Theses supervised by Yrd. Doç. Dr. Ebru Arıkan Öztürk
11 theses · Gazi University
Türkiye karayollarında Yap-İşlet-Devret (YİD) modelinin incelenmesi
Tüm ulaştırma hizmetleri büyük altyapı yatırımları gerektirmektedir. Gelişmekte olan ülkelerin kalkınması yatırımlara, yatırımlar ise bu amaca tahsis edilebilecek kaynaklara bağlıdır. Türkiye?deki ulaştırma projeleri çoğunlukla kamu tarafından finanse edilmektedir. Ancak büyük yatırımları hayata geçirme zorunluluğu, kısıtlı ülke kaynakları yatırımların kamu kaynaklarıyla finansmanını güç hale getirmekte, farklı finansman yöntemlerini kullanmak kaçınılmaz olmaktadır. Yap-İşlet-Devret (YİD) modeli de bu güçlüklere yönelik olarak geliştirilmiş bir modeldir. YİD modelinde, yatırımlarda özel kesimin payı artırılarak kamu finansman yükünün hafifletilmesi ve hizmet sunumunda etkinliğin artırılması hedeflenmektedir. Çalışmada, karayolu ulaşım altyapı projelerinde YİD modelinin uygulanabilirliği araştırılmış, YİD modelinin olumlu ve olumsuz yönleri ele alınarak ?Karayolu projelerinde Türkiye şartlarına en uygun finansman modeli nedir?? sorusuna cevap aranmıştır. Bu amaçlar doğrultusunda, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından YİD modeli ile çalışmalarına başlanmış olan ?Gebze ?Orhangazi- İzmir Otoyolu? örneği incelenmiştir.
Petrol tankeri kazalarının deniz çevresine etkileri ve tazmin sistemi
Ham petrol ve petrol ürünleri, kimya endüstrinin gelişimine bağlı olarak ürünler ve hizmetlerin çeşitlenmesiyle, günümüzde oldukça yaygın bir şekilde kullanılır olmuştur. Petrol, doğası gereği rezervlerin bulunduğu dünyanın belirli bölgelerinde çıkarılmakta ve bu merkezlerden çeşitli ulaştırma türleriyle sevk edilmektedir. Denizyolu taşımacılığı dünyada en ekonomik ve yaygın olarak kullanılan taşıma türüdür. Petrol taşımacılığında da denizyolu ilk sırada yer almaktadır. Deniz yolu taşımacılığı ekonomik olmakla birlikte çevresel riskleri de beraberinde getirmektedir. Geçmişte yaşanan tanker kazaları; petrolün, başta deniz çevresi olmak üzere doğayı, dolaylı olarak ise bölgede yaşayan insanları, gerek sağlık gerekse ekonomik açılardan olumsuz etkilediğini ortaya koymuştur. Tanker kazalarında, petrol kirliliğinin oluşmadan önce engellenmesi temel hedef olmakla birlikte, önlenemeyen kazaların ardından ortaya çıkan zararların giderilmesi, doğa ve insanın maruz kaldığı zararların tazmin edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada petrol kaynaklı tanker kazalarının çevresel etkileri ortaya konulmakta, deniz ve çevresine verdiği zararlar irdelenmekte, ardından 1967?de meydana gelen Torrey Canyon kazasıyla oluşturulmaya başlanan ve 2003 yılında günümüzdeki şekli verilen uluslararası tazmin sistemi mevzuat ve işleyiş açısından incelenmekte, bu mevzuatın Türkiye?deki mevzuat açısından durumu ortaya konularak uygulanması ve verimliliği tartışılmaktadır.
