin oda sıcaklığında, yüksek sıcaklıklarda ve izotermal koşullar da stres gevşeme davranışını kontrol etmek için önemli bir araç olduğunu gösterilmiştir. Ayrıca, elastomerlerinin anizotermal stres gevşeme davranışları Tip II ko-ajan içeren VMQ silikonların T50 servis sıcaklıkların da ışınlama dozunun artışıyla birlikte çok fazla değişmediği gözlenmiştir. Servis sıcaklığı VMQ elastomerlerinde ışınlama ile artma eğilimindeyken, genellikle PVMQ elastomerlerinde azalmıştır. Hızlandırıcı ko-ajanların eklenmesi bu genel eğilimi değiştirmemiştir. Enerji sönümleme kapasite değerleri incelendiğinde, ko-ajan içermeyen PVMQ elastomerlerinin enerji sönümleme kapasitelerinin VMQ elastomerinden daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Ko-ajan kullanımı ile VMQ elastomerlerinin enerji sönümleme değerini arttığı tespit edilmiştir. Tüm bu sonuçlar, silikon elastomerlerin yapısında bulunan fonksiyonel grupların veya ışınlama sonucu oluşan kimyasal yapıların, silikon elastomerlerin gevşeme davranışlarını, enerji sönümleme kapasitelerini kontrol etmek için önemli parametreler olduğunu açıkça göstermiştir. Ayrıca, silikon elastomer tipinin, bir çapraz bağlayıcı madde olarak kullanılan ko-ajan tipinin ve ışınlama dozunun, silikon elastomerlerin mekanik, gevşeme davranışları ve enerji sönümleme kapasitelerini kontrol etmek için kullanılabilecek diğer parametreler olduğu sonucuna karar verilmiştir.
Geri sekme esnekliği ölçüm cihazı tasarımı ve elastomer testlerinde kullanılması
Geri sekme esnekliği ölçüm cihazı elastomerlerin esnekliğinin belirlenmesi amacıyla kullanılan ve ülkemizde üretilmeyen, ithal edilen bir cihazdır. Tasarıma başlanmadan önce referans alınacak standartlar belirlenerek incelenmiş ve cihazın sahip olması gereken özellikler listelenmiştir. Bu bilgiler kullanılarak cihazın detaylı tasarımı yapılmış, kullanılacak hazır ürünler belirlenmiştir. Tasarlanan geri sekme ölçüm cihazının parçalarının uygun teknikler ile üretilmesinin ardından cihaz montajlanarak çalışır hale getirilmiştir. Daha sonra cihazın çalışmasının doğrulanması için standart test yöntemlerinde belirtilen sürtünme ve sarkaç periyoduna bağlı indirgenmiş sarkaç boyu hesaplanmıştır. Bunun yanı sıra Ferkan A.Ş. ve Standart Profil A.Ş. firmalarında farklı cihazlar ile ölçülerek geri sekme esneklik değeri belirlenen numuneler ile karşılaştırmalı ölçümler yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar gereksinimi karşılamadığı için tasarım değişlikleri yapılmıştır ve cihaz gereksinimleri sağlayacak şekilde revize edilmiştir. Yapılan güncelleme sonrasında doğrulama testleri ve karşılaştırmalı ölçümler tekrarlanarak cihazın doğruluğu kontrol edilmiştir. Doğrulama için kullanılan numunelerden farklı olarak doğal kauçuk temelli 4 tane farklı reçetede hamur hazırlanmıştır. NR 50 ve NR 60 kodlu reçeteler arasında FEF 550 karbon siyahı oranı arttırılmıştır. NR-MT 50 ve NR-MT 60 kodlu reçetelerde ise FEF 550 oranı sırası ile NR50 ve NR60 reçeteleri ile aynı tutulmuş ve ek olarak aynı oranda MT 990 eklenmiştir. Hazırlanan numunelerin üretilen cihazda geri sekme esneklik değerleri ölçülmüştür. Yapılan ölçüm sonucunda, NR 50 reçeteli numunenin %71, NR-MT 50 reçeteli numunenin %74, NR 60 reçeteli numunenin %52, ve NR-MT 60 reçeteli numunenin %70 geri sekme esnekliği olduğu görülmüştür. 50 shore A sertlikteki NR içine MT 990'ın eklenmesi sertliğini değiştirmediği gibi geri sekme değerini de değiştirmemiştir. 60 sertlikte FEF 550 ve HAF 330 kullanılarak hazırlanan NR için elde edilen %53 geri sekme esnekliği değerinin MT 990 eklenmesiyle hızla %70 düzeyine çıktığı görülmüştür. Bu durumda geri sekme davranışının elastomerin hazırlanmasında kullanılan karbon siyahının tipine ve elastomerin shore A sertliğine bağlı olarak değişim gösterebileceği ancak sistematik ilişkinin kurulabilmesi için daha farklı karbon siyahı oranları ve sertlik değerleri ile çalışılması gerektiği sonucuna varılmıştır.
