Theses supervised by Yrd. Doç. Dr. Hüseyin Şenkayas
11 theses · Aydın Adnan Menderes University
Türk gıda sanayinde performans analizleri
Bu çalışmada, Türk Gıda Sanayinin verimlilik ve etkinlik yapısı incelenmiştir. Malmquist indeksi, veri zarflama analizi (VZA) ve kısmi verimlilik metotları kullanılarak Türk Gıda Sanayinin performans analizlerinin yapıldığı çalışmada, veri olarak sanayi, üretim, istihdam ve sermaye istatistikleri kullanılmıştır. Üretim değeri çıktı, sermaye ve işgücü değerleri girdi olarak alınmıştır. Analizler 1999-2008 yılları arasındaki on yıllık dönemi kapsamaktadır. Analiz sonuçları kısmi verimlilik, etkinlik, toplam faktör verimliliği (TFV) ve bileşenlerindeki değişimler açısından verilmiştir.Gıda sanayinin mevcut durumu irdelendikten sonra, analiz sonuçlarına göre değerlendirmelerde bulunulmuştur. Analiz sonuçları incelendiğinde özel sektör işletmelerinin, devlet işletmelerine göre daha verimli ve etkin çalıştığı, teknolojik değişimin her iki sektör açısından da yeterli olduğu, özellikle devlet işletmelerinde ölçek etkinsizliğinden kaynaklanan etkinlik düşüşü bulunduğu ortaya konulmuştur.Anahtar Kelimeler: TFV, Etkinlik, Malmquist, VZA, Gıda, Türkiye
Değişim mühendisliği ve işletme performanslarına etkisi
Günümüzde yaşanan hızlı değişim ve teknolojik gelişmelere bağlı olarak, şirketler rekabet edebilme gücünü arttırmak amacıyla yeni yönetim yaklaşımları arayışı içine girmişlerdir Teknolojik gelişmeler, müşteri beklentilerinde artış ve istikrarsız ekonomi, işletmeler için değişimi zorunlu kılmıştır. İşletmelerin çalışma şartları ve çevreleri sürekli değişmektedir. Bu değişi¬me ayak uydurabilmek, rekabet edebilmenin ve hatta yeni fırsatlar yakalayıp değerlendirebilmenin ön şartı olmuştur. Değişim mühendisliği (DM) temelde iş süreçlerinin yeniden tanımlanması ve tasarlanmasıdır. DM sürecin organize edilmesindeki yöntemleri, süreçte yer alan katılımcıların rollerini, süreç basamaklarının yapısını/düzenini değiştirir. Endüstriyel firmaların rekabet edebilirlikleri karşısında bir çok engel vardır. İşletmelerin sahip olduğu endüstriyel iş operasyonları uzun vadede yeterince etkili değildir. Yenileme yeteneği ve köklü değişiklikler yapmak gelecekteki rekabet edebilirliği korumak için gereklidir. Değişim mühendisliği iş akışlarını ve bir organizasyonun verimliliğini optimize etmek amacıyla süreçleri, sistemi, politikaları ve organizasyonel yapıları destekleyerek bunların hızlı ve radikal bir şekilde yeniden dizayn edilmelerini sağlayan endüstri mühendisliği ve yönetim bilimi alanındaki son yeniliklerden birisidir.Anahtar Kelimeler : Değişim Mühendisliği, Yenilikçilik, Rekabet, Radikal, Süreç
Gıda zincirlerinde dağıtım ağı tasarımı: Hollanda'da bir uygulama
Günümüzde artan ağır rekabet koşulları işletmelerin gelişim ve değişimlerini zorunlu hale getirmektedir. İşletmeler, sektörlerindeki diğer işletmelerle olan yarışta başarılı olabilmek için tek başına değil; tüm hammadde/hizmet tedarikçileri, toptancıları, perakendecileri ile birlikte hareket etmek zorundadır. Bunun için geliştirilen tedarik zinciri yönetimi yaklaşımı, işletmenin rakipleriyle yarışında, zincir üyeleri arasında işbirliği ve ortak hamleler vasıtasıyla başarıya ulaşmasını