Farklı modifiye katkılarla hazırlanan poroz asfalt karışımların performansının incelenmesi
Günümüzde yağışın yoğun olduğu karayollarında, yol yüzeyine gelen yağış suyunun güvenli ve hızlı şekilde yol yüzeyinden uzaklaştırılması, önemli bir trafik güvenliği problemi olarak karşımıza çıkmaktadır. Yağışlı havalarda, yol yüzeyinde oluşan su birikintileri, araç tekerleklerinin yol ile bağlantısını kesebilmekte, sürücülerin direksiyon hakimiyetini kaybetmesine sebep olarak kazalara neden olabilmektedir. Bitümlü Sıcak Karışım (BSK) kaplamanın en üst yüzeyini oluşturan aşınma tabakasında yaygın şekilde kullanılan Asfalt Betonu ve Taş Mastik Asfalt Aşınma karışımlarında, yol yüzeyine gelen yağmur suyu, yol yüzeyine verilen enine/boyuna eğim ile uzaklaştırılır. Fakat yağışın yoğun olduğu durumlarda bu eğimler, suyun uzaklaştırılması için yeterli olamamaktadır. Poroz Asfalt kaplamalar, sahip oldukları yüksek boşluk oranı ile yol yüzeyine gelen suyu asfalt kaplama içerisine alır, yol yüzeyine verilen enine/boyuna eğimler ile suyun kaplama yüzeyinden uzaklaştırılmasını sağlar. Bununla birlikte, sahip olduğu yüksek boşluk oranı ile tekerlek ve yol yüzeyi arasında oluşan sürtünme kaynaklı gürültünün büyük kısmının yol yüzeyi tarafından emilmesini sağlayarak, gürültü probleminin azaltılmasına da yardımcı olur. Poroz asfalt kaplamalar, sahip olduğu kesikli gradasyon sayesinde kaymaya karşı direnci arttırır. Bu tez çalışmasında, modifiye bitümler ile hazırlanan Poroz Asfalt Karışımların performansı incelenerek, Poroz Asfalt Karışımların hangi trafik ve iklim koşullarında kullanılmasının uygun olacağının belirlenmesi hedeflenmektedir. Bu amaçla; Marshall yöntemi ile Ankara Yapracık bazalt taşocağı agregası kullanılarak Poroz Asfalt Karışım Dizaynı hazırlanmıştır. Kırıkkale 50/70 bitümden, MD243 SBS(Stiren-Bütadiyen-Stiren) ve TPS(TafPack-Super) katkıları kullanılarak hazırlanan modifiye bitümlere, modifiye bitüm teknik şartnamesinde yer alan bağlayıcı deneyleri yapılmıştır. %7,5 oranında MD243 SBS katkı ve %14 oranında TPS katkı kullanılarak hazırlanan Poroz Asfalt karışımlarına; tekerlek izinde oturma, indirekt çekme mukavemeti, permeabilite, bitüm süzülme, parça kaybı(cantabro), soyulma ve tekrarlı yükler altında yorulmaya karşı dayanım deneyleri yapılmış, bu deney sonuçlarından elde edilen veriler kullanılarak Poroz Asfalt karışımların performansı incelenmiştir.
Akıllı trafik sistemleri'nin trafik ve yol güvenliğine etkisinin araştırılması
Günümüzde teknoloji ve bilişim sistemleri ve bu sistemlerdeki gelişmeler hayatın her noktasında olduğu gibi trafik ve ulaşım alanlarında da kendini göstermektedir. ?Akıllı Trafik Sistemleri? de bu teknolojik gelişmelerden biridir.Akıllı Trafik Sistemleri ile mevcut yol ağı kapasitesinin artırılması, trafik kazalarının azaltılması, trafikte harcanan zamandan tasarruf edilerek ekonomik kazanç sağlanması, hava kirliliği ve gürültünün azaltılması amaçlanır.Bu çalışmada, öncelikle kullanımı gittikçe yaygınlaşan ?Akıllı Trafik Sistemleri (ITS)? incelenmiş; bir çok farklı sistemin özelliklerinden ve faydalarından bahsedilmiş; bu sistemlerin Türkiye ve diğer ülkelerdeki kullanımları örneklendirilmiştir. Bu genel değerlendirmeyi takiben, ?trafik güvenliği? kavramı ve ?aşırı hız? sonucu meydana gelen trafik kazaları üzerinde durulmuş; aşırı hızın kazalara olan etkisi irdelenmiştir.Yapılan alan çalışmasında; ITS kapsamındaki LED'li göstergelerden hız ölçümü yapan ve sürücülere uyarıda bulunan ?Radar Sistemi? incelenmiş; bu radar sisteminin trafik güvenliğine etkisini anlamak amacıyla, Antalya ve Konya illeri çevresinde değişik noktalarda bulunan sistemlerin, kullanılmadan önce ve kullanıldıktan sonra kaza, ölüm ve yaralanma sayıları üzerindeki etkileri araştırılmıştır.