Demattia-esnek çatlama test cihazının tasarımı ve elastomerler testlerinde kullanılması
Bu tez kapsamında geliştirilen Demattia-Esnek Çatlama test cihazı elastomerlerin dinamik koşullarda çatlamaya karşı dayanımlarının test edilmesi amacıyla kullanılan ve ülkemizde henüz üretilmeyen ve tamamen ithal edilen bir cihazdır. Cihazın uluslararası standartlara uygun olması için ve standartlara uygun tasarım yapılabilmesi için çalışmanın ilk bölümünde gerekli standartlar incelenmiştir. Ayrıca, farklı marka muadil ürünler de incelenmiş, kullanıcı yorumları alınmıştır. Bu sayede tasarım aşaması için gerekli bilgiler derlenmiştir. Bunun yanında dinamik yorulmaya sebep olan nedenler literatürden taranarak teze eklenmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde test cihazı için kavramsal tasarımlar hazırlanmış, bunların içerisinde detay tasarıma geçilecek kısımlar belirlenmiş ve detay tasarım aşamasında mekanik ve elektronik tasarım sonuçlandırılmıştır. Bu sonuçlara göre hazır ürünlerin seçimleri yapılmıştır. Bu çıktılarla beraber mekanik üretim dokümanları ve ürün listesi hazırlanmıştır. Hazırlanan cihaz için Aktaş Grup Hava Süspansiyon Sistemleri, Ltd. Şti. ve Babacan Endüstri ve Kauçuk Ürünleri İmalatı San. Tic. Ltd. Şti'nden temin edilen numuneler geliştirilen test cihazı ile test edilmiştir. Belirlenen esnek çatlama test süreleri bu test numunelerini üreten firmaların test laboratuvarlarında elde edilen sonuçlarla karşılaştırılmıştır. Tüm örnekler için aynı sonuçlar elde edilmiştir. Ömür testleri başarıyla tamamlanmış, güvenilir, kullanıcı ihtiyaçlarına uygun ilk yerli ve milli bir esnek çatlama test sistemi geliştirilmiştir.