sağlamaktadır. Müşteri ihtiyaçlarının en yüksek düzeyde karşılamasını sağlarken maliyetlerini de en az indirgenmesini sağlamak tedarik zinciri dağıtım ağı tasarımıyla mümkündür. Bilimsel metotlara dayanan bir dağıtım ağı, işletmelerin kayıplarını önleyecek ve müşteri memnuniyetini üst seviyelere taşımaya yardımcı olacaktır. Dağıtım ağı tasarımı konusunda gıda işletmeleri üzerine yapılmış çalışmalar kısırdır. Oysa ki, özellikle gıda işletmelerinde, ürünlerin niteliği nedeniyle, firelerin ve kayıpların çok olması, mükemmel çalışan bir dağıtım şebekesinin varlığını zorunlu hale getirmektedir.Bu tez çalışmasında, Hollanda'da faaliyet gösteren bir et ürünleri işletmesi için hammaddenin satın alınmasından, ürünün tüketiciye dağıtımına kadar olan tedarik zinciri süreci analiz edilmiştir. Tedarik zinciri kapsamında dağıtım ağlarının tasarımı ve planlaması; tedarikçi, fabrika, dağıtım merkezi kapasiteleri, müşteri talepleri, tedarik, üretim ve taşıma maliyetleri gibi değişkenler dikkate alınarak doğrusal programlama modeli ile oluşturulmuştur.
Presenteeism (işte varolmama sorunu) ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişki: Adnan Menderes Üniversitesi akademik personeli üzerinde bir uygulama
Çağdaş yönetim anlayışı ile birlikte insan, yönetim biliminin odak noktası haline gelmiş, çalışanları ilgilendiren her konu ve her sorun da yönetim alanındaki araştırmaların temelini oluşturmaya başlamıştır. İnsana verilen önem ve değer, işletmeler için en büyük maddi yatırımlardan bile daha önemli hale gelmiştir.Presenteeism, (İşte Varolmama Sorunu) günümüzün yoğun rekabet ortamında çalışmak zorunda olan kişilerin sorunudur. Bu sorun, çalışanların işlerinin başında olmalarına rağmen, görevlerini tam anlamıyla yerine getirememelerinden kaynaklanan bir sorundur. Bu sorun hem çalışan verimliliğinin, hem de işletmenin verimliliğinin düşmesine neden olan önemli etkenlerden biridir.Örgütsel bağlılık ise, çalışanların örgütlerine karşı bağlılık geliştirmeleri ve örgütleriyle özdeşleşmeleri sonucunda, örgütün amaçlarına ulaşması için yoğun çaba sarfetmesidir. Örgütsel bağlılığı yüksek olan çalışanlara sahip olan işletmeler, rakiplerine karşı büyük bir avantaj sağlamış olacaklardır. Bu açıdan bakıldığında, örgütsel bağlılık işletmeler açısından oldukça önemli bir konu halini almaktadır.Presenteeism ile örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiyi incelemeyi amaçlayan bu çalışmada, ?Presenteeism ile örgütsel bağlılık arasında bağlılık var mıdır?? sorusuna cevap aranmaktadır. Bu amaçla, Adnan Menderes Üniversitesi'nin çeşitli akademik birimlerinde görev yapan 207 akademik personel üzerinde bir anket çalışması yapılmıştır. Anket sonuçları faktör, korelasyon ve regresyon analizleri ile analiz edilmiştir.Anket sonucunda, Adnan Menderes Üniversitesi akademik personelinin Presenteeism sorunu yaşamaları ile örgütsel bağlılık düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki bulunamamıştır.Anahtar sözcükler: Presenteeism, Örgütsel Bağlılık, Absenteeism, İşe Devamsızlık
Konaklama işletmelerinde dış kaynak kullanımı olarak özel güvenlik; Kuşadası bölgesindeki oteller üzerine bir araştırma