Kırıkkale kent merkezinde sinyalize kavşakların incelenmesi; Samsun bulvarı örneği
Günümüzde kent içi karayolu ulaşımında oluşan kaza ve trafik sıkışıklarının büyük bir bölümü kent içi kavşaklarda meydana gelmektedir. Kent içi ulaşımda kavşakların bu nedenle önemi her geçen gün artmaktadır. Kent içi ulaşım sürdürülebilirliğinin ve trafik güvenliğinin sağlanması için kent trafiğini dağıtan ve toplayan güzergâhların incelenerek gerekli önlemlerin alınması gerekmektedir.Çalışmada; Kırıkkale İli kent merkezindeki trafiği dağıtıcı ve toplayıcı özelliğe sahip olan Samsun Bulvarı üzerindeki 5 sinyalize kavşak; geometrik özellikleri, sinyal parametreleri, trafik yükü ve akımları, çevresel özellikleri ve kaza verileri açılarından incelenmekte olup, mevcut durumda yaşanan problemler tespit edilerek çözüm önerileri sunulmaktadır. İncelen bu 5 sinyalize kavşağa yönelik sunulan çözüm önerileri ile Samsun Bulvarı'nın daha güvenli bir trafik akımına sahip olması ve trafik sıkışıklığı konusunda yaşanan problemlerin giderilmesi amaçlanmaktadır.
Ankara Kızılay bölgesindeki yatay ve düşey trafik işaretlemelerinin incelenmesi
Trafik, kendine özgü akış ve düzeni bulunan, ulaşım yollarının yayalar ve her çeşit taşıt tarafından kurallı bir şekilde kullanılmasını sağlayan, insan yaşamındaki en yüksek katılımlı tehlike alanlarından biridir. Trafik güvenliğinin sağlanması, akıcı ve düzenli bir trafik akımının oluşturulması amacıyla, yolu kullanan sürücü, yaya, yolcu, araç ve seyir için belli kurallar öngörülmüştür. Bu kuralların başında da düşey ve yatay trafik işaretlemeleri gelmektedir. Güvenli, akıcı ve düzenli bir trafik akımının oluşturulması için kullanılan düşey ve yatay trafik işaretlemelerinin her birinin ayrı anlam ve sorumluluk bildiren özel fonksiyonları vardır. Sürücüler ve yayalar, düşey ve yatay trafik işaretlemelerinden elde ettikleri bilgiler aracılığıyla yol ile ilgili beklentilerini doğru bir şekilde karşılayıp, yoldaki mevcut tehlikelere karşı doğru ve etkin bir şekilde cevap verebilmektedir.Bu çalışmanın amacı, karayollarında trafik güvenliğinin sağlanmasında düşey ve yatay trafik işaretlemelerinin öneminin ortaya koyulması, düzenli ve akıcı bir trafik akışının oluşturulmasında yatay ve düşey trafik işaretlemelerinin etkisinin tespit edilmesidir. Bu kapsamda, çalışma alanı olarak seçilen Ankara Sıhhiye Kavşağı, Kolej Kavşağı, Demirtepe ve TRT Kavşağı ile çevrelenen Kızılay bölgesinde mevcut durumdaki yatay ve düşey işaretlemeler incelenmiş, eksiklikler tespit edilmiş ve hatalı ve/veya yanlış uygulamalar belirlenmiştir. Elde edilen veriler kullanılarak, Trafik İşaretlemeleri El Kitabı (TİE)'na göre karşılaştırmalar yapılmış ve yapılması gereken işaretlemeler ve de özellikleri karşılaştırmalı olarak gösterilmiştir.
Türkiye'de üretilen rafineri bitümlerinin karayolu üstyapılarında kullanımı için performans sınıflarının belirlenmesi
Karayolu maliyetlerinin çok büyük bir kısmını oluşturan üstyapı kaplamalarının performansı önemli ölçüde üstyapı tabakalarında doğru bitüm sınıfının kullanılmasına bağlıdır. Türkiye'de halen tek bir sıcaklıkta yapılan penetrasyon deneyine bağlı sınıflama sistemi kullanılmakta olup, üstyapıda kullanılacak bitüm sınıfının seçimi ise daha ziyade tecrübelere dayalı olarak gerçekleştirilmektedir. Son yıllarda kaplama bitümleri ilgili yapılan çalışmalarda bitümlü bağlayıcıların yüksek, orta ve düşük sıcaklık seviyelerinde deneye tabi tutularak, yüksek sıcaklıkta tekerlek izinde oturma, orta sıcaklıkta yorulma çatlağı oluşumu, düşük sıcaklıklarda ise termal