Doğal kauçuk esaslı atık lateks eldı̇ven ve polı̇(etı̇len-ko-vı̇nı̇l asetat) kullanılarak yenı̇ termoplastı̇k elastomer kompozı̇tlerı̇n hazırlanması ve sönümleme özellı̇klerı̇nı̇n ı̇ncelenmesı̇
Atık kauçuklar günümüzde ekonomik ve ekolojik açıdan önemli bir sorundur. Bu sorunlar dikkate alındığında geri dönüşüm en iyi seçeneklerden biridir. Atıkları bertaraf etme ve faydalı ürün olarak geri dönüştürme amaçlı birçok çalışma bulunmaktadır. Doğal kauçuklardan elde edilen tek kullanımlık eldiven atıklarının geri dönüştürülmesi de bu çalışmalar arasındadır. Tez kapsamında, üretim fazlası veya hatalı üretim sonucu oluşan doğal kauçuktan üretilmiş lateks eldiven atıklarının yararlı ürün olarak geri kazanımının sağlanması amaçlanmıştır. Toz haline getirilmiş lateks eldivenlerin, termoplastik elastomer olan poli(etilen-ko-vinil asetat) (EVA) ile karıştırılmıştır. Yapılan çalışmalarda öncelikle lateks eldiven tozunun karışım içerisindeki oranı ile mekanik özellikler üzerindeki etkisini incelemek amacıyla 8 farklı oranda EVA-lateks karışımları hazırlanmıştır. Hazırlanan karışımların mekanik ve sönümleme özellikleri incelenmiştir ve EVA miktarının artması mekanik özelliklerin arttığı görülmüştür. Bu tez çalışmasının temel amaçı aslında atık lateks eldiven tozunu karışım içerisinde yüksek oranda tutarak geri kazanımının sağlanmasıdır. Bu nedenle, EVA ile lateks arasındaki uyumluluğu artırmak için maleik anhidrit (MAH) ile aşılama yapılmıştır. Çekme testi sonucunda MAH ile aşılanmış karışımların, aşılanmamış karışımlara göre ile elastik modül, kopma dayanımı ve kopmadaki uzama değerlerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Sıkıştırma çalışmaları sonucunda aşılanmış karışımların absorbe ettiği enerji değerlerinde artış görülmüştür. En yüksek enerji sönemlenmesi MAH aşılanmış % 40 EVA ve % 60 lateks karışımında görülmüştür. Tüm bu deneysel çalışmalar sonucunda maleik anhrit ile aşılanmış EVALAT-g-MAH kompozit sistemlerinin uyumluluğun arttırılması ile mekanik özelliklerin arttığı ve doğal kauçuktan üretilmiş atık lateks eldivenlerin tartan pist plakalsı gibi yararlı ürün olarak geri kazandırabileceği görülmüştür.
EPDM elastomerlerinin gerilme durulma davranışlarını kontrol eden parametrelerin belirlenmesi
Bu çalışmanın temel amacı dinamik uygulamalar için yeni nesil EPDM elastomerler kullanılarak yüksek sıcaklıklara karşı performansın arttırılması ve bu EPDM elastomerlere katkı maddelerinin etkisinin aydınlatılmasıdır. Bu amaçla geleneksel EPDM (EPDM-0) ve yeni nesil EPDM (EPDM-A) olarak adlandırılan yüksek molekül ağırlığı ve dar molekül ağırlığı dağılımına sahip yeni nesil EPDM'ler kullanılarak doğal kauçuk (NR60) ile karşılaştırılmıştır. Yeni nesil EPDM'lerin yağ etkisini karşılaştırmak amacı ile EPDM-A,EPDM-A5 (5 phr), EPDM-A10(10 phr), EPDM-A20(20 phr), EPDM-A30 (30 phr) elastomerleri hazırlanmıştır. Kükürt oranının etkisini incelemek için EPDM-AHS yüksek oranda kükürt içeren ve EPDM-ALS yani düşük oranda kükürt içeren karışımlar hazırlanmış ve karşılaştırılmıştır. Tez kapsamında öncelikle hazırlanan elastomerlerin evrensel test cihazıyla kopmadaki uzama ve kopma dayanımları tayin edilmiştir. %100 uzamadaki modül sonuçları incelendiğinde 1,88 MPa ile EPDM-A elastomerinin EPDM-0 ve