Theses supervised by Prof. Dr. Ramazan Sever
15 theses · İnönü University, Giresun University
Okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik sınıf öğretmenlerinin kaygı düzeylerinin incelenmesi
Bu çalışmada okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik sınıf öğretmenlerinin kaygı düzeylerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Karma araştırma yaklaşımı benimsenen çalışmada açıklayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmaya 2021- 2022 eğitim-öğretim yılında Malatya il merkezinde görev yapan 407 sınıf öğretmeni katılmıştır. Çalışmanın amacı kapsamında ölçüt örnekleme yöntemi ile belirlenen gönüllülük esasına dayalı olarak 10 sınıf öğretmeninden görüş alınmıştır. Nicel aşamada veri toplama aracı olarak kullanılan 25 maddelik ölçeğin ilk bölümünde kişisel bilgiler yer almaktadır. Nitel aşamada veri toplama aracı olarak ise yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Çalışmanın alt problemlerine yönelik olarak kullanılan ölçek puanlarından elde edilen veriler betimsel istatistiki yöntemler kullanılarak çözümlenmiştir. Yarı yapılandırılmış görüşme formunda yer alan açık uçlu sorular ise içerik analizi yapılarak irdelenmiştir. Araştırma bulgularından sınıf öğretmenlerinin okul dışı öğrenme etkinliklerine yönelik kaygı puanlarının cinsiyet, okul türü ve görev yaptıkları yerleşim yerinin sosyoekonomik özellikleri açısından farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır. Sınıf öğretmenlerinin okul dışı öğrenme alanlarını olarak daha çok okulun sosyoekonomik imkânlarına göre belirledikleri görülmektedir. Öğretmenlere göre okul dışı etkinliklerin sınıf içi öğrenmeleri desteklediği, öğrencilerin bilgi düzeyini artırdığı, sorumluluklarını geliştirdiği belirtilmiştir. Okul dışı öğrenme alanlarında öğretmen kaygılarının öğrenci güvenliği, etkinliği planlama ve ekonomik nedenlerden kaynaklı olduğu sonucuna varılmıştır. Araştırma sonuçlarından yola çıkılarak sınıf öğretmenlerinin okul dışı öğrenme ortamlarına yönelik kaygı düzeylerinin azaltılmasına ilişkin önerilerde bulunulmuştur.
İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin hijyen davranışlarının öğrenci veli öğretmen görüşlerine ve öğretim programlarına göre değerlendirilmesi
Bu araştırma İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin kişisel bakım, hijyen ve temizlik ile ilgili davranışlarının değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Karma yöntemlerden açıklayıcı ardışık desenin kullanıldığı araştırmanın katılımcılarını 2021-2022 eğitim öğretim yılında Adıyaman sınırları içerisinde farklı yerleşkelerde bulunan 4. sınıfta öğrenim görmekte olan 65 öğrenci, bu öğrencilerin ailelerinden oluşan 65 veli ile 6 öğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın nicel boyutunda öğrencilerin hijyen davranışlarının belirlenmesinde Kişisel Hijyen Durum Anketi, sınıf öğretmenleri ile veli gözlemleri kullanılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunu ise öğretmenler ile yapılan odak grup görüşmesinden elde edilen veriler oluşturmaktadır. Çalışmanın nicel kısmındaki veriler SPSS 22.0 programında analiz edilmiştir. Kolmogorov Smirnov testi sonucunda normal dağılım göstermediği belirlenen verilerin analizinde tanımlayıcı istatistikler, Mann Whitney U testi ile Kruskall Wallis testi kullanılmıştır. Nitel verilerinin çözümlenmesinde ise betimsel analiz tekniğinden yararlanılmıştır. Analizler sonucunda öğrencilerin genel temizlik ve hijyen düzeylerine ilişkin puan ortalamaları öğrencilerin ifadelerinde 6-22 arasında değişirken ortalama 13,05; veli gözlemlerinde 7-22 arasında değişirken ortalama 13,51; öğretmen gözlemlerinde ise 0-14 arasında değişirken ortalama 10.0 olarak hesaplanmıştır. Öğrencilerin müfredatta yer alan temizlik ve hijyen kazanımlarını günlük yaşam becerilerine tam yansıtamadıkları belirlenmiştir. Öğrencilerin temizlik ve hijyen davranışları toplam puanları ile cinsiyet değişkeni arasında bir faklılaşma olmamıştır. Ancak anne ve babaların eğitim seviyesi ile öğrencilerin yerleşim yerine göre öğrencilerin toplam hijyen puanları arasında anlamlı bir farklılaşma bulunmuştur. Görüşmede, öğretmenler ilkokullardaki öğrencilerin hijyen davranışlarını tam olarak yansıtamadıklarını, bütçe yetersizliği nedeniyle okulun ve sınıfların mevcut durumlarının buna uygun olmadığını ifade etmişlerdir. Öğrencilerin doğru hijyen kazanımları edinmelerinde okulun evde verilecek eğitimin devamı niteliğinde olduğu için aileler ile iş birliği içinde olunması gerektiği önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: İlkokul, Öğretim Programları, Temizlik, Hijyen
6. sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersi yeryüzünde yaşam ünitesinde geçen coğrafî kavramları algılama düzeyleri ve kavram yanılgıları (Bayburt örneği)
Bu tezin amacı, ortaokul 6. sınıf sosyal bilgiler programında yer alan "Yeryüzünde Yaşam" ünitesinde geçen coğrafî kavramları öğrencilerin algılama düzeylerini belirlemek ve sahip oldukları kavram yanılgılarını tespit etmektir. Ancak çalışmadaki temel amaç bu kavram yanılgıların giderilmesine yönelik öneriler sunmaktır. Bununla birlikte sosyal bilgiler öğretmenlerinin, öğrencilerinin yeryüzünde yaşam ünitesindeki coğrafî kavramları anlama yeterliliklerinden ve kavram yanılgılarından haberdar olup olmadıklarını da ortaya çıkarmak hedeflenmiştir. Araştırmada kullanılan veriler 2012–2013 eğitim-öğretim yılında, Bayburt İli'nin sosyoekonomik düzeyleri açısından farklılık gösteren 4 ortaokulunda 165 6. sınıf öğrencisi ve il merkezinde görev yapan 15 sosyal bilgiler öğretmeni ile gerçekleştirilen çalışma sonucunda elde edilmiştir. Araştırma beş bölümden oluşmaktadır. I. Bölümde giriş ve araştırmanın problemleri, II. Bölümde araştırmanın kuramsal temelleri ve ilgili araştırmalar, III. Bölümde yöntem, IV. Bölümde bulgular ve yorumlar, V. Bölümde sonuç, tartışma ve öneriler şeklinde hazırlanmıştır.
Sınıf öğretmeni adaylarının iklim kavramına ilişkin algılarının metafor yoluyla incelenmesi
Bu araştırma, Sınıf Öğretmeni adaylarının "İklim" kavramına ilişkin sahip oldukları metaforları belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmaya 2013-2014 eğitim- öğretim yılında, Giresun Üniversitesi Eğitim Fakültesi'ndeki 457 Sınıf Öğretmeni adayı katılmıştır. Araştırma verileri yarı-yapılandırılmış anket formu yoluyla elde edilmiştir. Form iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümünde demografik değişkenler, ikinci bölümde ise Ben iklimi ………….. benzetiyorum. Çünkü………… sorusu yer almaktadır. Toplanan verilerin analiz edilmesi ve yorumlanmasında nitel araştırma yöntemlerinden biri olan fenomenografi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre; öğretmen adayları iklim kavramına yönelik 125 metafor üretmişlerdir. Üretilen metaforlar ortak özellikleri dikkate alınarak 10 farklı kavramsal kategori altında toplanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmen adaylarının cinsiyetlerine ve ailelerinin yaşadığı bölgelere göre iklim kavramı algılarında anlamlı bir fark görülmemiştir. Metaforla analiz tekniğinin kavram öğretiminde önemli bir araç olarak kullanılabileceği yönünde önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Sözcükler: İklim, Metafor, Sınıf Öğretmeni Adayı, Coğrafya, Kavram
Sınıf öğretmeni adaylarının mesleki değerlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Değişen yaşam şartları, gelişen teknoloji, yenilenen toplumlar beraberinde birçok etkileşim meydana getirmektedir. Bilgi hızla çoğalırken toplumun mesleki değer sistemi de bu değişim ve süreklilikten etkilenmektedir. Hemen her meslek grubunda olduğu gibi öğretmenlerin de iş ve çalışma ortamlarında mesleki değerler oldukça önemlidir. Her yönüyle değişen ve gelişen yaşam ve çalışma ortamlarında mesleki değer konusu daha da bir önem arz etmektedir. Bilginin, değerin aktarılmasında en önemli paya sahip olan öğretmenlerin de kuşkusuz mesleki değerleri oldukça önemlidir. Öğretmen adaylarının yetiştirilmesinde, en güçlü mesleki değer kazanımlarına sahip öğretmenler olarak mesleğe başlamaları hedeflenmelidir. Bu minvalde çalışmada sınıf öğretmeni adaylarının mesleki değerlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, aynı olguya ilişkin nicel ve nitel yöntemlerin bir arada kullanıldığı karma desen benimsenmiştir. Araştırmada nicel veriler, Giresun Üniversitesi sınıf öğretmenliği programına devam eden 4. sınıf öğretmen adayları oluşturmaktadır. Nitel veriler ise, Giresun merkez ilçesindeki 2016-2017 eğitim-öğretim yılında ilkokullarda görev yapan ve staj