çatlak oluşumu yönünden doğrudan bozulma ile ilgili performans özelliklerinin test edildiği SUPERPAVE bitümlü bağlayıcı performans sınıflama sistemi geliştirilmiştir. Bunun yanında, Teksas Karayolu İdaresi'nin bir projesi ile sathi kaplamada kullanılacak bitümlerin kusma, agrega kaybı gibi farklı performans kriterleri yönünden değerlendirildiği bir performans sınıflama sistemi de (SPG) bulunmaktadır. Bu sınıflama sitemleri, geleneksel sınıflama sistemlerinden faklı olarak, modifiye bitümlere de uygulanabilmektedir. Bu çalışmada Türkiye'de bitüm işleyen başlıca Kırıkkale, İzmit, Aliağa ve Batman rafinerilerine ait farklı penetrasyon sınıfındaki bitümler üzerinde bitüm performans şartnamesinin öngördüğü dönel viskozite, döner ince film halinde ısıtma, basınçlı yaşlandırma kabı, dinamik kesme reometresi ve kiriş eğilme reometresi deneyleri yapılarak hem bitümlü sıcak karışım (BSK) tabakasında kullanılacak bitümlerin performans sınıfları (PG), hem de sathi kaplamada kullanılacak bitümlerin performans sınıfları (SPG) bulunmuştur. Ayrıca, bu bitümlerin SBS ve Elvaloy olmak üzere iki faklı katkı malzemesi ile modifiye bitümleri hazırlanarak performans sınıfları bulunmuş, böylece modifikasyonun hangi oranda performansı iyileştirdiği de tespit edilmiştir. Aynı zamanda, Karayolları Genel Müdürlüğü yol ağında yer toplam 11 279 km uzunluğundaki önemli devlet yolları ve otoyollardan oluşan bir kesimin meteorolojik istasyon verilerine göre ortalama maksimum 7 günlük sıcaklıkları ve minimum sıcaklıkları bulunmuş, %70 ve %98 güvenilirlikte kaplama sıcaklıkları hesaplanarak, hem bitümlü sıcak karışım hem de sathi kaplama için bu yollarda kullanılması gereken bitüm performans sınıfları ve bu sınıflamaya karşılık gelen rafineri bitümleri belirlenmiştir.
Türkiye'de sürücü eğitim müfredat programı ile sürücü belgesi alma prosedürünün Avrupa Birliği ülkeleri ile karşılaştırılması
Çeşitli Avrupa ülkelerinde ve Türkiye'de sürücü okullarında, teorik ve direksiyon eğitiminde çeşitli eğitim modelleri uygulanmaktadır. Bu eğitim modellerindeki temel hedef, teorik bilgilerin aktarılmasının yanı sıra sürücülerin aktif trafik ortamına yönelik sürüş becerilerini geliştirmek ve güvenli bir trafik ortamının sağlanması için bir zemin oluşturmaktır. Bu çalışmada, Türkiye'deki sürücü eğitim müfredatı ve sürücü belgesi edinme süreci, Avrupa Birliği ülkeleri ile karşılaştırmalı olarak incelenmiş, hem AB ile uyumlu ve hem de ülkenin kendi ihtiyaçlarına uygun, arzulanan bir sürücü eğitim modeli, müfredatı ve sınavları oluşturulması için seçenek ve hareket tarzlarının belirlenmesine çalışılmıştır. Sürücü eğitimi; ilk kez belge alacak sürücü adayları, yeni belge almış acemi sürücüler ve tecrübeli sürücüler olmak üzere üç farklı sürücü grubunun eğitimini içermekle birlikte, bu çalışma kapsamında tecrübeli sürücüler için eğitim programlarına yer verilmemiştir Diğer ülkelerde olduğu gibi Türkiye'de de motorlu araçların çoğunluğunu otomobil, pikap vb. özel araçlar oluşturduğundan, sürücü eğitim müfredatının incelenmesinde B sınıfı sürücü belgesi ve eğitimi ele alınmıştır. Çalışmada, sürücü eğitim programlarıyla ilgili güncel ve bilimsel araştırma olan TRAINER projesinin sonuçlarından yararlanılmıştır. Ayrıca çalışmada, Türkiye ve AB üyesi ülkelerin sürücü eğitimi müfredat hedefleri, stajyer sürücülük sistemi ve gözetmen eşliğinde tecrübe kazandırma eğitimine ilişkin önemli uygulama farklılıkları ortaya konulmuş ve Türkiye için gerekli olduğu değerlendirilen uygulama değişiklikleri ve bunlara ait öneriler sunulmuştur.