doğal kauçuktsn hazırlanan NR60 elastomerine göre mekanik özelliklerinin daha iyi olduğu görülmüştür. Tezin ikinci aşamasında sıcaklık taramalı gerilme durulma (TSSR) cihazı ile durulma özellikleri incelenmiştir. TSSR sonuçları değerlendirildiğinde moleküler ağırlık dağılımına bağlı olarak izotermal gevşeme özelliklerinde değişiklikler meydana gelmiştir. Yeni nesil EPDM'lerde yağ içeriği arttıkça %50 gerdirmek için gerekli olan kuvvetin azaldığı izotermal gevşeme oranının da düştüğü görülmüştür. İzotermal olmayan sıcaklık taramalı gerilme durulma deney sonuçları değerlendirildiğinde sıcaklığın artmasıyla gerilim bölgesinde ikinci bir eğri oluşmuş ve bu eğri malzemenin kristallenmesi ile ilişkilendirerek tavlama deneyleri yapılmıştır. Yapılan tavlamaların sonucunda tavlama sayısı arttıkça servis sıcaklığında artış gözlemlenmiştir. Tez çalışmasının son aşamasında evrensel test cihazı kullanılarak sıkıştırma testleri yapılmış, doğal kauçuk ve EPDM elastomerlerin sönümleme özelliklerine bakılmıştır. Sıkıştırma testleri sonucu incelendiğinde EPDM-0 ve NR60 örneklerindeki %10 oranında sıkıştırılması durumunda absorblanan enerji değeri 23 mJ/cm3 değeriyle birbirine çok yakın kalırken EPDM-A'nın %10 basmadaki absorblanan enerji değeri 19 mJ/cm3 olarak EPDM-0 ve NR60'ın absorblanan enerji değerinin altında kalmıştır. Bu sonuçlar EPDM-A'nın dar moleküler ağırlık dağılımına ve yüksek çapraz bağ yoğunluğuna sahip olması ile ilişkilendirilmiştir. Tüm bu yapılan çalışmalar değerlendirildiğinde yeni nesil EPDM'lerin (EPDM-A) mekanik özellikleri artış göstererek dinamik uygulamalarda etkin şekilde kullanılabileceği görülmüştür.
Yüksek sönümleme özelliğine sahip epiklorohidrin esaslı elastomerlerin hazırlanması ve karakterizasyonu
Yüksek sönümleme kapasitesine sahip, farklı polimerik malzemeler titreşimi azaltmak amacıyla endüstride farklı uygulamalarda kullanılmaktadır. Bu malzemelerin çoğunun, sönümleme kapasitesi açısından birçok alanda yetersiz kalmasının yanında yağ, ısı ve kimyasal dayanımlarının düşük olduğu bilinmektedir. Epiklorohidrin (ECH) esaslı ticari olarak Hidrin adı ile bilinen polimerlerin yapısının içerisinde bulunan doymuş uç gruplar ısı, kimyasal ve ozon dayanımının geliştirilmesini ve etilen oksit yapısındaki oksijen polaritesi sayesinde de çok iyi yağ ve yakıt dayanımını sağlar. Bununla birlikte yüksek sönümleme özellikleri sunmaktadır. Bu tez kapsamında yüksek sönümleme özelliğine sahip poli(epiklorohidrin) (ECH yada CO) homopolimeri ve poli(epiklorohidrin-ko-etilen oksit-ko-allil glisidil eter) (GECO) terpolimeri karışımları hazırlanmıştır. Pişirici kimyasal türü, reçine tipi, dolgu miktarı ve homopolimer ve terpolimerlerinin harmanlarının sönümleme davranışı ve fiziksel özelliklere olan etkisi incelenmiştir. Pişirici sistemlerin sönümleme davranışına olan etkisinin araştırılması amacıyla, etilen tiyoüre (ETU) ve Zisnet F-PT marka tritiyosiyanürik asit (TTCA) pişirici kimyasallar olarak kullanılmıştır. Reçine tipinin etkisinin araştırılması amacıyla, C8/C9 aromatik hidrokarbon reçine, C9/C10 aromatik hidrokarbon reçine, fenolik reçine ve sıvı bütadien polimer kullanılmıştır. Dolgu miktarındaki etkiyi incelemek için silan bağlayıcı ajan ile modifiye edilmiş silika 20 phr ve 40 phr