İşletmelerin uzman olmadıkları kimi faaliyetlerini uzman şirketlere bir sözleşme dahilinde yaptırması olarak tanımlanan dış kaynak kullanımı, özellikle son 20 yılda artış göstermiştir. Günümüzde hemen hemen her sektörde başvurulan dış kaynak kullanımı hizmet odaklı turizm sektöründe hizmet veren işletmelerin tamamlayıcı faaliyetlerinde başvurulmaktadır. Güvenlik hizmeti de otellerin tamamlayıcı bir faaliyeti olarak düşünüldüğünde otel işletmelerinde dış kaynak kullanımına gidilebilecek hizmetlerdendir. Araştırmamızda konaklama işletmelerinin güvenlik konusunda dış kaynak kullanıp kullanmadıklarını tespit etmek amaçlanmıştır. Bu bağlamda ilk başta özel güvenlik, ülkemizde özel güvenliğin usul ve esaslarını belirleyen 5188 sayılı yasa ve dış kaynak kullanımının tanımlamaları yapılmış daha sonra konaklama işletmelerinde özel güvenliğin dış kaynak olarak kullanılması uygulamalarına yoğunlaşılmıştır. Verilerin elde edilmesi aşamasında anket yöntemine başvurulmuş ve Kuşadası bölgesindeki otel yöneticilerine ulaşılmıştır. Elde edilen veriler dikkate alındığında Kuşadası bölgesindeki otellerde dış kaynak kullanımı olarak özel güvenlik uygulamalarının pek yaygın olmadığı tespit edilmiştir.
Hizmet sektöründe hizmet kalitesinin ölçümü ve hizmet kalitesini etkileyen faktörler: Antalya' da hizmet kalitesi ölçümüne yönelik bir uygulama
Günümüzde hizmet işletmeleri, imalat işletmelerinde olduğu gibi kalite kavramını özümseyerek, kaliteli hizmet vermeyi kendilerine hedef olarak seçmişlerdir. Rekabet koşulları ve müşteri tatminin ön plana çıkması ile hizmet işletmeleri de müşteri odaklı hizmet vererek hizmet kalitesini arttırmaya başlamıştır. Kalitenin ne düzeyde olduğunu anlamak ve kalite düzeyini değerlendirmek için kalitenin ölçülebilir olması gerekmektedir. İmalat sektöründe somut ürünler üretildiği için kalite ölçümü kolayca yapılabilmekte ama hizmetlerin soyutluluk, eş zamanlılık, heterojenlik ve dayanıksızlık özelliklerinden dolayı kalite ölçümü çok daha zordur. Bu çalışmada SERVQUAL modeli kullanılarak Antalya ilinde bulunan konaklama işletmelerinde hizmet kalitesi puanlaması, kalite boyutları arasındaki ilişkiler, müşterilerin demografik özelliklerine göre hizmet kalitesi kıyaslamaları yapılmıştır. Sonuç ve öneriler uygulama kısmında detaylı olarak verilmiştir. ANAHTAR SÖZCÜKLER Hizmet Kalitesi, Hizmet Kalitesi Ölçümü, SERVQUAL
Gıda izlenebilirliğinde bilişim teknolojisinin kullanımı: Aydın ili zeytin ve incir işletmeleri üzerine bir uygulama
Bilgi teknolojileri, tedarik zincirinin tüm süreçleri ve tüm elemanları için gerek duyulan bilgilerin kaydedilip saklanmasını ve ihtiyaç anında kullanılmasını sağlayan sistemlerden oluşur. Bilgi teknolojileri kullanımı, işletmeye, gelecekte işletme içinde ve dışında ortaya çıkabilecek olan risklerin azaltılması hatta engellenmesinde yardımcı olmaktadır. Gıda sektöründe kullanılan bilgi teknolojilerinden en önemlisi ürün izlenebilirlik sistemleridir. İşletmeler bu sistemi kullanarak, hem tüketici sağlığına tehdit oluşturabilecek olan unsurları ortadan kaldırırlar hem de tedarik zinciri üyeleri ile olan ilişkilerini güçlendirip, tedarik zinciri aşamalarında oluşabilecek olan riskleri en aza indirirler. Bu çalışmada, gıda izlenebilirlik sistemleri kullanımının sağlayacağı faydaları belirlemek amacıyla, Aydın