2004 yılında İstanbul-Ankara devlet yolunda meydana gelen ölümlü, yaralanmalı trafik kazalarının hava durumu, yol satıh durumu ve yoldaki yön durumuna bağlı olarak incelenmesi
Yol kullanıcısının amacı dısında, beklenmedik sekilde ve birden olusan, kısaca "trafik kazası" olarak adlandırılan, insan-tasıt-yol-çevre uyumsuzlugu, tüm toplumlar için, savas, salgın veya amansız hastalıklar ve dogal afetlerle kıyaslandıgında, istatistiklere göre bunların önüne geçen bir durumdur. Karayollarında meydana gelen kazalar dünyada oldugu kadar Türkiye'de de büyük bir sorundur.Bu çalısmada stanbul- Ankara karayolunda 2004 yılında meydana gelen trafik kazaları incelenmis, trafik zabıtası tarafından doldurulan kaza tespit tutanagından elde edilen veriler SPSS-13 programında degerlendirilerek grafikler hazırlanıp, yorumlanmıstır. stanbul-Ankara karayolunda 2004 yılında 900 kaza meydana gelmis, 79 kisi hayatını kaybetmis, 1770 kisi yaralanmıstır. Çalısmada kaza tespit tutanagında yer alan 20 faktör göz önünde bulundurularak inceleme yapılmıs ve bu faktörlerin kazaya olan etkileri arastırılmıstır.Yapılan çalısmanın incelenen bu güzergahta kazaların önlemesinde faydalı olacagı düsünülmektedir.
Trafik bilgi sistemi verileri ile Ankara ili trafik güvenliğinin incelenmesi
Bu tezde, Ankara İlinde 2004 ve 2005 yıllarında meydana gelen ölümlü ve yaralamalı kazalar Coğrafi Bilgi Sistemi ile irdelenmiş ve yapılan altyapı çalışmalarının trafik güvenliği noktasındaki olumlu ya da olumsuz etkileri araştırılmıştır. Yapılan çalışmada, Ankara ilinin ana arterlerinden olan ve Ankara'yı çevreleyen Samsun Yolu, Konya Yolu, İstanbul Yolu ve Eskişehir yolunda meydana gelen kazalar kaza konum bilgileri ve tematik haritalar üzerinden incelenmiş olup, bu arterler üzerinde yapılan yol genişletme ve katlı kavşak gibi altyapı çalışmalarınının trafik kazalarına olan etkileri incelenmiştir. Çalışmada farklı düzeyde yeniden düzenlenen kavşakların kesişmeli şekilde belirli tipteki kazaların artmasında etkili olduğu tespit edilmiştir. Yapılan çalışma ile kentsel ölçekte planlanan altyapı çalışmalarının trafik güvenliği açısından yaratabileceği problemler ortaya konulmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler : CBS (Coğrafi Bilgi Sistemi), Trafik Kazası, Katlı kavşak
Trafik kazası haberlerinin medyada sunumunun Cumhuriyet, Hürriyet ve Zaman gazetesi örneklerinde incelenmesi
Trafik kazaları, Türkiye'de önemli ve güncel bir sorundur. Bu sorununçözümünde konu ile ilgili kurum ve kuruluşlar ile eğitim kurumlarına görevdüşmekle birlikte, yazılı ve görsel basına da önemli görevler düşmektedir.Medya kuruluşlarının üzerine düşen toplumsal görev, habercilik görevlerininde gerektirdiği gibi, trafik kazalarının yarattığı sorunlar ve nedenleri ile ilgilihalkı bilgilendirmek, eğitmek, uyarmak ve bilinçli bir kamuoyu oluşturmaktır.Yazılı ve görsel basının habercilik biçiminin birbirine yakın görülmesinedeniyle, haber medyasının trafik kazası haberlerini sunarken kullandığıhabercilik anlayışının ne olduğu ve haberde yer alan unsurlar tespit edilmeküzere, halkın belli kesimlerini temsil ettiği düşünülen Cumhuriyet, Hürriyet veZaman gazeteleri örneklem alınarak alınmış, her üç gazetenin haber olarakverdiği, 01-31 Ocak 2005, 01 Ekim-10 Kasım 2005 tarihleri arasında meydanagelen toplam 118 trafik kazası haberi nitel ve nicel içerik analizi yöntemlerikullanılarak incelenmiştir.Çalışmada incelenen Cumhuriyet, Hürriyet ve Zaman gazetelerinin, trafikkazası haberlerini verirken bilgilendirme, eğitme ve bilinçlendirmeunsurlarından daha fazla haberi sansasyonelleştirecek unsurları kullandığı vetrafik kazası haberlerini popülist habercilik yaklaşımıyla sundukları sonucunavarılmıştır.Anahtar Kelimeler : Trafik kazası, medya, yazılı basın, içerik analizi