oranlarında kullanılmıştır. Harman etkisinin incelenmesi amacıyla epiklorohidrin homopolimer ile epiklorohidrin terpolimerin eşit oranda karıştırılmasıyla sönümleme davranışı araştırılmıştır. Sönümleme davranışlarının incelenmesi amacıyla; sıcaklığa bağlı kayıp faktörü (tanδ) değeri dinamik mekanik analiz cihazı (DMA) ile ölçülmüş olup, geri sekme test cihazı kullanılarak geri sekme testi ve evrensel mekanik test cihazı kullanılarak basma deneyi yapılmış ve enerji sönümleme miktarları değerlendirilmiştir. Hazırlanan elastomerlerin özelliklerinin değerlendirilmesi amacıyla; MDR cihazı ile pişme ve reolojik özellikler, mekanik test cihazı ile çekme testi yapılarak mekanik özellikler, kauçuk proses analizörü (RPA) ile çapraz bağ yoğunluğu ve işlenebilirlik özellikleri ve sertlik test cihazı ile sertlikleri değerlendirilmiştir. TTCA kullanımı ile sönümleme davranışı değişmeden, mekanik özelliklerde büyük ölçüde artış görülmüştür. Fenolik reçine kullanımının, poliepiklorohidrin homopolimeri ve terpolimeri için aktif sönümleme sıcaklık aralığını (tanδ>0,3) arttırdığı görülmüştür. Dolgu miktarındaki artış ile aktif sönümleme aralığı büyük ölçüde değişmemiş olup, mekanik özellikler iyileşerek, işlenebilirliğin zorlaştığı görülmüştür. Poliepiklorohidrin homopolimeri ve terpolimerinin harmanlanması ile sönümleme sıcaklık aralıklarının istenilen sıcaklığa uygun sönümleme seviyesi elde edilecek şekilde ayarlanabileceği kanıtlanmıştır. Yapılan bu çalışma sonucunda, pişirici kimyasal türünün, reçine tipinin, dolgu miktarının ve epiklorohidrin polimer harmanlarının kullanımı ile sönümleme davranışının ECH polimerleri için nasıl kontrol edildiği aydınlatılmıştır.
Karbon siyahı tipinin ve vulkanizasyon sisteminin yeni nesil etilen propilen dien monomer (EPDM) elastomerlerinin statik ve dinamik mekanik özelliklerine etkisi
Bu tezin amacı, temel araştırma olarak yüksek molekül ağırlıklı ve dar molekül ağırlığı dağılımına sahip yeni nesil EPDM karışımlarında dolgu olarak kullanılan karbon siyahının tipinin, miktarının ve pişirici olarak kullanılan kimyasalların elastomerlerin reolojik, mekanik ve dinamik özellikleri üzerindeki etkilerin incelenmesidir. Bu hedef doğrultusunda yapılan çalışmaların sonucunda hafif raylı metro hatlarında titreşim sönümleyici/önleyici olarak kullanılabilecek EPDM esaslı potansiyel hamur reçete(leri) belirlenmiştir. Karışım reçeteleri için dört ana grup oluşturulmuştur. Ana gruplar farklı miktarda ve tipte karbon siyahları içermektedir. Alt gruplar ise pişirici sistem farklılıkları ile oluşturulmuştur. Hazırlanan elastomer karışımlarının farklı sıcaklıklarda pişme parametreleri MDR cihazı ile incelenmiş ve pişme koşulları optimize edilmiştir. Bunun yanı sıra, reçete temelli değişikliklerin mekanik özellikler üzerindeki etkisini incelemek amacıyla gerilim-gerinim, sertlik, geri sekme elastikiyeti, oda sıcaklığında kalıcı deformasyon özellikleri incelenmiştir. Ayrıca son ürün özelliklerini ön görmek amacıyla gerilim gevşemesi ve sıcaklık karşısında kuvvet kayıpları elde edilmiştir. Tüm bunlara ek olarak, sistemlerin çapraz bağ yoğunlukları RPA ve TSSR olmak üzere iki farklı yöntem ile hesaplanmış ve vulkanizatların mekanik özellikleri ile ilişkilendirilmiştir. Her bir sistem için