ilinde faaliyet gösteren zeytin ve incir işletmeleri ziyaret edilerek izlenebilirlik sistemleri hakkında bilgi edinilmiş ve gelecek çalışmalara katkı sağlaması açısından önerilerde bulunulmuştur. Bu doğrultuda, işletmelere izlenebilirlik sistemleri ile ilgili sorular sorularak anket çalışması yapılmıştır. Görüşülen işletmelerin ürün izlenebilirlik sistemi olarak manuel sistemleri ve barkod sistemlerini kullandıkları belirlenmiştir. Ayrıca ürün izlenebilirlik sistemlerinin uygulanmasının masraflı olduğu ve gereksiz görüldüğü fakat bu sistemlerin gıda güvenliği ve kalitesini desteklemesi, mevcut müşteriyi kaybetmemeyi sağlarken yeni müşterilerde kazandırması gibi işletmeye birçok fayda sağlayabileceği sonuçlarına ulaşılmıştır.
Uluslararası lojistik uygulamalarında teslim şekilleri ve teslim şekli seçimini etkileyen unsurların belirlenmesi
Günümüzde işletmeler, her geçen gün daha fazla dış ticaret ile uğraşmakta olup; gerek ithalata gerekse de ihracata yönelik işlemler, gün be gün artış göstermektedir. İthalat ve ihracat işlemlerinde en önemli konulardan bir tanesi de teslim şekilleridir. Belli dönem aralıklarında güncellenen INCOTERMS, uluslararası ticarette teslimatın nerede, kim tarafından, hangi masraf ve risk bölüşümüyle yapılacağını düzenlemektedir. Bu düzenlemeler sonucu ortaya çıkan teslim şeklinin seçimi, hem alıcı hem de satıcı açısından bilinçli olarak değerlendirilmesi gereken konuların başında gelmektedir. Teslim şeklini alıcının mı yoksa satıcının mı belirlediği ve işletmelerin teslim şeklini seçerken ön planda tuttuğu unsurların araştırılması, potansiyel olarak ileride ortaya çıkabilecek uyuşmazlıkların bugünden giderilmesinde önemli yer tutacaktır. Ayrıca yanlış ve bilinçsiz seçilmiş bir teslim şekli, kar etmek isteyen bir işletmeye zarara açabileceğinden teslim şekillerinin işlevlerinin doğru ve bilinçli seçimi büyük önem arz eder. Bu çalışma, Türkiye genelinde iştigal eden en büyük işletmelerle yapılmış olup, yapılan uygulamalar ile işletmelerin konuyla ilgili tutumları ortaya konmuştur. Anahtar sözcükler: Uluslararası Ticaret, Lojistik, Incoterms, Teslim Şekilleri.
Bozulabilir gıda tedarik zincirlerinde üretim riskleri gözetilerek üretim - dağıtım planlaması: Bir süt işleme tesisinde uygulama
Sağlıklı nesillerin devamlılığı tüketilen gıdaların güvenli ve kaliteli olmasına bağlıdır. Gıda güvenliği, gıdaların kaynağında kontrol ve denetimini gerektirir. İşletmelere düşen görev, var olan gıda güvenliği risklerinin belirlenmesi, ölçülmesi ve değerlendirilerek önlemler alınmasını ve riskin kontrol altında tutulmasını ya da tamamen ortadan kaldırılmasını sağlamaktır. Bu çalışmada, bir süt işleme tesisi için gıda güvenliği riskleri değerlendirilerek üretim ve dağıtım planlaması yapılmıştır. Üretim aşamasında oluşan gıda güvenliği riskleri bulanık yaklaşım ve Bulanık Analitik Hiyerarşi Prosesi kullanılarak değerlendirilmiş, bulunan toplam risk oranı, üretim ve stok maliyetleri ile ilişkilendirilerek üretim ve dağıtım modeline eklenmiştir. Üretim, Stok, Elde Bulundurmama, Dağıtım ve Gıda güvenliği risk maliyetlerinden oluşan toplam maliyet amaç fonksiyonunu minimize edecek model, karışık tam sayılı programlama yöntemi kullanılarak elde edilmiştir.