öğrencisi bulunan 29 sınıf öğretmeninden toplanmıştır. Araştırmada nicel verileri toplamak amacıyla Tunca (2012) tarafından geliştirilen "Öğretmenlik Mesleki Değerler Ölçeği"(ÖMDÖ) kullanılmıştır. Nitel verileri ise, araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanılmıştır. ÖMDÖ'nün yapı geçerliliğini belirlemek amacıyla açımlayıcı faktör analizinden yararlanılmıştır. Nicel verilerin analizinde frekans, yüzde, bağımsız gruplar için t-testi ve tek yönlü varyans analizi; nitel verilerin analizinde ise içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. Sınıf öğretmeni adayları, ÖMDÖ'nün sonuçlarına göre mesleki değerlere sahip olma konusunda kendilerini yüksek düzeyde mesleki değerlere sahip olarak algıladıkları belirlenmiştir. Bununla birlikte öğretmen adaylarının, cinsiyet, yaş, üniversite tercih sırası, üye olunan öğrenci topluluğu, öğretmen olmayı isteme, mesleki değerlerle ilgili yayın takip etme ve okuduğu kitap türüne ilişkin görüşlerinde anlamlı farklılık bulunamamıştır. Araştırmanın nitel sonuçlarına ilişkin veriler incelendiğinde öğretmenlerin mesleki değerleri; Öğretmen olma özellikleri, sevgi, donanım, tarafsızlık, dış görünüş olarak algıladığı belirlenmiştir. Öğretmenler mesleki değerlere etki eden unsurların öğretmen, çevre, aile, öğrenci, yönetim, maliyet olduğunu bildirmişlerdir. Öğrencilere mesleki değerleri kazandırmada üzerlerine düşen görevleri "örnek olmalı(rol model olmalı)", "yönlendirmeli(rehber olmalı)", "öğretici olmalı", "motive etmeli", "sorumluluk vermeli", "uygun ortamı hazırlamalı", paylaşımda bulunmalıdır. Öğretmen adaylarının mesleki değerlere sahip olma ve uyma durumu ise, araştırmaya katılanlarca yetersiz bulunmuştur. Araştırma sonuçlarından yola çıkılarak mesleki değerlerin kazandırılmasına ilişkin hizmet içi eğitimlerin verilmesi, mesleki değerlere etki eden unsurlara iyileştirilme yapılması, hizmet öncesi eğitimde mesleki değerlere ilişkin çalışmalar yapılması önerilmiştir.
Sınıf öğretmeni adaylarının öğretmenlik uygulamasında karşılaştıkları etik dışı davranışların bazı değişkenler açısından incelenmesi (Giresun örneği)
Bu araştırmada, sınıf öğretmeni adaylarının öğretmenlik uygulaması dersinde karşılaştıkları etik dışı davranışların yaş ve cinsiyet değişkenlerine göre incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada betimsel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2016-2017 eğitim-öğretim yılı Giresun Üniversitesi Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Sınıf Eğitimi Ana Bilim Dalı son sınıfında öğrenim gören ve öğretmenlik uygulaması dersi alan 113 kadın ve 61 erkek olmak üzere toplam 174 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmaya katılan öğrencilerin demografik özelliklerinin belirlenmesinde kişisel bilgi formu, öğretmenlik uygulaması dersinde karşılaştıkları etik dışı davranışların belirlenmesinde ise "Öğretmenlik Mesleğiyle İlgili Etik Olmayan Davranışlar Ölçeği" kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen verilerin analizinde SPSS 22.0 programında Kolmogorov-Smirnov, testi Mann Whitney U testi ve analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın sonucunda; öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması dersinde öğrenciler ile ilgili etik dışı değerlendirdikleri davranışların başında; derslerine girilmeyen öğrenciler ile flört etme, öğretmenlik mesleği (görevle ilgili sorumluluklar) ile ilgili etik dışı değerlendirdikleri davranışların başında; okula alkol alarak veya uyuşturucu herhangi bir madde alarak gelme, meslektaşlar ile ilişkiler konusunda etik dışı değerlendirdikleri davranışların başında herhangi bir meslektaşı hakkında başka bir meslektaşına olumsuz yargı-açıklamalarda bulunma davranışının geldiği tespit edilmiştir. Bunun yanında öğretmen adaylarının karşılaştıkları etik dışı davranışların yaş grubu ve cinsiyet değişkenlerine göre istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar göstermediği belirlenmiştir. Sonuç olarak, öğretmen adaylarının öğretmenlik uygulaması dersinde öğrencilerle, meslektaşlarla ve öğretmenlik mesleği ile ilgili olarak birçok sorunla karşılaştığı, karşılaşılan etik dışı davranışlar ve görüşleri üzerinde yaş ve cinsiyet değişkenlerinin önemli birer belirleyici olmadığı söylenebilir.
İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonları ile okumaya yönelik tutumlarının incelenmesi (Esenler ilçe örneği)
Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan bu çalışmada ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin okuma motivasyonlarının ve okumaya yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenerek, karşılaştırılması amaçlanmıştır. Betimsel tarama yönteminin kullanıldığı çalışmanın veri toplama grubunu 2018-2019 eğitim öğretim yılında İstanbul ili Esenler İlçesinde bulunan 8 devlet okulunun 932 ilkokul 4. sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Verileri toplamak için Wang ve Guthire (2004) tarafından geliştirilen ve Yıldız (2010) tarafından Türkçeye uyarlanan "Okuma Motivasyonu Ölçeği", McKenna ve Kear (1990) tarafından geliştirilip Kocaarslan (2013) tarafından Türkçeye uyarlanan "Garfield Görselli 1-6. Sınıf Okumaya Yönelik Tutum Ölçeği" ve araştırmacı tarafından hazırlanan "Kişisel Bilgi Formu" na başvurulmuştur. Ayrıca Kolmogorov- Smirnov testi sonucu non-parametrik analizlerden de yararlanılmıştır. Ferakans ve yüzdelik dağılımlarından, Mann Whitney U, Kruskal Wallis H,Parametrik olmayan testler: İki ya da daha fazla bağımsız örneklemler testi kullanılmıştır. Son olarak öğrencilerin okuma motivasyonları ile okumaya yönelik tutum puanları arasındaki ilişkiye bakmak için Spearman Sıralı Farklar Korelasyon testi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda öğrencilerin okuma motivasyonları ile okumaya yönelik tutumları arasında pozitif anlamlı fark olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerin okuma motivasyonları cinsiyete, anne babanın eğitim durumuna göre, evlerinde kitaplık bulunma durumuna göre, okul öncesi eğitimi alma durumlarına göre pozitif yönde anlamlı olarak fark ettiği ortaya çıkmıştır. Okumaya yönelik tutumları ise cinsiyete, evlerinde kitaplık bulunma durumuna göre anlamlı pozitif yönde değişirken, anne baba eğitim durumu ve okul öncesi eğitimi alma durumlarına göre anlamlı bir fark ortaya çıkmadığı gibi sonuçlara ulaşılmıştır. Elde edilen sonuçlar daha önceki benzer araştırma sonuçları ile karşılaştırılarak tartışılmış ve çeşitli çözüm önerileri sunulmaya çalışılmıştır. Anahtar kelimeler: Okuma, ilkokul 4. sınıf, okuma motivasyonu, okuma tutumu, okumaya yönelik tutum
İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin coğrafi kavram yanılgılarına yönelik bir inceleme
Sosyal bilgiler, sosyal bilimleri kapsayan bir derstir. Bu özelliğinden dolayı birçok kavram bu derste öğrenilmektedir. Kavram öğretiminde kavramsal değişim sürecinde en çok kullanılan yaklaşımların başında kavramsal değişim yaklaşımı gelmektedir. Bu çalışmada da ilkokul 4. sınıf sosyal bilgiler programında yer alan coğrafi kavram yanılgılarının belirlenip, belirlenen kavram yanılgılarının giderilmesinde kavramsal değişim yaklaşımının etkisi incelenmiştir. Bu araştırmada karma yöntem araştırması desenlerinden keşfedici sıralı desen kullanılmıştır. Bu desen iki aşamalı bir desendir. Bu desende önce nitel aşama ile konu keşfedilmektedir. Nitel aşamadan sonra ise nicel aşamaya geçilmektedir. Araştırmanın çalışma grubunu, Malatya iline bağlı devlet okullarında öğrenimine devam eden 240 ilkokul 4. Sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Bu araştırma grubunda öğrenci ile görüşme yapılarak, programdan seçilen kavramlara ilişkin algılar belirlenmiştir. Görüşme sonuçları yorumlandıktan sonra çalışmanın nicel kısmında kullanılacak "Kavram Başarı Testi" (KBT) Ve "Kavramsal Değişim Metinleri" oluşturulmuştur. Araştırmanın nicel aşamasında ise rastgele seçilen 100 öğrenci ile deney ve kontrol grupları oluşturulmuştur. Deney grubunda yer alan öğrenciler ile 6 haftalık bir süreçte hazırlanan kavramsal değişim metinleri ile öğretime devam edilmiştir. Uygulama öncesi ve uygulama sonrası her iki gruba araştırmacı tarafından hazırlanan kavram başarı testleri uygulanmıştır. Nitel veri analizinde içerik analizi yöntemi kullanılmıştır. Nicel verilerin analizde SPSS 24 paket programı kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verileri incelendiğinde, "yön, kroki, harita, hava durumu, deprem, sel, heyelan, vb." kavramlara ilişkin kavram yanılgılarının olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nicel verileri incelendiğinde kavram başarı testi puanları açısından bakıldığında ön testte deney ve kontrol grupları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olmadığı, son testte ise deney grubunun lehine anlamlı bir farkın olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın sonucunda "yön, kroki, harita, hava durumu, deprem, sel, heyelan, çığ" gibi kavramlarla ilgili öğrencilerde bulunan kavram yanılgılarının giderilmesinde ve başarılarında, kavramsal değişim yaklaşımına dayalı kavramsal değişim metinlerinin, sosyal bilgiler programına dayalı öğretim etkinliklerine göre daha etkili olduğu sonuncuna ulaşılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler ışığında çeşitli önerilerde bulunulmuştur.