yapılan bu karakterizasyonların yanında, farklı deformasyonlarda uygulanan tek yönlü döngüsel sıkıştırma testleri ile histerisis eğrileri elde edilmiş, vulkanizatların enerji emme ve şok absorpsiyon kapasiteleri değerlendirilmiştir. Sonuç olarak tüm veriler karşılaştırmalı olarak irdelenmiş, optimum özelliklere sahip formülasyon flanş lastiği olarak son ürün haline getirilmiştir. Hali hazırda ülkemizde hafif raylı metro hatlarında kullanılan ithal bir flanş lastiği ile tez kapsamında elde edilen flanş lastiğinin doğal frekansı, enerji sönümleme frekans aralığı ve direngenliği Elastomer Test Sistemi kullanılarak elde edilmiş ve sönümleme özellikleri karşılaştırılmıştır. Geliştirilen reçetelere göre hazırlanan flanş lastiğinin ileride ithal ürünlerin yerini alabilecek potansiyel bir lastik sistemi olduğu sonucuna varılmıştır
Doğal kauçuk/bütadien kauçuk esaslı elastomerik malzemelerin hazırlanması, karakterizasyonu ve raylı sistem araçlarında birincil süspansiyon titreşim sönümleme elemanı olarak kullanımının incelenmesi
Bu tezin amacı doğal kauçuk ve bütadien kauçuk kullanılarak farklı oranda ve farklı türde karbon siyahları ile hamur sistemlerinin hazırlanması, hazırlanan bu karışımların pişme özelliklerinin incelenmesi ve karakterizasyonun yapılması, karbon siyahının elastomer özelliklerine etkisinin değerlendirilmesi ve hazırlanan karışımların raylı sistem araçlarında birincil süspansiyon olarak kullanılan elastomer esaslı konik yaylarda kullanımının incelenmesidir. Tez kapsamında dört farklı reçete oluşturulmuştur. Reçetelerde doğal kauçuk bütadien kauçuk oranı sabit tutulmuş dolgu maddesi karbon siyahının oranı ve türü değiştirilmiştir. Hazırlanan kauçuk karışımların önce Hareketli Kalıp Reometresinde (MDR) cihazında pişme davranışları incelenmiştir. Pişme özelliklerine göre belirlenen sıcaklık ve sürede hidrolik preste test plakaları üretilmiştir. Hazırlanan test plakaları üzerinden sertlik, kalıcı deformasyon, mekanik testler ve ısıl yaşlandırma testleri yapılmıştır. Kauçuk karışımlarında kullanılan karbon siyahlarının türünün etkisinin değerlendirilmesi ve diğer dinamik mekanik özelliklerinin değerlendirilmesi amacı ile Kauçuk Proses Analizör (RPA) cihazı yardımı ile karışımların farklı frekanslarda depo modül değerleri ve çapraz bağ yoğunlukları bulunmuştur. Karbon siyahının depo modülü üzerindeki etkisini gözlemek amacıyla ayrıca farklı frekanslarda DMA cihazıyla da frekans taraması yapılmıştır. DMA cihazı ile karışımların sönümleme özellikleri de belirlenmiştir. Ayrıca disklerin konik yay ürününde kullanımını değerlendirebilmek için Elastomer Test Sistemi cihazı ile yük altında, farklı frekanslarda tarama yapılarak karışımların sönümleme, doğal frekans, titreşim geçirgenliği ve direngenlikleri değerlendirilmiştir. Elde edilen veriler ışığında karışımlar arasından seçilen NR50 formülü ile elastomer esaslı konik yay hazırlanarak, konik yay için tanımlanan şartname değerlerine uygunluğu ve araçta kullanılabilirliğini incelemek amacı ile elastomer esaslı konik yaya; kalıcı deformasyon, dikey – yanal yük altında yer değiştirme (direngenlik) testleri yapılmıştır. Yapılan çalışmalar ışığında, geliştirilen karışımların elastomer esaslı konik yayda kullanılabileceği kanıtlanmıştır.