Ar-Ge projeleri seçim probleminin AHP yöntemi ile incelenmesi: Kamu destekli teknolojik ürün yatırım destek programı üzerine bir uygulama
Günümüzde ülkelerin geleceği bilim, teknoloji ve sanayide sağladıkları gelişmelerle yakından ilişkili hale gelmiştir. Bilim ve teknolojide ilerleme kaydetmek, yeni ürün ve sistemler üretmek ise ancak Ar-Ge yapmak ile mümkündür. Devletler, Ar-Ge faaliyetlerinin düzenli ve sistemli olarak yapılmasını sağlamak amacıyla özel sektörün Ar-Ge projelerine finansal destek sağlarlar. Buna bağlı olarak kamu otoriteleri, kamu kaynakları ile desteklenmeye uygun Ar-Ge projelerini seçerken bir karar verme problemi ile karşı karşıya kalırlar. Kamu kaynaklarını etkin bir şekilde kullanmak ve bu destek mekanizmalarını bilim ve teknoloji politikaları doğrultusunda yönetmek için kamu kuruluşlarının, Ar-Ge projeleri seçim sürecini en iyi şekilde yürütmeleri gerekir. Bu tez çalışması, kamu destekli özel sektör Ar-Ge projeleri seçim probleminin değerlendirme ölçütlerini incelemek, bu değerlendirme ölçütleri arasındaki ilişkileri tanımlayan bir ağ inşa etmek ve bu ölçütlerin değerlendirme sürecinde ne ölçüde önemli olduklarını belirlemeyi amaçlamaktadır. Bu çerçevede, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen Teknolojik Ürün Yatırım Destek Programı Ar-Ge projeleri seçim süreci incelenmiştir. Bu çalışmada ele alınan Ar-Ge projeleri seçim problemi, çok nitelikli bir karar verme yöntemi olan, Analitik Hiyerarşi Prosesi yöntemi ile modellenmiş ve bu modelle değerlendirme ölçütlerinin genel ağırlıkları elde edilmiştir. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Analitik Hiyerarşi Prosesi, Ar-Ge Projesi Seçim Problemi, Kamu Ar-Ge Destekleri
Türk tekstil sektöründe veri zarflama ile performans analizi
Küreselleşme ile birlikte, sosyal ve ekonomik hayatta yaşanan gelişmelere karşı varlığını sürdürebilmek için, tekstil sektörü değişim ve yeniliklere açık olmalıdır. Bu değişim ve yenilikleri gerçekleştirebilmek için öncelikle sektörü tanımak ve bu yüzden de bir performans analizi yapmak gerekmektedir. Bu bakış açısıyla, bu çalışmanın ana konusunu Türk Tekstil Sektöründe performans analizi oluşturmaktadır. Bu çalışmanın amacı, küreselleşmenin beraberinde getirdiği ağır rekabet şartları altında Türk Tekstil Sektörünün performans analizini, 2003-2010 yılları arasını kapsayan verilerle Veri Zarflama Analizi yöntemi yardımıyla gerçekleştirmektir. Bu amaçla, Türk Tekstil Sektörüne ilişkin üç girdi ve bir çıktı bileşeni verileri Türkiye İstatistik Kurumu veri tabanından elde edilerek Veri Zarflama Analizi yöntemi ile analiz gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın sonucunda, elde edilen bulgulardan yola çıkarak Türk Tekstil Sektörünün 2003-2010 yılları arası performans durumu analiz edilerek sektör performansının nasıl artırılabileceğine yönelik öneriler sunulmuştur.