Sınıf öğretmenlerinin beden eğitimi ve oyun dersine yönelik görüşlerinin incelenmesi (Kars ili örneği)
Araştırmada, sınıf öğretmenlerinin Beden Eğitimi ve Oyun dersine yönelik görüşlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda sınıf öğretmenlerinin, Beden Eğitimi ve Oyun dersinin planlama, uygulama, değerlendirme ve mesleki öz-yeterliklerine ilişkin görüşleri alınmıştır. Araştırma betimsel tarama modeli şeklinde tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2017-2018 eğitim-öğretim yılında Kars İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı okullarda görev yapan 169 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu" ve Sınıf Öğretmenlerinin Beden Eğitimi ve Oyun dersine yönelik görüşlerini almak için anket kullanılmıştır. Uygulama sonucu elde edilen veriler istatistik paket programında, cinsiyet ve kıdem yılı değişkenlerine göre analiz edilmiş, ankette bulunan maddelere verilen cevaplara ilişkin tanımlayıcı istatistikler (frekans-yüzde) hesaplanmıştır. Araştırmanın sonucunda cinsiyet değişkenine göre; planlama, uygulama, değerlendirme ve mesleki öz-yeterlik boyutlarında anlamlı farklılığa rastlanılmazken, genel toplam boyutunda erkek öğretmenler lehine anlamlı bir fark bulunmuştur. Kıdem yılı değişkenine bakıldığında planlama, değerlendirme ve mesleki öz yeterlik boyutlarında herhangi bir farklılığa rastlanmamıştır. Ancak diğer kıdem yıllarına sahip öğretmenlere kıyasla, uygulama ve genel toplam boyutlarında 5 yıl ve daha az kıdem yılıyla 21 yıl ve üzeri kıdem yılına sahip sınıf öğretmenlerin lehinde anlamlı bir farklılık saptanmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler incelendiğinde öğretmenlerin Beden Eğitimi ve Oyun dersine eksikliklerinin olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Beden Eğitimi ve Oyun dersine yönelik geliştirilen önerilerden bazıları; dersle ilgili araç-gereç eksikliklerinin giderilmesi, hizmet içi eğitim sayılarının artırılması ve lisans eğitimdeki Oyun ve Fiziki Etkinlikler Öğretimi dersinin içeriğinde güncellemeler yapılmasıdır.
Öğretmenlerin mentorluk rolüne ilişkin sınıf öğretmeni ve veli görüşleri (Giresun ili örneği)
Giresun'daki devlet okullarında görev yapan sınıf öğretmenleri ve velilerinin mentorluk rollerine ilişkin görüşlerini belirlemek amacıyla yapılan bu araştırmada, Giresun merkez ilçe ve Dereli ilçesinde görev yapan 140 sınıf öğretmeni ile 140 veliden görüş alınmıştır. Araştırmacı tarafından uzman görüşleri doğrultusunda hazırlanan açık uçlu anket formu kullanılarak veriler toplanmıştır. Sınıf öğretmenleri ve velilerin görüşlerinin betimsel istatistik yöntemleri kullanılarak frekans ve yüzdeleri verilmiştir. Sınıf öğretmenleri ve velilerin mentorluğu sınıf öğretmenlerinin bir rolü olarak gördükleri, sınıf öğretmenlerinin rehberlik faaliyetlerini içeren rolleri oynarken mentorluk yaptıklarını düşündükleri belirlenmiştir. Sınıf öğretmenlerinin velilere ekonomik ve psikolojik sorunlarında, mesleki konularda, öğrenci ile ilişkilerinde destek oldukları tespit edilmiştir. Ayrıca öğretmenlerin de öğrenci ve velileri tanıma ve anlamada, mesleki gelişimleri için velilere başvurdukları belirlenmiştir. Mentorluk sürecinin öğretmen, veli ve öğrenci için katkıları belirlenmiştir. Bu süreçte sınıf öğretmenleri ve velilerin paylaşım içinde olmasının velilerin ebeveyn olarak gelişimini sağladığı, okula, sınıf öğretmenine ve kendilerine olan güvenlerini arttırdığı; sınıf öğretmenlerinin ise kendilerini kişisel ve mesleki anlamda yeniledikleri, olumlu bir okul ikliminin oluşturulduğu görülmüştür. Bunun yanı sıra sınıf öğretmenlerinin bu süreçte karşılaştıkları sorunları içeren görüşlerine de araştırmada yer verilmiştir.