IZOD darbe testi cihazının tasarımı ve plastik testlerinde kullanılması
Izod darbe testi cihazı, plastik malzemelerin darbe direncinin tayini amacıyla kullanılan sarkaç tipi bir test cihazıdır. Bu cihaz, ülkemizde üretilmemekte, yurt dışından ithal edilmektedir. Plastikler için Izod testi yapabilecek bir cihaz, bu tez kapsamında tasarlanmış, üretilmiş, montajlanmış ve doğrulanarak farklı plastiklerin testlerinde kullanılmıştır. Plastiklerde Izod testi için tanımlanmış standartlar incelenmiştir. Bu standartlar ışığında cihaz tasarımı yapılmıştır. Tasarımı yapılan parçalar, yerli imkanlar ile ürettirilmiştir. Cihaz üzerinde kullanılan hazır ürünlerin seçimi ve satın alımı yapılmıştır. Cihazın elektronik devresi ve yazılımı hazırlanmış, yazılım bir işlemciye yüklenerek cihaza entegre edilmiştir. Cihaz montajlanmış ve çalışır hale getirilmiştir. Standartlarda belirtilen geometrik toleranslar, cihaz üzerinden ölçümler alınarak doğrulanmıştır. Sürtünme ve hava direnci etkileri dinamik olarak yapılan testler sonucunda belirlenmiştir. Test sonuçlarına etki edebilecek bu etkiler, standartlarda belirtildiği şekilde sonuca etki etmeyecek şekilde doğrulama faktörü olarak hesaplamaların içine eklenmiştir. Sarkaç periyodu kullanılarak sarkaç boyu teorik olarak belirlemiş ve cihaz üzerine takılı olan sarkaç ile karşılaştırılarak teorik sarkaç boyu ile gerçek sarkaç boyunun birbirine uygun olduğu tespit edilmiştir. Darbe direnci testleri yapılarak ticari olarak satılan farklı plastik parçalar temin edilmiştir. Bu plastik parçalar, standartlarda belirtilen numune ölçüleri göz önünde bulundurularak işlenmiş ve test numunesi haline getirilmiştir. Ayrıca, farklı firmalardan temin edilen PA6 ve POM granülleri Hacettepe Üniversitesi bünyesindeki ısı ayarlı hidrolik pres cihazında uygun kalıplarda çarpma mukavemeti test numunesi haline getirilmiştir. Hazırlanan numuneler kalibrasyonu ve sertifikasyonları tamamlanmış olan Kocaeli Universitesinde, BUTEKOM test merkezinde ve bu tez çalışması kapsamında üretilmiş olan cihazda test edilmiştir. Alınan tüm sonuçlar bir arada toplanarak değerlendirilmiş ve cihazın doğruluk oranı tespit edilmiştir. Yapılan testler sonucunda POM ve PMMA gibi nispeten daha düşük darbe mukavemetine sahip olan numunelerde yüksek doğruluk oranı ile ölçüm yapılabildiği tespit edilmişken, çentik açılmamış numunelerde ve PA6 gibi yüksek mukavemetli numunelerde sonuçların doğruluk oranının düştüğü tespit edilmiştir. Daha mukavemetli malzemeler için daha yüksek kapasiteli sarkaçlar ile ölçüm yapılması gerektiği sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Darbe direnci, Izod, darbe muhavemeti, plastik, PA6, POM