Sınıf öğretmeni adaylarının afet konularında yakın anlam taşıyan bazı kavramlara ilişkin algıları
Kavramların öğrenilmesi ve öğretilmesi, kavramsal değerlendirmelerin yapıldığı bütün bilim dallarında kullanılmaktadır. Bu bilimlerden bir tanesi de Coğrafya bilimidir. Birbirine benzeyen kavramların öğrenimi kadar öğretimi de oldukça zordur. Bireye küçük yaşlarında eğitim vermeye başlayan sınıf öğretmenlerinin, kavram öğretimi konusunda daha etkili olacağından iyi bir alt yapıya sahip olması gerekir. Araştırma, Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü Sınıf Eğitimi Ana Bilim Dalı'nda öğrenim gören sınıf öğretmeni adaylarının afet konularında yakın anlam taşıyan bazı kavramlara ilişkin algılarını tespit etmek amacıyla yapılmıştır. Yapılan çalışmada betimsel tarama modeli kullanılarak değerlendirme yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu Giresun Üniversitesi, Karadeniz Teknik Üniversitesi (Trabzon Üniversitesi) ve Artvin Çoruh Üniversitesi son sınıfında öğrenim gören 157 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Anket; kişisel ve afet ile ilgili çeşitli sorulardan oluşmaktadır. Öğrencilerin açık uçlu afet ile ilgili kavramlara verdikleri yanıtların puanlanmasında; Yetersiz (1), Geliştirilmesi Gerek (2), İyi (3) ve Çok İyi (4) şeklinde dörtlü bir rubrik esas alınmıştır. Verilerin analizinde SPSS 25.0 programından faydalanılmıştır. İstatistiksel anlamlılık için One Way Anova testi kullanılmıştır ve analizlerde anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, öğretmen adaylarının araştırma konusu içinde afet ve yakın anlam taşıyan bazı kavramlar hakkında farklı bilgi düzeylerine sahip olduğu ve bu bilgi düzeyinin çoğunlukla düşük düzeyde olduğu ve araştırılan bu kavramlar konusunda birçok yanılgıya sahip oldukları belirlenmiştir. Sonuç olarak öğretmen adaylarının afetlerle ilgili benzer kavramlarda kavram kargaşası yaşadıkları görülmüştür. Hem kendileri hem de yetiştirecekleri öğrenciler açısından önemli olan afet kavramının ders programlarında yeterli düzeyde ve kapsamlı olarak ele alınması gerektiği görülmektedir.
İlkokul müdürlerinin liderlik ve mentorluk tutumlarının sınıf öğretmenlerinin algılarına göre değerlendirilmesi
Bu tez çalışmasında ilkokul müdürlerinin liderlik ve mentorluk tutumlarının sınıf öğretmenlerinin algılarına göre değerlendirilmesi ele alınmış ve değerlendirme sonuçları incelenmiştir. Bu amaçla, Bingöl ili; Merkez ilçesinde bulunan 2021-2022 eğitim öğretim yılında ilkokullarda görevli öğretmenlerin görüşleri alınarak ilkokul müdürlerinin liderlik ve mentorluk tutumlarının neler olduğu ve öğretmenlerin nasıl algıladığı saptanmaya çalışılmıştır. Bu araştırmada verilere görüşme formu aracılığı ile ulaşılmış ve nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada görüşme formu ile toplanan veriler ayrıntılı şekilde taranarak bu bilgiler aracılığıyla yeni bir bütünlük oluşturulması sağlanmaya çalışılmıştır. Nitel araştırmada veri toplamak için hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formları kullanılmış ve toplanan veriler içerik analizi yöntemiyle derinlemesine incelenerek değerlendirmeler yapılmıştır. Araştırmada kullanılan görüşme formları ilkokullarda görevli 66 sınıf öğretmenine uygulanmıştır. Görüşme formları üç sorudan ve iki bölümden meydana gelmektedir. Birinci bölümde altı sorudan oluşan demografik özellikler belirlenmiştir.. Demografik bilgiler olarak, cinsiyeti, mezun olunan fakülte ve bölümü, yaş grubu, hizmet yılı, öğretmenlerin mesleki isteklilikleri ve okuldaki yönetici sayısı sorulmuştur. İkinci bölüm ise 3 sorudan ve birbirine bağlı a,b ve c maddelerinden oluşmaktadır. Araştırmada katılımcıların algılarından elde edilen bulgular, tablolar halinde gösterilmiş ve bulguların yorumları yapılmıştır. Araştırma sonucunda; ilkokul müdürlerinin, liderlik ve mentorluk konusunda eksikleri var ise bunların belirlenip çözüme kavuşturulması, öğretmenlerin beklentilerinin ve algılarının incelenip müdürlerin ve öğretmenlerin motivasyonlarının artırılması ve okullarımızın yaşanılabilir kurumlar haline getirilmesi amacıyla ilkokul müdürlerinin etkililiğinin artırılmasına ilişkin sonuç ve öneriler ortaya konulmuştur. Anahtar Kelimeler: Mentorluk, Liderlik, Algı, Yönetici
3. sınıf hayat bilgisi dersinde oyun temelli kavram öğretiminin öğrencilerin akademik başarısına etkisi
Kavramların doğru ve anlamlı bir biçimde öğrenilmesi, öğrencilerin ders süreçlerinde kazandırılması hedeflenen kazanımları etkili şekilde içselleştirmelerine katkı sağlamaktadır. Kavram öğrenme sürecinin çocukların bilişsel yapılarıyla yakından ilişkili olduğu ve bilişsel gelişimin önemli bir bileşenini oluşturduğu bilinmektedir. Yapılandırmacı öğretim anlayışı doğrultusunda ele alınan kavram öğretimi, bireyin mevcut bilişsel yapıları ile yeni öğrenilen kavramlar arasında anlamlı bağlar kurmasını esas almaktadır. Bu bağlamda, kavram öğretiminde ders kitaplarının tek başına yeterli olmadığı, öğrenciyi merkeze alan ve aktif katılımı esas alan öğrenme ortamlarına ihtiyaç duyulduğu ifade edilmektedir. Özellikle oyun çağında olan çocuklar için oyun, yalnızca eğitsel gelişimi destekleyen bir araç değil; aynı zamanda sosyal, duygusal ve bilişsel gelişimi bütüncül biçimde destekleyen temel bir öğrenme yolu olarak öne çıkmaktadır. Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nde de öğrenme süreci; öğrencinin aktif katılımını önceleyen, yaparak ve yaşayarak öğrenmeyi temel alan, beceri temelli ve bütüncül bir yaklaşımla ele alınmaktadır. Bu yönüyle oyun temelli öğretim, TYMM'nin öngördüğü öğrenci merkezli, anlamlı ve kalıcı öğrenmeyi destekleyen öğretim anlayışıyla örtüşmektedir. Bu araştırma, ilkokul 3. sınıf hayat bilgisi dersinde oyun temelli kavram öğretiminin öğrencilerin akademik başarısına etkisini incelemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırma, nicel araştırma yaklaşımlarından deneysel araştırma modeli kapsamında 2023–2024 eğitim-öğretim yılında Elazığ ilinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubu, uygun örnekleme yöntemiyle seçilen iki resmî ilkokulda öğrenim gören iki ayrı 3. sınıf öğrencilerinden oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, 3. sınıf hayat bilgisi dersinde yer alan üç öğrenme alanına yönelik araştırmacı tarafından geliştirilen üç farklı akademik başarı testi kullanılmıştır. Verilerin analizinde SPSS 27.0 programından yararlanılmış; yüzde, frekans, standart sapma, Shapiro–Wilk testi, ilişkili ve ilişkisiz örneklem t testleri ile iki faktörlü ANOVA testleri uygulanmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgular, oyun temelli kavram öğretimi sürecinin öğrencilerin akademik başarılarını anlamlı düzeyde artırdığını ortaya koymuştur. Ayrıca, oyun temelli öğretim sürecinde cinsiyet değişkeninin akademik başarı üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı, ancak uygulanan yöntemlerin kalıcılık düzeyi incelendiğinde oyun temelli kavram öğretiminin öğrenmenin kalıcılığını artırdığı belirlenmiştir. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, İlkokul Hayat Bilgisi Öğretim Programları'nda oyun temelli öğretim uygulamalarının güçlendirilmesi, sınıf öğretmenlerinin kavram öğretimi sürecinde oyun temelli yöntemleri ders planlarına entegre etmeleri ve öğrencilerin bireysel farklılıkları ile öğrenme stilleri dikkate alınarak oyun materyallerinin çeşitlendirilmesi önerilmektedir.
4.sınıf sosyal bilgiler dersinde dijital etkileşimli öğrenme ortamlarının akademik başarı ve motivasyona etkisi
Araştırmanın amacı; dijital etkileşimli öğrenme ortamları ile öğretimin, ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin Sosyal Bilgiler dersi akademik başarılarına, öğrenmedeki kalıcılık düzeylerine, motivasyonlarına etkisini incelemek ve bu sürece ilişkin öğrenci görüşlerini almaktır. Araştırmada karma araştırma yönteminin iç içe geçmiş deseni kullanılmıştır. Uygulama ilkokul 4. sınıflarda yedi hafta boyunca yapılmıştır. Araştırmada yüz yüze öğrenme sürecinde dijital etkileşimli öğrenme ortamlarıyla zenginleştirilmiş sınıfta ders işlenmiştir. Dersler sınıf ortamında yedi hafta boyunca her hafta üç saat olmak üzere, deney grubunda etkileşimli öğretim ortamında, kontrol grubunda ise mevcut sınıf ortamında mevcut uygulanan ders programında belirtilen yöntemler ile işlenmiştir. Ders kapsamında uygulamalar "İnsanlar, Yerler ve Çevreler" öğrenme alanı üzerinde yapılmıştır. Web teknolojileri kullanılarak geliştirilen içerikler öğrenme kuramları çerçevesinde öğrenme ortamlarına entegre edilmiştir. Deneysel araştırma her iki grupta da araştırmacı tarafından 2023-2024 eğitim-öğretim yılı Sosyal Bilgiler dersinde uygulanmıştır. Deney ve kontrol gruplarında bulunan öğrencilere etik çerçevede araştırmanın amacı ve süreciyle ilgili bilgilendirme yapıldıktan sonra o gün derste kullanılacak etkileşimli öğrenme ortamlarıyla ilgili bilgi verilmiştir. Araştırmacı, öğrencilerle örnek bir uygulama yaparak deneyim kazanmalarını sağlamıştır. Araştırmada, öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersine yönelik akademik başarılarını, öğrenme kalıcılıklarını ve motivasyonlarını belirleyebilmek için nicel veriler, görüşlerini değerlendirebilmek için ise nitel veriler kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin, Sosyal Bilgiler dersine yönelik motivasyonlarını ölçmek amacıyla "Sosyal Bilgiler Dersi Motivasyon Ölçeği", Sosyal Bilgiler dersine yönelik akademik başarı düzeylerini ölçmek amacıyla hazırlanmış ve geçerlik ve güvenirlik analizleri araştırmacı tarafından yapılmış "Sosyal Bilgiler Başarı Testi" kullanılmıştır. Son olarak öğrencilerin görüşlerini değerlendirebilmek için hazırlanan görüşme sorularını içeren "Öğrenci Görüşme Formu" uygulanmıştır. Deneysel uygulama öncesinde gruplara Sosyal Bilgiler Başarı Testi, Sosyal Bilgiler Dersi Motivasyon Ölçeği öntest olarak uygulanmıştır. Deneysel uygulama sonrasındaysa aynı test ve ölçek sontest olarak uygulanmıştır. Ayrıca öğrencilerin görüşlerini almak için yarı yapılanmış görüşme formu kullanılmıştır. Başarı testi 29 soru olarak araştırmacı tarafından geliştirilmiştir. Geliştirilen başarı testinin ortalama güçlük derecesi .59 ve KR 20 katsayısı .93 olarak bulunmuştur. Nicel verilerin analizinde SPSS 22 paket programından yararlanırken nitel verilerin analizinde MAXQDA paket programı kullanılmıştır. Araştırmanın nicel sonuçlarına göre dijital etkileşimli öğrenme ortamlarının mevcut öğrenme ortamlarına kıyasla akademik başarı, öğrenme kalıcılığı ve motivasyon üzerinde olumlu etki sağladığı tespit edilmiştir. Nitel sonuçlar dikkate alındığında dijital etkileşimli öğrenme ortamlarının eğlenceli olduğu, kalıcı öğrenmeyi desteklediği, ilgi çekici olduğu ve öğrenmeyi kolaylaştırdığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu doğrultuda dijital etkileşimli öğrenme ortamlarının diğer derslerde de kullanılması önerilebilir.
Afet eğitimi konusunda ilkokul hayat bilgisi ve sosyal bilgiler ders kitaplarının yeterliği
Bu araştırmada ilkokulda verilen afet eğitimi konusunda ilkokul hayat bilgisi ve sosyal bilgiler ders kitaplarının yeterliği incelenmiştir. Araştırma kapsamında hayat bilgisi ve sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan afet eğitimi konusunda öğretmenlerin görüşleri değerlendirilmiştir. Çalışmada nicel araştırma yaklaşımı ve betimsel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini 2024-2025 eğitim öğretim yılında Kahramanmaraş İli'nde görev yapan sınıf öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise evren içerisinden tabakalı örnekleme yöntemi ile belirlenen 136 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Araştırmada öğretmenlerden veri toplamak amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen anket formu kullanılmıştır. Anket formu 33 maddeden meydana gelmekte olup, anketin geçerlik ve güvenirliği uzman görüşleri ile belirlenerek son hali verilmiştir. Anket formundaki ifadelerde öğretmenlerin ders kitaplarında yer alan afet eğitimi ile ilgili kazanımları, görselleri ve içerikleri değerlendirmesi amaçlanmıştır. Anket formunun hazırlanmasında, programda yer alan kazanımlar, ilgili literatür ve uzman görüşlerinden faydalanılmıştır. Ayrıca afet türleri ile ilgili, afet eğitiminde görsel, içerik, kazanım, uygulama/etkinlikler değerlendirilmiştir. Araştırma verilerinin analizinde nicel veri analiz yöntemleri kullanılmıştır. Bu kapsamda araştırmacı tarafından anket geliştirilmiş ve anketin güvenirliği test edilmiştir. Analizler SPSS24 veri analiz programı ile test edilmiştir. Analizlerde güvenirlik analizleri, betimsel istatistikler ve anketin toplam puanları ile demografik özellikler arasında karşılaştırmalar yapılmıştır. Araştırma sonucunda ders kitaplarının bilgi kazandırma açısından başarılı olduğu, ancak beceri geliştirme ve uygulamalı öğrenme konusunda eksiklikler taşıdığı bulunmuştur. Erkek öğretmenlere göre ders kitaplarının afet eğitimi yeterliklerinin daha yüksek olduğu görülmüştür. Sonuç olarak araştırmaya katılan sınıf öğretmenlerine göre hayat bilgisi ve sosyal bilgiler ders kitaplarının afet eğitimi bakımından yeterliğinin orta düzeyde olduğu, mesleki kıdemi düşük olan öğretmenlere göre ders kitaplarının yeterlik düzeyinin daha düşük olduğu ve erkek öğretmenlere göre de bu algının düşük olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma kapsamında ders kitaplarının afet eğitimi bakımından beklenen düzeyde yeterliğe sahip olmadığı ve geliştirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.